اقلیت در فقه سیاسی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani: /* پانویس */

2023-12-10T15:43:15Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۰ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۹:۱۳
خط ۶۸:		خط ۶۸:
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

	[[رده:~~اقلیت~~]]		[[رده:اصطلاحات سیاسی]]
	[[رده:مدخل‌های در انتظار تلخیص]]		[[رده:مدخل‌های در انتظار تلخیص]]

Msadeq در ‏۱۰ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۱۷

2023-12-10T10:17:22Z

نمایش تغییرات

Jaafari: /* منابع */

2023-02-16T05:01:09Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۶ فوریهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۰۸:۳۱
خط ۳۱:		خط ۳۱:

	در [[مقررات اسلامی]] آثار [[سوء]] ناشی از [[حس]] بیگانه بودن از بین می‌رود و پیوند [[معنوی]] و [[روح]] وحدت بین گروه اقلیت خارجی و [[مردم]] آن [[کشور]] برقرار می‌شود.<ref>[[عباس علی عمید زنجانی\|عمید زنجانی، عباس علی]]، [[دانشنامه فقه سیاسی ج۱ (کتاب)\|دانشنامه فقه سیاسی]]، ص ۲۳۹.</ref>		در [[مقررات اسلامی]] آثار [[سوء]] ناشی از [[حس]] بیگانه بودن از بین می‌رود و پیوند [[معنوی]] و [[روح]] وحدت بین گروه اقلیت خارجی و [[مردم]] آن [[کشور]] برقرار می‌شود.<ref>[[عباس علی عمید زنجانی\|عمید زنجانی، عباس علی]]، [[دانشنامه فقه سیاسی ج۱ (کتاب)\|دانشنامه فقه سیاسی]]، ص ۲۳۹.</ref>

			==حقوق اقلیت‌ها در اندیشه سیاسی اسلام==
			در نظریه [[فقهی]] [[دارالاسلام]]، [[شهروندان]] به سه دسته [[مؤمنان]]، [[اهل ذمه]] و سایرین ([[مشرکان]]) تقسیم می‌شوند در [[صدر اسلام]]، اهل ذمه کسانی بودند که از بیرون [[سرزمین‌های اسلامی]] برای احراز مزایای [[زندگی]] با [[مسلمانان]] به داخل [[دار الاسلام]] می‌آمدند و با شرایط [[قرارداد ذمه]]، تعهدات لازم را پذیرفته و از امتیازات این [[پیمان]] برخوردار می‌شدند. اما در نظریه فقهی دارالاسلام [[وضعیت زندگی]] قراردادی ذمیان به سکنه داخلی دارالاسلام نیز تعمیم داده شد و مسیحیانی که سالیان متمادی در سرزمین‌های خود در داخل [[کشورهای اسلامی]] به سر می‌بردند، مشمول [[قانون]] [[ذمه]] شدند. اگر این نکته را در رابطه با شرایط کنونی [[مسیحیان]] در دارالاسلام مطالعه کنیم تفاوت دو عملکرد درباره [[اقلیت‌های دینی]] روشن خواهد شد.
			بر اساس نظریه فقهی [[عقد ذمه]]، کشورهای اسلامی تازه [[استقلال]] یافته می‌بایست [[روابط]] خود را با اقلیت‌های [[مسیحی]] بر اساس قرارداد ذمه مستحکم کنند؛ زیرا سوابق [[تاریخی]] [[حیات اجتماعی]] [[اقلیت‌ها]] در سرزمین‌های اسلامی نیز چنین بوده است، اما مسیر کشورهای اسلامی در این زمینه به طور ناخودآگاه به سمت [[سیره سیاسی]] [[پیامبر]]{{صل}} و ایجاد [[جامعه]] کشانده شد، و هر چند در این رویکرد، علل و عوامل [[سیاسی]] بود که [[سرنوشت]] کشورهای اسلامی را رقم می‌زد، اما این [[نظام‌های سیاسی]] حداقل در مورد اقلیت‌ها از راه [[اسلامی]] [[منحرف]] نشدند و به جای راه قرارداد ذمه، راه [[وحدت ملی]] را که خود، [[هدف]] قرارداد ذمه است، [[انتخاب]] کردند<ref>فقه سیاسی، ج۱۰، ص۴۲۱ – ۴۲۲.</ref>.
			با نگاه [[حقوقی]] به مسئله اقلیت‌ها نه تنها می‌توان [[حقوق]] اقلیت‌ها را در چارچوب [[حقوق بشر]] قابل توجیه و دارای [[مشروعیت]] یافت، بلکه بر اساس [[کرامت انسان]] که به طور یکسان شامل اقلیت‌ها و اکثریت‌ها می‌شود، آن را به عنوان یک اصل در روابط بشری تلقی کرد. بدان سان که پیشوای [[شیعیان]] [[جهان]] فرمود: {{متن حدیث\|فَإِنَّهُمْ صِنْفَانِ إِمَّا أَخٌ لَكَ فِي الدِّينِ وَ إِمَّا نَظِيرٌ لَكَ فِي الْخَلْقِ}}<ref>نهج البلاغه، نامه ۵۳ (عهدنامه مالک اشتر).</ref>.

			مفاد این سخن آن است که همه [[انسان‌ها]]: اعم از هم‌کیش و غیرهم‌کیش، همه و همه دارای [[احترام]] و کرامتند و احراز [[اکثریت]] نمی‌تواند در ارزیابی انسان‌ها، چیزی از [[کرامت]] [[اقلیت]] بکاهد. [[کرامت انسانی]] مبنای اصلی و مشخصه [[واقعی]] [[شایستگی]] افراد [[بشر]] برای استیفای [[حقوق بشر]] است، در حالی که اعلامیه حقوق بشر به جای ذکر این علت، به معلول‌ها پرداخته است. واضح است که کلمۀ حیثیت ذاتی در مقدمه اعلامیه با [[تفسیری]] که به دنبال دارد نمی‌تواند اشاره به کرامت ذاتی به آن معنا باشد که در [[اسلام]] [[تفسیر]] می‌شود.
			حیثیت ذاتی به مفهوم [[اومانیسم]] نه قابل [[اثبات]] است و نه مبنای قابل قبولی دارد ولی کرامت ذاتی [[انسان]] به معنای [[توحیدی]] آنکه [[موهبت الهی]] و کرامت ناشی از [[مشیت خداوند]] نسبت به انسان است، در [[حکم عقل]] و [[قدرت]] [[تفکر]] انسان است، که [[خداوند]] [[خالق]] انسان این موهبت‌ها را به وی عطا فرموده است. کرامت مانند [[تعقل]] و [[اندیشه]] موهبتی [[الهی]] محسوب می‌شود که با ذات و بنیاد وجود انسان متلازم و تفکیک‌ناپذیر بوده و منشأ شایستگی انسان نسبت به برخورداری از [[حقوق]] متعدد و آزادی‌های متنوع است.
			به اصطلاح [[فلسفی]] و [[منطق]]، کاربرد عنوان ذاتی در مورد [[کرامت انسان]] به مفهوم ذاتی به معنای اجزای مادی و غیر مادی تشکیل دهنده انسان نیست، بلکه به مثابه ذاتی باب [[برهان]] و از مقوله لوازم غیر قابل تفکیک وجودی انسان محسوب می‌شود.
			[[آزادی]] به معنای فلسفی آنکه انسان مختار [[آفریده]] شده و دارای [[اراده]] و توان [[انتخاب]] است، زیربنای [[حق]] و [[تکلیف]] محسوب می‌شود و این [[موهبت]] نه قابل [[نفی]] است و نه قابل اعطاست. وجود عینی این [[حقیقت]] حتی توسط [[قانونگذار]] نیز نمی‌تواند تبدیل به باید شود.

			کاری که از حقوق و قانونگذار بر می‌آید آن است که در مورد آثار این حقیقت عینی به لحاظ [[نظم]] و [[عدالت]] مقوله‌های [[حقوقی]] وضع کند. اما آزادی نیز چون موهبت تعقل و [[وجدان]] از آثار کرامت انسانیند. افزون بر این، رابطه [[آزادی]]، [[تعقل]] و [[وجدان]] با [[حقوق بشر]] به طور عام و [[حقوق]] [[اقلیت‌ها]] به طور خاص به شفافیت رابطه [[کرامت انسان]] با آن دو نیست.
			افزون بر این [[برادری]] در هیچ سند بین‌المللی، از اصول حقوق بشر به شمار نیامده، در حالی که برادری از دیدگاه [[اسلام]] به عنوان یک [[حق]] شناخته شده است که {{متن قرآن\|إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ}}<ref>«جز این نیست که مؤمنان برادرند» سوره حجرات، آیه ۱۰.</ref> و {{متن حدیث\|فَإِنَّهُمْ صِنْفَانِ إِمَّا أَخٌ لَكَ فِي الدِّينِ وَ إِمَّا نَظِيرٌ لَكَ فِي الْخَلْقِ}}<ref>نهج البلاغه، نامه ۵۳.</ref> بر این اساس برادری دو نوع است: برادری که در [[ایمان]] و [[عقیده]] با تو [[برادر]] است و برادری که تنها به دلیل [[خلقت]] [[انسانی]] با تو همگون شمرده می‌شود.
			مبنای [[فطرت]] که اساس سنجش و ارزیابی [[حقوقی]] در [[نظام]] حقوق طبیعی به شمار می‌رود، خود معیار دیگری است که به حقوق اقلیت‌ها معنا و مفهوم بشری می‌بخشد و [[تبعیض]] را برنمی تابد، چنانکه بر مبنای [[عدالت]] که همواره [[میزان]] و معیار سنجش [[قواعد]] حقوقی است می‌توان به این مسئله به عنوان یک رویکرد عادلانه نگریست. به این ترتیب باید گفت حقوق اقلیت‌ها چه در بعد داخلی و چه در حوزه بین‌المللی بر دو اساس حق و عدالت [[استوار]] است که در این نگاه رویکرد [[سیاسی]] و [[دموکراتیک]] رنگ می‌بازد و با وجود [[مشروعیت]] [[اکثریت]] در [[تصمیم‌گیری]] همگانی باید به حقوق اقلیت‌ها هرچند نتوانسته‌اند حائز اکثریت شوند، توجه حقوقی مبذول داشت<ref>فقه سیاسی، ج۱۰، ص۴۱۲ – ۴۱۴.</ref>.<ref>[[عباس علی عمید زنجانی\|عمید زنجانی، عباس علی]]، [[دانشنامه فقه سیاسی ج۱ (کتاب)\|دانشنامه فقه سیاسی]]، ص۷۲۲.</ref>

			==حقوق اقلیت‌ها در [[جمهوری اسلامی ایران]]==
			با [[پیروزی انقلاب اسلامی]] و تشکیل [[نظام جمهوری اسلامی ایران]] از آنجا که [[انگیزه‌ها]] و اهداف، [[اسلامی]] بود و روش‌های [[حکومتی]] و [[نهادهای سیاسی]] بر اساس ایده‌های [[فقهی]] تنظیم شد پس [[انتظار]] می‌رفت که رابطه اقلیت‌ها با [[نظام اسلامی]] در چارچوب [[قرارداد ذمه]] تعیین شود و [[مسیحیان]] به جای [[پرداخت مالیات]] و عوارض عمومی به پرداخت [[جزیه]] ([[مالیات]] ویژه) مکلّف می‌شدند و این [[تعهد]] [[مالی]] آنان را از خدمات نظامی مانند انجام [[نظام]] [[وظیفه]] معاف می‌کرد و فعالیت‌های [[دینی]] و [[اقتصادی]] و [[سیاسی]] [[اقلیت‌ها]] در چارچوب مفاد [[قرارداد ذمه]] کنترل و [[نظارت]] می‌شد، اما [[قانون اساسی]] با [[انگیزه]] [[احترام]] به [[ادیان]]، روش عملی [[پیامبر]]{{صل}} را بر روش‌های [[حقوقی]] [[فقه]] ترجیح داده و اقلیت‌ها را به چشم [[شهروند]] و بخشی از [[آحاد]] [[ملت]] شمرده و به لحاظ مذهبی نیز امتیازات و آزادی‌های ویژه برای آنان منظور کرده و به این ترتیب [[فرصت]] مناسبی برای ترمیم گذشته و احیای فعالیت‌های جدید در [[اختیار]] اقلیت‌ها گذاشت.
			موقعیت کنونی اقلیت‌ها در [[ایران]] [[اسلامی]] طبق مبانی [[فقهی]]، برخورداری از [[آزادی]] [[مراسم]] و [[شعایر دینی]]، [[امنیت]] [[معابد]] و اماکن مقدّسه، [[حرمت]] شخصیت‌های [[روحانی]]، [[آزادی انتخاب]] [[مسکن]]، [[استقلال قضایی]]، [[فعالیت‌های اقتصادی]] و آزادی در [[روابط اجتماعی]]، در [[حکومت اسلامی]] تضمین شده است.
			[[اقلیت‌های دینی]] در [[کشور]]، [[بیگانه]] تلقی نمی‌شوند و براساس [[قوانین]] موجود یکی از جمعیت‌های رسمی کشور هستند و براساس اصل نوزدهم قانون اساسی [[مردم ایران]] از هر [[قوم]] و [[قبیله]] که باشند از [[حقوق]] مساوی برخورداند و رنگ، نژاد، زبان و مانند اینها سبب امتیاز نخواهد شد و همان‌طوری که [[جامعه]] [[اقلیت]] کشور ما که بیشتر از [[اقوام]] ارمنی و آشوری و دیگر اقوام و [[قبایل]] [[ایرانی]] و غیر ایرانی هستند، امروز همه با نام مردم ایران شناخته می‌شوند، هرکدام از آنان حقوقی چون دیگران دارند<ref>فقه سیاسی، ج۱۰، ص۴۲۲ – ۴۲۳ و ۴۲۹.</ref>.<ref>[[عباس علی عمید زنجانی\|عمید زنجانی، عباس علی]]، [[دانشنامه فقه سیاسی ج۱ (کتاب)\|دانشنامه فقه سیاسی]]، ص ۷۲۱.</ref>

	== منابع ==		== منابع ==

Bahmani: /* پانویس */

2023-01-23T09:16:16Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۳ ژانویهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۲:۴۶
خط ۴۱:		خط ۴۱:

	[[رده:اقلیت]]		[[رده:اقلیت]]
			[[رده:مدخل‌های در انتظار تلخیص]]

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

2022-08-24T14:43:40Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ اوت ۲۰۲۲، ساعت ۱۸:۱۳
خط ۶:		خط ۶:
	}}		}}

	==[[اقلیت بیگانه]]==		== [[اقلیت بیگانه]] ==
	گروهی از افراد [[ملّت]] که به لحاظ [[نژادی]]، [[دینی]]، ملّی و... با [[اکثریت]] ملّت یک [[کشور]] تفاوت داشته و تابع برخی ضوابط و [[احکام فقهی]] - [[حقوقی]] هستند.		گروهی از افراد [[ملّت]] که به لحاظ [[نژادی]]، [[دینی]]، ملّی و... با [[اکثریت]] ملّت یک [[کشور]] تفاوت داشته و تابع برخی ضوابط و [[احکام فقهی]] - [[حقوقی]] هستند.
	بر اثر اختلاط قهری [[ملت‌ها]] کمتر کشوری را می‌توان یافت که همه [[اتباع]] آن دارای نژاد و [[مذهب]] واحدی باشند و طبیعی است در این کشورها شخص [[حاکم]] یا هیأت حاکمه از [[سیاست]] نژادی و مذهبی و یا [[ملیت]] و [[تابعیت]] خاصی [[پیروی]] می‌کند و برخورداری از [[حمایت]] [[حکومت]] و یا [[قانون]] را مشروط به انطباق افراد با [[نظام حاکم]] آن کشور می‌داند.		بر اثر اختلاط قهری [[ملت‌ها]] کمتر کشوری را می‌توان یافت که همه [[اتباع]] آن دارای نژاد و [[مذهب]] واحدی باشند و طبیعی است در این کشورها شخص [[حاکم]] یا هیأت حاکمه از [[سیاست]] نژادی و مذهبی و یا [[ملیت]] و [[تابعیت]] خاصی [[پیروی]] می‌کند و برخورداری از [[حمایت]] [[حکومت]] و یا [[قانون]] را مشروط به انطباق افراد با [[نظام حاکم]] آن کشور می‌داند.

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵

2022-07-31T05:14:21Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۰۸:۴۴
خط ۱:		خط ۱:
	~~{{امامت}}~~
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط = اقلیت		\| موضوع مرتبط = اقلیت
خط ۴۲:		خط ۴۱:

	[[رده:اقلیت]]		[[رده:اقلیت]]
	~~[[رده:مدخل]]~~

Heydari: جایگزینی متن - '\(.)\[\[(.)\]\](.)\"\'\'\'(.)\'\'\'\"(.)\<\/div\>\n\(.)\<\/div\>\n\n' به '{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = $2 | عنوان مدخل = $4 | مداخل مرتبط = $6 | پرسش مرتبط = }} '

2022-06-01T06:46:19Z

جایگزینی متن - '\<div\sstyle\=\"background\-color\:\srgb$252\,\s252\,\s233$\;\stext\-align\:center\;\sfont\-size\:\s85\%\;\sfont\-weight\:\snormal\;\"\>(.*)\[\[(.*)\]\](.*)\"\'\'\'(.*)\'\'\'\"(.*)\<\/div\>\n\<div\sstyle\=\"background\-color\:\srgb$255\,\s245\,\s227$\;\stext\-align\:center\;\sfont\-size\:\s85\%\;\sfont\-weight\:\snormal\;\"\>(.*)\<\/div\>\n\n' به '{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = $2 | عنوان مدخل = $4 | مداخل مرتبط = $6 | پرسش مرتبط = }} '

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱ ژوئن ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۱۶
خط ۱:		خط ۱:
	{{امامت}}		{{امامت}}
	~~<div style~~=~~"background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">اين~~ مدخل ~~از زیرشاخه‌های بحث '''~~[[اقلیت]]~~''' است. "'''[[اقلیت]]'''" از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>~~		{{مدخل مرتبط
	~~<div style~~=~~"background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">~~[[اقلیت در قرآن]] - [[اقلیت در حدیث]] - [[اقلیت در فقه سیاسی]]~~</div>~~		\| موضوع مرتبط = اقلیت
			\| عنوان مدخل = [[اقلیت]]
			\| مداخل مرتبط = [[اقلیت در قرآن]] - [[اقلیت در حدیث]] - [[اقلیت در فقه سیاسی]]
			\| پرسش مرتبط =
			}}

	==[[اقلیت بیگانه]]==		==[[اقلیت بیگانه]]==

Heydari: جایگزینی متن - '== جستارهای وابسته == == منابع ==' به '== منابع =='

2022-01-04T17:10:16Z

جایگزینی متن - '== جستارهای وابسته == == منابع ==' به '== منابع =='

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ ژانویهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۲۰:۴۰
خط ۲۸:		خط ۲۸:

	در [[مقررات اسلامی]] آثار [[سوء]] ناشی از [[حس]] بیگانه بودن از بین می‌رود و پیوند [[معنوی]] و [[روح]] وحدت بین گروه اقلیت خارجی و [[مردم]] آن [[کشور]] برقرار می‌شود.<ref>[[عباس علی عمید زنجانی\|عمید زنجانی، عباس علی]]، [[دانشنامه فقه سیاسی ج۱ (کتاب)\|دانشنامه فقه سیاسی]]، ص ۲۳۹.</ref>		در [[مقررات اسلامی]] آثار [[سوء]] ناشی از [[حس]] بیگانه بودن از بین می‌رود و پیوند [[معنوی]] و [[روح]] وحدت بین گروه اقلیت خارجی و [[مردم]] آن [[کشور]] برقرار می‌شود.<ref>[[عباس علی عمید زنجانی\|عمید زنجانی، عباس علی]]، [[دانشنامه فقه سیاسی ج۱ (کتاب)\|دانشنامه فقه سیاسی]]، ص ۲۳۹.</ref>

	~~== جستارهای وابسته ==~~

	== منابع ==		== منابع ==

Heydari: ربات: جایگزینی خودکار متن (-==پانویس== +== پانویس ==)

2021-12-17T17:05:23Z

ربات: جایگزینی خودکار متن (-==پانویس== +== پانویس ==)

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۷ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۲۰:۳۵
خط ۳۶:		خط ۳۶:
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

	==پانویس==		== پانویس ==
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

	[[رده:اقلیت]]		[[رده:اقلیت]]
	[[رده:مدخل]]		[[رده:مدخل]]

Heydari: ربات: جایگزینی خودکار متن (-==منابع== +== منابع ==)

2021-12-17T14:46:33Z

ربات: جایگزینی خودکار متن (-==منابع== +== منابع ==)

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۷ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۸:۱۶
خط ۳۱:		خط ۳۱:
	== جستارهای وابسته ==		== جستارهای وابسته ==

	==منابع==		== منابع ==
	{{منابع}}		{{منابع}}
	# [[پرونده: 1100699.jpg\|22px]] [[عباس علی عمید زنجانی\|عمید زنجانی، عباس علی]]، [[دانشنامه فقه سیاسی ج۱ (کتاب)\|'''دانشنامه فقه سیاسی ج۱''']]		# [[پرونده: 1100699.jpg\|22px]] [[عباس علی عمید زنجانی\|عمید زنجانی، عباس علی]]، [[دانشنامه فقه سیاسی ج۱ (کتاب)\|'''دانشنامه فقه سیاسی ج۱''']]

اقلیت در فقه سیاسی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani: /* پانویس */

Msadeq در ‏۱۰ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۱۷

Jaafari: /* منابع */

Bahmani: /* پانویس */

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵

Heydari: جایگزینی متن - '\(.*)\[\[(.*)\]\](.*)\"\'\'\'(.*)\'\'\'\"(.*)\<\/div\>\n\(.*)\<\/div\>\n\n' به '{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = $2 | عنوان مدخل = $4 | مداخل مرتبط = $6 | پرسش مرتبط = }} '

Heydari: جایگزینی متن - '== جستارهای وابسته == == منابع ==' به '== منابع =='

Heydari: ربات: جایگزینی خودکار متن (-==پانویس== +== پانویس ==)

Heydari: ربات: جایگزینی خودکار متن (-==منابع== +== منابع ==)

Heydari: جایگزینی متن - '\(.)\[\[(.)\]\](.)\"\'\'\'(.)\'\'\'\"(.)\<\/div\>\n\(.)\<\/div\>\n\n' به '{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = $2 | عنوان مدخل = $4 | مداخل مرتبط = $6 | پرسش مرتبط = }} '