https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%D8%AA%E2%80%8C%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%A7%3A%D8%A2%D9%88%D8%A7%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3%DB%8C_%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8Cامامتپدیا:آوانویسی فارسی - تاریخچهٔ نسخهها2026-05-29T16:33:39Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.41.0https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%D8%AA%E2%80%8C%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%A7:%D8%A2%D9%88%D8%A7%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3%DB%8C_%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C&diff=299504&oldid=prevHeydari: ۱ نسخه واردشده2020-04-16T07:58:09Z<p>۱ نسخه واردشده</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۶ آوریل ۲۰۲۰، ساعت ۱۱:۲۸</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="fa"><div class="mw-diff-empty">(بدون تفاوت)</div>
</td></tr></table>Heydarihttps://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%D8%AA%E2%80%8C%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%A7:%D8%A2%D9%88%D8%A7%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3%DB%8C_%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C&diff=299503&oldid=prevfa>Sunfyre: «امامتپدیا:آوانویسی فارسی» را محافظت کرد ([ویرایش=تنها کاربران تأییدشده] (بیپایان) [انتقال=تنها کاربران تأییدشده] (بیپایان))2018-12-07T17:01:01Z<p>«<a href="/wiki/%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%D8%AA%E2%80%8C%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%A7:%D8%A2%D9%88%D8%A7%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3%DB%8C_%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C" title="امامتپدیا:آوانویسی فارسی">امامتپدیا:آوانویسی فارسی</a>» را محافظت کرد ([ویرایش=تنها کاربران تأییدشده] (بیپایان) [انتقال=تنها کاربران تأییدشده] (بیپایان))</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>{{شیوهنامه}}<br />
از آنجا که آوانویسی دقیق کلمات در بعضی موارد میتواند منجر به برتریدادن لهجهای بر لهجهٔ دیگر شود، در امامتپدیای فارسی شیوهٔ دیگری از آوانویسی به کار میرود که به کمک آن کلمههای فارسی آوانویسی میشوند. در این آوانویسی بهعمد به تقابل اختلافات سیستماتیک میان لهجهها پرداخته نشدهاست تا هرکس بنا به لهجهٔ خود کلمه را تلفظ کند. این شیوهٔ آوانویسی بیشتر برای ابهامزدایی و جلوگیری از غلطخوانی کاربرد دارد. برای مواردی که تلفظ دقیق کلمه خصوصاً نامی خارجی مطلوب است استفاده از شیوهٔ آیپاِی پیشنهاد میشود.<br />
<br />
== حروف صدادار و حرکات ==<br />
* {{آوانویسی|ـَ}} مانند حرکت ''پ'' در کلمهٔ ''پرواز'' {{آوانویسی|پَرْوازْ}}<br />
* {{آوانویسی|ـِ}} مانند حرکت ''د'' در کلمهٔ ''دل'' {{آوانویسی|دِلْ}}<br />
* {{آوانویسی|ـُ}} مانند حرکت ''گ'' در کلمهٔ ''گراز'' {{آوانویسی|گُرازْ}}<br />
* {{آوانویسی|ؤ}} مانند صدای هجای نخست در کلمهٔ ''روشن'' {{آوانویسی|رؤشَنْ}} <br />
** در بعضی لهجهها aw و در بعضی لهجهها ow تلفظ میشود.<br />
** توجه کنید که این نشانه دلالت بر صدایی جز آنچه در رسمالخط عادی فارسی دارد، میکند.<br />
** اگر ؤ در آخر کلمه بیاید علاوه بر اصوات فوق میتواند در بعضی لهجهها o هم تلفظ شود. مثال: ''تو'' ({{آوانویسی|تؤ}} و ''خسرو'' {{آوانویسی|خسرؤ}}<br />
** هنگام ترکیب با پسوند واو پایان این کلمههای میتواند صدای {{آوانویسی|و}} یا {{آوانویسی|ـُ}} بگیرد. توئی یا توی<br />
* {{آوانویسی|آ}} مانند حرکت هجای نخست کلمهٔ ''آغاز'' {{آوانویسی|آغازْ}}. از این نشانه فقط در ابتدای کلمه یا بخشی از کلمه که با مکثی (در واقعی تلفظ همزه) بعد بخش پیشین خوانده میشود به کار میرود. مثالی برای حالت دوم کلمهٔ ''بهآفرید'' است که برای گنجیدن در وزن شاهنامه به صورت {{آوانویسی|بِهْآفریٓد}} خوانده میشود و نه {{آوانویسی|بِهافریٓد}}<br />
* {{آوانویسی|ا}} مانند حرکت ''ک'' در کلمهٔ ''کار'' {{آوانویسی|کار}}. از این نشانه در آغاز کلمه استفاده نمیشود.<br />
* {{آوانویسی|یٓ}} مانند حرکت ''پ'' در کلمهٔ ''پیر'' {{آوانویسی|پیٓرْ}}<br />
* {{آوانویسی|وٓ}} مانند حرکت ''گ'' در کلمهٔ ''گور'' {{آوانویسی|گوٓرْ}}<br />
* {{آوانویسی|ه}}(بدون هیچ علامتی روی آن) مثل حرکت ''م'' در کلمهٔ ''نامه'' {{آوانویسی|نامه}}<br />
** این صدای ''ه'' ناملفوظ است که در بعضی لهجهها {{آوانویسی|ـَ}} و در بعضی لهجهها {{آوانویسی|ـِ}} تلفظ میشود. ''ه'' ناملفوظ هنگام جمع و اتصال به ''ی'' مصدری تبدیل به ''گ'' (صورت اصیل و کهنتر خود) میشود. مثال: پرندگان {{آوانویسی|پَرَنْدهگانْ}} که در بعضی لهجهها {{آوانویسی|پرندِگان}} و در بعضی لهجهها {{آوانویسی|پرندَگان}}<br />
=== سکون ===<br />
{{آوانویسی|ـْ}} در واقع عدم حرکت را میرساند. مانند حرکت ''ف'' یا ''ت'' در کلمهٔ ''رفت'' {{آوانویسی|رَفْتْ}}<br />
<br />
== حروف بیصدا ==<br />
همان حروف بیصدای الفبای فارسیاست:<br />
<br />
{{آوانویسی|ب}}، {{آوانویسی|پ}}، {{آوانویسی|ت}}، {{آوانویسی|ث}}، {{آوانویسی|ج}}، {{آوانویسی|چ}}، {{آوانویسی|ح}}، {{آوانویسی|خ}}، {{آوانویسی|د}}، {{آوانویسی|ذ}}، {{آوانویسی|ر}}، {{آوانویسی|ز}}، {{آوانویسی|ژ}}، {{آوانویسی|س}}،<br />
<br />
{{آوانویسی|ش}}، {{آوانویسی|ص}}، {{آوانویسی|ض}}، {{آوانویسی|ط}}، {{آوانویسی|ظ}}، {{آوانویسی|ع}}، {{آوانویسی|غ}}، {{آوانویسی|ف}}، {{آوانویسی|ق}}، {{آوانویسی|ک}}، {{آوانویسی|گ}}، {{آوانویسی|ل}}، {{آوانویسی|م}}، {{آوانویسی|ن}}، {{آوانویسی|و}}، {{آوانویسی|ه}}، {{آوانویسی|ی}}.<br />
* ممکن است بعضی حروف در لهجهها یکسان تلفظ شوند ولی در سایر لهجهها چنین نباشد.<br />
مثلاً در بعضی لهجهها میان تلفظ غ و ق تمایز میگذارند.<br />
* {{آوانویسی|و}} در بعضی لهجهها w تلفظ میشود و در بعضی لهجهها V.<br />
=== واو معدوله ===<br />
واو معدوله به صورت {{آوانویسی|(و)}} نشان داده میشود. اگر پس از آن حرفی بیصدا باشد حرکت خ بنا به لهجه میتواند {{آوانویسی|ـَ}} یا {{آوانویسی|ـُ}} باشد یا تلفظی غریب که در آن به نوعی تلفظ {{آوانویسی|و}} هم میگنجد باشد. مثال: ''خود'' {{آوانویسی|خ(و)د}} که مثلاً در لهجهٔ تهرانی {{آوانویسی|خُد}} خوانده میشود.<br />
<br />
== نکات ==<br />
=== واو و یای مجهول ===<br />
بین واو معلوم و مجهول و نیز بین یای معلوم و مجهول تمایزی قائل نمیشویم.<br />
=== حرکت حرف پیش از یای ساکن ===<br />
اگر حرف پیش از {{آوانویسی|یْ}} علامتی نداشته باشد یعنی در بعضی لهجهها صدای {{آوانویسی|ـَ}} دارد و در بعضی لهجهها صدای {{آوانویسی|ـِ}}. مثال: {{آوانویسی|کیْوانْ}}. که در بعضی لهجهها {{آوانویسی|کَیْوانْ}} و در بعضی لهجه {{آوانویسی|کِیْوانْ}} تلفظ میشود.<br />
<br />
=== سایر نکات ===<br />
در آوانویسی کامل حرکت تمام صامتها باید مشخص باشد. در همهٔ موارد ضرورت ندارد که کلمه به طور کامل آوانویسی شود. (جز موارد استثنای {{آوانویسی|یْ}} و {{آوانویسی|ه}} که ممکن است باعث سو قرائت شود).<br />
<br />
== چند مثال از آوانویسی ناقص برای جلوگیری از غلطخوانی ==<br />
* «ز نیرو بود مرد را راستی» {{آوانویسی|ز نیٓروٓ بوَد مرد را راستیٓ}}<br />
* گرسیوز {{آوانویسی|گرْسیٓوَزْ}} برادر نابکار اَفْراسیاب بود.<br />
* کیخسرو {{آوانویسی|کیْخُسْرؤ}} فرزند سیاوش از شاهان آرمانی است.<br />
* «او از نداشتن کُلَهْ بر کلهاش {{آوانویسی|کَلّهاَش}}) گله کرد.»<br />
== مشاهدهٔ نشانهها ==<br />
اگر قلمتان بهروز نباشد ممکن است در دیدن بعضی از این نشانهها دچار مشکل شده و به جای بعضی نویسهها یک مربع مشاهده کنید. همچنین ممکن است {{آوانویسی|وٓ}} یا {{آوانویسی|یٓ}} را به صورت علامتی دیگر (جز ~) برفراز نویسهها مشاهده کنید. در تمام این موارد استفاده از نسخهٔ درست قلم مشکل را رفع میکند.<br />
<br />
== واردکردن نشانهها ==<br />
=== نویسههای ویژه ===<br />
تمام نشانههای بهکاررفته در این قرارداد را میتوان به کمک صفحهکلید استاندارد فارسی وارد کرد. موردی که میتواند برای تازهکاران غریب جلوه کند گذاشتن نشانهٔ مد بر روی دو حرف ''و'' و ''ی'' است. در صفحهکلید استاندارد، با فشردن shift+x پس از هر نویسه میتوان ''~'' را بر فراز آن نویسه افزود.<br />
=== الگوی آوانویسی ===<br />
برای آوانویسی کلمه از {{الگوی|آوانویسی}} به صورت زیر استفاده میشود:<br />
<code><nowiki>{{آوانویسی|دروٓدْ}}</nowiki></code><br />
که نتیجه میدهد:<br />
{{آوانویسی|دروٓدْ}}<br />
<br />
دلیل آنکه از {{الگوی|آوانویسی}} استفاده میشود و آوانویسی دستی صورت نمیگیرد این است که کاربران در صورت تمایل بتوانند، با دستکاری در CSS شخصی خود و تغییر ترجیحات، آوانویسیها را به صورت دلخواه ،مثلاً با قلمی دیگر یا به رنگی دیگر، نشان دهند.</div>fa>Sunfyre