امامت در عرفان اسلامی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani در ‏۸ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۰۶:۴۳

2025-04-08T06:43:22Z

Bahmani در ‏۲۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۰۸:۱۷

2024-07-25T08:17:55Z

Bahmani در ‏۳۰ ژوئن ۲۰۲۴، ساعت ۰۴:۵۵

2024-06-30T04:55:55Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۰ ژوئن ۲۰۲۴، ساعت ۰۸:۲۵
خط ۲:		خط ۲:
	\| موضوع مرتبط = امامت		\| موضوع مرتبط = امامت
	\| عنوان مدخل = امامت		\| عنوان مدخل = امامت
	\| مداخل مرتبط = [[امامت در لغت]] - [[امامت در قرآن]] - [[امامت در حدیث]] - [[امامت در نهج البلاغه]] - [[امامت در کلام اسلامی]] - [[امامت در تاریخ اسلامی]] - [[امامت در عرفان اسلامی]] - [[امامت در فلسفه اسلامی]] - [[امامت در فرق و مذاهب]] - [[امامت در فقه سیاسی]] - [[امامت در معارف دعا و زیارات~~]] - [[امامت در معارف و سیره معصوم~~]] - [[امامت در معارف و سیره فاطمی]] - [[امامت در معارف و سیره حسینی]] - [[امامت در معارف و سیره سجادی]] - [[امامت در معارف و سیره رضوی]] - [[امامت در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]] - [[امامت از دیدگاه اهل سنت]]		\| مداخل مرتبط = [[امامت در لغت]] - [[امامت در قرآن]] - [[امامت در حدیث]] - [[امامت در نهج البلاغه]] - [[امامت در کلام اسلامی]] - [[امامت در تاریخ اسلامی]] - [[امامت در عرفان اسلامی]] - [[امامت در فلسفه اسلامی]] - [[امامت در فرق و مذاهب]] - [[امامت در فقه سیاسی]] - [[امامت در معارف دعا و زیارات]] - [[امامت در معارف و سیره فاطمی]] - [[امامت در معارف و سیره حسینی]] - [[امامت در معارف و سیره سجادی]] - [[امامت در معارف و سیره رضوی]] - [[امامت در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]] - [[امامت از دیدگاه اهل سنت]]
	\| پرسش مرتبط = امامت (پرسش)		\| پرسش مرتبط = امامت (پرسش)
	}}		}}

Bahmani در ‏۲۶ ژوئن ۲۰۲۴، ساعت ۰۸:۲۵

2024-06-26T08:25:03Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ ژوئن ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۵۵
خط ۲:		خط ۲:
	\| موضوع مرتبط = امامت		\| موضوع مرتبط = امامت
	\| عنوان مدخل = امامت		\| عنوان مدخل = امامت
	\| مداخل مرتبط = [[امامت در لغت]] - [[امامت در قرآن]] - [[امامت در حدیث]] - [[امامت در نهج البلاغه]] - [[امامت در کلام اسلامی]] - [[امامت در تاریخ اسلامی]] - [[امامت در عرفان اسلامی]] - [[امامت در فلسفه اسلامی]] - [[امامت در فرق و مذاهب]] - [[امامت در فقه سیاسی]] - [[امامت در معارف دعا و زیارات]] - [[امامت در معارف و سیره فاطمی]] - [[امامت در معارف و سیره حسینی]] - [[امامت در معارف و سیره سجادی]] - [[امامت در معارف و سیره رضوی]] - [[امامت در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]] - [[امامت از دیدگاه اهل سنت]]		\| مداخل مرتبط = [[امامت در لغت]] - [[امامت در قرآن]] - [[امامت در حدیث]] - [[امامت در نهج البلاغه]] - [[امامت در کلام اسلامی]] - [[امامت در تاریخ اسلامی]] - [[امامت در عرفان اسلامی]] - [[امامت در فلسفه اسلامی]] - [[امامت در فرق و مذاهب]] - [[امامت در فقه سیاسی]] - [[امامت در معارف دعا و زیارات]] - [[امامت در معارف و سیره معصوم]] - [[امامت در معارف و سیره فاطمی]] - [[امامت در معارف و سیره حسینی]] - [[امامت در معارف و سیره سجادی]] - [[امامت در معارف و سیره رضوی]] - [[امامت در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]] - [[امامت از دیدگاه اهل سنت]]
	\| پرسش مرتبط = امامت (پرسش)		\| پرسش مرتبط = امامت (پرسش)
	}}		}}

Bahmani در ‏۵ فوریهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۰۶:۳۷

2024-02-05T06:37:18Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۵ فوریهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۰:۰۷
خط ۲:		خط ۲:
	\| موضوع مرتبط = امامت		\| موضوع مرتبط = امامت
	\| عنوان مدخل = امامت		\| عنوان مدخل = امامت
	\| مداخل مرتبط = [[امامت در لغت]] - [[امامت در قرآن]] - [[امامت در حدیث]] - [[امامت در نهج البلاغه]] - [[امامت در کلام اسلامی]] - [[امامت در ~~عرفان~~ اسلامی]] - [[امامت در ~~فلسفه~~ اسلامی]] - [[امامت در ~~معارف و سیره رضوی~~]] - [[امامت در فرق و مذاهب]] - [[امامت در فقه سیاسی]] - [[امامت در معارف دعا و زیارات]] - [[امامت در معارف و سیره فاطمی]] - [[امامت در معارف و سیره حسینی]] - [[امامت در معارف و سیره سجادی]] - [[امامت در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]] - [[امامت از دیدگاه اهل سنت]]		\| مداخل مرتبط = [[امامت در لغت]] - [[امامت در قرآن]] - [[امامت در حدیث]] - [[امامت در نهج البلاغه]] - [[امامت در کلام اسلامی]] - [[امامت در تاریخ اسلامی]] - [[امامت در عرفان اسلامی]] - [[امامت در فلسفه اسلامی]] - [[امامت در فرق و مذاهب]] - [[امامت در فقه سیاسی]] - [[امامت در معارف دعا و زیارات]] - [[امامت در معارف و سیره فاطمی]] - [[امامت در معارف و سیره حسینی]] - [[امامت در معارف و سیره سجادی]] - [[امامت در معارف و سیره رضوی]] - [[امامت در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]] - [[امامت از دیدگاه اهل سنت]]
	\| پرسش مرتبط = امامت (پرسش)		\| پرسش مرتبط = امامت (پرسش)
	}}		}}

Wasity: جایگزینی متن - 'ه. ق.' به 'ﻫ.ق'

2023-07-30T10:11:32Z

جایگزینی متن - 'ه. ق.' به 'ﻫ.ق'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۰ ژوئیهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۳:۴۱
خط ۷:		خط ۷:

	== مقدمه ==		== مقدمه ==
	اصطلاح [[امامت]] در [[عرفان]]، به معنای [[پیشوایی]] و تقدم در مراتب [[اسماء الهی]] است که [[مقام خلافت الهی]] به معنای اعم، در همه مراتب عالم، [[امام]] آن مرتبه است؛ امام هر عالم، [[تربیت]] و [[حکومت]] براسماء [[الهی]] در آن عالم را به [[اذن الهی]] برعهده دارد و مصداق امام در همه [[عوالم]]، در مرتبه اول، [[رسول اکرم]] {{صل}} است؛ چنان که فرمود: {{متن حدیث\|كُنْتُ نَبِيّاً وَ آدَمَ بَيْنَ‏ الْمَاءِ وَ الطِّينِ‏}}<ref>مناقب آل أبی طالب {{ع}} (ط. علامه، ۱۳۷۹ ه. ق.)، ج۱، ص۲۱۴.</ref>. سایر [[اولیاء الهی]]، از [[ائمه اطهار]] {{عم}} و به دنبال آنان، سایر حضرات [[انبیاء الهی]] {{عم}}، بر اساس مراتب و مقاماتی که نزد [[پروردگار]] دارند، حائز [[مقام امامت]] و [[خلافت الهی]] در عوالم قبل از دنیا تا عالم ماده می‌گردند؛ چنان که [[امام عسکری]] {{ع}} پیرامون [[مقام]] و [[منزلت]] امامت در [[نظام آفرینش]] می‌فرمایند: {{متن حدیث\|قَدْ صَعِدْنَا ذُرَى‏ الْحَقَائِقِ‏ بِأَقْدَامِ النُّبُوَّةِ وَ الْوَلَايَةِ وَ نُورُنَا سَبْعُ طَبَقَاتٍ أَعْلَامُ الْفَتْوَى بِالْهِدَايَةِ فَنَحْنُ لُيُوثُ الْوَغَى وَ غُيُوثُ النَّدَى وَ طَعَّانُ الْعِدَى وَ فِينَا السَّيْفُ وَ الْقَلَمُ فِي الْعَاجِلِ وَ لِوَاءُ الْحَمْدِ وَ الْحَوْضُ فِي الْآجِلِ وَ أَسْبَاطُنَا حُلَفَاءُ الدِّينِ وَ خُلَفَاءُ النَّبِيِّينَ {{عم}} وَ مَصَابِيحُ الْأُمَمِ وَ مَفَاتِيحُ الْكَرَمِ فَالْكَلِيمُ {{ع}} أُلْبِسَ حُلَّةَ الِاصْطِفَاءِ لِمَا عَهِدْنَا مِنْهُ الْوَفَاءَ وَ رُوحُ الْقُدُسِ فِي جِنَانِ الصَّاقُورَةِ ذَاقَ مِنْ حَدَائِقِنَا الْبَاكُورَةِ}}<ref>بحار الأنوار (ط. دار إحیاء التراث العربی، ۱۴۰۳ﻫ.ق)، ج۲۶، ص۲۶۵، باب ۵: جوامع مناقبهم و فضائلهم {{ع}}.</ref>		اصطلاح [[امامت]] در [[عرفان]]، به معنای [[پیشوایی]] و تقدم در مراتب [[اسماء الهی]] است که [[مقام خلافت الهی]] به معنای اعم، در همه مراتب عالم، [[امام]] آن مرتبه است؛ امام هر عالم، [[تربیت]] و [[حکومت]] براسماء [[الهی]] در آن عالم را به [[اذن الهی]] برعهده دارد و مصداق امام در همه [[عوالم]]، در مرتبه اول، [[رسول اکرم]] {{صل}} است؛ چنان که فرمود: {{متن حدیث\|كُنْتُ نَبِيّاً وَ آدَمَ بَيْنَ‏ الْمَاءِ وَ الطِّينِ‏}}<ref>مناقب آل أبی طالب {{ع}} (ط. علامه، ۱۳۷۹ ﻫ.ق)، ج۱، ص۲۱۴.</ref>. سایر [[اولیاء الهی]]، از [[ائمه اطهار]] {{عم}} و به دنبال آنان، سایر حضرات [[انبیاء الهی]] {{عم}}، بر اساس مراتب و مقاماتی که نزد [[پروردگار]] دارند، حائز [[مقام امامت]] و [[خلافت الهی]] در عوالم قبل از دنیا تا عالم ماده می‌گردند؛ چنان که [[امام عسکری]] {{ع}} پیرامون [[مقام]] و [[منزلت]] امامت در [[نظام آفرینش]] می‌فرمایند: {{متن حدیث\|قَدْ صَعِدْنَا ذُرَى‏ الْحَقَائِقِ‏ بِأَقْدَامِ النُّبُوَّةِ وَ الْوَلَايَةِ وَ نُورُنَا سَبْعُ طَبَقَاتٍ أَعْلَامُ الْفَتْوَى بِالْهِدَايَةِ فَنَحْنُ لُيُوثُ الْوَغَى وَ غُيُوثُ النَّدَى وَ طَعَّانُ الْعِدَى وَ فِينَا السَّيْفُ وَ الْقَلَمُ فِي الْعَاجِلِ وَ لِوَاءُ الْحَمْدِ وَ الْحَوْضُ فِي الْآجِلِ وَ أَسْبَاطُنَا حُلَفَاءُ الدِّينِ وَ خُلَفَاءُ النَّبِيِّينَ {{عم}} وَ مَصَابِيحُ الْأُمَمِ وَ مَفَاتِيحُ الْكَرَمِ فَالْكَلِيمُ {{ع}} أُلْبِسَ حُلَّةَ الِاصْطِفَاءِ لِمَا عَهِدْنَا مِنْهُ الْوَفَاءَ وَ رُوحُ الْقُدُسِ فِي جِنَانِ الصَّاقُورَةِ ذَاقَ مِنْ حَدَائِقِنَا الْبَاكُورَةِ}}<ref>بحار الأنوار (ط. دار إحیاء التراث العربی، ۱۴۰۳ﻫ.ق)، ج۲۶، ص۲۶۵، باب ۵: جوامع مناقبهم و فضائلهم {{ع}}.</ref>

	[[امام]]، از آن جهت که اقرب [[اسماء]] به ذات باری است و [[متحد]] با تعین اول است در [[مقام]] [[حق الیقین]] قرار دارد و در نتیجه به واسطه مقام [[ولایتی]] که از جانب [[خداوند]] به او [[تفضّل]] شده است ظاهر و [[باطن]] او حقانی شده و هرگز [[باطل]] در هیچ جهت در او راه ندارد. از این رو، [[قول و فعل]] و تقریر او [[حجت شرعی]] برای سایرین است<ref>منتهی المدارک فی شرح تائیة ابن فارض (ط. دار الکتب العلمیة، ۱۴۲۸ ﻫ.ق)، ج۱، ص۲۹.</ref>.		[[امام]]، از آن جهت که اقرب [[اسماء]] به ذات باری است و [[متحد]] با تعین اول است در [[مقام]] [[حق الیقین]] قرار دارد و در نتیجه به واسطه مقام [[ولایتی]] که از جانب [[خداوند]] به او [[تفضّل]] شده است ظاهر و [[باطن]] او حقانی شده و هرگز [[باطل]] در هیچ جهت در او راه ندارد. از این رو، [[قول و فعل]] و تقریر او [[حجت شرعی]] برای سایرین است<ref>منتهی المدارک فی شرح تائیة ابن فارض (ط. دار الکتب العلمیة، ۱۴۲۸ ﻫ.ق)، ج۱، ص۲۹.</ref>.

Wasity: جایگزینی متن - 'ه. ق)' به 'ﻫ.ق)'

2023-06-07T07:47:02Z

جایگزینی متن - 'ه. ق)' به 'ﻫ.ق)'

نمایش تغییرات

Wasity: جایگزینی متن - 'عرفان نظری' به 'عرفان نظری'

2023-03-14T16:22:56Z

جایگزینی متن - 'عرفان نظری' به 'عرفان نظری'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۴ مارس ۲۰۲۳، ساعت ۱۹:۵۲
خط ۱۶:		خط ۱۶:

	== امامت در عرفان ==		== امامت در عرفان ==
	با پیدایش نحله‌های [[فکری]] در میان [[مسلمانان]]، تفسیرهای مختلفی از برخی [[اعتقادات]]، مانند آموزه‌های امامت صورت پذیرفت که از جمله آن [[تفسیر عرفانی]] [[امامت]] و توجه به بُعد [[باطنی]] آن است<ref>افضلی، سیدمحمدمهدی، «تفسیر عرفانی آموزه امامت در اندیشه شیعی»، مجله طلوع تخصصی مذاهب و فرق اسلامی، شماره ۲۹، ص۱۱۲.</ref>. رویکرد [[عرفان]] ~~نظری~~ در بستر [[شیعی]]، [[تفسیر]] امامت را کاملاً هموار ساخت. تفسیرهای [[عارفان]] [[مسلمان]] از [[قطب]] و ولی و [[خلیفه]]، [[ادبیات]] [[غنی]] و [[نظام]] مفهومی ژرفی پدید آورده که بی‌تردید در تفسیر عرفانی از امامت، سهم وافری داشته است<ref>افضلی، سیدمحمدمهدی، «تفسیر عرفانی آموزه امامت در اندیشه شیعی»، مجله طلوع تخصصی مذاهب و فرق اسلامی، شماره ۲۹، ص۱۱۵.</ref>. [[سید حیدر آملی]] از نخستین متفکران برجسته‌ای است که بحث امامت در عرفان نظری را در بستر شیعی مطرح کرد و به تبیین و توجیه آموزه امامت [[همت]] گماشت و امامت در [[تفکر شیعی]] را با [[انسان کامل]] در [[تفکر]] عرفانی پیوند داد<ref>آملی، سیدحیدر، انوار الحقیقة، ص۲۹۷-۳۰۲.</ref>. [[ملاصدرا]] نیز در ذیل [[آیه مبارکه]] [[نور]]، در فصلی به اهمیت [[شناخت]] [[نبی]] و [[امام]] به عنوان [[انسان کامل]] پرداخته است<ref>ملاصدرا، تفسیر القرآن، ج۳، ص۳۷۱- ۳۸۴.</ref>. بعدها محمدرضا قمشه‌ای در "رساله فی الخلافة الکبری" و "رسالة الولایه" کوشید دو [[تفکر]] [[فلسفی]] و [[عرفانی]] را به هم پیوند دهد<ref>قمشهای، محمدرضا، مجموعه آثار حکیم صهبا، ص۹۲ - ۹۹ و ص۱۱۱- ۱۵۰.</ref>. [[امام خمینی]] نیز در آثار عرفانی خویش، مانند دیگر عرفا<ref>قیصری، داوود بن محمود، شرح فصوص الحکم، ص۸۳۷ - ۸۳۹؛ جامی، عبدالرحمن، نقد النصوص فی شرح نقش الفصوص، ص۲۱۳؛ لاهیجی، محمد، مفاتیح الاعجاز فی شرح گلشن راز، ص۳۳۲ -۳۳۴.</ref> میان [[امامت]] و [[نبوت]] پیوند خاصی قائل شده و امامت و [[ولایت]] را [[باطن نبوت]] دانسته است<ref>امام خمینی، مصباح الهدایه، ص۳۸ و ۸۴؛ همو، تعلیقات علی شرح فصوص الحکم، ص۱۹۷؛ همو، التعلیقة علی الفوائد الرضویه، ص۵۸؛ صحیفه امام، ج۲۰، ص۲۳۲.</ref>. این نگرش در کتاب مصباح الهدایه ایشان نیز وجود دارد و [[انگیزه]] اصلی [[نگارش]] این کتاب بوده است<ref>[[علی رضا اژدر\|اژدر]] و [[سید علی احمدی امیری\|احمدی امیری]]، [[امامت - اژدر و احمدی امیری (مقاله)\| مقاله «امامت»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۲ (کتاب)\|دانشنامه امام خمینی]]، ج۲، ص۲۴۶.</ref>.		با پیدایش نحله‌های [[فکری]] در میان [[مسلمانان]]، تفسیرهای مختلفی از برخی [[اعتقادات]]، مانند آموزه‌های امامت صورت پذیرفت که از جمله آن [[تفسیر عرفانی]] [[امامت]] و توجه به بُعد [[باطنی]] آن است<ref>افضلی، سیدمحمدمهدی، «تفسیر عرفانی آموزه امامت در اندیشه شیعی»، مجله طلوع تخصصی مذاهب و فرق اسلامی، شماره ۲۹، ص۱۱۲.</ref>. رویکرد [[عرفان نظری]] در بستر [[شیعی]]، [[تفسیر]] امامت را کاملاً هموار ساخت. تفسیرهای [[عارفان]] [[مسلمان]] از [[قطب]] و ولی و [[خلیفه]]، [[ادبیات]] [[غنی]] و [[نظام]] مفهومی ژرفی پدید آورده که بی‌تردید در تفسیر عرفانی از امامت، سهم وافری داشته است<ref>افضلی، سیدمحمدمهدی، «تفسیر عرفانی آموزه امامت در اندیشه شیعی»، مجله طلوع تخصصی مذاهب و فرق اسلامی، شماره ۲۹، ص۱۱۵.</ref>. [[سید حیدر آملی]] از نخستین متفکران برجسته‌ای است که بحث امامت در عرفان نظری را در بستر شیعی مطرح کرد و به تبیین و توجیه آموزه امامت [[همت]] گماشت و امامت در [[تفکر شیعی]] را با [[انسان کامل]] در [[تفکر]] عرفانی پیوند داد<ref>آملی، سیدحیدر، انوار الحقیقة، ص۲۹۷-۳۰۲.</ref>. [[ملاصدرا]] نیز در ذیل [[آیه مبارکه]] [[نور]]، در فصلی به اهمیت [[شناخت]] [[نبی]] و [[امام]] به عنوان [[انسان کامل]] پرداخته است<ref>ملاصدرا، تفسیر القرآن، ج۳، ص۳۷۱- ۳۸۴.</ref>. بعدها محمدرضا قمشه‌ای در "رساله فی الخلافة الکبری" و "رسالة الولایه" کوشید دو [[تفکر]] [[فلسفی]] و [[عرفانی]] را به هم پیوند دهد<ref>قمشهای، محمدرضا، مجموعه آثار حکیم صهبا، ص۹۲ - ۹۹ و ص۱۱۱- ۱۵۰.</ref>. [[امام خمینی]] نیز در آثار عرفانی خویش، مانند دیگر عرفا<ref>قیصری، داوود بن محمود، شرح فصوص الحکم، ص۸۳۷ - ۸۳۹؛ جامی، عبدالرحمن، نقد النصوص فی شرح نقش الفصوص، ص۲۱۳؛ لاهیجی، محمد، مفاتیح الاعجاز فی شرح گلشن راز، ص۳۳۲ -۳۳۴.</ref> میان [[امامت]] و [[نبوت]] پیوند خاصی قائل شده و امامت و [[ولایت]] را [[باطن نبوت]] دانسته است<ref>امام خمینی، مصباح الهدایه، ص۳۸ و ۸۴؛ همو، تعلیقات علی شرح فصوص الحکم، ص۱۹۷؛ همو، التعلیقة علی الفوائد الرضویه، ص۵۸؛ صحیفه امام، ج۲۰، ص۲۳۲.</ref>. این نگرش در کتاب مصباح الهدایه ایشان نیز وجود دارد و [[انگیزه]] اصلی [[نگارش]] این کتاب بوده است<ref>[[علی رضا اژدر\|اژدر]] و [[سید علی احمدی امیری\|احمدی امیری]]، [[امامت - اژدر و احمدی امیری (مقاله)\| مقاله «امامت»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۲ (کتاب)\|دانشنامه امام خمینی]]، ج۲، ص۲۴۶.</ref>.

	[[امامت]] در [[عرفان]]، معنای عام و گسترده‌ای است که:		[[امامت]] در [[عرفان]]، معنای عام و گسترده‌ای است که:

Bahmani: /* منابع */

2022-10-25T18:36:23Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۲۲:۰۶
خط ۵۲:		خط ۵۲:

	[[خلافت]] [[معنوی]] عبارت است از [[مکاشفه]] معنوی نسبت به [[حقایق]] که با اطلاع بر [[اسما]] و اعیان ثابته صورت می‌گیرد؛ از این رو تعیین آن لازم نیست، اما [[خلافت ظاهری]]، همانند [[نبوت]] از [[شئون]] [[رسالت]] است و تحت اسمای کونی واقع است. از این رو اظهار و تعیین آن برای [[مردم]] لازم و [[واجب]] است و همان‌گونه که اظهار نبوت برای [[خداوند]] لازم است، [[تعیین امام]] نیز واجب است و [[پیامبر]] {{صل}} به آن تصریح کرده است<ref>امام خمینی، تعلیقات علی شرح فصوص الحکم، ص۱۹۶-۱۹۷.</ref>. برخی خلیفه الهی را روح و جان عالم هستی می‌شمارند و معتقدند همانگونه که قوای بدن تحت تصرف نفس هستند، تمامی مخلوقات به منزله اعضا و جوارح آن خلیفه (امام) هستند<ref>امام خمینی، مصباح الهدایه، ص۷۲.</ref>. ایشان در بیان نسبت ولایت با سایر [[عبادات]] و [[عقاید]] قائل است سایر عبادات و عقاید و [[ملکات]] به منزله هیولی (ماده اولی) و ولایت صورت آنهاست و آنها ظاهر و ولایت، باطن آنهاست؛ بنابراین اگر کسی [[امام]] خود را نشناسد و بمیرد، به [[مرگ جاهلی]] و [[کفر]] مرده است<ref>امام خمینی، شرح دعاء السحر، ص۶۶.</ref>. ایشان با استناد به بعضی [[آیات الهی]]<ref>{{متن قرآن\|...الْيَوْمَ يَئِسَ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ دِينِكُمْ فَلَا تَخْشَوْهُمْ وَاخْشَوْنِ الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلَامَ دِينًا...}} «امروز کافران از دین شما نومید شدند پس، از ایشان مهراسید و از من بهراسید! امروز دینتان را کامل و نعمتم را بر شما تمام کردم و اسلام را (به عنوان) آیین شما پسندیدم» سوره مائده، آیه ۳.</ref> و [[روایات]]<ref>کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج۱، ص۲۹۰.</ref> [[کمال دین]] را به [[ولایت]] و [[امامت امام علی]] {{ع}} می‌داند<ref>امام خمینی، شرح دعاء السحر، ص۶۵.</ref>.<ref>[[علی رضا اژدر\|اژدر]] و [[سید علی احمدی امیری\|احمدی امیری]]، [[امامت - اژدر و احمدی امیری (مقاله)\| مقاله «امامت»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۲ (کتاب)\|دانشنامه امام خمینی]]، ج۲، ص۲۴۷.</ref>		[[خلافت]] [[معنوی]] عبارت است از [[مکاشفه]] معنوی نسبت به [[حقایق]] که با اطلاع بر [[اسما]] و اعیان ثابته صورت می‌گیرد؛ از این رو تعیین آن لازم نیست، اما [[خلافت ظاهری]]، همانند [[نبوت]] از [[شئون]] [[رسالت]] است و تحت اسمای کونی واقع است. از این رو اظهار و تعیین آن برای [[مردم]] لازم و [[واجب]] است و همان‌گونه که اظهار نبوت برای [[خداوند]] لازم است، [[تعیین امام]] نیز واجب است و [[پیامبر]] {{صل}} به آن تصریح کرده است<ref>امام خمینی، تعلیقات علی شرح فصوص الحکم، ص۱۹۶-۱۹۷.</ref>. برخی خلیفه الهی را روح و جان عالم هستی می‌شمارند و معتقدند همانگونه که قوای بدن تحت تصرف نفس هستند، تمامی مخلوقات به منزله اعضا و جوارح آن خلیفه (امام) هستند<ref>امام خمینی، مصباح الهدایه، ص۷۲.</ref>. ایشان در بیان نسبت ولایت با سایر [[عبادات]] و [[عقاید]] قائل است سایر عبادات و عقاید و [[ملکات]] به منزله هیولی (ماده اولی) و ولایت صورت آنهاست و آنها ظاهر و ولایت، باطن آنهاست؛ بنابراین اگر کسی [[امام]] خود را نشناسد و بمیرد، به [[مرگ جاهلی]] و [[کفر]] مرده است<ref>امام خمینی، شرح دعاء السحر، ص۶۶.</ref>. ایشان با استناد به بعضی [[آیات الهی]]<ref>{{متن قرآن\|...الْيَوْمَ يَئِسَ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ دِينِكُمْ فَلَا تَخْشَوْهُمْ وَاخْشَوْنِ الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلَامَ دِينًا...}} «امروز کافران از دین شما نومید شدند پس، از ایشان مهراسید و از من بهراسید! امروز دینتان را کامل و نعمتم را بر شما تمام کردم و اسلام را (به عنوان) آیین شما پسندیدم» سوره مائده، آیه ۳.</ref> و [[روایات]]<ref>کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج۱، ص۲۹۰.</ref> [[کمال دین]] را به [[ولایت]] و [[امامت امام علی]] {{ع}} می‌داند<ref>امام خمینی، شرح دعاء السحر، ص۶۵.</ref>.<ref>[[علی رضا اژدر\|اژدر]] و [[سید علی احمدی امیری\|احمدی امیری]]، [[امامت - اژدر و احمدی امیری (مقاله)\| مقاله «امامت»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۲ (کتاب)\|دانشنامه امام خمینی]]، ج۲، ص۲۴۷.</ref>

			== تجلی [[توحید]] در [[نظام امامت]] ==
			چون [[خداوند]] موجودی ادراک ‌نشدنی است و با کسی روبه‌رو و طرف [[گفت‌وگو]] نمی‌شود، پس ناگزیر کسانی از خود [[مردم]] را بر آنان می‌گمارد تا به جای خودِ او با [[مردم]] گفت‌وشنود کنند و [[حقّ حاکمیت]] و فرمان‌دهی [[خداوند]] را به مرحله [[اجرا]] و تحقق برسانند و فرستادن آنها [[لطف]]<ref>علامه حلی در این باره میفرمایند: {{عربی\|الإمام لطف فيجب نصبه على الله تعالى تحصيلا للغرض}}. [وجود] امام لطف است؛ پس نصب او بر خدای متعال واجب است، برای آنکه غرض (و هدف الهی از هدایت بندگان) حاصل گردد، ر.ک: علی شیروانی، ترجمه و شرح کشف المراد، ج۲، ص۵۹-۶۰.</ref> و [[مهربانی]] از سوی او به [[مردم]] است<ref>نشریه همشهری، شماره ۸، اردیبهشت ۱۳۷۷، مقاله امامت در چشم‌انداز کلام شیعی برگرفته از کتاب جستاری در فلسفه امامت، نوشته اصغر دادبه.</ref>، لذا [[ولایت]] [[نبویه]] به نوعی [[ولایت]] الهیه است و [[ولایت]] [[امامیه]] نیز استمرار [[ولایت]] [[نبویه]] است.

			برحسب [[عقیده]] [[توحید]]، [[حکومت]] و [[ولایت]] و [[مالکیت]] حقیقیّه مطلقه، مختص به خداست و [[حق]] و [[حقیقت]] این صفات، بنابر [[آیات قرآنی]]: {{متن قرآن\|فَاللَّهُ هُوَ الْوَلِيُّ}}<ref> «اما خداوند است که سرور (راستین) است» سوره شوری، آیه ۹.</ref> فقط برای او ثابت است<ref>آیت الله جوادی آملی در کتاب شمیم ولایت، ص۹۴-۱۰۰ انحصار ولایت را برای خداوند با ادله عقلی و نقلی اثبات می‌کند.</ref>. و هیچ کس در عوض [[خدا]]، حتی بر نفس خود، نه [[سلطنت]] و [[ولایت تکوینی]] دارد و نه [[ولایت تشریعی]]؛ تا چه رسد به اینکه بر دیگری [[ولایت]] و [[حکومت]] داشته باشد، یا مالک امر او باشد<ref>لطف‌الله صافی گلپایگانی، امامت و مهدویت، ج۱، ص۹۶.</ref>.

			بنابراین، [[ولایت]] [[حقیقی]]، اوّلاً و بالذّات از آنِ خداست و [[ولایت]] و [[حکومت]] و مالکیتی که به [[اذن خدا]] برای بعضی از بندگانش اعتبار می‌شود، اعتباری و قراردادی بوده و [[حقیقی]] نیست<ref>عبدالله جوادی آملی، شمیم ولایت، ص۱۰۵-۱۰۶.</ref>. لذا به [[عزل]] و اسباب دیگر، قابل زوال و انتقال است. این [[ولایت]] از نوع [[ولایت]] و [[حکومت]] الهیه نیست، چون [[حکومت]] و [[ولایت]] [[خدا]] [[حقیقی]] و خودبه‌خود و دائم و [[ابدی]] است و مقتضای [[ارتباط]] و تعلق مخلوق به [[خالق]]، [[حکومت]] و [[ولایت]] و [[مالکیت]] [[حقیقی]] [[خالق]] است. مخلوق، هویتش مملوکیت و [[نیازمندی]] و [[فرمان‌پذیری]] و عنایت‌خواهی است، نه مملوکیت [[بنده]] و تحت [[ولایت]] [[خدا]] بودن او قابل سلب شدن است، چون ذات او، هویتش و واقعیتش همین است؛ و نه [[مالکیت]] و [[حکومت]] و [[ولایت]] [[خدا]] بر بندگانش قابل سلب و اعطا و انتزاع است<ref>لطف‌الله صافی گلپایگانی، امامت و مهدویت، ج۱، ص۹۸.</ref>.

			خلاصه اینکه [[تصرف در امور]] [[عامه]] و رتق و فتق امور و حلّ و فصل [[کارها]] و اِعمال [[ولایت]] بر خلق‌الله، اگرچه یک نفر هم باشد، [[تصرف]] در [[سلطنت الهی]] و [[مُلک]] خدایی است که باید به اِذن [[خدا]] باشد؛ چنان‌که برحسب [[آیات قرآن کریم]]<ref>مانند آیات ولایت، اولوالامر و تطهیر.</ref> و [[احادیث متواتر]]<ref>برای نمونه ر.ک: اصول کافی، کتاب الحجه، ج۱.</ref> که از طریق [[شیعه]] و [[سنّی]] [[روایت]] شده است، در [[امت]] این برنامه انجام شده و [[حضرت رسول]] {{صل}} [[نظام امامت]] را به [[مردم]] [[ابلاغ]] کرده و "اولوالامری" که تا [[روز قیامت]] عهده‌دار این منصب‌اند و دوازده نفرند، به [[امت]] معرفی شده‌اند<ref>لطف‌الله صافی گلپایگانی، امامت و مهدویت، ج۱، ص۱۰۱.</ref>.

			از بیانات پیشین می‌توان نتیجه گرفت که رابطه بین [[شناخت امام]] و [[یگانگی خداوند]] [[متعال]] رابطه‌ای دو طرفه است، زیرا از طرفی باید [[توحید خداوند]] و [[حاکمیت]] مطلق باری‌تعالی را پذیرفت و از طرفی نیز باید [[ایمان]] که [[معرفت خداوند]] فقط در پرتو [[شناخت]] و [[پیروی]] از [[ائمه اطهار]] {{عم}} امکان‌پذیر است. در لسان [[روایات]] این مطلب به صراحت مطرح شده است؛ چنان‌که [[ابوحمزه]] می‌گوید: [[امام باقر]] {{ع}} به من فرمود: "[[خدا]] را یقیناً کسی پرستد که او را بشناسد و کسی که به [[خدا]] [[معرفت]] پیدا نکند او را گمراهانه می‌پرستد". عرض کردم: فدایت شَوم؛ [[معرفت خدا]] چیست؟ فرمود: "[[باور]] داشتن [[خدای متعال]] و [[باور]] داشتن [[پیغمبر]] {{صل}} و [[دوست داشتن علی]] و [[پیروی]] از او و [[ائمه اطهار]] {{عم}} و [[بیزاری جستن]] به [[خدای سبحان]] از [[دشمن]] آنان. این چنین شناخته می‌شود [[خدای عزوجل]]"<ref>کلینی، اصول کافی، کتاب الحجه، بابُ معرفة الإمام و الرَّد إلیه.</ref>.<ref>[[هادی اکبری ملک‌آبادی\|اکبری]] و [[رقیه یوسفی سوته\|یوسفی]]، [[ولایت از دیدگاه علامه طباطبایی (کتاب)\| ولایت از دیدگاه علامه طباطبایی]]، ص۶۵-۶۸.</ref>

	== منابع ==		== منابع ==
خط ۵۷:		خط ۶۸:
	# [[پرونده:1379152.jpg\|22px]] [[محمد تقی فیاض‌بخش\|فیاض‌بخش]] و [[فرید محسنی\|محسنی]]، [[ولایت و امامت از منظر عقل و نقل ج۳ (کتاب)\|'''ولایت و امامت از منظر عقل و نقل ج۳''']]		# [[پرونده:1379152.jpg\|22px]] [[محمد تقی فیاض‌بخش\|فیاض‌بخش]] و [[فرید محسنی\|محسنی]]، [[ولایت و امامت از منظر عقل و نقل ج۳ (کتاب)\|'''ولایت و امامت از منظر عقل و نقل ج۳''']]
	# [[پرونده:IM009734.jpg\|22px]] [[علی رضا اژدر\|اژدر]] و [[سید علی احمدی امیری\|احمدی امیری]]، [[امامت - اژدر و احمدی امیری (مقاله)\| مقاله «امامت»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۲ (کتاب)\|'''دانشنامه امام خمینی ج۲''']]		# [[پرونده:IM009734.jpg\|22px]] [[علی رضا اژدر\|اژدر]] و [[سید علی احمدی امیری\|احمدی امیری]]، [[امامت - اژدر و احمدی امیری (مقاله)\| مقاله «امامت»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۲ (کتاب)\|'''دانشنامه امام خمینی ج۲''']]
			# [[پرونده: 1100453.jpg\|22px]] [[هادی اکبری ملک‌آبادی\|اکبری]] و [[رقیه یوسفی سوته\|یوسفی]]، [[ولایت از دیدگاه علامه طباطبایی (کتاب)\|''' ولایت از دیدگاه علامه طباطبایی ''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

Bahmani در ‏۲۲ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۶:۲۱

2022-10-22T06:21:02Z

نمایش تغییرات