امامت امام علی در تاریخ اسلامی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani در ‏۲۲ ژوئن ۲۰۲۳، ساعت ۰۸:۱۱

2023-06-22T08:11:28Z

Bahmani: صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = امامت امام علی | عنوان مدخل = امامت امام علی | مداخل مرتبط = امامت امام علی در قرآن - امامت امام علی در حدیث - امامت امام علی در کلام اسلامی - امامت امام علی در تاریخ اسلامی - امامت امام علی در معارف و سیره فاطمی...» ایجاد کرد

2023-06-22T07:56:52Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = امامت امام علی | عنوان مدخل = امامت امام علی | مداخل مرتبط = امامت امام علی در قرآن - امامت امام علی در حدیث - امامت امام علی در کلام اسلامی - امامت امام علی در تاریخ اسلامی - امامت امام علی در معارف و سیره فاطمی...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{مدخل مرتبط
| موضوع مرتبط = امامت امام علی
| عنوان مدخل = امامت امام علی
| مداخل مرتبط = [[امامت امام علی در قرآن]] - [[امامت امام علی در حدیث]] - [[امامت امام علی در کلام اسلامی]] - [[امامت امام علی در تاریخ اسلامی]] - [[امامت امام علی در معارف و سیره فاطمی]]
| پرسش مرتبط = امام علی (پرسش)
}}

== مقدمه ==
[[امام علی بن ابی طالب]] {{ع}} [[روز جمعه]] سیزدهم [[ماه رجب]]، سی سال پس از [[عام الفیل]] و بیست و سه سال قبل از هجرت در [[مکه]] و در داخل [[کعبه]] معظمه به [[دنیا]] آمد. پدرش [[ابوطالب]] [[فرزند]] [[عبدالمطلب]] و مادرش [[فاطمه دختر اسد]] بود.

[[ابوالحسن]]، [[ابوالحسنین]]، [[ابوالسبطین]]، [[ابوالریحانتین]] و [[ابوتراب]]، کنیه‌های وی و [[امیرالمؤمنین]]، [[المرتضی]]، [[یعسوب الدین]]، [[قسیم الجنة و النار]]، [[سیدالعرب]]، [[الصدیق الأکبر]]، [[الوصی]]، [[الفاروق]] و [[الانزع البطین]] برخی از [[القاب]] مشهور وی است.

[[علی]] {{ع}} از [[کودکی]] زیر نظر [[پیامبر]] {{صل}} [[تربیت]] شد و راه و روش رشد و کمال را از او آموخت و آنگاه که [[رسول]] گرامی {{صل}} به [[پیامبری]] [[برگزیده]] شد، نخستین فرد از مردان بود که به او [[ایمان]] آورد. وی به [[پیامبر]] {{صل}} ارادت و [[انقیاد]] کامل داشت و سرباز [[فداکاری]] بود که هرگاه خطری [[اسلام]] را تهدید می‌کرد، به [[دفاع]] از آن برمی خاست، در [[شعب ابی طالب]] و در سفر [[پیامبر]] به [[طائف]] [[رسول خدا]] {{صل}} را [[همراهی]] و [[یاری]] کرد و در شب [[هجرت]] در بستر او خوابید، تا به [[پیامبر]] {{صل}} گزندی نرسد و [[آیه]] {{متن قرآن|وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يَشْرِي نَفْسَهُ ابْتِغَاءَ مَرْضَاتِ اللَّهِ وَاللَّهُ رَءُوفٌ بِالْعِبَادِ}}<ref>«و از مردم کسی است که در به دست آوردن خشنودی خداوند از جان می‌گذرد و خداوند به بندگان مهربان است» سوره بقره، آیه ۲۰۷.</ref> در ‌شأن او نازل شد. آنگاه که [[پیامبر]] {{صل}} به [[مدینه]] رسید به [[حضرت علی]] {{ع}} [[دستور]] داد تا امانت‌های [[مردم]] [[مکه]] را، که به [[پیامبر]] سپرده بودند، به آنان بازگرداند و همراه با مسلمانانی که در [[مکه]] باقی مانده بودند، به [[مدینه]] [[هجرت]] نماید. او پس از سه روز [[مکه]] را به قصد [[مدینه]] ترک کرد و پس از چند روز در [[قبا]] به [[پیامبر]] پیوست.

در [[مدینه]] در جنگ‌های [[سختی]] چون [[بدر]]، [[احد]]، [[احزاب]] و [[خیبر]] با [[شجاعت]] و [[فداکاری]] تمام [[پیامبر]] را [[یاری]] و [[دشمنان اسلام]] را [[سرکوب]] و [[مأیوس]] کرد، در [[سال نهم هجری]] از سوی [[پیامبر]] {{صل}} [[مأموریت]] یافت تا [[آیات]] اول [[سوره]] [[برائت]] را در [[مکه]] بر [[مشرکان]] فرا خواند. این [[مأموریت]] قبلاً به [[ابوبکر]] سپرده شده بود، ولی مطابق [[فرمان خداوند]] [[علی]] {{ع}} برای انجام این [[مأموریت]] [[برگزیده]] شد. وی در ذی الحلیفه ([[مسجد]] شجره) [[آیات]] را از [[ابوبکر]] گرفت و در [[مکه]] بر [[مشرکان]] فرو خواند. [[پیامبر]] {{صل}} در [[سال دهم هجری]] [[علی]] {{ع}} را به [[یمن]] فرستاد تا [[مردم]] را به [[آیین اسلام]] [[دعوت]] کند. این [[مأموریت]] پس از آن بود که [[خالد بن ولید]] و جمعی از [[مسلمانان]] را برای این [[هدف]] به [[یمن]] فرستاده بود و آنان شش ماه در آنجا اقامت گزیده بودند، اما به توفیقی در این باره دست نیافته بودند. [[علی]] {{ع}} در [[مأموریت]] خود کامیاب شد و همه [[قبیله]] [[همدان]] [[آیین اسلام]] را پذیرفتند. [[پیامبر]] {{صل}} با [[مسلمانان]] برای انجام [[مناسک]] [[حج]] ([[حجة الوداع]]) رهسپار [[مکه]] گردید و [[علی]] {{ع}} نیز به [[دستور پیامبر]] از [[یمن]] به [[مکه]] رفت و در مراسم شکوهمند [[حج]] شرکت کرد و پس از انجام [[مناسک]] [[حج]] به هنگام بازگشت در سرزمین [[جحفه]] و در کنار [[غدیر خم]] در جمع انبوه [[مسلمانان]] [[علی]] {{ع}} را به [[جانشینی]] خود [[منصوب]] کرد.

پس از مدت کوتاهی از این جریان، [[پیامبر]] {{صل}} در حالی که سرش بر دامان [[علی]] {{ع}} بود، به [[ملکوت]] اعلی پیوست و بدین ترتیب فصل جدیدی در [[زندگی]] [[علی]] {{ع}} گشوده شد. با [[ماجرای سقیفه]]، [[رهبری]] [[امت اسلامی]] که [[حق]] او بود از وی باز ستانده شد و این جریان تا ۲۵سال ادامه یافت.

رعایت [[مصلحت اسلام]] و [[مسلمانان]] مانع آن شد که [[امام]] {{ع}} برای [[اعمال]] [[حق]] خود به عمل قهرآمیز [[توسل]] جوید، اما در موارد مناسب [[حقیقت]] را آشکار می‌ساخت و در [[حد]] [[ضرورت]] با [[خلفا]] [[همکاری]] می‌کرد.

با [[کشته شدن عثمان]] به دست عده‌ای از [[مسلمانان]]، [[مردم]] با [[حضرت علی]] {{ع}} [[بیعت]] کردند و بدین ترتیب شرایط برای [[اعمال]] [[حق]] [[امامت]] او فراهم گردید، اما طولی نکشید که عده‌ای [[پیمان]] شکستند و [[آتش]] [[جنگ جمل]] را برافروختند. [[معاویه]] و هوادارانش [[جبهه]] [[قاسطین]] را در برابر [[امام]] گشودند و [[جنگ صفین]] را پدید آوردند که در جریان آن با نقشه [[شیطنت]] آمیز [[عمرو بن عاص]] و [[معاویه]] از یک سو و [[ساده لوحی]] و سطحی نگری گروهی از [[سپاه امام]] {{ع}} از سوی دیگر، ماجرای تلخ [[حکمیت]] پدید آمد و به [[ظهور]] [[خوارج]] و [[جنگ نهروان]] انجامید.

سرانجام در سحرگاه شب نوزدهم [[ماه رمضان]] سال ۴۰ هجری هنگامی که [[امام]] {{ع}} در حال [[نماز]] بود [[ابن ملجم مرادی]] با [[شمشیر]] زهرآلود فرق [[مبارک]] پیشوای بزرگ [[فضیلت]] و [[عدالت]] را نشانه گرفت و در پی آن در شب ۲۱ همان ماه به [[شهادت]] رسید.

به [[اعتقاد]] [[شیعه]]، [[علی بن ابی طالب]] {{ع}} [[جانشین بلافصل]] [[پیامبر گرامی]] {{صل}} و نخستین [[امام]] [[امت اسلامی]] پس از [[رسول خدا]] {{صل}} است. [[اهل سنت]] و دیگر [[مذاهب غیر شیعی]] [[علی]] {{ع}} را چهارمین [[خلیفه پیامبر]] {{صل}} می‌دانند<ref>[[علی ربانی گلپایگانی|ربانی گلپایگانی، علی]]، [[امامت امام علی (مقاله)|امامت امام علی]]، [[دانشنامه کلام اسلامی ج۱ (کتاب)|دانشنامه کلام اسلامی ج۱]]، ص۴۴۱ ـ ۴۴۲.</ref>.

== دوران امامت امیرالمؤمنین {{ع}} ==
دوران [[امامت امام علی]] {{ع}} به دو بخش تقسیم می‌شود: بخش اوّل مدت ۲۵ سال در دوران خلفای سه‌گانه و بخش دوّم در دوران [[حکومت]] ۴ سال و ۹ ماه و چند [[روزه]] خود حضرت بود.

=== بخش نخست، [[نظارت]] ===
در این دوره حضرت نقش یک ناظر مراقب را داشت و بین [[امّت]] حضور داشت، جلوی بسیاری از تحریف‌های بنیادی را می‌گرفت. هر جا حکمی [[تحریف]] می‌شد یا حدّی نابجا [[تعیین]] می‌شد یا قضاوتی ناحقّ صورت می‌گرفت یا [[تعلیمی]] [[نادرست]] داده می‌شد، [[علی]] {{ع}} حضور می‌یافت و آن را تصحیح می‌کرد و در این مهمّ گروهی از [[پاک‌ترین]] [[صحابه پیامبر]] {{صل}} که از [[اصحاب]] و پیروانش بودند، به صورت دیده‌بان حضرت را [[یاری]] می‌دادند. او در این دوره بر [[فتوحات]] [[نظارت]] داشت، به شبهاتی که به سوی [[مدینه]] سرازیر می‌شد، پاسخ می‌داد، در ضمن به کارهای تولیدی و [[کشاورزی]] نیز می‌پرداخت.

در این دوره تا جایی که که امور [[مسلمانان]] به گونه‌ای سالم فیصله می‌یافت و حدّی از حدود [[اسلام]] تعطیل نمی‌شد و تنها [[حقّ]] خود حضرت تضییع می‌شد، [[سکوت]] می‌کرد؛ امّا اگر حدّی ضایع می‌شد وارد صحنه شده، جلوگیری می‌کرد. هنگامی که [[عثمان]] از اقامه حدّ شراب‌خواری درباره [[ولید بن عقبه]] - که مرتکب شرب خمره شده بود- خودداری کرد، حضرت فرمود: "تا من حاضر باشم اجازه نخواهم داد حدّی از [[حدود الهی]] از بین برود". آن‌گاه خود [[ولید بن عقبه]] را حدّ زد<ref>[[رضا محمدی|محمدی، رضا]]، [[امام‌شناسی ۵ (کتاب)|امام‌شناسی ۵]]، ص۱۳۳.</ref>.

=== بخش دوّم، تصحیح [[فرهنگ]] ===
در دوران [[حکومت]]، [[جنگ‌ها]] و درگیری‌های داخلی قسمت عمده وقت حضرت را گرفت؛ ولی در عین حال، با تمام قوا کوشید تا انحرافاتی را که در طول بیست و پنج سال در [[جامعه اسلامی]] به وجود آمده بود [[اصلاح]] کند. نمود این تلاش‌ها را در لا به لای سخنان حضرت در [[نهج البلاغه]] می‌توان [[مشاهده]] نمود.

[[علی]] {{ع}} [[انحراف]] عمده [[جامعه]] را در از بین رفتن [[معنویّت]] و [[دنیاگرایی]] شدید [[مردم]] تشخیص داد که مولود سیاست‌های [[خلفا]] و [[فتوحات اسلامی]] و سرازیر شدن ثروت‌های هنگفت به سوی مرکز [[اسلام]] بود؛ بنابراین [[تشویق]] [[مردم]] به [[زهد]] و [[تقوی]] و بی‌میلی نسبت به [[دنیا]] یکی از محورهای سخنان حضرت و تلاش‌های او محسوب می‌شد.

محور دیگر [[اجرای عدالت]] [[اسلامی]] بود که حضرت در راه آن بهای زیادی پرداخت و سرانجام نیز از شدّت [[عدالت]] در [[محراب]] [[عبادت]] به [[شهادت]] رسید. از دیگر نتایج [[حیات]] پر [[برکت]] [[امام]]، شرح و تبیین [[معارف اسلامی]] و [[تربیت]] شاگردانی بلند مرتبه و کم‌نظیر بود<ref>[[رضا محمدی|محمدی، رضا]]، [[امام‌شناسی ۵ (کتاب)|امام‌شناسی ۵]]، ص۱۳۳-۱۳۴.</ref>.

== منابع ==
{{منابع}}
# [[پرونده:4670311.jpg|22px]] [[رضا محمدی|محمدی، رضا]]، [[امام‌شناسی (کتاب)|'''امام‌شناسی''']]
# [[پرونده:440259451.jpg|22px]] [[علی ربانی گلپایگانی|ربانی گلپایگانی، علی]]، [[امامت امام علی (مقاله)|امامت امام علی]]، [[دانشنامه کلام اسلامی ج۱ (کتاب)|'''دانشنامه کلام اسلامی ج۱''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:امامت امیرالمومنین]]