اقامه حدود در فقه اسلامی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani در ‏۱ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۱۸

2025-06-01T11:18:14Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۴:۴۸
خط ۲:		خط ۲:
	\| موضوع مرتبط = اقامه حدود		\| موضوع مرتبط = اقامه حدود
	\| عنوان مدخل = اقامه حدود		\| عنوان مدخل = اقامه حدود
	\| مداخل مرتبط = [[اقامه حدود در حدیث]] - [[اقامه حدود در فقه اسلامی~~]] - [[اقامه حدود در فقه سیاسی~~]]		\| مداخل مرتبط = [[اقامه حدود در حدیث]] - [[اقامه حدود در فقه اسلامی]]
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}

Bahmani: /* پانویس */

2025-06-01T10:41:27Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۴:۱۱
خط ۳۱:		خط ۳۱:
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

	[[رده:~~دولت~~]]		[[رده:اقامه حدود]]

Bahmani در ‏۱ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۳۹

2025-06-01T10:39:21Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۴:۰۹
خط ۷:		خط ۷:

	== مقدمه ==		== مقدمه ==
	«[[اقامه حدود]]» جاری کردن حدود الهی بر [[مجرم]].		«[[اقامه حدود]]» یعنی جاری کردن حدود الهی بر [[مجرم]]. حدود (جمع حد) به کیفرهایی اطلاق می‌شود که [[شارع مقدّس]] برای برخی [[گناهان]] مقرّر کرده است. اقامه حد عبارت است از جاری ساختن [[کیفر]] مقرّر بر مجرم از سوی کسی که اهلیّت آن را دارد. از آن در باب حدود بحث شده و [[احکام]] آن افزون بر این باب، در باب [[جهاد]] نیز آمده است.

	~~حدود (جمع~~ حد) به ~~کیفرهایی اطلاق می‌شود که~~ [[~~شارع مقدّس~~]] ~~برای برخی~~ [[~~گناهان~~]] ~~مقرّر کرده~~ است. ~~اقامه حد عبارت است از جاری ساختن~~ [[~~کیفر~~]] ~~مقرّر~~ بر ~~مجرم از سوی کسی که اهلیّت آن را دارد~~. ~~از آن~~ در ~~باب حدود بحث شده~~ و [[~~احکام~~]] آن ~~افزون بر این باب، در باب~~ [[~~جهاد~~]] ~~نیز آمده است~~.		== اقامه کننده حد ==
			جاری کردن حدود، [[وظیفه امام]] [[معصوم]]{{ع}} و [[نائب]] او و در [[عصر غیبت]] به نظر مشهور، [[وظیفه]] [[فقیه جامع الشرایط]] است. در صورت عدم حضور امام{{ع}} یا حضور حضرتش لکن بدون [[سلطنت]] و [[حاکمیّت]] ظاهری، به قول مشهور مولا می‌تواند بر [[بنده]] خویش حدّ جاری کند<ref>جواهر الکلام، ج ۲۱، ص۳۸۶ ـ ۳۹۹.</ref>. در جواز اقامه حدّ توسط پدر بر فرزند و شوهر بر همسرش [[اختلاف]] است<ref>جواهر الکلام، ج ۲۱، ص۳۸۶ ـ ۳۹۹.</ref>. اگر [[حاکم]] حدّ [[قتل]] یا قطع عضو را جاری کند، سپس خطای [[حکم]] او آشکار شود ـ مانند آنکه [[فسق]] [[شهود]] معلوم گردد ـ دیه آن از [[بیت المال]] داده می‌شود و برحاکم یا عاقله او چیزی نیست<ref>جواهر الکلام، ج ۴۱، ص۴۷۲.</ref>.

	==اقامه ~~کننده~~ حد==		== اقامه حد ==
	~~جاری کردن حدود،~~ [[~~وظیفه امام~~]] [[~~معصوم~~]]~~{{ع}} و~~ [[~~نائب~~]] ~~او و~~ در [[~~عصر غیبت~~]] ~~به نظر مشهور،~~ [[~~وظیفه~~]] [[~~فقیه جامع الشرایط~~]] ~~است. در صورت عدم~~ [[~~حضور امام~~]]~~{{ع}} یا حضور حضرتش لکن بدون~~ [[~~سلطنت~~]] و [[~~حاکمیّت~~]] ~~ظاهری، به قول مشهور مولا می‌تواند بر~~ [[~~بنده~~]] ~~خویش حدّ جاری کند.<ref>جواهر الکلام، ج ۲۱، ص۳۸۶ ـ ۳۹۹.</ref> در جواز اقامه حدّ~~ توسط ~~پدر بر فرزند و شوهر بر همسرش~~ [[~~اختلاف~~]] ~~است.~~<ref>جواهر الکلام، ج ~~۲۱، ص۳۸۶ ـ ۳۹۹~~.</ref> ~~اگر [[حاکم]] حدّ [[قتل]]~~ یا ~~قطع عضو را جاری کند، سپس خطای~~ [[~~حکم~~]] ~~او آشکار شود ـ مانند آنکه~~ [[~~فسق~~]] [[~~شهود~~]] ~~معلوم گردد ـ دیه آن از [[بیت المال]] داده می‌شود و برحاکم یا عاقله او چیزی نیست.~~<ref>جواهر الکلام، ج ۴۱، ~~ص۴۷۲~~.</ref>		حاکم در اقامه حدودی که [[حق خداوند]] است، مانند [[زنا]] می‌تواند به [[علم]] خود عمل کند، لکن در حدودی که [[حقّ]] [[مردم]] است، مانند [[قذف]] مطالبه صاحب [[حق]] شرط است<ref>جواهر الکلام، ج ۴۱، ص۳۱۶.</ref>. حد با وجود [[شبهه]] ساقط می‌گردد، مانند توهّم [[حلال]] بودن [[گناه]] ارتکابی توسط مجرم [[جاهل]]<ref>جواهر الکلام، ج ۴۱، ص۲۶۴.</ref> یا فرار [[شهودی]] که بر [[ارتکاب جرم]] [[گواهی]] داده‌اند<ref>جواهر الکلام، ج ۴۱، ص۳۶۴.</ref>.

	~~==اقامه حد==~~		در حدود، [[کفالت]] و نیز [[شفاعت]] ـ برای اسقاط آن ـ پذیرفته نیست و در صورت امکان و ایمن بودن از ضرر، در اجرای آن تأخیر نمی‌شود<ref>جواهر الکلام، ج ۴۱، ص۳۹۴ ـ ۳۹۵.</ref> به قول مشهور، اگر کسی بر اثر اقامه حد بمیرد دیه ندارد<ref>جواهر الکلام، ج ۴۱، ص۴۷۰.</ref>. اگر حدود مختلف جمع شود، ابتدا حدّی جاری می‌شود که امکان اجرای حدّ دیگر را از بین [[نبرد]]، مانند جمع شدن [[رجم]] و تازیانه که تازیانه مقدّم می‌شود<ref>جواهر الکلام، ج ۴۱، ص۳۴۵.</ref>. حد در گرما و سرمای شدید اقامه نمی‌شود؛ از این رو، حد در زمستان، وسط [[روز]] و در تابستان، طرف صبح و غروب اجرا می‌شود<ref>جواهر الکلام، ج ۴۱، ص۳۴۳.</ref>.
	~~حاکم~~ در ~~اقامه حدودی که~~ [[~~حق خداوند~~]] ~~است، مانند~~ [[~~زنا~~]] ~~می‌تواند~~ به ~~[[علم]] خود عمل کند، لکن در حدودی که [[حقّ]] [[مردم]] است، مانند [[قذف]] مطالبه صاحب [[حق]] شرط است~~<ref>جواهر الکلام، ج ۴۱، ~~ص۳۱۶~~.</ref>. ~~حد با وجود~~ [[~~شبهه~~]] ~~ساقط می‌گردد،~~ مانند [[~~توهّم]] [[حلال]] بودن [[گناه]] ارتکابی توسط مجرم [[جاهل~~]]<ref>جواهر الکلام، ج ۴۱، ~~ص۲۶۴~~.</ref> ~~یا فرار~~ [[~~شهودی~~]] ~~که بر [[ارتکاب جرم]] [[گواهی]] داده‌اند.~~<ref>جواهر الکلام، ج ۴۱، ~~ص۳۶۴~~.</ref>

	در حدود، [[کفالت]] و نیز [[شفاعت]] ـ برای اسقاط آن ـ پذیرفته نیست و در صورت امکان و ایمن بودن از ضرر، در اجرای آن تأخیر نمی‌شود.<ref>جواهر الکلام، ج ۴۱، ص۳۹۴ ـ ۳۹۵</ref> به قول مشهور، اگر کسی بر اثر اقامه حد بمیرد دیه ندارد.<ref>جواهر الکلام، ج ۴۱، ص۴۷۰</ref> اگر حدود مختلف جمع شود، ابتدا حدّی جاری می‌شود که امکان اجرای حدّ دیگر را از بین [[نبرد]]، مانند جمع شدن [[رجم]] و تازیانه که تازیانه مقدّم می‌شود.<ref>جواهر الکلام، ج ۴۱، ص۳۴۵</ref> حد در [[گرما]] و سرمای شدید اقامه نمی‌شود؛ از این رو، حد در زمستان، وسط [[روز]] و در تابستان، طرف صبح و غروب [[اجرا]] می‌شود.<ref>جواهر الکلام، ج ۴۱، ص۳۴۳</ref>		== محدود ([[مجرم]]) ==

	==محدود ([[مجرم]])==
	حد در مواردی به تأخیر می‌افتد:		حد در مواردی به تأخیر می‌افتد:
	#حامله تا وضع حمل، بیرون آمدن از نفاس و گذشت مدّتی که به فرزند شیر می‌دهد، مگر آنکه برای [[کودک]] دایه پیدا شود.<ref>جواهر الکلام، ج ۴۱، ص۳۳۷</ref> با وجود دایه نیز حد پس از آنکه مادر آغوز را به نوزاد داد جاری می‌شود.<ref>جواهر الکلام، ج ۴۲، ص۳۲۳</ref>		# حامله تا وضع حمل، بیرون آمدن از نفاس و گذشت مدّتی که به فرزند شیر می‌دهد، مگر آنکه برای کودک دایه پیدا شود<ref>جواهر الکلام، ج ۴۱، ص۳۳۷.</ref>. با وجود دایه نیز حد پس از آنکه مادر آغوز را به نوزاد داد جاری می‌شود<ref>جواهر الکلام، ج ۴۲، ص۳۲۳.</ref>.
	#[[بیمار]] و مستحاضه تا [[زمان]] بهبود، در حدّ تازیانه، نه رجم.<ref>جواهر الکلام، ج ۴۱، ص۳۳۹ ـ ۳۴۰</ref>		# [[بیمار]] و مستحاضه تا [[زمان]] بهبود، در حدّ تازیانه، نه رجم<ref>جواهر الکلام، ج ۴۱، ص۳۳۹ ـ ۳۴۰.</ref>.
	#مجرمِ [[پناهنده]] به [[حرم]] [[مکّه]] تا زمان بیرون آمدن، مگر آنکه در حرم مرتکب [[جرم]] شده باشد.<ref>جواهر الکلام، ج ۴۱، ص۳۴۴ ـ ۳۴۵.</ref>.<ref>[[سید محمود هاشمی شاهرودی\|هاشمی شاهرودی، سید محمود]]، [[فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت (کتاب)\|فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت]] ~~ج۱، صفحه ۶۳۳~~ - ۶۳۴.</ref>		# مجرمِ پناهنده به [[حرم]] [[مکّه]] تا زمان بیرون آمدن، مگر آنکه در حرم مرتکب [[جرم]] شده باشد<ref>جواهر الکلام، ج ۴۱، ص۳۴۴ ـ ۳۴۵.</ref>.<ref>[[سید محمود هاشمی شاهرودی\|هاشمی شاهرودی، سید محمود]]، [[فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت ج۱ (کتاب)\|فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت ج۱]]، ص۶۳۳ - ۶۳۴.</ref>

	== منابع ==		== منابع ==

Jaafari در ‏۱۵ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۰۵:۵۹

2025-04-15T05:59:28Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۵ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۲۹
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = اقامه حدود\| عنوان مدخل = اقامه حدود\| مداخل مرتبط = [[اقامه حدود در فقه اسلامی]] - [[اقامه حدود در فقه سیاسی]]\| پرسش مرتبط = }}		{{مدخل مرتبط
			\| موضوع مرتبط = اقامه حدود
			\| عنوان مدخل = اقامه حدود
			\| مداخل مرتبط = [[اقامه حدود در حدیث]] - [[اقامه حدود در فقه اسلامی]] - [[اقامه حدود در فقه سیاسی]]
			\| پرسش مرتبط =
			}}

	== مقدمه ==		== مقدمه ==

Wasity: جایگزینی متن - ' لیکن ' به ' لکن '

2024-01-02T20:32:00Z

جایگزینی متن - ' لیکن ' به ' لکن '

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳ ژانویهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۰۰:۰۲
خط ۷:		خط ۷:

	==اقامه کننده حد==		==اقامه کننده حد==
	جاری کردن حدود، [[وظیفه امام]] [[معصوم]]{{ع}} و [[نائب]] او و در [[عصر غیبت]] به نظر مشهور، [[وظیفه]] [[فقیه جامع الشرایط]] است. در صورت عدم [[حضور امام]]{{ع}} یا حضور حضرتش ~~لیکن~~ بدون [[سلطنت]] و [[حاکمیّت]] ظاهری، به قول مشهور مولا می‌تواند بر [[بنده]] خویش حدّ جاری کند.<ref>جواهر الکلام، ج ۲۱، ص۳۸۶ ـ ۳۹۹.</ref> در جواز اقامه حدّ توسط پدر بر فرزند و شوهر بر همسرش [[اختلاف]] است.<ref>جواهر الکلام، ج ۲۱، ص۳۸۶ ـ ۳۹۹.</ref> اگر [[حاکم]] حدّ [[قتل]] یا قطع عضو را جاری کند، سپس خطای [[حکم]] او آشکار شود ـ مانند آنکه [[فسق]] [[شهود]] معلوم گردد ـ دیه آن از [[بیت المال]] داده می‌شود و برحاکم یا عاقله او چیزی نیست.<ref>جواهر الکلام، ج ۴۱، ص۴۷۲.</ref>		جاری کردن حدود، [[وظیفه امام]] [[معصوم]]{{ع}} و [[نائب]] او و در [[عصر غیبت]] به نظر مشهور، [[وظیفه]] [[فقیه جامع الشرایط]] است. در صورت عدم [[حضور امام]]{{ع}} یا حضور حضرتش لکن بدون [[سلطنت]] و [[حاکمیّت]] ظاهری، به قول مشهور مولا می‌تواند بر [[بنده]] خویش حدّ جاری کند.<ref>جواهر الکلام، ج ۲۱، ص۳۸۶ ـ ۳۹۹.</ref> در جواز اقامه حدّ توسط پدر بر فرزند و شوهر بر همسرش [[اختلاف]] است.<ref>جواهر الکلام، ج ۲۱، ص۳۸۶ ـ ۳۹۹.</ref> اگر [[حاکم]] حدّ [[قتل]] یا قطع عضو را جاری کند، سپس خطای [[حکم]] او آشکار شود ـ مانند آنکه [[فسق]] [[شهود]] معلوم گردد ـ دیه آن از [[بیت المال]] داده می‌شود و برحاکم یا عاقله او چیزی نیست.<ref>جواهر الکلام، ج ۴۱، ص۴۷۲.</ref>

	==اقامه حد==		==اقامه حد==
	حاکم در اقامه حدودی که [[حق خداوند]] است، مانند [[زنا]] می‌تواند به [[علم]] خود عمل کند، ~~لیکن~~ در حدودی که [[حقّ]] [[مردم]] است، مانند [[قذف]] مطالبه صاحب [[حق]] شرط است<ref>جواهر الکلام، ج ۴۱، ص۳۱۶.</ref>. حد با وجود [[شبهه]] ساقط می‌گردد، مانند [[توهّم]] [[حلال]] بودن [[گناه]] ارتکابی توسط مجرم [[جاهل]]<ref>جواهر الکلام، ج ۴۱، ص۲۶۴.</ref> یا فرار [[شهودی]] که بر [[ارتکاب جرم]] [[گواهی]] داده‌اند.<ref>جواهر الکلام، ج ۴۱، ص۳۶۴.</ref>		حاکم در اقامه حدودی که [[حق خداوند]] است، مانند [[زنا]] می‌تواند به [[علم]] خود عمل کند، لکن در حدودی که [[حقّ]] [[مردم]] است، مانند [[قذف]] مطالبه صاحب [[حق]] شرط است<ref>جواهر الکلام، ج ۴۱، ص۳۱۶.</ref>. حد با وجود [[شبهه]] ساقط می‌گردد، مانند [[توهّم]] [[حلال]] بودن [[گناه]] ارتکابی توسط مجرم [[جاهل]]<ref>جواهر الکلام، ج ۴۱، ص۲۶۴.</ref> یا فرار [[شهودی]] که بر [[ارتکاب جرم]] [[گواهی]] داده‌اند.<ref>جواهر الکلام، ج ۴۱، ص۳۶۴.</ref>

	در حدود، [[کفالت]] و نیز [[شفاعت]] ـ برای اسقاط آن ـ پذیرفته نیست و در صورت امکان و ایمن بودن از ضرر، در اجرای آن تأخیر نمی‌شود.<ref>جواهر الکلام، ج ۴۱، ص۳۹۴ ـ ۳۹۵</ref> به قول مشهور، اگر کسی بر اثر اقامه حد بمیرد دیه ندارد.<ref>جواهر الکلام، ج ۴۱، ص۴۷۰</ref> اگر حدود مختلف جمع شود، ابتدا حدّی جاری می‌شود که امکان اجرای حدّ دیگر را از بین [[نبرد]]، مانند جمع شدن [[رجم]] و تازیانه که تازیانه مقدّم می‌شود.<ref>جواهر الکلام، ج ۴۱، ص۳۴۵</ref> حد در [[گرما]] و سرمای شدید اقامه نمی‌شود؛ از این رو، حد در زمستان، وسط [[روز]] و در تابستان، طرف صبح و غروب [[اجرا]] می‌شود.<ref>جواهر الکلام، ج ۴۱، ص۳۴۳</ref>		در حدود، [[کفالت]] و نیز [[شفاعت]] ـ برای اسقاط آن ـ پذیرفته نیست و در صورت امکان و ایمن بودن از ضرر، در اجرای آن تأخیر نمی‌شود.<ref>جواهر الکلام، ج ۴۱، ص۳۹۴ ـ ۳۹۵</ref> به قول مشهور، اگر کسی بر اثر اقامه حد بمیرد دیه ندارد.<ref>جواهر الکلام، ج ۴۱، ص۴۷۰</ref> اگر حدود مختلف جمع شود، ابتدا حدّی جاری می‌شود که امکان اجرای حدّ دیگر را از بین [[نبرد]]، مانند جمع شدن [[رجم]] و تازیانه که تازیانه مقدّم می‌شود.<ref>جواهر الکلام، ج ۴۱، ص۳۴۵</ref> حد در [[گرما]] و سرمای شدید اقامه نمی‌شود؛ از این رو، حد در زمستان، وسط [[روز]] و در تابستان، طرف صبح و غروب [[اجرا]] می‌شود.<ref>جواهر الکلام، ج ۴۱، ص۳۴۳</ref>

Bahmani: /* پانویس */

2023-12-10T15:47:02Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۰ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۹:۱۷
خط ۲۷:		خط ۲۷:
	== پانویس ==		== پانویس ==
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

			[[رده:دولت]]

Wasity: /* مقدمه */

2023-06-04T11:27:38Z

مقدمه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ ژوئن ۲۰۲۳، ساعت ۱۴:۵۷
خط ۲:		خط ۲:

	== مقدمه ==		== مقدمه ==
	[[اقامه حدود]]: جاری کردن حدود الهی بر [[مجرم]].		«[[اقامه حدود]]» جاری کردن حدود الهی بر [[مجرم]].

	حدود (جمع حد) به کیفرهایی اطلاق می‌شود که [[شارع مقدّس]] برای برخی [[گناهان]] مقرّر کرده است. اقامه حد عبارت است از جاری ساختن [[کیفر]] مقرّر بر مجرم از سوی کسی که اهلیّت آن را دارد. از آن در باب حدود بحث شده و [[احکام]] آن افزون بر این باب، در باب [[جهاد]] نیز آمده است.		حدود (جمع حد) به کیفرهایی اطلاق می‌شود که [[شارع مقدّس]] برای برخی [[گناهان]] مقرّر کرده است. اقامه حد عبارت است از جاری ساختن [[کیفر]] مقرّر بر مجرم از سوی کسی که اهلیّت آن را دارد. از آن در باب حدود بحث شده و [[احکام]] آن افزون بر این باب، در باب [[جهاد]] نیز آمده است.

Msadeq: صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = اقامه حدود| عنوان مدخل = اقامه حدود| مداخل مرتبط = اقامه حدود در فقه اسلامی - اقامه حدود در فقه سیاسی| پرسش مرتبط = }} == مقدمه == اقامه حدود: جاری کردن حدود الهی بر مجرم. حدود (جمع حد) به کیفرهایی اطلاق می‌شود که ...» ایجاد کرد

2023-06-04T06:34:33Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = اقامه حدود| عنوان مدخل = اقامه حدود| مداخل مرتبط = اقامه حدود در فقه اسلامی - اقامه حدود در فقه سیاسی| پرسش مرتبط = }} == مقدمه == اقامه حدود: جاری کردن حدود الهی بر مجرم. حدود (جمع حد) به کیفرهایی اطلاق می‌شود که ...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = اقامه حدود| عنوان مدخل = اقامه حدود| مداخل مرتبط = [[اقامه حدود در فقه اسلامی]] - [[اقامه حدود در فقه سیاسی]]| پرسش مرتبط = }}

== مقدمه ==
[[اقامه حدود]]: جاری کردن حدود الهی بر [[مجرم]].

حدود (جمع حد) به کیفرهایی اطلاق می‌شود که [[شارع مقدّس]] برای برخی [[گناهان]] مقرّر کرده است. اقامه حد عبارت است از جاری ساختن [[کیفر]] مقرّر بر مجرم از سوی کسی که اهلیّت آن را دارد. از آن در باب حدود بحث شده و [[احکام]] آن افزون بر این باب، در باب [[جهاد]] نیز آمده است.

==اقامه کننده حد==
جاری کردن حدود، [[وظیفه امام]] [[معصوم]]{{ع}} و [[نائب]] او و در [[عصر غیبت]] به نظر مشهور، [[وظیفه]] [[فقیه جامع الشرایط]] است. در صورت عدم [[حضور امام]]{{ع}} یا حضور حضرتش لیکن بدون [[سلطنت]] و [[حاکمیّت]] ظاهری، به قول مشهور مولا می‌تواند بر [[بنده]] خویش حدّ جاری کند.<ref>جواهر الکلام، ج ۲۱، ص۳۸۶ ـ ۳۹۹.</ref> در جواز اقامه حدّ توسط پدر بر فرزند و شوهر بر همسرش [[اختلاف]] است.<ref>جواهر الکلام، ج ۲۱، ص۳۸۶ ـ ۳۹۹.</ref> اگر [[حاکم]] حدّ [[قتل]] یا قطع عضو را جاری کند، سپس خطای [[حکم]] او آشکار شود ـ مانند آنکه [[فسق]] [[شهود]] معلوم گردد ـ دیه آن از [[بیت المال]] داده می‌شود و برحاکم یا عاقله او چیزی نیست.<ref>جواهر الکلام، ج ۴۱، ص۴۷۲.</ref>

==اقامه حد==
حاکم در اقامه حدودی که [[حق خداوند]] است، مانند [[زنا]] می‌تواند به [[علم]] خود عمل کند، لیکن در حدودی که [[حقّ]] [[مردم]] است، مانند [[قذف]] مطالبه صاحب [[حق]] شرط است<ref>جواهر الکلام، ج ۴۱، ص۳۱۶.</ref>. حد با وجود [[شبهه]] ساقط می‌گردد، مانند [[توهّم]] [[حلال]] بودن [[گناه]] ارتکابی توسط مجرم [[جاهل]]<ref>جواهر الکلام، ج ۴۱، ص۲۶۴.</ref> یا فرار [[شهودی]] که بر [[ارتکاب جرم]] [[گواهی]] داده‌اند.<ref>جواهر الکلام، ج ۴۱، ص۳۶۴.</ref>

در حدود، [[کفالت]] و نیز [[شفاعت]] ـ برای اسقاط آن ـ پذیرفته نیست و در صورت امکان و ایمن بودن از ضرر، در اجرای آن تأخیر نمی‌شود.<ref>جواهر الکلام، ج ۴۱، ص۳۹۴ ـ ۳۹۵</ref> به قول مشهور، اگر کسی بر اثر اقامه حد بمیرد دیه ندارد.<ref>جواهر الکلام، ج ۴۱، ص۴۷۰</ref> اگر حدود مختلف جمع شود، ابتدا حدّی جاری می‌شود که امکان اجرای حدّ دیگر را از بین [[نبرد]]، مانند جمع شدن [[رجم]] و تازیانه که تازیانه مقدّم می‌شود.<ref>جواهر الکلام، ج ۴۱، ص۳۴۵</ref> حد در [[گرما]] و سرمای شدید اقامه نمی‌شود؛ از این رو، حد در زمستان، وسط [[روز]] و در تابستان، طرف صبح و غروب [[اجرا]] می‌شود.<ref>جواهر الکلام، ج ۴۱، ص۳۴۳</ref>

==محدود ([[مجرم]])==
حد در مواردی به تأخیر می‌افتد:
#حامله تا وضع حمل، بیرون آمدن از نفاس و گذشت مدّتی که به فرزند شیر می‌دهد، مگر آنکه برای [[کودک]] دایه پیدا شود.<ref>جواهر الکلام، ج ۴۱، ص۳۳۷</ref> با وجود دایه نیز حد پس از آنکه مادر آغوز را به نوزاد داد جاری می‌شود.<ref>جواهر الکلام، ج ۴۲، ص۳۲۳</ref>
#[[بیمار]] و مستحاضه تا [[زمان]] بهبود، در حدّ تازیانه، نه رجم.<ref>جواهر الکلام، ج ۴۱، ص۳۳۹ ـ ۳۴۰</ref>
#مجرمِ [[پناهنده]] به [[حرم]] [[مکّه]] تا زمان بیرون آمدن، مگر آنکه در حرم مرتکب [[جرم]] شده باشد.<ref>جواهر الکلام، ج ۴۱، ص۳۴۴ ـ ۳۴۵.</ref>.<ref>[[سید محمود هاشمی شاهرودی|هاشمی شاهرودی، سید محمود]]، [[فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت (کتاب)|فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت]] ج۱، صفحه ۶۳۳ - ۶۳۴.</ref>

== منابع ==
{{منابع}}
# [[پرونده:1368945.jpg|22px]] [[سید محمود هاشمی شاهرودی|هاشمی شاهرودی، سید محمود]]، [[فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت (کتاب)|'''فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت ج۱''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}