امامت در حدیث - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani در ‏۱۰ نوامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۵:۰۹

2024-11-10T05:09:19Z

نمایش تغییرات

Bahmani: /* جستارهای وابسته */

2024-11-10T05:05:30Z

جستارهای وابسته

نمایش تغییرات

Bahmani: /* منابع */

2024-11-10T04:47:36Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۰ نوامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۸:۱۷
خط ۱۲۷:		خط ۱۲۷:
	# [[پرونده:1379153.jpg\|22px]] [[محمد تقی فیاض‌بخش\|فیاض‌بخش]] و [[فرید محسنی\|محسنی]]، [[ولایت و امامت از منظر عقل و نقل ج۴ (کتاب)\|'''ولایت و امامت از منظر عقل و نقل ج۴''']]		# [[پرونده:1379153.jpg\|22px]] [[محمد تقی فیاض‌بخش\|فیاض‌بخش]] و [[فرید محسنی\|محسنی]]، [[ولایت و امامت از منظر عقل و نقل ج۴ (کتاب)\|'''ولایت و امامت از منظر عقل و نقل ج۴''']]
	# [[پرونده:1100759.jpg \|22px]] [[عباس علی عمید زنجانی\|عمید زنجانی]] و [[ابراهیم موسی‌زاده\|موسی‌زاده]]، [[بایسته‌های فقه سیاسی (کتاب)\|'''بایسته‌های فقه سیاسی''']]		# [[پرونده:1100759.jpg \|22px]] [[عباس علی عمید زنجانی\|عمید زنجانی]] و [[ابراهیم موسی‌زاده\|موسی‌زاده]]، [[بایسته‌های فقه سیاسی (کتاب)\|'''بایسته‌های فقه سیاسی''']]
			# [[پرونده:IM009895.jpg\|22px]] [[رضا باذلی\|باذلی، رضا]]، [[الهی بودن مقام امامت (مقاله)\|مقاله «الهی بودن مقام امامت»]]، [[موسوعه رد شبهات ج۱۶ (کتاب)\|'''موسوعه رد شبهات ج۱۶''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

Bahmani: /* جستارهای وابسته */

2024-11-10T04:47:02Z

جستارهای وابسته

نمایش تغییرات

Bahmani: /* اوصاف امامت در دیدگاه روایات */

2024-11-10T04:36:23Z

اوصاف امامت در دیدگاه روایات

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۰ نوامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۸:۰۶
خط ۷۳:		خط ۷۳:
	همچنین امام [[عادل]] را به خاطر [[عدالت]] و امامتش، آرامیده در سایه [[لطف]] خاص [[الهی]] معرفی کرده است: {{متن حدیث\|سَبْعَةٌ يُظِلُّهُمُ‏ اللَّهُ‏ تَعَالَى... إِمَامٌ عَادِلٌ}}<ref>سنن ابن ماجه، کتاب صیام، ص۴۸؛ بخاری، صحیح بخاری، کتاب حدود، ص۱۹.</ref>.		همچنین امام [[عادل]] را به خاطر [[عدالت]] و امامتش، آرامیده در سایه [[لطف]] خاص [[الهی]] معرفی کرده است: {{متن حدیث\|سَبْعَةٌ يُظِلُّهُمُ‏ اللَّهُ‏ تَعَالَى... إِمَامٌ عَادِلٌ}}<ref>سنن ابن ماجه، کتاب صیام، ص۴۸؛ بخاری، صحیح بخاری، کتاب حدود، ص۱۹.</ref>.

	[[حدیث]] {{متن حدیث\|الْإِمَامُ‏ ضَامِنٌ‏}}<ref>سنن ابن ماجه، کتاب اقامه، باب ۴۷.</ref> اگرچه در مورد [[امامت نماز]] نقل شده ولی اطلاق آن شامل [[امامت]] [[جامعه]] نیز می‌گردد و مفهوم آن وسیع‌تر از معنی مسئول است که در حدیث اول آمده است<ref>سنن ابن ماجه، کتاب اقامه، باب ۲۵.</ref>.		[[حدیث]] {{متن حدیث\|الْإِمَامُ‏ ضَامِنٌ‏}}<ref>سنن ابن ماجه، کتاب اقامه، باب ۴۷.</ref> اگرچه در مورد امامت نماز نقل شده ولی اطلاق آن شامل [[امامت]] [[جامعه]] نیز می‌گردد و مفهوم آن وسیع‌تر از معنی مسئول است که در حدیث اول آمده است<ref>سنن ابن ماجه، کتاب اقامه، باب ۲۵.</ref>.

	یکی از [[القاب]] [[پیامبر اسلام]] {{صل}} که در ضمن کیفیت تحیت بر آن حضرت نقل شده، عنوان {{متن حدیث\|إِمَامِ‏ الْخَيْرِ وَ قَائِدِ الْخَيْرِ}} است که نمی‌تواند به غیر مفهوم وسیع [[هدایت]] و [[سیاست]] و [[اداره جامعه]] را در برگیرد.		یکی از [[القاب]] [[پیامبر اسلام]] {{صل}} که در ضمن کیفیت تحیت بر آن حضرت نقل شده، عنوان {{متن حدیث\|إِمَامِ‏ الْخَيْرِ وَ قَائِدِ الْخَيْرِ}} است که نمی‌تواند به غیر مفهوم وسیع [[هدایت]] و [[سیاست]] و اداره جامعه را در برگیرد.

	[[علی]] {{ع}} در توصیف امام و بیان شئونات و [[مسئولیت‌های امامت]] می‌فرماید: او [[انسان]] ممتاز و [[برتری]] است که گنجینه [[رسالت]] و [[دین خدا]] و نگه دارنده [[زمین]]، و خود ملتزم به عدالت است؛ و نخستین گام او در [[راه]] عدالت، اجتناب از [[هواپرستی]] و [[تمایلات]] شخصی است او چهره [[حق]] را آن چنان توصیف می‌کند که هست؛ و خود بدان عمل می‌کند و همه هدف‌های خیر، موردنظر و مقصد اوست و هر کجا [[گمان]] خیری می‌رود وی در تعقیب آن است. خود را در [[اختیار]] [[کتاب خدا]] نهاده و آن را [[پیشوا]] و امامش قرار داده و هرکجا که [[قرآن]] امر می‌کند او در آنجا فرود می‌آید و آنجا که قرآن مأوی می‌گیرد و نیز [[منزل]] می‌گزیند<ref>{{متن حدیث\|فَهُوَ مِنْ‏ مَعَادِنِ‏ دِينِهِ‏ وَ أَوْتَادِ أَرْضِهِ‏ قَدْ أَلْزَمَ نَفْسَهُ الْعَدْلَ فَكَانَ أَوَّلُ عَدْلِهِ نَفْيَ الْهَوَى عَنْ نَفْسِهِ يَصِفُ الْحَقَّ وَ يَعْمَلُ بِهِ لَا يَدَعُ لِلْخَيْرِ غَايَةً إِلَّا أَمَّهَا وَ لَا مَظِنَّةً إِلَّا قَصَدَهَا قَدْ أَمْكَنَ الْكِتَابَ مِنْ زِمَامِهِ فَهُوَ قَائِدُهُ وَ إِمَامُهُ يَحُلُّ حَيْثُ‏ حَلَّ‏ ثَقَلُهُ‏ وَ يَنْزِلُ‏ حَيْثُ‏ كَانَ}}، نهج البلاغه، خطبه ۸۷.</ref>.<ref>[[عباس علی عمید زنجانی\|عمید زنجانی]] و [[ابراهیم موسی‌زاده\|موسی‌زاده]]، [[بایسته‌های فقه سیاسی (کتاب)\|بایسته‌های فقه سیاسی]]، ص ۱۲۱.</ref>		[[علی]] {{ع}} در توصیف امام و بیان شئونات و مسئولیت‌های امامت می‌فرماید: او [[انسان]] ممتاز و [[برتری]] است که گنجینه [[رسالت]] و [[دین خدا]] و نگه دارنده [[زمین]]، و خود ملتزم به عدالت است؛ و نخستین گام او در راه عدالت، اجتناب از [[هواپرستی]] و [[تمایلات]] شخصی است او چهره [[حق]] را آن چنان توصیف می‌کند که هست؛ و خود بدان عمل می‌کند و همه هدف‌های خیر، موردنظر و مقصد اوست و هر کجا [[گمان]] خیری می‌رود وی در تعقیب آن است. خود را در [[اختیار]] [[کتاب خدا]] نهاده و آن را [[پیشوا]] و امامش قرار داده و هرکجا که [[قرآن]] امر می‌کند او در آنجا فرود می‌آید و آنجا که قرآن مأوی می‌گیرد و نیز [[منزل]] می‌گزیند<ref>{{متن حدیث\|فَهُوَ مِنْ‏ مَعَادِنِ‏ دِينِهِ‏ وَ أَوْتَادِ أَرْضِهِ‏ قَدْ أَلْزَمَ نَفْسَهُ الْعَدْلَ فَكَانَ أَوَّلُ عَدْلِهِ نَفْيَ الْهَوَى عَنْ نَفْسِهِ يَصِفُ الْحَقَّ وَ يَعْمَلُ بِهِ لَا يَدَعُ لِلْخَيْرِ غَايَةً إِلَّا أَمَّهَا وَ لَا مَظِنَّةً إِلَّا قَصَدَهَا قَدْ أَمْكَنَ الْكِتَابَ مِنْ زِمَامِهِ فَهُوَ قَائِدُهُ وَ إِمَامُهُ يَحُلُّ حَيْثُ‏ حَلَّ‏ ثَقَلُهُ‏ وَ يَنْزِلُ‏ حَيْثُ‏ كَانَ}}، نهج البلاغه، خطبه ۸۷.</ref>.<ref>[[عباس علی عمید زنجانی\|عمید زنجانی]] و [[ابراهیم موسی‌زاده\|موسی‌زاده]]، [[بایسته‌های فقه سیاسی (کتاب)\|بایسته‌های فقه سیاسی]]، ص ۱۲۱.</ref>

	== جستارهای وابسته ==		== جستارهای وابسته ==

Bahmani: /* آیه اکمال دین */

2024-11-10T04:35:46Z

آیه اکمال دین

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۰ نوامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۸:۰۵
خط ۶۴:		خط ۶۴:
	از احادیثی که در [[شأن نزول]] [[آیه اکمال دین]] {{متن قرآن\|الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي}}<ref>امروز دینتان را کامل و نعمتم را بر شما تمام کردم؛ سوره مائده، آیه: ۳.</ref> [[روایت]] شده است نیز جایگاه بالای [[امامت]] به دست می‌‌آید.		از احادیثی که در [[شأن نزول]] [[آیه اکمال دین]] {{متن قرآن\|الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي}}<ref>امروز دینتان را کامل و نعمتم را بر شما تمام کردم؛ سوره مائده، آیه: ۳.</ref> [[روایت]] شده است نیز جایگاه بالای [[امامت]] به دست می‌‌آید.

	مطابق این [[روایات]]، [[آیه]] مزبور ناظر به [[واقعه غدیر خم]] است که [[پیامبر]] {{صل}} به [[فرمان خداوند]]، [[امام علی\|علی]] {{ع}} را به عنوان [[پیشوای امت]] [[اسلامی]] پس از خود معرفی کرد<ref>الغدیر، ج۱، ص۲۳۰ـ ۲۳۶؛ غایة المرام، ج۳، ص۳۲۸ـ ۳۴۰.</ref> بر این اساس، [[امامت]] آموزه‌ای [[اسلامی]] است که [[دین اسلام]] با آن به کمال مطلوب خود رسیده است؛ چنان که [[آیه تبلیغ]]: {{متن قرآن\|يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنزِلَ إِلَيْكَ مِن رَّبِّكَ وَإِن لَّمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ}} <ref> ای پیامبر! آنچه را از پروردگارت به سوی تو فرو فرستاده شده است برسان و اگر نکنی پیام او را نرسانده‌ای؛ سوره مائده، آیه: ۶۷.</ref> نیز بیانگر این مطلب است، زیرا مطابق این [[آیه]] و با توجه به [[روایات]] [[شأن نزول]] آن، [[امامت]] [[امام علی\|علی]] {{ع}} از چنان جایگاهی برخوردار بوده است که اگر [[پیامبر]] {{صل}} آن را [[ابلاغ]] نمی‌کرد، گویی [[رسالت الهی]] خویش را [[ابلاغ]] نکرده است<ref>الغدیر، ج۱، ص۲۱۴ـ ۲۲۳؛ غایة المرام، ج۳، ص۳۲۰ـ ۳۲۷.</ref>.		مطابق این [[روایات]]، [[آیه]] مزبور ناظر به [[واقعه غدیر خم]] است که [[پیامبر]] {{صل}} به [[فرمان خداوند]]، [[امام علی\|علی]] {{ع}} را به عنوان پیشوای امت [[اسلامی]] پس از خود معرفی کرد<ref>الغدیر، ج۱، ص۲۳۰ـ ۲۳۶؛ غایة المرام، ج۳، ص۳۲۸ـ ۳۴۰.</ref> بر این اساس، [[امامت]] آموزه‌ای [[اسلامی]] است که [[دین اسلام]] با آن به کمال مطلوب خود رسیده است؛ چنان که [[آیه تبلیغ]]: {{متن قرآن\|يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنزِلَ إِلَيْكَ مِن رَّبِّكَ وَإِن لَّمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ}} <ref> ای پیامبر! آنچه را از پروردگارت به سوی تو فرو فرستاده شده است برسان و اگر نکنی پیام او را نرسانده‌ای؛ سوره مائده، آیه: ۶۷.</ref> نیز بیانگر این مطلب است، زیرا مطابق این [[آیه]] و با توجه به [[روایات]] [[شأن نزول]] آن، [[امامت]] [[امام علی\|علی]] {{ع}} از چنان جایگاهی برخوردار بوده است که اگر [[پیامبر]] {{صل}} آن را [[ابلاغ]] نمی‌کرد، گویی [[رسالت الهی]] خویش را [[ابلاغ]] نکرده است<ref>الغدیر، ج۱، ص۲۱۴ـ ۲۲۳؛ غایة المرام، ج۳، ص۳۲۰ـ ۳۲۷.</ref>.

	مفاد [[آیه]]: {{متن قرآن\|يَوْمَ نَدْعُو كُلَّ أُنَاسٍ بِإِمَامِهِمْ فَمَنْ أُوتِيَ كِتَابَهُ بِيَمِينِهِ فَأُولَئِكَ يَقْرَؤُونَ كِتَابَهُمْ وَلاَ يُظْلَمُونَ فَتِيلاً}}<ref>روزی که هر دسته‌ای را با پیشوایشان فرا می‌خوانیم آنگاه کسانی که کارنامه‌شان را به دست راست آنان دهند، آن را می‌خوانند و به آنها سر مویی ستم نخواهد شد؛ سوره اسراء، آیه: ۷۱.</ref> این است که [[روز قیامت]] هر گروه و جمعیتی با نام پیشوایشان مورد خطاب قرار می‌گیرند؛ چنان که در [[حدیثی]] که [[شیعه]] و [[اهل سنت]] از [[امام رضا]] {{ع}} [[روایت]] کرده‌اند، آمده است [[روز قیامت]] هر گروهی را با نام [[کتاب آسمانی]] و [[سنت]] [[پیامبر]] و [[امام]] زمان آنها فرا می‌خوانند<ref>مجمع البیان، ج۳، ص۴۳۰.</ref>؛ از [[آیه]] و [[حدیث]] یاد شده نیز می‌توان به اهمیت مسئله [[امامت]] پی‌برد<ref>[[علی ربانی گلپایگانی\|ربانی گلپایگانی، علی]]، [[امامت - ربانی گلپایگانی (مقاله)\|مقاله «امامت»]]، [[دانشنامه کلام اسلامی ج۱ (کتاب)\|دانشنامه کلام اسلامی ج۱]]، ص ۴۰۴-۴۱۸.</ref>.		مفاد [[آیه]]: {{متن قرآن\|يَوْمَ نَدْعُو كُلَّ أُنَاسٍ بِإِمَامِهِمْ فَمَنْ أُوتِيَ كِتَابَهُ بِيَمِينِهِ فَأُولَئِكَ يَقْرَؤُونَ كِتَابَهُمْ وَلاَ يُظْلَمُونَ فَتِيلاً}}<ref>روزی که هر دسته‌ای را با پیشوایشان فرا می‌خوانیم آنگاه کسانی که کارنامه‌شان را به دست راست آنان دهند، آن را می‌خوانند و به آنها سر مویی ستم نخواهد شد؛ سوره اسراء، آیه: ۷۱.</ref> این است که [[روز قیامت]] هر گروه و جمعیتی با نام پیشوایشان مورد خطاب قرار می‌گیرند؛ چنان که در [[حدیثی]] که [[شیعه]] و [[اهل سنت]] از [[امام رضا]] {{ع}} [[روایت]] کرده‌اند، آمده است [[روز قیامت]] هر گروهی را با نام [[کتاب آسمانی]] و [[سنت]] [[پیامبر]] و [[امام]] زمان آنها فرا می‌خوانند<ref>مجمع البیان، ج۳، ص۴۳۰.</ref>؛ از [[آیه]] و [[حدیث]] یاد شده نیز می‌توان به اهمیت مسئله [[امامت]] پی‌برد<ref>[[علی ربانی گلپایگانی\|ربانی گلپایگانی، علی]]، [[امامت - ربانی گلپایگانی (مقاله)\|مقاله «امامت»]]، [[دانشنامه کلام اسلامی ج۱ (کتاب)\|دانشنامه کلام اسلامی ج۱]]، ص ۴۰۴-۴۱۸.</ref>.

Bahmani: /* امامان {{عم}}، رهبران و راهنمایان خداوند بر بندگان او */

2024-11-10T04:35:23Z

امامان {{عم}}، رهبران و راهنمایان خداوند بر بندگان او

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۰ نوامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۸:۰۵
خط ۴۷:		خط ۴۷:
	[[امام علی\|امیرالمؤمنین]] {{ع}} فرموده است: [[امامان]] {{عم}}، [[رهبران]] و [[راهنمایان]] [[خداوند]] بر [[بندگان]] او هستند و کسی داخل [[بهشت]] نخواهد شد، مگر اینکه آنان را بشناسد و آنان نیز او را بشناسند، و کسی داخل [[دوزخ]] نخواهد شد، مگر اینکه آنان را [[انکار]] کند و آنان نیز او را [[انکار]] نمایند<ref>نهج البلاغه، خطبه ۲۵۲</ref> [[ابن ابی الحدید]] این سخن [[امام]] {{ع}} را ناظر به [[آیه]] پیشین [[سوره اسراء]] دانسته و گفته است [[حدیث]]: {{متن حدیث\|مَنْ‏ مَاتَ‏ بِغَيْرِ إِمَامٍ‏ مَاتَ‏ مِيتَةً جَاهِلِيَّة}} نیز بیانگر همین مطلب است. بر این اساس، [[امامان]] {{عم}} در [[قیامت]] [[پیروان]] خود را می‌شناسند هر چند در [[دنیا]] آنان را ندیده باشند<ref>شرح نهج البلاغه، ج۹، ص۱۲۵.</ref>.		[[امام علی\|امیرالمؤمنین]] {{ع}} فرموده است: [[امامان]] {{عم}}، [[رهبران]] و [[راهنمایان]] [[خداوند]] بر [[بندگان]] او هستند و کسی داخل [[بهشت]] نخواهد شد، مگر اینکه آنان را بشناسد و آنان نیز او را بشناسند، و کسی داخل [[دوزخ]] نخواهد شد، مگر اینکه آنان را [[انکار]] کند و آنان نیز او را [[انکار]] نمایند<ref>نهج البلاغه، خطبه ۲۵۲</ref> [[ابن ابی الحدید]] این سخن [[امام]] {{ع}} را ناظر به [[آیه]] پیشین [[سوره اسراء]] دانسته و گفته است [[حدیث]]: {{متن حدیث\|مَنْ‏ مَاتَ‏ بِغَيْرِ إِمَامٍ‏ مَاتَ‏ مِيتَةً جَاهِلِيَّة}} نیز بیانگر همین مطلب است. بر این اساس، [[امامان]] {{عم}} در [[قیامت]] [[پیروان]] خود را می‌شناسند هر چند در [[دنیا]] آنان را ندیده باشند<ref>شرح نهج البلاغه، ج۹، ص۱۲۵.</ref>.

	در [[احادیث]] متعددی از [[امامان]] [[اهل بیت]] {{عم}} [[روایت]] شده که [[نماز]]، [[زکات]]، [[روزه]]، [[حج]] و [[ولایت]] [[ارکان اسلام]] به شمار می‌روند و در این میان [[ولایت]] از [[جایگاه]] [[برتری]] برخوردار است، زیرا کلید و راهنمای آنهاست<ref>اصول کافی، ج۲، ص۱۶، ح۵و ۸.</ref>.<ref>[[علی ربانی گلپایگانی\|ربانی گلپایگانی، علی]]، [[امامت - ربانی گلپایگانی (مقاله)\|مقاله «امامت»]]، [[دانشنامه کلام اسلامی ج۱ (کتاب)\|دانشنامه کلام اسلامی ج۱]]، ص ۴۰۴-۴۱۸.</ref>		در [[احادیث]] متعددی از [[امامان]] [[اهل بیت]] {{عم}} [[روایت]] شده که [[نماز]]، [[زکات]]، [[روزه]]، [[حج]] و [[ولایت]] [[ارکان اسلام]] به شمار می‌روند و در این میان [[ولایت]] از جایگاه [[برتری]] برخوردار است، زیرا کلید و راهنمای آنهاست<ref>اصول کافی، ج۲، ص۱۶، ح۵و ۸.</ref>.<ref>[[علی ربانی گلپایگانی\|ربانی گلپایگانی، علی]]، [[امامت - ربانی گلپایگانی (مقاله)\|مقاله «امامت»]]، [[دانشنامه کلام اسلامی ج۱ (کتاب)\|دانشنامه کلام اسلامی ج۱]]، ص ۴۰۴-۴۱۸.</ref>

	=== [[امامت]]، اساس اسلام و [[تمام دین]] ===		=== [[امامت]]، اساس اسلام و [[تمام دین]] ===

Bahmani: /* مدارک شیعه ‌ */

2024-11-10T04:35:00Z

مدارک شیعه ‌

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۰ نوامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۸:۰۵
خط ۱۴:		خط ۱۴:

	=== مدارک شیعه ‌===		=== مدارک شیعه ‌===
	مقام امامت در [[فرهنگ شیعه]] همان مقامی است که [[خداوند]] در [[قرآن]] برای حضرت ابراهیم {{ع}} بیان می‌دارد. این [[مقام]] در [[نصوص]] [[روایی]] [[روح]] و [[باطن]] [[مقام نبوت]] و [[رسالت]] است که در طی [[براهین ~~عقلی]]،~~ به [[مقام ولایت]] کبرای [[الهی]] تعبیر شد. اول امام در چنین [[فرهنگی]] [[رسول اکرم]] {{صل}} است که [[ولایت]] او [[حاکم]] بر [[ولایت]] سایر [[انبیاء الهی]] {{عم}} است و بعد از [[رسول خدا]] {{صل}} به حضرات [[ائمه]] {{عم}} منتقل می‌گردد و در مرتبه بعد، سایر [[انبیاء]] [[اولوالعزم]] و غیر اولوالعزم، به [[میزان]] مقامی که دارند، از [[مقام امامت]] بهره‌مند می‌گردند: {{متن حدیث\|عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ {{ع}} قَالَ سَمِعْتُهُ يَقُولُ‏ إِنَّ اللَّهَ اتَّخَذَ إِبْرَاهِيمَ عَبْداً قَبْلَ أَنْ يَتَّخِذَهُ نَبِيّاً وَ اتَّخَذَهُ نَبِيّاً قَبْلَ أَنْ يَتَّخِذَهُ رَسُولًا وَ اتَّخَذَهُ رَسُولًا قَبْلَ أَنْ يَتَّخِذَهُ خَلِيلًا وَ إِنَّ اللَّهَ اتَّخَذَ إِبْرَاهِيمَ خَلِيلًا قَبْلَ أَنْ يَتَّخِذَهُ إِمَاماً فَلَمَّا جَمَعَ‏ لَهُ‏ الْأَشْيَاءَ وَ قَبَضَ‏ يَدَهُ‏ قالَ‏ لَهُ يَا إِبْرَاهِيمُ‏ {{متن قرآن\|إِنِّي جَاعِلُكَ لِلنَّاسِ إِمَامًا}} فَمِنْ عِظَمِهَا فِي عَيْنِ إِبْرَاهِيمَ‏ {{متن قرآن\|قَالَ}}يَا رَبِّ‏ {{متن قرآن\|وَمِنْ ذُرِّيَّتِي قَالَ لَا يَنَالُ عَهْدِي الظَّالِمِينَ}}}}<ref>الکافی، ج۱، ص۳۵؛ الاختصاص (ط. المؤتمر العالمی لألفیة الشیخ المفید، ۱۴۱۳ ﻫ.ق)، ص۲۳.</ref>.		مقام امامت در فرهنگ شیعه همان مقامی است که [[خداوند]] در [[قرآن]] برای حضرت ابراهیم {{ع}} بیان می‌دارد. این مقام در [[نصوص]] [[روایی]] [[روح]] و [[باطن]] [[مقام نبوت]] و [[رسالت]] است که در طی براهین عقلی، به [[مقام ولایت]] کبرای [[الهی]] تعبیر شد. اول امام در چنین [[فرهنگی]] [[رسول اکرم]] {{صل}} است که [[ولایت]] او [[حاکم]] بر [[ولایت]] سایر [[انبیاء الهی]] {{عم}} است و بعد از [[رسول خدا]] {{صل}} به حضرات [[ائمه]] {{عم}} منتقل می‌گردد و در مرتبه بعد، سایر [[انبیاء]] [[اولوالعزم]] و غیر اولوالعزم، به [[میزان]] مقامی که دارند، از [[مقام امامت]] بهره‌مند می‌گردند: {{متن حدیث\|عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ {{ع}} قَالَ سَمِعْتُهُ يَقُولُ‏ إِنَّ اللَّهَ اتَّخَذَ إِبْرَاهِيمَ عَبْداً قَبْلَ أَنْ يَتَّخِذَهُ نَبِيّاً وَ اتَّخَذَهُ نَبِيّاً قَبْلَ أَنْ يَتَّخِذَهُ رَسُولًا وَ اتَّخَذَهُ رَسُولًا قَبْلَ أَنْ يَتَّخِذَهُ خَلِيلًا وَ إِنَّ اللَّهَ اتَّخَذَ إِبْرَاهِيمَ خَلِيلًا قَبْلَ أَنْ يَتَّخِذَهُ إِمَاماً فَلَمَّا جَمَعَ‏ لَهُ‏ الْأَشْيَاءَ وَ قَبَضَ‏ يَدَهُ‏ قالَ‏ لَهُ يَا إِبْرَاهِيمُ‏ {{متن قرآن\|إِنِّي جَاعِلُكَ لِلنَّاسِ إِمَامًا}} فَمِنْ عِظَمِهَا فِي عَيْنِ إِبْرَاهِيمَ‏ {{متن قرآن\|قَالَ}}يَا رَبِّ‏ {{متن قرآن\|وَمِنْ ذُرِّيَّتِي قَالَ لَا يَنَالُ عَهْدِي الظَّالِمِينَ}}}}<ref>الکافی، ج۱، ص۳۵؛ الاختصاص (ط. المؤتمر العالمی لألفیة الشیخ المفید، ۱۴۱۳ ﻫ.ق)، ص۲۳.</ref>.

	به این ترتیب، [[صفات امام]] در [[فرهنگ]] کلمات [[اهل بیت]] {{عم}} آن چنان برجسته است که بیان آن در قالب چند سطر میسور نیست؛ لذا تنها به ذکر گوشه‌ای از آن در بیان [[نورانی]] [[امام هشتم]] {{ع}} خطاب به عبدالعزیزبن مسلم در [[خراسان]] اکتفا می‌نماییم. هنگامی که وی تشتت [[آرای مردم]] درباره [[امامت]] را به محضر حضرتش گزارش داد، [[امام]] {{ع}} بیان مبسوطی در [[مقام]] و [[منزلت]] امامت بیان فرمودند که هر فراز آن نیازمند شرح و بسط است؛ ذیلاً تنها به قسمت‌هایی از آن اشاره می‌کنیم:		به این ترتیب، [[صفات امام]] در [[فرهنگ]] کلمات [[اهل بیت]] {{عم}} آن چنان برجسته است که بیان آن در قالب چند سطر میسور نیست؛ لذا تنها به ذکر گوشه‌ای از آن در بیان [[نورانی]] [[امام هشتم]] {{ع}} خطاب به عبدالعزیزبن مسلم در [[خراسان]] اکتفا می‌نماییم. هنگامی که وی تشتت آرای مردم درباره [[امامت]] را به محضر حضرتش گزارش داد، [[امام]] {{ع}} بیان مبسوطی در مقام و [[منزلت]] امامت بیان فرمودند که هر فراز آن نیازمند شرح و بسط است؛ ذیلاً تنها به قسمت‌هایی از آن اشاره می‌کنیم:
	#{{متن حدیث\|إِنَّ الْإِمَامَةَ أَجَلُّ قَدْراً وَ أَعْظَمُ شَأْناً وَ أَعْلَى مَكَاناً وَ أَمْنَعُ جَانِباً وَ أَبْعَدُ غَوْراً مِنْ‏ أَنْ‏ يَبْلُغَهَا النَّاسُ بِعُقُولِهِمْ أَوْ يَنَالُوهَا بِآرَائِهِمْ أَوْ يُقِيمُوا إِمَاماً بِاخْتِيَارِهِمْ إِنَّ الْإِمَامَةَ خَصَّ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ بِهَا إِبْرَاهِيمَ الْخَلِيلَ {{ع}} بَعْدَ النُّبُوَّةِ وَ الْخُلَّةِ مَرْتَبَةً ثَالِثَةً وَ فَضِيلَةً شَرَّفَهُ بِهَا وَ أَشَادَ بِهَا ذِكْرَهُ فَقَالَ}}‏ {{متن قرآن\|إِنِّي جَاعِلُكَ لِلنَّاسِ إِمَامًا}} {{متن حدیث\|فَقَالَ الْخَلِيلُ {{ع}} سُرُوراً بِهَا}}- {{متن قرآن\|وَمِنْ ذُرِّيَّتِي}}‏ {{متن حدیث\|قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى}}- {{متن قرآن\|لَا يَنَالُ عَهْدِي الظَّالِمِينَ}}. ‏ توضیح آنکه: در این قسمت، امام هشتم {{ع}} با [[استدلال]] به [[آیه]] مورد بحث، امامت را مقامی فوق [[نبوت]] و [[رسالت]] بیان می‌دارند. ایشان در ادامه به سایر صفات [[مقام امامت]] اشاره می‌نمایند.		#{{متن حدیث\|إِنَّ الْإِمَامَةَ أَجَلُّ قَدْراً وَ أَعْظَمُ شَأْناً وَ أَعْلَى مَكَاناً وَ أَمْنَعُ جَانِباً وَ أَبْعَدُ غَوْراً مِنْ‏ أَنْ‏ يَبْلُغَهَا النَّاسُ بِعُقُولِهِمْ أَوْ يَنَالُوهَا بِآرَائِهِمْ أَوْ يُقِيمُوا إِمَاماً بِاخْتِيَارِهِمْ إِنَّ الْإِمَامَةَ خَصَّ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ بِهَا إِبْرَاهِيمَ الْخَلِيلَ {{ع}} بَعْدَ النُّبُوَّةِ وَ الْخُلَّةِ مَرْتَبَةً ثَالِثَةً وَ فَضِيلَةً شَرَّفَهُ بِهَا وَ أَشَادَ بِهَا ذِكْرَهُ فَقَالَ}}‏ {{متن قرآن\|إِنِّي جَاعِلُكَ لِلنَّاسِ إِمَامًا}} {{متن حدیث\|فَقَالَ الْخَلِيلُ {{ع}} سُرُوراً بِهَا}}- {{متن قرآن\|وَمِنْ ذُرِّيَّتِي}}‏ {{متن حدیث\|قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى}}- {{متن قرآن\|لَا يَنَالُ عَهْدِي الظَّالِمِينَ}}. ‏ توضیح آنکه: در این قسمت، امام هشتم {{ع}} با [[استدلال]] به [[آیه]] مورد بحث، امامت را مقامی فوق [[نبوت]] و [[رسالت]] بیان می‌دارند. ایشان در ادامه به سایر صفات [[مقام امامت]] اشاره می‌نمایند.
	#{{متن حدیث\|فَأَبْطَلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ إِمَامَةَ كُلِّ ظَالِمٍ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ وَ صَارَتْ فِي الصَّفْوَةِ ثُمَّ أَكْرَمَهُ اللَّهُ تَعَالَى بِأَنْ جَعَلَهَا فِي ذُرِّيَّتِهِ أَهْلِ الصَّفْوَةِ وَ الطَّهَارَةِ فَقَالَ‏ {{متن قرآن\|وَوَهَبْنَا لَهُ إِسْحَاقَ وَيَعْقُوبَ نَافِلَةً وَكُلًّا جَعَلْنَا صَالِحِينَ}}<ref>«و اسحاق را و افزون بر آن (نوه‌اش) یعقوب را به او بخشیدیم و همه را (مردمی) شایسته کردیم» سوره انبیاء، آیه ۷۲.</ref>{{متن قرآن\|وَجَعَلْنَاهُمْ أَئِمَّةً يَهْدُونَ بِأَمْرِنَا وَأَوْحَيْنَا إِلَيْهِمْ فِعْلَ الْخَيْرَاتِ وَإِقَامَ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءَ الزَّكَاةِ وَكَانُوا لَنَا عَابِدِينَ}}<ref>«و آنان را پیشوایانی کردیم که به فرمان ما راهبری می‌کردند و به آنها انجام کارهای نیک و برپا داشتن نماز و دادن زکات را وحی کردیم و آنان پرستندگان ما بودند» سوره انبیاء، آیه ۷۳.</ref>. فَلَمْ تَزَلْ فِي ذُرِّيَّتِهِ يَرِثُهَا بَعْضٌ عَنْ بَعْضٍ قَرْناً فَقَرْناً حَتَّى وَرَّثَهَا اللَّهُ تَعَالَى النَّبِيَّ {{صل}}... فَكَانَتْ لَهُ خَاصَّةً فَقَلَّدَهَا {{صل}} عَلِيّاً {{ع}} ‏أَمْرَ اللَّهِ تَعَالَى عَلَى رَسْمِ مَا فَرَضَ اللَّهُ فَصَارَتْ فِي ذُرِّيَّتِهِ الْأَصْفِيَاءِ الَّذِينَ آتَاهُمُ اللَّهُ الْعِلْمَ وَ الْإِيمَانَ بِقَوْلِهِ تَعَالَى- {{متن قرآن\|وَقَالَ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ وَالْإِيمَانَ لَقَدْ لَبِثْتُمْ فِي كِتَابِ اللَّهِ إِلَى يَوْمِ الْبَعْثِ}}<ref>«و آنان که دانش و ایمان یافته‌اند می‌گویند: بنا بر کتاب خداوند، به یقین شما تا روز رستخیز درنگ داشته‌اید؛ اینک این روز رستخیز است ولی شما نمی‌دانستید» سوره روم، آیه ۵۶.</ref> فَهِيَ فِي وُلْدِ عَلِيٍّ {{ع}} خَاصَّةً إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ...}} توضیح آنکه: [[امام]] [[برگزیده الهی]] و [[خالص]] شده برای [[پروردگار]] است. در نتیجه، امام نه تنها [[معصوم]] از همه زشتی‌های مادی و [[معنوی]] است، بلکه به تعبیر [[قرآن]]، از جهت [[ایمان]] در [[مقام]] «[[مخلَصین]]» قرار دارد؛ مقامی که از نظر مراتب [[اسلام]] و ایمان و [[یقین]] به [[عوالم]] [[توحیدی]]، در مرتبه [[حق‌الیقین]] است.		#{{متن حدیث\|فَأَبْطَلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ إِمَامَةَ كُلِّ ظَالِمٍ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ وَ صَارَتْ فِي الصَّفْوَةِ ثُمَّ أَكْرَمَهُ اللَّهُ تَعَالَى بِأَنْ جَعَلَهَا فِي ذُرِّيَّتِهِ أَهْلِ الصَّفْوَةِ وَ الطَّهَارَةِ فَقَالَ‏ {{متن قرآن\|وَوَهَبْنَا لَهُ إِسْحَاقَ وَيَعْقُوبَ نَافِلَةً وَكُلًّا جَعَلْنَا صَالِحِينَ}}<ref>«و اسحاق را و افزون بر آن (نوه‌اش) یعقوب را به او بخشیدیم و همه را (مردمی) شایسته کردیم» سوره انبیاء، آیه ۷۲.</ref>{{متن قرآن\|وَجَعَلْنَاهُمْ أَئِمَّةً يَهْدُونَ بِأَمْرِنَا وَأَوْحَيْنَا إِلَيْهِمْ فِعْلَ الْخَيْرَاتِ وَإِقَامَ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءَ الزَّكَاةِ وَكَانُوا لَنَا عَابِدِينَ}}<ref>«و آنان را پیشوایانی کردیم که به فرمان ما راهبری می‌کردند و به آنها انجام کارهای نیک و برپا داشتن نماز و دادن زکات را وحی کردیم و آنان پرستندگان ما بودند» سوره انبیاء، آیه ۷۳.</ref>. فَلَمْ تَزَلْ فِي ذُرِّيَّتِهِ يَرِثُهَا بَعْضٌ عَنْ بَعْضٍ قَرْناً فَقَرْناً حَتَّى وَرَّثَهَا اللَّهُ تَعَالَى النَّبِيَّ {{صل}}... فَكَانَتْ لَهُ خَاصَّةً فَقَلَّدَهَا {{صل}} عَلِيّاً {{ع}} ‏أَمْرَ اللَّهِ تَعَالَى عَلَى رَسْمِ مَا فَرَضَ اللَّهُ فَصَارَتْ فِي ذُرِّيَّتِهِ الْأَصْفِيَاءِ الَّذِينَ آتَاهُمُ اللَّهُ الْعِلْمَ وَ الْإِيمَانَ بِقَوْلِهِ تَعَالَى- {{متن قرآن\|وَقَالَ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ وَالْإِيمَانَ لَقَدْ لَبِثْتُمْ فِي كِتَابِ اللَّهِ إِلَى يَوْمِ الْبَعْثِ}}<ref>«و آنان که دانش و ایمان یافته‌اند می‌گویند: بنا بر کتاب خداوند، به یقین شما تا روز رستخیز درنگ داشته‌اید؛ اینک این روز رستخیز است ولی شما نمی‌دانستید» سوره روم، آیه ۵۶.</ref> فَهِيَ فِي وُلْدِ عَلِيٍّ {{ع}} خَاصَّةً إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ...}} توضیح آنکه: [[امام]] [[برگزیده الهی]] و [[خالص]] شده برای [[پروردگار]] است. در نتیجه، امام نه تنها [[معصوم]] از همه زشتی‌های مادی و [[معنوی]] است، بلکه به تعبیر [[قرآن]]، از جهت [[ایمان]] در مقام «[[مخلَصین]]» قرار دارد؛ مقامی که از نظر مراتب [[اسلام]] و ایمان و [[یقین]] به [[عوالم]] [[توحیدی]]، در مرتبه [[حق‌الیقین]] است.
	#{{متن حدیث\|إِنَّ الْإِمَامَةَ هِيَ مَنْزِلَةُ الْأَنْبِيَاءِ وَ إِرْثُ الْأَوْصِيَاءِ إِنَّ الْإِمَامَةَ خِلَافَةُ اللَّهِ وَ خِلَافَةُ الرَّسُولِ {{صل}} وَ مَقَامُ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ {{ع}} وَ مِيرَاثُ الْحَسَنِ وَ الْحُسَيْنِ {{عم}}...}}.		#{{متن حدیث\|إِنَّ الْإِمَامَةَ هِيَ مَنْزِلَةُ الْأَنْبِيَاءِ وَ إِرْثُ الْأَوْصِيَاءِ إِنَّ الْإِمَامَةَ خِلَافَةُ اللَّهِ وَ خِلَافَةُ الرَّسُولِ {{صل}} وَ مَقَامُ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ {{ع}} وَ مِيرَاثُ الْحَسَنِ وَ الْحُسَيْنِ {{عم}}...}}.
	#{{متن حدیث\|إِنَّ الْإِمَامَةَ زِمَامُ الدِّينِ وَ نِظَامُ الْمُسْلِمِينَ وَ صَلَاحُ الدُّنْيَا وَ عِزُّ الْمُؤْمِنِينَ}}.		#{{متن حدیث\|إِنَّ الْإِمَامَةَ زِمَامُ الدِّينِ وَ نِظَامُ الْمُسْلِمِينَ وَ صَلَاحُ الدُّنْيَا وَ عِزُّ الْمُؤْمِنِينَ}}.
خط ۳۷:		خط ۳۷:
	پیرامون تعداد و اسامی حضرات [[ائمه هدی]] {{عم}}، [[روایات]] متعددی از [[رسول خدا]] {{صل}} صادر شده که برای نمونه تنها به یک مورد اشاره می‌نماییم: {{متن حدیث\|عَنْ دَاوُدَ بْنِ أَبِي عَوْفٍ [عَنِ‏] الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ {{ع}} قَالَ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ {{صل}} يَقُولُ لِعَلِيٍّ {{ع}} أَنْتَ‏ وَارِثُ‏ عِلْمِي‏ وَ مَعْدِنُ حُكْمِي وَ الْإِمَامُ بَعْدِي فَإِذَا اسْتُشْهِدْتَ فَابْنُكَ الْحَسَنُ فَإِذَا اسْتُشْهِدَ الْحَسَنُ فَابْنُكَ الْحُسَيْنُ فَإِذَا اسْتُشْهِدَ الْحُسَيْنُ فَعَلِيٌّ ابْنُهُ يَتْلُوهُ تِسْعَةٌ مِنْ صُلْبِ الْحُسَيْنِ أَئِمَّةٌ أَطْهَارٌ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَمَا أَسَامِيهِمْ قَالَ عَلِيٌّ وَ مُحَمَّدٌ وَ جَعْفَرٌ وَ مُوسَى وَ عَلِيٌّ وَ مُحَمَّدٌ وَ عَلِيٌّ وَ الْحَسَنُ وَ الْمَهْدِيُّ مِنْ صُلْبِ الْحُسَيْنِ يَمْلَأُ اللَّهُ تَعَالَى بِهِ الْأَرْضَ قِسْطاً وَ عَدْلًا كَمَا مُلِئَتْ جَوْراً وَ ظُلْماً}}<ref>کفایة الأثر (ط. بیداری (۱۴۰۱ ﻫ.ق)، ص۱۶۷.</ref>.		پیرامون تعداد و اسامی حضرات [[ائمه هدی]] {{عم}}، [[روایات]] متعددی از [[رسول خدا]] {{صل}} صادر شده که برای نمونه تنها به یک مورد اشاره می‌نماییم: {{متن حدیث\|عَنْ دَاوُدَ بْنِ أَبِي عَوْفٍ [عَنِ‏] الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ {{ع}} قَالَ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ {{صل}} يَقُولُ لِعَلِيٍّ {{ع}} أَنْتَ‏ وَارِثُ‏ عِلْمِي‏ وَ مَعْدِنُ حُكْمِي وَ الْإِمَامُ بَعْدِي فَإِذَا اسْتُشْهِدْتَ فَابْنُكَ الْحَسَنُ فَإِذَا اسْتُشْهِدَ الْحَسَنُ فَابْنُكَ الْحُسَيْنُ فَإِذَا اسْتُشْهِدَ الْحُسَيْنُ فَعَلِيٌّ ابْنُهُ يَتْلُوهُ تِسْعَةٌ مِنْ صُلْبِ الْحُسَيْنِ أَئِمَّةٌ أَطْهَارٌ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَمَا أَسَامِيهِمْ قَالَ عَلِيٌّ وَ مُحَمَّدٌ وَ جَعْفَرٌ وَ مُوسَى وَ عَلِيٌّ وَ مُحَمَّدٌ وَ عَلِيٌّ وَ الْحَسَنُ وَ الْمَهْدِيُّ مِنْ صُلْبِ الْحُسَيْنِ يَمْلَأُ اللَّهُ تَعَالَى بِهِ الْأَرْضَ قِسْطاً وَ عَدْلًا كَمَا مُلِئَتْ جَوْراً وَ ظُلْماً}}<ref>کفایة الأثر (ط. بیداری (۱۴۰۱ ﻫ.ق)، ص۱۶۷.</ref>.

	در خصوص اشراف [[امام]] بر عالم [[ملک]] و [[ملکوت]] [[روایات]] متعددی نقل گردیده که برای نمونه به یکی از آنها اشاره می‌گردد: [[ابوخالد کابلی]] از [[امام باقر]] {{ع}} درباره [[آیه شریفه]] {{متن قرآن\|فَآمِنُوا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ وَالنُّورِ الَّذِي أَنْزَلْنَا}}<ref>«پس به خداوند و پیامبرش و نوری که فرو فرستاده‌ایم ایمان آورید و خداوند از آنچه انجام می‌دهید آگاه است» سوره تغابن، آیه ۸.</ref> سؤال کرد، حضرتش {{ع}} در پاسخ، آن را به [[مقام نوری]] امام معنا فرمود: {{متن حدیث\|فَقَالَ يَا أَبَا خَالِدٍ النُّورُ وَ اللَّهِ الْأَئِمَّةُ مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ {{صل}} إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ وَ هُمْ وَ اللَّهِ نُورُ اللَّهِ الَّذِي أَنْزَلَ وَ هُمْ وَ اللَّهِ نُورُ اللَّهِ فِي السَّمَاوَاتِ وَ فِي الْأَرْضِ}}<ref>الکافی، ج۱، ص۱۹۴.</ref>.		در خصوص اشراف [[امام]] بر عالم [[ملک]] و [[ملکوت]] [[روایات]] متعددی نقل گردیده که برای نمونه به یکی از آنها اشاره می‌گردد: [[ابوخالد کابلی]] از [[امام باقر]] {{ع}} درباره [[آیه شریفه]] {{متن قرآن\|فَآمِنُوا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ وَالنُّورِ الَّذِي أَنْزَلْنَا}}<ref>«پس به خداوند و پیامبرش و نوری که فرو فرستاده‌ایم ایمان آورید و خداوند از آنچه انجام می‌دهید آگاه است» سوره تغابن، آیه ۸.</ref> سؤال کرد، حضرتش {{ع}} در پاسخ، آن را به مقام نوری امام معنا فرمود: {{متن حدیث\|فَقَالَ يَا أَبَا خَالِدٍ النُّورُ وَ اللَّهِ الْأَئِمَّةُ مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ {{صل}} إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ وَ هُمْ وَ اللَّهِ نُورُ اللَّهِ الَّذِي أَنْزَلَ وَ هُمْ وَ اللَّهِ نُورُ اللَّهِ فِي السَّمَاوَاتِ وَ فِي الْأَرْضِ}}<ref>الکافی، ج۱، ص۱۹۴.</ref>.

	در ادامه [[حدیث]] اباخالد، امام {{ع}} به اشراف امام بر ملکوت [[انسان‌ها]] اشاره می‌نماید و می‌فرماید: {{متن حدیث\|وَ اللَّهِ يَا أَبَا خَالِدٍ لَنُورُ الْإِمَامِ فِي قُلُوبِ الْمُؤْمِنِينَ أَنْوَرُ مِنَ الشَّمْسِ الْمُضِيئَةِ بِالنَّهَارِ وَ هُمْ وَ اللَّهِ يُنَوِّرُونَ قُلُوبَ الْمُؤْمِنِينَ وَ يَحْجُبُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ نُورَهُمْ عَمَّنْ يَشَاءُ فَتُظْلِمُ قُلُوبُهُمْ وَ اللَّهِ يَا أَبَا خَالِدٍ لَا يُحِبُّنَا عَبْدٌ وَ يَتَوَلَّانَا حَتَّى يُطَهِّرَ اللَّهُ قَلْبَهُ وَ لَا يُطَهِّرُ اللَّهُ قَلْبَ عَبْدٍ حَتَّى يُسَلِّمَ لَنَا وَ يَكُونَ سِلْماً لَنَا فَإِذَا كَانَ سِلْماً لَنَا سَلَّمَهُ اللَّهُ مِنْ شَدِيدِ الْحِسَابِ وَ آمَنَهُ مِنْ فَزَعِ يَوْمِ الْقِيَامَةِ الْأَكْبَرِ}}<ref>الکافی، ج۱، ص۱۹۴.</ref>.<ref>[[محمد تقی فیاض‌بخش\|فیاض‌بخش]] و [[فرید محسنی\|محسنی]]، [[ولایت و امامت از منظر عقل و نقل ج۴ (کتاب)\|ولایت و امامت از منظر عقل و نقل ج۴]]، ص ۱۰۹-۱۱۵.</ref>		در ادامه [[حدیث]] اباخالد، امام {{ع}} به اشراف امام بر ملکوت [[انسان‌ها]] اشاره می‌نماید و می‌فرماید: {{متن حدیث\|وَ اللَّهِ يَا أَبَا خَالِدٍ لَنُورُ الْإِمَامِ فِي قُلُوبِ الْمُؤْمِنِينَ أَنْوَرُ مِنَ الشَّمْسِ الْمُضِيئَةِ بِالنَّهَارِ وَ هُمْ وَ اللَّهِ يُنَوِّرُونَ قُلُوبَ الْمُؤْمِنِينَ وَ يَحْجُبُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ نُورَهُمْ عَمَّنْ يَشَاءُ فَتُظْلِمُ قُلُوبُهُمْ وَ اللَّهِ يَا أَبَا خَالِدٍ لَا يُحِبُّنَا عَبْدٌ وَ يَتَوَلَّانَا حَتَّى يُطَهِّرَ اللَّهُ قَلْبَهُ وَ لَا يُطَهِّرُ اللَّهُ قَلْبَ عَبْدٍ حَتَّى يُسَلِّمَ لَنَا وَ يَكُونَ سِلْماً لَنَا فَإِذَا كَانَ سِلْماً لَنَا سَلَّمَهُ اللَّهُ مِنْ شَدِيدِ الْحِسَابِ وَ آمَنَهُ مِنْ فَزَعِ يَوْمِ الْقِيَامَةِ الْأَكْبَرِ}}<ref>الکافی، ج۱، ص۱۹۴.</ref>.<ref>[[محمد تقی فیاض‌بخش\|فیاض‌بخش]] و [[فرید محسنی\|محسنی]]، [[ولایت و امامت از منظر عقل و نقل ج۴ (کتاب)\|ولایت و امامت از منظر عقل و نقل ج۴]]، ص ۱۰۹-۱۱۵.</ref>

Bahmani: /* مقدمه */

2024-11-10T04:32:01Z

مقدمه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۰ نوامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۸:۰۲
خط ۷:		خط ۷:

	== مقدمه ==		== مقدمه ==
	[[امامت]] در فرهنگ دینی جایگاه والایی دارد و نه تنها هم‌ردیف سایر [[اصول دین]] است، بلکه چون [[شناخت]] تفصیلی سایر اصول [[دینی]] منوط به [[امامت]] است، در [[قرآن]] و کلمات [[اهل بیت]] {{عم}}، به عنوان اصل [[اسلام]] و [[تمام دین]] و مبنای همه [[خیرات]] و [[نور الهی]] و تنها [[صراط مستقیم الهی]] معرفی شده است<ref>[[محمد تقی فیاض‌بخش\|فیاض‌بخش]] و [[فرید محسنی\|محسنی]]، [[ولایت و امامت از منظر عقل و نقل ج۱ (کتاب)\|ولایت و امامت از منظر عقل و نقل]]، ~~ج۱،~~ ص۳۰۶.</ref>.		[[امامت]] در فرهنگ دینی جایگاه والایی دارد و نه تنها هم‌ردیف سایر [[اصول دین]] است، بلکه چون [[شناخت]] تفصیلی سایر اصول [[دینی]] منوط به [[امامت]] است، در [[قرآن]] و کلمات [[اهل بیت]] {{عم}}، به عنوان اصل [[اسلام]] و [[تمام دین]] و مبنای همه [[خیرات]] و [[نور الهی]] و تنها [[صراط مستقیم الهی]] معرفی شده است<ref>[[محمد تقی فیاض‌بخش\|فیاض‌بخش]] و [[فرید محسنی\|محسنی]]، [[ولایت و امامت از منظر عقل و نقل ج۱ (کتاب)\|ولایت و امامت از منظر عقل و نقل ج۱]]، ص۳۰۶.</ref>.

	== جایگاه امامت ==		== جایگاه امامت ==

Bahmani: /* امامت؛ مبنای خیر و صلاح دنیا */

2024-07-25T08:27:41Z

امامت؛ مبنای خیر و صلاح دنیا

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۵۷
خط ۵۲:		خط ۵۲:
	[[امامت]]، مبنا و معیار [[دین]] و در نتیجه، راه سعادت اخروی [[انسان]] است: {{متن حدیث\|قَالَ الْإِمَامُ الرِّضَا {{ع}}: إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ لَمْ يَقْبِضْ نَبِيَّهُ {{صل}} حَتَّى أَكْمَلَ لَهُ الدِّينَ... وَ أَمْرُ الْإِمَامَةِ مِنْ تَمَامِ الدِّينِ‌}}<ref>الکافی (ط. الإسلامیه، ۱۴۰۷ ﻫ.ق)، ج۱، ص۱۹۹.</ref>؛ {{متن حدیث\|عَنْ زُرَارَةَ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ {{ع}} قَالَ: بُنِيَ الْإِسْلَامُ عَلَى خَمْسَةِ أَشْيَاءَ عَلَى الصَّلَاةِ وَ الزَّكَاةِ وَ الْحَجِّ وَ الصَّوْمِ وَ الْوَلَايَةِ قَالَ زُرَارَةُ فَقُلْتُ وَ أَيُّ شَيْ‌ءٍ مِنْ ذَلِكَ أَفْضَلُ فَقَالَ الْوَلَايَةُ أَفْضَلُ لِأَنَّهَا مِفْتَاحُهُنَّ وَ الْوَالِي هُوَ الدَّلِيلُ عَلَيْهِنَّ}}<ref>الکافی (ط. الإسلامیه، ۱۴۰۷ ﻫ.ق)، ج۲، ص۱۸.</ref>.<ref>[[محمد تقی فیاض‌بخش\|فیاض‌بخش]] و [[فرید محسنی\|محسنی]]، [[ولایت و امامت از منظر عقل و نقل ج۱ (کتاب)\|ولایت و امامت از منظر عقل و نقل ج۱]]، ص۳۰۶.</ref>		[[امامت]]، مبنا و معیار [[دین]] و در نتیجه، راه سعادت اخروی [[انسان]] است: {{متن حدیث\|قَالَ الْإِمَامُ الرِّضَا {{ع}}: إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ لَمْ يَقْبِضْ نَبِيَّهُ {{صل}} حَتَّى أَكْمَلَ لَهُ الدِّينَ... وَ أَمْرُ الْإِمَامَةِ مِنْ تَمَامِ الدِّينِ‌}}<ref>الکافی (ط. الإسلامیه، ۱۴۰۷ ﻫ.ق)، ج۱، ص۱۹۹.</ref>؛ {{متن حدیث\|عَنْ زُرَارَةَ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ {{ع}} قَالَ: بُنِيَ الْإِسْلَامُ عَلَى خَمْسَةِ أَشْيَاءَ عَلَى الصَّلَاةِ وَ الزَّكَاةِ وَ الْحَجِّ وَ الصَّوْمِ وَ الْوَلَايَةِ قَالَ زُرَارَةُ فَقُلْتُ وَ أَيُّ شَيْ‌ءٍ مِنْ ذَلِكَ أَفْضَلُ فَقَالَ الْوَلَايَةُ أَفْضَلُ لِأَنَّهَا مِفْتَاحُهُنَّ وَ الْوَالِي هُوَ الدَّلِيلُ عَلَيْهِنَّ}}<ref>الکافی (ط. الإسلامیه، ۱۴۰۷ ﻫ.ق)، ج۲، ص۱۸.</ref>.<ref>[[محمد تقی فیاض‌بخش\|فیاض‌بخش]] و [[فرید محسنی\|محسنی]]، [[ولایت و امامت از منظر عقل و نقل ج۱ (کتاب)\|ولایت و امامت از منظر عقل و نقل ج۱]]، ص۳۰۶.</ref>

	=== [[امامت]]؛ مبنای خیر و [[صلاح دنیا]] ===		=== [[امامت]]؛ مبنای خیر و صلاح دنیا ===
	[[پیروی]] از [[امامت]]، نه تنها [[صلاح]] [[آخرت]]، بلکه خیر و [[صلاح دنیا]] و [[عزّت]] [[مؤمنین]] را به دنبال دارد: {{متن حدیث\|إِنَّ الْإِمَامَةَ زِمَامُ الدِّينِ وَ نِظَامُ الْمُسْلِمِينَ وَ صَلَاحُ الدُّنْيَا وَ عِزُّ الْمُؤْمِنِينَ إِنَّ الْإِمَامَةَ أُسُّ الْإِسْلَامِ النَّامِي وَ فَرْعُهُ السَّامِي}}<ref>الکافی (ط. الإسلامیه، ۱۴۰۷ ﻫ.ق)، ج۱، ص۲۰۰: باب نادر جامع فی فضل الإمام و صفاته.</ref>.<ref>[[محمد تقی فیاض‌بخش\|فیاض‌بخش]] و [[فرید محسنی\|محسنی]]، [[ولایت و امامت از منظر عقل و نقل ج۱ (کتاب)\|ولایت و امامت از منظر عقل و نقل ج۱]]، ص۳۰۶-۳۰۷.</ref>		[[پیروی]] از [[امامت]]، نه تنها [[صلاح]] [[آخرت]]، بلکه خیر و صلاح دنیا و [[عزّت]] [[مؤمنین]] را به دنبال دارد: {{متن حدیث\|إِنَّ الْإِمَامَةَ زِمَامُ الدِّينِ وَ نِظَامُ الْمُسْلِمِينَ وَ صَلَاحُ الدُّنْيَا وَ عِزُّ الْمُؤْمِنِينَ إِنَّ الْإِمَامَةَ أُسُّ الْإِسْلَامِ النَّامِي وَ فَرْعُهُ السَّامِي}}<ref>الکافی (ط. الإسلامیه، ۱۴۰۷ ﻫ.ق)، ج۱، ص۲۰۰: باب نادر جامع فی فضل الإمام و صفاته.</ref>.<ref>[[محمد تقی فیاض‌بخش\|فیاض‌بخش]] و [[فرید محسنی\|محسنی]]، [[ولایت و امامت از منظر عقل و نقل ج۱ (کتاب)\|ولایت و امامت از منظر عقل و نقل ج۱]]، ص۳۰۶-۳۰۷.</ref>

	=== [[امام]]؛ [[نور الهی]] در [[آسمان‌ها]] و [[زمین]] ===		=== [[امام]]؛ [[نور الهی]] در [[آسمان‌ها]] و [[زمین]] ===

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۰ نوامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۸:۰۶
خط ۷۳:		خط ۷۳:
	همچنین امام [[عادل]] را به خاطر [[عدالت]] و امامتش، آرامیده در سایه [[لطف]] خاص [[الهی]] معرفی کرده است: {{متن حدیث\|سَبْعَةٌ يُظِلُّهُمُ‏ اللَّهُ‏ تَعَالَى... إِمَامٌ عَادِلٌ}}<ref>سنن ابن ماجه، کتاب صیام، ص۴۸؛ بخاری، صحیح بخاری، کتاب حدود، ص۱۹.</ref>.		همچنین امام [[عادل]] را به خاطر [[عدالت]] و امامتش، آرامیده در سایه [[لطف]] خاص [[الهی]] معرفی کرده است: {{متن حدیث\|سَبْعَةٌ يُظِلُّهُمُ‏ اللَّهُ‏ تَعَالَى... إِمَامٌ عَادِلٌ}}<ref>سنن ابن ماجه، کتاب صیام، ص۴۸؛ بخاری، صحیح بخاری، کتاب حدود، ص۱۹.</ref>.

	[[حدیث]] {{متن حدیث\|الْإِمَامُ‏ ضَامِنٌ‏}}<ref>سنن ابن ماجه، کتاب اقامه، باب ۴۷.</ref> اگرچه در مورد [[امامت نماز]] نقل شده ولی اطلاق آن شامل [[امامت]] [[جامعه]] نیز می‌گردد و مفهوم آن وسیع‌تر از معنی مسئول است که در حدیث اول آمده است<ref>سنن ابن ماجه، کتاب اقامه، باب ۲۵.</ref>.		[[حدیث]] {{متن حدیث\|الْإِمَامُ‏ ضَامِنٌ‏}}<ref>سنن ابن ماجه، کتاب اقامه، باب ۴۷.</ref> اگرچه در مورد امامت نماز نقل شده ولی اطلاق آن شامل [[امامت]] [[جامعه]] نیز می‌گردد و مفهوم آن وسیع‌تر از معنی مسئول است که در حدیث اول آمده است<ref>سنن ابن ماجه، کتاب اقامه، باب ۲۵.</ref>.

	یکی از [[القاب]] [[پیامبر اسلام]] {{صل}} که در ضمن کیفیت تحیت بر آن حضرت نقل شده، عنوان {{متن حدیث\|إِمَامِ‏ الْخَيْرِ وَ قَائِدِ الْخَيْرِ}} است که نمی‌تواند به غیر مفهوم وسیع [[هدایت]] و [[سیاست]] و [[اداره جامعه]] را در برگیرد.		یکی از [[القاب]] [[پیامبر اسلام]] {{صل}} که در ضمن کیفیت تحیت بر آن حضرت نقل شده، عنوان {{متن حدیث\|إِمَامِ‏ الْخَيْرِ وَ قَائِدِ الْخَيْرِ}} است که نمی‌تواند به غیر مفهوم وسیع [[هدایت]] و [[سیاست]] و اداره جامعه را در برگیرد.

	[[علی]] {{ع}} در توصیف امام و بیان شئونات و [[مسئولیت‌های امامت]] می‌فرماید: او [[انسان]] ممتاز و [[برتری]] است که گنجینه [[رسالت]] و [[دین خدا]] و نگه دارنده [[زمین]]، و خود ملتزم به عدالت است؛ و نخستین گام او در [[راه]] عدالت، اجتناب از [[هواپرستی]] و [[تمایلات]] شخصی است او چهره [[حق]] را آن چنان توصیف می‌کند که هست؛ و خود بدان عمل می‌کند و همه هدف‌های خیر، موردنظر و مقصد اوست و هر کجا [[گمان]] خیری می‌رود وی در تعقیب آن است. خود را در [[اختیار]] [[کتاب خدا]] نهاده و آن را [[پیشوا]] و امامش قرار داده و هرکجا که [[قرآن]] امر می‌کند او در آنجا فرود می‌آید و آنجا که قرآن مأوی می‌گیرد و نیز [[منزل]] می‌گزیند<ref>{{متن حدیث\|فَهُوَ مِنْ‏ مَعَادِنِ‏ دِينِهِ‏ وَ أَوْتَادِ أَرْضِهِ‏ قَدْ أَلْزَمَ نَفْسَهُ الْعَدْلَ فَكَانَ أَوَّلُ عَدْلِهِ نَفْيَ الْهَوَى عَنْ نَفْسِهِ يَصِفُ الْحَقَّ وَ يَعْمَلُ بِهِ لَا يَدَعُ لِلْخَيْرِ غَايَةً إِلَّا أَمَّهَا وَ لَا مَظِنَّةً إِلَّا قَصَدَهَا قَدْ أَمْكَنَ الْكِتَابَ مِنْ زِمَامِهِ فَهُوَ قَائِدُهُ وَ إِمَامُهُ يَحُلُّ حَيْثُ‏ حَلَّ‏ ثَقَلُهُ‏ وَ يَنْزِلُ‏ حَيْثُ‏ كَانَ}}، نهج البلاغه، خطبه ۸۷.</ref>.<ref>[[عباس علی عمید زنجانی\|عمید زنجانی]] و [[ابراهیم موسی‌زاده\|موسی‌زاده]]، [[بایسته‌های فقه سیاسی (کتاب)\|بایسته‌های فقه سیاسی]]، ص ۱۲۱.</ref>		[[علی]] {{ع}} در توصیف امام و بیان شئونات و مسئولیت‌های امامت می‌فرماید: او [[انسان]] ممتاز و [[برتری]] است که گنجینه [[رسالت]] و [[دین خدا]] و نگه دارنده [[زمین]]، و خود ملتزم به عدالت است؛ و نخستین گام او در راه عدالت، اجتناب از [[هواپرستی]] و [[تمایلات]] شخصی است او چهره [[حق]] را آن چنان توصیف می‌کند که هست؛ و خود بدان عمل می‌کند و همه هدف‌های خیر، موردنظر و مقصد اوست و هر کجا [[گمان]] خیری می‌رود وی در تعقیب آن است. خود را در [[اختیار]] [[کتاب خدا]] نهاده و آن را [[پیشوا]] و امامش قرار داده و هرکجا که [[قرآن]] امر می‌کند او در آنجا فرود می‌آید و آنجا که قرآن مأوی می‌گیرد و نیز [[منزل]] می‌گزیند<ref>{{متن حدیث\|فَهُوَ مِنْ‏ مَعَادِنِ‏ دِينِهِ‏ وَ أَوْتَادِ أَرْضِهِ‏ قَدْ أَلْزَمَ نَفْسَهُ الْعَدْلَ فَكَانَ أَوَّلُ عَدْلِهِ نَفْيَ الْهَوَى عَنْ نَفْسِهِ يَصِفُ الْحَقَّ وَ يَعْمَلُ بِهِ لَا يَدَعُ لِلْخَيْرِ غَايَةً إِلَّا أَمَّهَا وَ لَا مَظِنَّةً إِلَّا قَصَدَهَا قَدْ أَمْكَنَ الْكِتَابَ مِنْ زِمَامِهِ فَهُوَ قَائِدُهُ وَ إِمَامُهُ يَحُلُّ حَيْثُ‏ حَلَّ‏ ثَقَلُهُ‏ وَ يَنْزِلُ‏ حَيْثُ‏ كَانَ}}، نهج البلاغه، خطبه ۸۷.</ref>.<ref>[[عباس علی عمید زنجانی\|عمید زنجانی]] و [[ابراهیم موسی‌زاده\|موسی‌زاده]]، [[بایسته‌های فقه سیاسی (کتاب)\|بایسته‌های فقه سیاسی]]، ص ۱۲۱.</ref>

	== جستارهای وابسته ==		== جستارهای وابسته ==

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۰ نوامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۸:۰۵
خط ۶۴:		خط ۶۴:
	از احادیثی که در [[شأن نزول]] [[آیه اکمال دین]] {{متن قرآن\|الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي}}<ref>امروز دینتان را کامل و نعمتم را بر شما تمام کردم؛ سوره مائده، آیه: ۳.</ref> [[روایت]] شده است نیز جایگاه بالای [[امامت]] به دست می‌‌آید.		از احادیثی که در [[شأن نزول]] [[آیه اکمال دین]] {{متن قرآن\|الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي}}<ref>امروز دینتان را کامل و نعمتم را بر شما تمام کردم؛ سوره مائده، آیه: ۳.</ref> [[روایت]] شده است نیز جایگاه بالای [[امامت]] به دست می‌‌آید.

	مطابق این [[روایات]]، [[آیه]] مزبور ناظر به [[واقعه غدیر خم]] است که [[پیامبر]] {{صل}} به [[فرمان خداوند]]، [[امام علی\|علی]] {{ع}} را به عنوان [[پیشوای امت]] [[اسلامی]] پس از خود معرفی کرد<ref>الغدیر، ج۱، ص۲۳۰ـ ۲۳۶؛ غایة المرام، ج۳، ص۳۲۸ـ ۳۴۰.</ref> بر این اساس، [[امامت]] آموزه‌ای [[اسلامی]] است که [[دین اسلام]] با آن به کمال مطلوب خود رسیده است؛ چنان که [[آیه تبلیغ]]: {{متن قرآن\|يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنزِلَ إِلَيْكَ مِن رَّبِّكَ وَإِن لَّمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ}} <ref> ای پیامبر! آنچه را از پروردگارت به سوی تو فرو فرستاده شده است برسان و اگر نکنی پیام او را نرسانده‌ای؛ سوره مائده، آیه: ۶۷.</ref> نیز بیانگر این مطلب است، زیرا مطابق این [[آیه]] و با توجه به [[روایات]] [[شأن نزول]] آن، [[امامت]] [[امام علی\|علی]] {{ع}} از چنان جایگاهی برخوردار بوده است که اگر [[پیامبر]] {{صل}} آن را [[ابلاغ]] نمی‌کرد، گویی [[رسالت الهی]] خویش را [[ابلاغ]] نکرده است<ref>الغدیر، ج۱، ص۲۱۴ـ ۲۲۳؛ غایة المرام، ج۳، ص۳۲۰ـ ۳۲۷.</ref>.		مطابق این [[روایات]]، [[آیه]] مزبور ناظر به [[واقعه غدیر خم]] است که [[پیامبر]] {{صل}} به [[فرمان خداوند]]، [[امام علی\|علی]] {{ع}} را به عنوان پیشوای امت [[اسلامی]] پس از خود معرفی کرد<ref>الغدیر، ج۱، ص۲۳۰ـ ۲۳۶؛ غایة المرام، ج۳، ص۳۲۸ـ ۳۴۰.</ref> بر این اساس، [[امامت]] آموزه‌ای [[اسلامی]] است که [[دین اسلام]] با آن به کمال مطلوب خود رسیده است؛ چنان که [[آیه تبلیغ]]: {{متن قرآن\|يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنزِلَ إِلَيْكَ مِن رَّبِّكَ وَإِن لَّمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ}} <ref> ای پیامبر! آنچه را از پروردگارت به سوی تو فرو فرستاده شده است برسان و اگر نکنی پیام او را نرسانده‌ای؛ سوره مائده، آیه: ۶۷.</ref> نیز بیانگر این مطلب است، زیرا مطابق این [[آیه]] و با توجه به [[روایات]] [[شأن نزول]] آن، [[امامت]] [[امام علی\|علی]] {{ع}} از چنان جایگاهی برخوردار بوده است که اگر [[پیامبر]] {{صل}} آن را [[ابلاغ]] نمی‌کرد، گویی [[رسالت الهی]] خویش را [[ابلاغ]] نکرده است<ref>الغدیر، ج۱، ص۲۱۴ـ ۲۲۳؛ غایة المرام، ج۳، ص۳۲۰ـ ۳۲۷.</ref>.

	مفاد [[آیه]]: {{متن قرآن\|يَوْمَ نَدْعُو كُلَّ أُنَاسٍ بِإِمَامِهِمْ فَمَنْ أُوتِيَ كِتَابَهُ بِيَمِينِهِ فَأُولَئِكَ يَقْرَؤُونَ كِتَابَهُمْ وَلاَ يُظْلَمُونَ فَتِيلاً}}<ref>روزی که هر دسته‌ای را با پیشوایشان فرا می‌خوانیم آنگاه کسانی که کارنامه‌شان را به دست راست آنان دهند، آن را می‌خوانند و به آنها سر مویی ستم نخواهد شد؛ سوره اسراء، آیه: ۷۱.</ref> این است که [[روز قیامت]] هر گروه و جمعیتی با نام پیشوایشان مورد خطاب قرار می‌گیرند؛ چنان که در [[حدیثی]] که [[شیعه]] و [[اهل سنت]] از [[امام رضا]] {{ع}} [[روایت]] کرده‌اند، آمده است [[روز قیامت]] هر گروهی را با نام [[کتاب آسمانی]] و [[سنت]] [[پیامبر]] و [[امام]] زمان آنها فرا می‌خوانند<ref>مجمع البیان، ج۳، ص۴۳۰.</ref>؛ از [[آیه]] و [[حدیث]] یاد شده نیز می‌توان به اهمیت مسئله [[امامت]] پی‌برد<ref>[[علی ربانی گلپایگانی\|ربانی گلپایگانی، علی]]، [[امامت - ربانی گلپایگانی (مقاله)\|مقاله «امامت»]]، [[دانشنامه کلام اسلامی ج۱ (کتاب)\|دانشنامه کلام اسلامی ج۱]]، ص ۴۰۴-۴۱۸.</ref>.		مفاد [[آیه]]: {{متن قرآن\|يَوْمَ نَدْعُو كُلَّ أُنَاسٍ بِإِمَامِهِمْ فَمَنْ أُوتِيَ كِتَابَهُ بِيَمِينِهِ فَأُولَئِكَ يَقْرَؤُونَ كِتَابَهُمْ وَلاَ يُظْلَمُونَ فَتِيلاً}}<ref>روزی که هر دسته‌ای را با پیشوایشان فرا می‌خوانیم آنگاه کسانی که کارنامه‌شان را به دست راست آنان دهند، آن را می‌خوانند و به آنها سر مویی ستم نخواهد شد؛ سوره اسراء، آیه: ۷۱.</ref> این است که [[روز قیامت]] هر گروه و جمعیتی با نام پیشوایشان مورد خطاب قرار می‌گیرند؛ چنان که در [[حدیثی]] که [[شیعه]] و [[اهل سنت]] از [[امام رضا]] {{ع}} [[روایت]] کرده‌اند، آمده است [[روز قیامت]] هر گروهی را با نام [[کتاب آسمانی]] و [[سنت]] [[پیامبر]] و [[امام]] زمان آنها فرا می‌خوانند<ref>مجمع البیان، ج۳، ص۴۳۰.</ref>؛ از [[آیه]] و [[حدیث]] یاد شده نیز می‌توان به اهمیت مسئله [[امامت]] پی‌برد<ref>[[علی ربانی گلپایگانی\|ربانی گلپایگانی، علی]]، [[امامت - ربانی گلپایگانی (مقاله)\|مقاله «امامت»]]، [[دانشنامه کلام اسلامی ج۱ (کتاب)\|دانشنامه کلام اسلامی ج۱]]، ص ۴۰۴-۴۱۸.</ref>.

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۰ نوامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۸:۰۵
خط ۱۴:		خط ۱۴:

	=== مدارک شیعه ‌===		=== مدارک شیعه ‌===
	مقام امامت در [[فرهنگ شیعه]] همان مقامی است که [[خداوند]] در [[قرآن]] برای حضرت ابراهیم {{ع}} بیان می‌دارد. این [[مقام]] در [[نصوص]] [[روایی]] [[روح]] و [[باطن]] [[مقام نبوت]] و [[رسالت]] است که در طی [[براهین ~~عقلی]]،~~ به [[مقام ولایت]] کبرای [[الهی]] تعبیر شد. اول امام در چنین [[فرهنگی]] [[رسول اکرم]] {{صل}} است که [[ولایت]] او [[حاکم]] بر [[ولایت]] سایر [[انبیاء الهی]] {{عم}} است و بعد از [[رسول خدا]] {{صل}} به حضرات [[ائمه]] {{عم}} منتقل می‌گردد و در مرتبه بعد، سایر [[انبیاء]] [[اولوالعزم]] و غیر اولوالعزم، به [[میزان]] مقامی که دارند، از [[مقام امامت]] بهره‌مند می‌گردند: {{متن حدیث\|عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ {{ع}} قَالَ سَمِعْتُهُ يَقُولُ‏ إِنَّ اللَّهَ اتَّخَذَ إِبْرَاهِيمَ عَبْداً قَبْلَ أَنْ يَتَّخِذَهُ نَبِيّاً وَ اتَّخَذَهُ نَبِيّاً قَبْلَ أَنْ يَتَّخِذَهُ رَسُولًا وَ اتَّخَذَهُ رَسُولًا قَبْلَ أَنْ يَتَّخِذَهُ خَلِيلًا وَ إِنَّ اللَّهَ اتَّخَذَ إِبْرَاهِيمَ خَلِيلًا قَبْلَ أَنْ يَتَّخِذَهُ إِمَاماً فَلَمَّا جَمَعَ‏ لَهُ‏ الْأَشْيَاءَ وَ قَبَضَ‏ يَدَهُ‏ قالَ‏ لَهُ يَا إِبْرَاهِيمُ‏ {{متن قرآن\|إِنِّي جَاعِلُكَ لِلنَّاسِ إِمَامًا}} فَمِنْ عِظَمِهَا فِي عَيْنِ إِبْرَاهِيمَ‏ {{متن قرآن\|قَالَ}}يَا رَبِّ‏ {{متن قرآن\|وَمِنْ ذُرِّيَّتِي قَالَ لَا يَنَالُ عَهْدِي الظَّالِمِينَ}}}}<ref>الکافی، ج۱، ص۳۵؛ الاختصاص (ط. المؤتمر العالمی لألفیة الشیخ المفید، ۱۴۱۳ ﻫ.ق)، ص۲۳.</ref>.		مقام امامت در فرهنگ شیعه همان مقامی است که [[خداوند]] در [[قرآن]] برای حضرت ابراهیم {{ع}} بیان می‌دارد. این مقام در [[نصوص]] [[روایی]] [[روح]] و [[باطن]] [[مقام نبوت]] و [[رسالت]] است که در طی براهین عقلی، به [[مقام ولایت]] کبرای [[الهی]] تعبیر شد. اول امام در چنین [[فرهنگی]] [[رسول اکرم]] {{صل}} است که [[ولایت]] او [[حاکم]] بر [[ولایت]] سایر [[انبیاء الهی]] {{عم}} است و بعد از [[رسول خدا]] {{صل}} به حضرات [[ائمه]] {{عم}} منتقل می‌گردد و در مرتبه بعد، سایر [[انبیاء]] [[اولوالعزم]] و غیر اولوالعزم، به [[میزان]] مقامی که دارند، از [[مقام امامت]] بهره‌مند می‌گردند: {{متن حدیث\|عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ {{ع}} قَالَ سَمِعْتُهُ يَقُولُ‏ إِنَّ اللَّهَ اتَّخَذَ إِبْرَاهِيمَ عَبْداً قَبْلَ أَنْ يَتَّخِذَهُ نَبِيّاً وَ اتَّخَذَهُ نَبِيّاً قَبْلَ أَنْ يَتَّخِذَهُ رَسُولًا وَ اتَّخَذَهُ رَسُولًا قَبْلَ أَنْ يَتَّخِذَهُ خَلِيلًا وَ إِنَّ اللَّهَ اتَّخَذَ إِبْرَاهِيمَ خَلِيلًا قَبْلَ أَنْ يَتَّخِذَهُ إِمَاماً فَلَمَّا جَمَعَ‏ لَهُ‏ الْأَشْيَاءَ وَ قَبَضَ‏ يَدَهُ‏ قالَ‏ لَهُ يَا إِبْرَاهِيمُ‏ {{متن قرآن\|إِنِّي جَاعِلُكَ لِلنَّاسِ إِمَامًا}} فَمِنْ عِظَمِهَا فِي عَيْنِ إِبْرَاهِيمَ‏ {{متن قرآن\|قَالَ}}يَا رَبِّ‏ {{متن قرآن\|وَمِنْ ذُرِّيَّتِي قَالَ لَا يَنَالُ عَهْدِي الظَّالِمِينَ}}}}<ref>الکافی، ج۱، ص۳۵؛ الاختصاص (ط. المؤتمر العالمی لألفیة الشیخ المفید، ۱۴۱۳ ﻫ.ق)، ص۲۳.</ref>.

	به این ترتیب، [[صفات امام]] در [[فرهنگ]] کلمات [[اهل بیت]] {{عم}} آن چنان برجسته است که بیان آن در قالب چند سطر میسور نیست؛ لذا تنها به ذکر گوشه‌ای از آن در بیان [[نورانی]] [[امام هشتم]] {{ع}} خطاب به عبدالعزیزبن مسلم در [[خراسان]] اکتفا می‌نماییم. هنگامی که وی تشتت [[آرای مردم]] درباره [[امامت]] را به محضر حضرتش گزارش داد، [[امام]] {{ع}} بیان مبسوطی در [[مقام]] و [[منزلت]] امامت بیان فرمودند که هر فراز آن نیازمند شرح و بسط است؛ ذیلاً تنها به قسمت‌هایی از آن اشاره می‌کنیم:		به این ترتیب، [[صفات امام]] در [[فرهنگ]] کلمات [[اهل بیت]] {{عم}} آن چنان برجسته است که بیان آن در قالب چند سطر میسور نیست؛ لذا تنها به ذکر گوشه‌ای از آن در بیان [[نورانی]] [[امام هشتم]] {{ع}} خطاب به عبدالعزیزبن مسلم در [[خراسان]] اکتفا می‌نماییم. هنگامی که وی تشتت آرای مردم درباره [[امامت]] را به محضر حضرتش گزارش داد، [[امام]] {{ع}} بیان مبسوطی در مقام و [[منزلت]] امامت بیان فرمودند که هر فراز آن نیازمند شرح و بسط است؛ ذیلاً تنها به قسمت‌هایی از آن اشاره می‌کنیم:
	#{{متن حدیث\|إِنَّ الْإِمَامَةَ أَجَلُّ قَدْراً وَ أَعْظَمُ شَأْناً وَ أَعْلَى مَكَاناً وَ أَمْنَعُ جَانِباً وَ أَبْعَدُ غَوْراً مِنْ‏ أَنْ‏ يَبْلُغَهَا النَّاسُ بِعُقُولِهِمْ أَوْ يَنَالُوهَا بِآرَائِهِمْ أَوْ يُقِيمُوا إِمَاماً بِاخْتِيَارِهِمْ إِنَّ الْإِمَامَةَ خَصَّ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ بِهَا إِبْرَاهِيمَ الْخَلِيلَ {{ع}} بَعْدَ النُّبُوَّةِ وَ الْخُلَّةِ مَرْتَبَةً ثَالِثَةً وَ فَضِيلَةً شَرَّفَهُ بِهَا وَ أَشَادَ بِهَا ذِكْرَهُ فَقَالَ}}‏ {{متن قرآن\|إِنِّي جَاعِلُكَ لِلنَّاسِ إِمَامًا}} {{متن حدیث\|فَقَالَ الْخَلِيلُ {{ع}} سُرُوراً بِهَا}}- {{متن قرآن\|وَمِنْ ذُرِّيَّتِي}}‏ {{متن حدیث\|قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى}}- {{متن قرآن\|لَا يَنَالُ عَهْدِي الظَّالِمِينَ}}. ‏ توضیح آنکه: در این قسمت، امام هشتم {{ع}} با [[استدلال]] به [[آیه]] مورد بحث، امامت را مقامی فوق [[نبوت]] و [[رسالت]] بیان می‌دارند. ایشان در ادامه به سایر صفات [[مقام امامت]] اشاره می‌نمایند.		#{{متن حدیث\|إِنَّ الْإِمَامَةَ أَجَلُّ قَدْراً وَ أَعْظَمُ شَأْناً وَ أَعْلَى مَكَاناً وَ أَمْنَعُ جَانِباً وَ أَبْعَدُ غَوْراً مِنْ‏ أَنْ‏ يَبْلُغَهَا النَّاسُ بِعُقُولِهِمْ أَوْ يَنَالُوهَا بِآرَائِهِمْ أَوْ يُقِيمُوا إِمَاماً بِاخْتِيَارِهِمْ إِنَّ الْإِمَامَةَ خَصَّ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ بِهَا إِبْرَاهِيمَ الْخَلِيلَ {{ع}} بَعْدَ النُّبُوَّةِ وَ الْخُلَّةِ مَرْتَبَةً ثَالِثَةً وَ فَضِيلَةً شَرَّفَهُ بِهَا وَ أَشَادَ بِهَا ذِكْرَهُ فَقَالَ}}‏ {{متن قرآن\|إِنِّي جَاعِلُكَ لِلنَّاسِ إِمَامًا}} {{متن حدیث\|فَقَالَ الْخَلِيلُ {{ع}} سُرُوراً بِهَا}}- {{متن قرآن\|وَمِنْ ذُرِّيَّتِي}}‏ {{متن حدیث\|قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى}}- {{متن قرآن\|لَا يَنَالُ عَهْدِي الظَّالِمِينَ}}. ‏ توضیح آنکه: در این قسمت، امام هشتم {{ع}} با [[استدلال]] به [[آیه]] مورد بحث، امامت را مقامی فوق [[نبوت]] و [[رسالت]] بیان می‌دارند. ایشان در ادامه به سایر صفات [[مقام امامت]] اشاره می‌نمایند.
	#{{متن حدیث\|فَأَبْطَلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ إِمَامَةَ كُلِّ ظَالِمٍ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ وَ صَارَتْ فِي الصَّفْوَةِ ثُمَّ أَكْرَمَهُ اللَّهُ تَعَالَى بِأَنْ جَعَلَهَا فِي ذُرِّيَّتِهِ أَهْلِ الصَّفْوَةِ وَ الطَّهَارَةِ فَقَالَ‏ {{متن قرآن\|وَوَهَبْنَا لَهُ إِسْحَاقَ وَيَعْقُوبَ نَافِلَةً وَكُلًّا جَعَلْنَا صَالِحِينَ}}<ref>«و اسحاق را و افزون بر آن (نوه‌اش) یعقوب را به او بخشیدیم و همه را (مردمی) شایسته کردیم» سوره انبیاء، آیه ۷۲.</ref>{{متن قرآن\|وَجَعَلْنَاهُمْ أَئِمَّةً يَهْدُونَ بِأَمْرِنَا وَأَوْحَيْنَا إِلَيْهِمْ فِعْلَ الْخَيْرَاتِ وَإِقَامَ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءَ الزَّكَاةِ وَكَانُوا لَنَا عَابِدِينَ}}<ref>«و آنان را پیشوایانی کردیم که به فرمان ما راهبری می‌کردند و به آنها انجام کارهای نیک و برپا داشتن نماز و دادن زکات را وحی کردیم و آنان پرستندگان ما بودند» سوره انبیاء، آیه ۷۳.</ref>. فَلَمْ تَزَلْ فِي ذُرِّيَّتِهِ يَرِثُهَا بَعْضٌ عَنْ بَعْضٍ قَرْناً فَقَرْناً حَتَّى وَرَّثَهَا اللَّهُ تَعَالَى النَّبِيَّ {{صل}}... فَكَانَتْ لَهُ خَاصَّةً فَقَلَّدَهَا {{صل}} عَلِيّاً {{ع}} ‏أَمْرَ اللَّهِ تَعَالَى عَلَى رَسْمِ مَا فَرَضَ اللَّهُ فَصَارَتْ فِي ذُرِّيَّتِهِ الْأَصْفِيَاءِ الَّذِينَ آتَاهُمُ اللَّهُ الْعِلْمَ وَ الْإِيمَانَ بِقَوْلِهِ تَعَالَى- {{متن قرآن\|وَقَالَ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ وَالْإِيمَانَ لَقَدْ لَبِثْتُمْ فِي كِتَابِ اللَّهِ إِلَى يَوْمِ الْبَعْثِ}}<ref>«و آنان که دانش و ایمان یافته‌اند می‌گویند: بنا بر کتاب خداوند، به یقین شما تا روز رستخیز درنگ داشته‌اید؛ اینک این روز رستخیز است ولی شما نمی‌دانستید» سوره روم، آیه ۵۶.</ref> فَهِيَ فِي وُلْدِ عَلِيٍّ {{ع}} خَاصَّةً إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ...}} توضیح آنکه: [[امام]] [[برگزیده الهی]] و [[خالص]] شده برای [[پروردگار]] است. در نتیجه، امام نه تنها [[معصوم]] از همه زشتی‌های مادی و [[معنوی]] است، بلکه به تعبیر [[قرآن]]، از جهت [[ایمان]] در [[مقام]] «[[مخلَصین]]» قرار دارد؛ مقامی که از نظر مراتب [[اسلام]] و ایمان و [[یقین]] به [[عوالم]] [[توحیدی]]، در مرتبه [[حق‌الیقین]] است.		#{{متن حدیث\|فَأَبْطَلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ إِمَامَةَ كُلِّ ظَالِمٍ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ وَ صَارَتْ فِي الصَّفْوَةِ ثُمَّ أَكْرَمَهُ اللَّهُ تَعَالَى بِأَنْ جَعَلَهَا فِي ذُرِّيَّتِهِ أَهْلِ الصَّفْوَةِ وَ الطَّهَارَةِ فَقَالَ‏ {{متن قرآن\|وَوَهَبْنَا لَهُ إِسْحَاقَ وَيَعْقُوبَ نَافِلَةً وَكُلًّا جَعَلْنَا صَالِحِينَ}}<ref>«و اسحاق را و افزون بر آن (نوه‌اش) یعقوب را به او بخشیدیم و همه را (مردمی) شایسته کردیم» سوره انبیاء، آیه ۷۲.</ref>{{متن قرآن\|وَجَعَلْنَاهُمْ أَئِمَّةً يَهْدُونَ بِأَمْرِنَا وَأَوْحَيْنَا إِلَيْهِمْ فِعْلَ الْخَيْرَاتِ وَإِقَامَ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءَ الزَّكَاةِ وَكَانُوا لَنَا عَابِدِينَ}}<ref>«و آنان را پیشوایانی کردیم که به فرمان ما راهبری می‌کردند و به آنها انجام کارهای نیک و برپا داشتن نماز و دادن زکات را وحی کردیم و آنان پرستندگان ما بودند» سوره انبیاء، آیه ۷۳.</ref>. فَلَمْ تَزَلْ فِي ذُرِّيَّتِهِ يَرِثُهَا بَعْضٌ عَنْ بَعْضٍ قَرْناً فَقَرْناً حَتَّى وَرَّثَهَا اللَّهُ تَعَالَى النَّبِيَّ {{صل}}... فَكَانَتْ لَهُ خَاصَّةً فَقَلَّدَهَا {{صل}} عَلِيّاً {{ع}} ‏أَمْرَ اللَّهِ تَعَالَى عَلَى رَسْمِ مَا فَرَضَ اللَّهُ فَصَارَتْ فِي ذُرِّيَّتِهِ الْأَصْفِيَاءِ الَّذِينَ آتَاهُمُ اللَّهُ الْعِلْمَ وَ الْإِيمَانَ بِقَوْلِهِ تَعَالَى- {{متن قرآن\|وَقَالَ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ وَالْإِيمَانَ لَقَدْ لَبِثْتُمْ فِي كِتَابِ اللَّهِ إِلَى يَوْمِ الْبَعْثِ}}<ref>«و آنان که دانش و ایمان یافته‌اند می‌گویند: بنا بر کتاب خداوند، به یقین شما تا روز رستخیز درنگ داشته‌اید؛ اینک این روز رستخیز است ولی شما نمی‌دانستید» سوره روم، آیه ۵۶.</ref> فَهِيَ فِي وُلْدِ عَلِيٍّ {{ع}} خَاصَّةً إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ...}} توضیح آنکه: [[امام]] [[برگزیده الهی]] و [[خالص]] شده برای [[پروردگار]] است. در نتیجه، امام نه تنها [[معصوم]] از همه زشتی‌های مادی و [[معنوی]] است، بلکه به تعبیر [[قرآن]]، از جهت [[ایمان]] در مقام «[[مخلَصین]]» قرار دارد؛ مقامی که از نظر مراتب [[اسلام]] و ایمان و [[یقین]] به [[عوالم]] [[توحیدی]]، در مرتبه [[حق‌الیقین]] است.
	#{{متن حدیث\|إِنَّ الْإِمَامَةَ هِيَ مَنْزِلَةُ الْأَنْبِيَاءِ وَ إِرْثُ الْأَوْصِيَاءِ إِنَّ الْإِمَامَةَ خِلَافَةُ اللَّهِ وَ خِلَافَةُ الرَّسُولِ {{صل}} وَ مَقَامُ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ {{ع}} وَ مِيرَاثُ الْحَسَنِ وَ الْحُسَيْنِ {{عم}}...}}.		#{{متن حدیث\|إِنَّ الْإِمَامَةَ هِيَ مَنْزِلَةُ الْأَنْبِيَاءِ وَ إِرْثُ الْأَوْصِيَاءِ إِنَّ الْإِمَامَةَ خِلَافَةُ اللَّهِ وَ خِلَافَةُ الرَّسُولِ {{صل}} وَ مَقَامُ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ {{ع}} وَ مِيرَاثُ الْحَسَنِ وَ الْحُسَيْنِ {{عم}}...}}.
	#{{متن حدیث\|إِنَّ الْإِمَامَةَ زِمَامُ الدِّينِ وَ نِظَامُ الْمُسْلِمِينَ وَ صَلَاحُ الدُّنْيَا وَ عِزُّ الْمُؤْمِنِينَ}}.		#{{متن حدیث\|إِنَّ الْإِمَامَةَ زِمَامُ الدِّينِ وَ نِظَامُ الْمُسْلِمِينَ وَ صَلَاحُ الدُّنْيَا وَ عِزُّ الْمُؤْمِنِينَ}}.
خط ۳۷:		خط ۳۷:
	پیرامون تعداد و اسامی حضرات [[ائمه هدی]] {{عم}}، [[روایات]] متعددی از [[رسول خدا]] {{صل}} صادر شده که برای نمونه تنها به یک مورد اشاره می‌نماییم: {{متن حدیث\|عَنْ دَاوُدَ بْنِ أَبِي عَوْفٍ [عَنِ‏] الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ {{ع}} قَالَ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ {{صل}} يَقُولُ لِعَلِيٍّ {{ع}} أَنْتَ‏ وَارِثُ‏ عِلْمِي‏ وَ مَعْدِنُ حُكْمِي وَ الْإِمَامُ بَعْدِي فَإِذَا اسْتُشْهِدْتَ فَابْنُكَ الْحَسَنُ فَإِذَا اسْتُشْهِدَ الْحَسَنُ فَابْنُكَ الْحُسَيْنُ فَإِذَا اسْتُشْهِدَ الْحُسَيْنُ فَعَلِيٌّ ابْنُهُ يَتْلُوهُ تِسْعَةٌ مِنْ صُلْبِ الْحُسَيْنِ أَئِمَّةٌ أَطْهَارٌ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَمَا أَسَامِيهِمْ قَالَ عَلِيٌّ وَ مُحَمَّدٌ وَ جَعْفَرٌ وَ مُوسَى وَ عَلِيٌّ وَ مُحَمَّدٌ وَ عَلِيٌّ وَ الْحَسَنُ وَ الْمَهْدِيُّ مِنْ صُلْبِ الْحُسَيْنِ يَمْلَأُ اللَّهُ تَعَالَى بِهِ الْأَرْضَ قِسْطاً وَ عَدْلًا كَمَا مُلِئَتْ جَوْراً وَ ظُلْماً}}<ref>کفایة الأثر (ط. بیداری (۱۴۰۱ ﻫ.ق)، ص۱۶۷.</ref>.		پیرامون تعداد و اسامی حضرات [[ائمه هدی]] {{عم}}، [[روایات]] متعددی از [[رسول خدا]] {{صل}} صادر شده که برای نمونه تنها به یک مورد اشاره می‌نماییم: {{متن حدیث\|عَنْ دَاوُدَ بْنِ أَبِي عَوْفٍ [عَنِ‏] الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ {{ع}} قَالَ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ {{صل}} يَقُولُ لِعَلِيٍّ {{ع}} أَنْتَ‏ وَارِثُ‏ عِلْمِي‏ وَ مَعْدِنُ حُكْمِي وَ الْإِمَامُ بَعْدِي فَإِذَا اسْتُشْهِدْتَ فَابْنُكَ الْحَسَنُ فَإِذَا اسْتُشْهِدَ الْحَسَنُ فَابْنُكَ الْحُسَيْنُ فَإِذَا اسْتُشْهِدَ الْحُسَيْنُ فَعَلِيٌّ ابْنُهُ يَتْلُوهُ تِسْعَةٌ مِنْ صُلْبِ الْحُسَيْنِ أَئِمَّةٌ أَطْهَارٌ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَمَا أَسَامِيهِمْ قَالَ عَلِيٌّ وَ مُحَمَّدٌ وَ جَعْفَرٌ وَ مُوسَى وَ عَلِيٌّ وَ مُحَمَّدٌ وَ عَلِيٌّ وَ الْحَسَنُ وَ الْمَهْدِيُّ مِنْ صُلْبِ الْحُسَيْنِ يَمْلَأُ اللَّهُ تَعَالَى بِهِ الْأَرْضَ قِسْطاً وَ عَدْلًا كَمَا مُلِئَتْ جَوْراً وَ ظُلْماً}}<ref>کفایة الأثر (ط. بیداری (۱۴۰۱ ﻫ.ق)، ص۱۶۷.</ref>.

	در خصوص اشراف [[امام]] بر عالم [[ملک]] و [[ملکوت]] [[روایات]] متعددی نقل گردیده که برای نمونه به یکی از آنها اشاره می‌گردد: [[ابوخالد کابلی]] از [[امام باقر]] {{ع}} درباره [[آیه شریفه]] {{متن قرآن\|فَآمِنُوا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ وَالنُّورِ الَّذِي أَنْزَلْنَا}}<ref>«پس به خداوند و پیامبرش و نوری که فرو فرستاده‌ایم ایمان آورید و خداوند از آنچه انجام می‌دهید آگاه است» سوره تغابن، آیه ۸.</ref> سؤال کرد، حضرتش {{ع}} در پاسخ، آن را به [[مقام نوری]] امام معنا فرمود: {{متن حدیث\|فَقَالَ يَا أَبَا خَالِدٍ النُّورُ وَ اللَّهِ الْأَئِمَّةُ مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ {{صل}} إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ وَ هُمْ وَ اللَّهِ نُورُ اللَّهِ الَّذِي أَنْزَلَ وَ هُمْ وَ اللَّهِ نُورُ اللَّهِ فِي السَّمَاوَاتِ وَ فِي الْأَرْضِ}}<ref>الکافی، ج۱، ص۱۹۴.</ref>.		در خصوص اشراف [[امام]] بر عالم [[ملک]] و [[ملکوت]] [[روایات]] متعددی نقل گردیده که برای نمونه به یکی از آنها اشاره می‌گردد: [[ابوخالد کابلی]] از [[امام باقر]] {{ع}} درباره [[آیه شریفه]] {{متن قرآن\|فَآمِنُوا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ وَالنُّورِ الَّذِي أَنْزَلْنَا}}<ref>«پس به خداوند و پیامبرش و نوری که فرو فرستاده‌ایم ایمان آورید و خداوند از آنچه انجام می‌دهید آگاه است» سوره تغابن، آیه ۸.</ref> سؤال کرد، حضرتش {{ع}} در پاسخ، آن را به مقام نوری امام معنا فرمود: {{متن حدیث\|فَقَالَ يَا أَبَا خَالِدٍ النُّورُ وَ اللَّهِ الْأَئِمَّةُ مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ {{صل}} إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ وَ هُمْ وَ اللَّهِ نُورُ اللَّهِ الَّذِي أَنْزَلَ وَ هُمْ وَ اللَّهِ نُورُ اللَّهِ فِي السَّمَاوَاتِ وَ فِي الْأَرْضِ}}<ref>الکافی، ج۱، ص۱۹۴.</ref>.

	در ادامه [[حدیث]] اباخالد، امام {{ع}} به اشراف امام بر ملکوت [[انسان‌ها]] اشاره می‌نماید و می‌فرماید: {{متن حدیث\|وَ اللَّهِ يَا أَبَا خَالِدٍ لَنُورُ الْإِمَامِ فِي قُلُوبِ الْمُؤْمِنِينَ أَنْوَرُ مِنَ الشَّمْسِ الْمُضِيئَةِ بِالنَّهَارِ وَ هُمْ وَ اللَّهِ يُنَوِّرُونَ قُلُوبَ الْمُؤْمِنِينَ وَ يَحْجُبُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ نُورَهُمْ عَمَّنْ يَشَاءُ فَتُظْلِمُ قُلُوبُهُمْ وَ اللَّهِ يَا أَبَا خَالِدٍ لَا يُحِبُّنَا عَبْدٌ وَ يَتَوَلَّانَا حَتَّى يُطَهِّرَ اللَّهُ قَلْبَهُ وَ لَا يُطَهِّرُ اللَّهُ قَلْبَ عَبْدٍ حَتَّى يُسَلِّمَ لَنَا وَ يَكُونَ سِلْماً لَنَا فَإِذَا كَانَ سِلْماً لَنَا سَلَّمَهُ اللَّهُ مِنْ شَدِيدِ الْحِسَابِ وَ آمَنَهُ مِنْ فَزَعِ يَوْمِ الْقِيَامَةِ الْأَكْبَرِ}}<ref>الکافی، ج۱، ص۱۹۴.</ref>.<ref>[[محمد تقی فیاض‌بخش\|فیاض‌بخش]] و [[فرید محسنی\|محسنی]]، [[ولایت و امامت از منظر عقل و نقل ج۴ (کتاب)\|ولایت و امامت از منظر عقل و نقل ج۴]]، ص ۱۰۹-۱۱۵.</ref>		در ادامه [[حدیث]] اباخالد، امام {{ع}} به اشراف امام بر ملکوت [[انسان‌ها]] اشاره می‌نماید و می‌فرماید: {{متن حدیث\|وَ اللَّهِ يَا أَبَا خَالِدٍ لَنُورُ الْإِمَامِ فِي قُلُوبِ الْمُؤْمِنِينَ أَنْوَرُ مِنَ الشَّمْسِ الْمُضِيئَةِ بِالنَّهَارِ وَ هُمْ وَ اللَّهِ يُنَوِّرُونَ قُلُوبَ الْمُؤْمِنِينَ وَ يَحْجُبُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ نُورَهُمْ عَمَّنْ يَشَاءُ فَتُظْلِمُ قُلُوبُهُمْ وَ اللَّهِ يَا أَبَا خَالِدٍ لَا يُحِبُّنَا عَبْدٌ وَ يَتَوَلَّانَا حَتَّى يُطَهِّرَ اللَّهُ قَلْبَهُ وَ لَا يُطَهِّرُ اللَّهُ قَلْبَ عَبْدٍ حَتَّى يُسَلِّمَ لَنَا وَ يَكُونَ سِلْماً لَنَا فَإِذَا كَانَ سِلْماً لَنَا سَلَّمَهُ اللَّهُ مِنْ شَدِيدِ الْحِسَابِ وَ آمَنَهُ مِنْ فَزَعِ يَوْمِ الْقِيَامَةِ الْأَكْبَرِ}}<ref>الکافی، ج۱، ص۱۹۴.</ref>.<ref>[[محمد تقی فیاض‌بخش\|فیاض‌بخش]] و [[فرید محسنی\|محسنی]]، [[ولایت و امامت از منظر عقل و نقل ج۴ (کتاب)\|ولایت و امامت از منظر عقل و نقل ج۴]]، ص ۱۰۹-۱۱۵.</ref>