امامه بنت ابی‌العاص - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani: /* جایگاه امامه نزد پیامبر */

2026-04-23T09:00:16Z

جایگاه امامه نزد پیامبر

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۳ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۳۰
خط ۶۷:		خط ۶۷:
	روزی پیامبر اکرم{{صل}} پیش [[بانوان]] [[خانواده]] خود رفت و همراه آن حضرت گردنبندی از سنگ‌های [[یمنی]] بود و خطاب به آنها فرمود: اینک این گردنبند را به محبوب‌ترین شما می‌دهم. آنگاه امامه را فراخواند و آن را با دست خویش به گردن او بست. در آن موقع چشمان امامه اندک چرکی بود و آن حضرت با دست خویش آن را تمیز کرد<ref>الطبقات الکبری، ج۸، ص۳۸؛ الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۴، ص۱۷۸۹؛ الاصابة فی تمییز الصحابه، ج۸، ص۲۵.</ref>.		روزی پیامبر اکرم{{صل}} پیش [[بانوان]] [[خانواده]] خود رفت و همراه آن حضرت گردنبندی از سنگ‌های [[یمنی]] بود و خطاب به آنها فرمود: اینک این گردنبند را به محبوب‌ترین شما می‌دهم. آنگاه امامه را فراخواند و آن را با دست خویش به گردن او بست. در آن موقع چشمان امامه اندک چرکی بود و آن حضرت با دست خویش آن را تمیز کرد<ref>الطبقات الکبری، ج۸، ص۳۸؛ الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۴، ص۱۷۸۹؛ الاصابة فی تمییز الصحابه، ج۸، ص۲۵.</ref>.

	همچنین [[نجاشی]] [[پادشاه]] [[حبشه]] زیورها‌یی به [[رسول خدا]]{{صل}} [[هدیه]] داد که انگشتری زرین هم میان آنها بود. آن حضرت آن را برای [[امامه]] فرستاد و [[پیام]] داد که دخترک عزیزم این را [[زیور]] خود قرار بده!<ref>الطبقات الکبری، ج۸، ص۳۹؛ الاصابة فی تمییز الصحابه، ج۸، ص۲۵.</ref>.<ref>[[مرضیه محمدزاده\|محمدزاده، مرضیه]]، [[زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین (کتاب)\|زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین]]، ص ۳۰.</ref>		همچنین [[نجاشی]] [[پادشاه]] [[حبشه]] زیورها‌یی به [[رسول خدا]]{{صل}} [[هدیه]] داد که انگشتری زرین هم میان آنها بود. آن حضرت آن را برای [[امامه]] فرستاد و [[پیام]] داد که دخترک عزیزم این را [[زیور]] خود قرار بده!<ref>الطبقات الکبری، ج۸، ص۳۹؛ الاصابة فی تمییز الصحابه، ج۸، ص۲۵.</ref>.<ref>[[مرضیه محمدزاده\|محمدزاده، مرضیه]]، [[زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین (کتاب)\|زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین]]، ص ۳۰ ـ ۳۱.</ref>

	== جستارهای وابسته ==		== جستارهای وابسته ==

Bahmani: /* مقدمه */

2026-04-23T08:59:45Z

مقدمه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۳ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۲۹
خط ۵۲:		خط ۵۲:
	[[اُمامَه دختر ابوالعاص بن ربیع]] دومین [[همسر حضرت علی]]{{ع}} است که پس از [[حضرت فاطمه]]{{س}} و به توصیه ایشان<ref>ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۴، ص۱۷۸۹؛ ابن اثیر جزری، اسدالغابه، ج۶، ص۲۲؛ محمدباقر مجلسی، بحارالانوار، ج۴۳، ص۲۱۷، ح۴۹.</ref> به زندگی امیرمؤمنان{{ع}} راه یافت<ref>محمد بن حسن طوسی، تهذیب الاحکام، ج۸، ص۲۵۸، ح۱۶۹؛ ابن‌سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۳۳.</ref> و حدود بیست سال با [[امام]] فاصله [[سنی]] داشت و به نقلی این ازدواج پس از نه [[روز]] از [[شهادت حضرت زهرا]]{{س}} رخ داد<ref>ابن شهرآشوب، مناقب آل ابی‌طالب، ج۳، ص۳۰۵ (به نقل از ابوطالب مکی، قوت القلوب).</ref>.		[[اُمامَه دختر ابوالعاص بن ربیع]] دومین [[همسر حضرت علی]]{{ع}} است که پس از [[حضرت فاطمه]]{{س}} و به توصیه ایشان<ref>ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۴، ص۱۷۸۹؛ ابن اثیر جزری، اسدالغابه، ج۶، ص۲۲؛ محمدباقر مجلسی، بحارالانوار، ج۴۳، ص۲۱۷، ح۴۹.</ref> به زندگی امیرمؤمنان{{ع}} راه یافت<ref>محمد بن حسن طوسی، تهذیب الاحکام، ج۸، ص۲۵۸، ح۱۶۹؛ ابن‌سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۳۳.</ref> و حدود بیست سال با [[امام]] فاصله [[سنی]] داشت و به نقلی این ازدواج پس از نه [[روز]] از [[شهادت حضرت زهرا]]{{س}} رخ داد<ref>ابن شهرآشوب، مناقب آل ابی‌طالب، ج۳، ص۳۰۵ (به نقل از ابوطالب مکی، قوت القلوب).</ref>.

	مادر اُمامه [[زینب دختر رسول خدا]]{{صل}} و پدرش [[ابوالعاص]]<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۶، ص۳۶۹، ح۱؛ محمد بن حسن طوسی، تهذیب الاحکام، ج۸، ص۲۵۸، ح۱۶۹ ({{متن حدیث\|... وَ أُمُّهَا زَيْنَبُ بِنْتُ رَسُولِ اللَّهِ...}}).</ref> ـ خواهرزاده [[حضرت خدیجه]] و پسرخاله زینب ـ است<ref>ابن اثیر، اسدالغابه، ج۶، ص۱۸۵؛ ابن سیدالناس، عیون الاثر، ج۲، ص۳۵۷.</ref> که نسب او از راه جدش ربیع بن عبدالعزی بن عبد شمس بن عبد مناف به عبد مناف می‌رسد<ref>ابن‌سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۳۲.</ref>؛ بنابراین از سوی پدر و مادر قرشی شمرده می‌شود. امامه به لحاظ [[معنوی]] و [[اجتماعی]] جایگاه برجسته‌ای داشت. این نکته نشانه‌های فراوانی دارد که در اینجا به چند نمونه اشاره می‌شود:		مادر اُمامه [[زینب دختر رسول خدا]]{{صل}} و پدرش [[ابوالعاص]]<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۶، ص۳۶۹، ح۱؛ محمد بن حسن طوسی، تهذیب الاحکام، ج۸، ص۲۵۸، ح۱۶۹ ({{متن حدیث\|... وَ أُمُّهَا زَيْنَبُ بِنْتُ رَسُولِ اللَّهِ...}}).</ref> ـ خواهرزاده [[حضرت خدیجه]] و پسرخاله زینب ـ است<ref>ابن اثیر، اسدالغابه، ج۶، ص۱۸۵؛ ابن سیدالناس، عیون الاثر، ج۲، ص۳۵۷.</ref> که نسب او از راه جدش ربیع بن عبدالعزی بن عبد شمس بن عبد مناف به عبد مناف می‌رسد<ref>ابن‌سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۳۲.</ref>؛ بنابراین از سوی پدر و مادر قرشی شمرده می‌شود.

			امامه به لحاظ [[معنوی]] و [[اجتماعی]] جایگاه برجسته‌ای داشت. این نکته نشانه‌های فراوانی دارد که در اینجا به چند نمونه اشاره می‌شود:
	# او بخشی از دوران [[تربیتی]] را در دامن [[پیامبر]]{{صل}} گذرانید و مورد علاقه آن حضرت بود؛ حتی آن گرامی گاهی در [[نماز]] وی را بر شانه خود می‌‌نهاد<ref>ابن طلحه شافعی، مطالب السئول فی مناقب آل الرسول، ص۲۲۱.</ref> و در [[رکوع]] و [[سجود]] بر [[زمین]] می‌گذاشت<ref>ابن‌سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۳۲.</ref>؛ گاهی نیز علاقه خود به ایشان را ابراز می‌‌کرد؛ چنان‌که به گزارش [[ابن حجر]]، [[نجاشی پادشاه حبشه]] هدیه‌ای برای [[پیامبر]]{{صل}} فرستاده بود که انگشتری از طلا و نگین [[حبشی]] نیز در میان آن بود و حضرت آن را به اُمامه واگذاشت<ref>ابن حجر عسقلانی، الاصابه، ج۸، ص۲۵.</ref>. او به سبب همین نکته‌ها نزد [[مسلمانان]] مورد [[احترام]] بود.		# او بخشی از دوران [[تربیتی]] را در دامن [[پیامبر]]{{صل}} گذرانید و مورد علاقه آن حضرت بود؛ حتی آن گرامی گاهی در [[نماز]] وی را بر شانه خود می‌‌نهاد<ref>ابن طلحه شافعی، مطالب السئول فی مناقب آل الرسول، ص۲۲۱.</ref> و در [[رکوع]] و [[سجود]] بر [[زمین]] می‌گذاشت<ref>ابن‌سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۳۲.</ref>؛ گاهی نیز علاقه خود به ایشان را ابراز می‌‌کرد؛ چنان‌که به گزارش [[ابن حجر]]، [[نجاشی پادشاه حبشه]] هدیه‌ای برای [[پیامبر]]{{صل}} فرستاده بود که انگشتری از طلا و نگین [[حبشی]] نیز در میان آن بود و حضرت آن را به اُمامه واگذاشت<ref>ابن حجر عسقلانی، الاصابه، ج۸، ص۲۵.</ref>. او به سبب همین نکته‌ها نزد [[مسلمانان]] مورد [[احترام]] بود.
	# [[حضرت زهرا]]{{س}} با [[شناختی]] که از کفایت و [[تدبیر]] او داشت، [[ازدواج]] با او را به [[امیرمؤمنان]]{{ع}} توصیه کرد تا پس از ایشان<ref>ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۴، ص۱۷۸۹؛ ابن اثیر جزری، اسدالغابه، ج۶، ص۲۲.</ref> برای [[فرزندان]] او مادری کند و در این باره فرمود: «او دختر خواهرم است و به فرزندانم دلسوز است<ref>محمدباقر مجلسی، بحارالانوار، ج۴۳، ص۲۱۷، ح۴۹ ({{متن حدیث\|قَالَتْ: بِنْتَ أُخْتِي وَ تَحَنَّنُ عَلَى وُلْدِي}}).</ref> و با فرزندانم همانند من [[رفتار]] می‌کند»<ref>محمد بن حسن فتال، روضة الواعظین، ج۱، ص۳۴۸؛ محمدباقر مجلسی، بحارالانوار، ج۲۸، ص۳۰۴.</ref>. این نکته‌ها [[نشانه]] شایستگی همه‌جانبه اُمامه است؛ زیرا کسی که بتواند برای حسنین و [[زینب]]{{عم}} همانند حضرت زهرا رفتار و مادری کند باید [[خردمند]] با [[معنویت]] و با لیاقت باشد.		# [[حضرت زهرا]]{{س}} با [[شناختی]] که از کفایت و [[تدبیر]] او داشت، [[ازدواج]] با او را به [[امیرمؤمنان]]{{ع}} توصیه کرد تا پس از ایشان<ref>ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۴، ص۱۷۸۹؛ ابن اثیر جزری، اسدالغابه، ج۶، ص۲۲.</ref> برای [[فرزندان]] او مادری کند و در این باره فرمود: «او دختر خواهرم است و به فرزندانم دلسوز است<ref>محمدباقر مجلسی، بحارالانوار، ج۴۳، ص۲۱۷، ح۴۹ ({{متن حدیث\|قَالَتْ: بِنْتَ أُخْتِي وَ تَحَنَّنُ عَلَى وُلْدِي}}).</ref> و با فرزندانم همانند من [[رفتار]] می‌کند»<ref>محمد بن حسن فتال، روضة الواعظین، ج۱، ص۳۴۸؛ محمدباقر مجلسی، بحارالانوار، ج۲۸، ص۳۰۴.</ref>. این نکته‌ها [[نشانه]] شایستگی همه‌جانبه اُمامه است؛ زیرا کسی که بتواند برای حسنین و [[زینب]]{{عم}} همانند حضرت زهرا رفتار و مادری کند باید [[خردمند]] با [[معنویت]] و با لیاقت باشد.

Bahmani: /* امامه بنت ابی‌العاص */

2026-04-23T08:56:55Z

امامه بنت ابی‌العاص

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۳ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۲۶
خط ۶۰:		خط ۶۰:
	گفتنی است ازدواج امیرمؤمنان{{ع}} با امامه پس از نه [[روز]] از [[شهادت حضرت زهرا]]{{س}} از این نکته حکایت می‌کند که اولاً کودکان بی‌مادر نیازمند مهری زنانه هستند؛ ثانیاً هرچه آن مهر مادرانه یا نزدیک به آن باشد، در روان کودک تأثیرگذارتر است؛ ثالثاً مرد نیز در امور [[خانه]] به ویژه برای رسیدگی و ‌تر و خشک کردن کودکان نیازمند حمایت و [[عاطفه]] [[زن]] است؛ از این‌رو [[حضرت فاطمه]]{{س}} پیشاپیش به [[امام]] پیشنهاد ازدواج سریع با اُمامه را داده بود و به دلسوزی اُمامه و همانندی [[رفتار]] او با رفتار خود در تعامل با فرزندانش نیز تصریح کرده بود<ref>محمدباقر مجلسی، بحارالانوار، ج۴۳، ص۲۱۷، ح۴۹ ({{متن حدیث\|... بِنْتَ أُخْتِي وَ تَحَنَّنُ عَلَى وُلْدِي}}).</ref>.<ref>[[یدالله مقدسی\|مقدسی، یدالله]]، [[سیره همسرداری امامان معصوم (کتاب)\|سیره همسرداری امامان معصوم]]، ص ۸۴-۸۷؛ [[سید اصغر ناظم‌زاده\|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۲ (کتاب)\|اصحاب امام علی ج۲]]، ص۱۴۷۲-۱۴۷۳.</ref>		گفتنی است ازدواج امیرمؤمنان{{ع}} با امامه پس از نه [[روز]] از [[شهادت حضرت زهرا]]{{س}} از این نکته حکایت می‌کند که اولاً کودکان بی‌مادر نیازمند مهری زنانه هستند؛ ثانیاً هرچه آن مهر مادرانه یا نزدیک به آن باشد، در روان کودک تأثیرگذارتر است؛ ثالثاً مرد نیز در امور [[خانه]] به ویژه برای رسیدگی و ‌تر و خشک کردن کودکان نیازمند حمایت و [[عاطفه]] [[زن]] است؛ از این‌رو [[حضرت فاطمه]]{{س}} پیشاپیش به [[امام]] پیشنهاد ازدواج سریع با اُمامه را داده بود و به دلسوزی اُمامه و همانندی [[رفتار]] او با رفتار خود در تعامل با فرزندانش نیز تصریح کرده بود<ref>محمدباقر مجلسی، بحارالانوار، ج۴۳، ص۲۱۷، ح۴۹ ({{متن حدیث\|... بِنْتَ أُخْتِي وَ تَحَنَّنُ عَلَى وُلْدِي}}).</ref>.<ref>[[یدالله مقدسی\|مقدسی، یدالله]]، [[سیره همسرداری امامان معصوم (کتاب)\|سیره همسرداری امامان معصوم]]، ص ۸۴-۸۷؛ [[سید اصغر ناظم‌زاده\|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۲ (کتاب)\|اصحاب امام علی ج۲]]، ص۱۴۷۲-۱۴۷۳.</ref>

	==امامه ~~بنت ابی‌العاص~~==		== جایگاه امامه نزد پیامبر ==
	امامه دختر [[ابوالعاص بن ربیع بن عبدالعزی]] و [[زینب دختر رسول خدا]]{{صل}} است<ref>الطبقات الکبری، ج۸، ص۳۲؛ المحبر، ص۵۳؛ المعرفة و التاریخ، ج۳، ص۲۷۰؛ الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۴، ص۱۷۸۸؛ الاصابة فی تمییز الصحابه، ج۸، ص۲۴.</ref>. مادرش [[زینب]] در [[خانه]] [[نبوت]] [[رشد]] کرد و از سرچشمه [[اخلاق]] و [[رفتار]] [[پدر و مادر]] بزرگوارش [[سیراب]] گشته بود. او بسیار مورد توجه [[پیامبر اکرم]]{{صل}} بود.		گفته شده امامه همچون مادرش بسیار مورد توجه و علاقه [[رسول الله]]{{صل}} بود. پیامبر اکرم{{صل}} او را که دخترک کوچکی بود، در آغوش می‌گرفت. اگر آن حضرت در حال [[نماز]] بود و امامه [[گریه]] می‌کرد، او را بر دوش می‌گرفت و نماز می‌گزارد و هرگاه که به [[رکوع]] می‌رفت، او را بر [[زمین]] می‌نهاد و چون برمی‌خاست، طفل را دوباره بر دوش می‌نهاد و تا پایان نماز همین‌گونه رفتار می‌فرمود<ref>الطبقات الکبری، ج۸، ص۳۸؛ الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۴، ص۱۷۸۹؛ الاصابة فی تمییز الصحابه، ج۸، ص۲۴.</ref>.
	زینب در آغاز [[سال هشتم هجری]] و در سن سی و یک سالگی از [[دنیا]] رفت<ref>الطبقات الکبری، ج۸، ص۳۲؛ الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۴، ص۱۸۵۴، ۱۷۸۸؛ الاصابة فی تمییز الصحابه، ج۸، ص۲۴.</ref>. پدرش [[ابوالعاص]] نیز یکی از بزرگان و [[ثروتمندان]] [[مکه]] بود. مادر ابوالعاص، [[هاله دختر خویلد بن اسد بن عبدالعزی]]، [[خواهر]] [[حضرت خدیجه]]{{س}} است. [[امامه]] در چنین خانواده‌ای رشد کرد و بزرگ شد. امامه [[برادری]] به [[نام علی]] داشت که در [[کودکی]] درگذشت<ref>المحبر، ص۵۳؛ الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۴، ص۱۷۸۸.</ref>.
	~~از [[زندگی]] امامه اطلاع چندانی در دست نیست.~~ گفته شده ~~او نیز چون~~ مادرش بسیار مورد توجه و علاقه [[رسول الله]]{{صل}} بود. پیامبر اکرم{{صل}} او را که دخترک کوچکی بود، در آغوش می‌گرفت. اگر آن حضرت در حال [[نماز]] بود و امامه [[گریه]] می‌کرد، او را بر دوش می‌گرفت و نماز می‌گزارد و هرگاه که به [[رکوع]] می‌رفت، او را بر [[زمین]] می‌نهاد و چون برمی‌خاست، طفل را دوباره بر دوش می‌نهاد و تا پایان نماز همین‌گونه رفتار می‌فرمود<ref>الطبقات الکبری، ج۸، ص۳۸؛ الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۴، ص۱۷۸۹؛ الاصابة فی تمییز الصحابه، ج۸، ص۲۴~~.</ref>.~~
	روزی پیامبر اکرم{{صل}} پیش [[بانوان]] [[خانواده]] خود رفت و همراه آن حضرت گردنبندی از سنگ‌های [[یمنی]] بود و [[خطاب]] به آنها فرمود: اینک این گردنبند را به محبوب‌ترین شما می‌دهم. آنگاه امامه را فراخواند و آن را با دست خویش به گردن او بست. در آن موقع چشمان امامه اندک چرکی بود و آن حضرت با دست خویش آن را تمیز کرد<ref>الطبقات الکبری، ج۸، ص۳۸؛ الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۴، ص۱۷۸۹؛ الاصابة فی تمییز الصحابه، ج۸، ص۲۵.</ref>.

	~~همچنین [[نجاشی]] [[پادشاه]] [[حبشه]] زیورها‌یی به [[رسول خدا]]~~{{صل}} [[~~هدیه~~]] ~~داد که~~ [[~~انگشتری~~]] ~~زرین هم میان آنها بود.~~ آن حضرت ~~آن را برای~~ [[~~امامه~~]] ~~فرستاد~~ و ~~[[پیام]] داد که دخترک عزیزم~~ این را ~~[[زیور]] خود قرار بده!<ref>الطبقات الکبری، ج۸، ص۳۹؛ [[الاصابة]] فی [[تمییز]] [[الصحابه]]، ج۸، ص۲۵~~.~~</ref>~~		روزی پیامبر اکرم{{صل}} پیش [[بانوان]] [[خانواده]] خود رفت و همراه آن حضرت گردنبندی از سنگ‌های [[یمنی]] بود و خطاب به آنها فرمود: اینک این گردنبند را به محبوب‌ترین شما می‌دهم. آنگاه امامه را فراخواند و آن را با دست خویش به گردن او بست. در آن موقع چشمان امامه اندک چرکی بود و آن حضرت با دست خویش آن را تمیز کرد<ref>الطبقات الکبری، ج۸، ص۳۸؛ الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۴، ص۱۷۸۹؛ الاصابة فی تمییز الصحابه، ج۸، ص۲۵.</ref>.
	امامه ~~به دلیل علاقه زیادی که به خاله‌اش [[فاطمه]]{{س}}~~ و ~~[[فرزندان]]~~ آن ~~حضرت داشت، بعد از [[رحلت فاطمه]]{{س}} و بنا~~ به [[وصیت]] او، با امیرالمؤمنین علی{{ع}} [[ازدواج]] کرد<ref>انساب الاشراف، ج۲، ص۲۷؛ الطبقات الکبری، ج۸، ص۳۸؛ المعارف، ص۱۲۷؛ المعرفة و التاریخ، ج۳، ص۲۷۰؛ الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۴، ص۱۷۹۰؛ الاصابة فی تمییز الصحابه، ج۸، ص۲۵.</ref> و برای او ~~پسری به نام محمد اوسط به [[دنیا]] آورد<ref>انساب الاشراف، ج۲، ص۲۷~~.~~</ref>.~~
	~~پس از [[شهادت]]~~ آن ~~حضرت، معاویه از او [[خواستگاری]] کرد~~ و ~~مهر او~~ را ~~صد هزار دینار قرار داد، ولی او نپذیرفت و با [[مغیرة بن نوفل بن حارث بن عبدالمطلب]] ازدواج~~ کرد<ref>~~انساب الاشراف، ج۲، ص۲۸؛~~ الطبقات الکبری، ج۸، ص۳۸؛ ~~المعارف، ص۱۲۷؛ المعرفة و التاریخ، ج۳، ص۲۷۰؛~~ الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۴، ~~ص۱۷۹۰؛~~ الاصابة فی تمییز الصحابه، ج۸، ص۲۵.</ref>. گویند [[امیرالمؤمنین]] در هنگام شهادت به او فرمود: من از اینکه معاویه به سراغت بیاید و به ازدواج با خود تو را مجبور کند، بر تو می‌ترسم؛ پس اگر مایلی بعد از من با [[مغیرة بن نوفل]] ازدواج کن، و او پذیرفت<ref>الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۴، ص۱۷۸۹.</ref>.

	~~وی از~~ [[~~مغیره~~]] ~~صاحب~~ [[~~فرزندی~~]] به نام یحیی شد<ref>المعارف، ص۱۲۷؛ الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۴، ص۱۷۸۹؛ الاصابة فی تمییز الصحابه، ج۸، ص۲۵.</ref>. امامه در [[~~زمان~~]] [[~~حیات~~]] ~~مغیره و به~~ [[~~سال ۵۰ هجری~~]] ~~از دنیا رفت<ref>~~برای تفصیل بیشتر، ر.ک: اسدالغابة، ج۵، ص۴۰۰؛ الاصابة فی تمییز الصحابه، ج۸، ص۲۵؛ اعلام النساء، ج۱، ص۷؛ أعیان الشیعه، ج۱۲، ص۲۹۵؛ تنقیح المقال، ج۳، ص۶۹؛ جمهرة انساب العرب، ص۱۶؛ شرح نهج‌البلاغه، ج۱۵، ص۲۶۵؛ معجم رجال الحدیث، ج۲۳، ص۱۸۱؛ الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۴، ص۱۷۸۹.</ref>. هنگام [[~~وفات]] و در حال [[احتضار]]، [[امام حسن]] و [[امام حسین~~]]~~{{عم}} بر بالین او حاضر شدند~~ و ~~به وصایای او گوش فرادادند.~~		همچنین [[نجاشی]] [[پادشاه]] [[حبشه]] زیورها‌یی به [[رسول خدا]]{{صل}} [[هدیه]] داد که انگشتری زرین هم میان آنها بود. آن حضرت آن را برای [[امامه]] فرستاد و [[پیام]] داد که دخترک عزیزم این را [[زیور]] خود قرار بده!<ref>الطبقات الکبری، ج۸، ص۳۹؛ الاصابة فی تمییز الصحابه، ج۸، ص۲۵.</ref>.<ref>[[مرضیه محمدزاده\|محمدزاده، مرضیه]]، [[زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین (کتاب)\|زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین]]، ص ۳۰.</ref>
	~~[[ام‌هیثم]] نخعیه بعد از~~ [[~~شهادت امیرالمؤمنین علی~~]]~~{{ع}} به نزد~~ [[~~امامه~~]] ~~آمد و چنین سرود:~~
	~~{{عربی\|أَشَابَ ذَوَائِبِي وَ أَذَلَّ رُكْنِي *** أَمَامَةُ حِينَ فَارَقتِ الْقَرِينَا~~
	~~تُطِيفُ بِهِ لِحَاجَتِهَا إِلَيْهِ *** فَلَمَّا اسْتَيْأَسَتْ رَفَعَتْ رَنِينًا}}~~<ref>~~الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۴، ص۱۷۸۹؛~~ الاصابة فی تمییز الصحابه، ج۸، ص۲۵.</ref><ref>[[مرضیه محمدزاده\|محمدزاده، مرضیه]]، [[زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین (کتاب)\|زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین]]، ص ۳۰.</ref>

	== جستارهای وابسته ==		== جستارهای وابسته ==

Wasity در ‏۱۷ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۵۵

2026-03-17T09:55:57Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۷ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۱۳:۲۵
خط ۵۰:		خط ۵۰:

	== مقدمه ==		== مقدمه ==
	[[اُمامَه دختر ابوالعاص بن ربیع]] دومین ~~همسر~~ [[حضرت علی]]{{ع}} است که پس از [[حضرت فاطمه]]{{س}} و به توصیه ایشان<ref>ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۴، ص۱۷۸۹؛ ابن اثیر جزری، اسدالغابه، ج۶، ص۲۲؛ محمدباقر مجلسی، بحارالانوار، ج۴۳، ص۲۱۷، ح۴۹.</ref> به زندگی امیرمؤمنان{{ع}} راه یافت<ref>محمد بن حسن طوسی، تهذیب الاحکام، ج۸، ص۲۵۸، ح۱۶۹؛ ابن‌سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۳۳.</ref> و حدود بیست سال با [[امام]] فاصله [[سنی]] داشت و به نقلی این ازدواج پس از نه [[روز]] از [[شهادت حضرت زهرا]]{{س}} رخ داد<ref>ابن شهرآشوب، مناقب آل ابی‌طالب، ج۳، ص۳۰۵ (به نقل از ابوطالب مکی، قوت القلوب).</ref>.		[[اُمامَه دختر ابوالعاص بن ربیع]] دومین [[همسر حضرت علی]]{{ع}} است که پس از [[حضرت فاطمه]]{{س}} و به توصیه ایشان<ref>ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۴، ص۱۷۸۹؛ ابن اثیر جزری، اسدالغابه، ج۶، ص۲۲؛ محمدباقر مجلسی، بحارالانوار، ج۴۳، ص۲۱۷، ح۴۹.</ref> به زندگی امیرمؤمنان{{ع}} راه یافت<ref>محمد بن حسن طوسی، تهذیب الاحکام، ج۸، ص۲۵۸، ح۱۶۹؛ ابن‌سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۳۳.</ref> و حدود بیست سال با [[امام]] فاصله [[سنی]] داشت و به نقلی این ازدواج پس از نه [[روز]] از [[شهادت حضرت زهرا]]{{س}} رخ داد<ref>ابن شهرآشوب، مناقب آل ابی‌طالب، ج۳، ص۳۰۵ (به نقل از ابوطالب مکی، قوت القلوب).</ref>.

	مادر اُمامه [[زینب دختر رسول خدا]]{{صل}} و پدرش [[ابوالعاص]]<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۶، ص۳۶۹، ح۱؛ محمد بن حسن طوسی، تهذیب الاحکام، ج۸، ص۲۵۸، ح۱۶۹ ({{متن حدیث\|... وَ أُمُّهَا زَيْنَبُ بِنْتُ رَسُولِ اللَّهِ...}}).</ref> ـ خواهرزاده [[حضرت خدیجه]] و پسرخاله زینب ـ است<ref>ابن اثیر، اسدالغابه، ج۶، ص۱۸۵؛ ابن سیدالناس، عیون الاثر، ج۲، ص۳۵۷.</ref> که نسب او از راه جدش ربیع بن عبدالعزی بن عبد شمس بن عبد مناف به عبد مناف می‌رسد<ref>ابن‌سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۳۲.</ref>؛ بنابراین از سوی پدر و مادر قرشی شمرده می‌شود. امامه به لحاظ [[معنوی]] و [[اجتماعی]] جایگاه برجسته‌ای داشت. این نکته نشانه‌های فراوانی دارد که در اینجا به چند نمونه اشاره می‌شود:		مادر اُمامه [[زینب دختر رسول خدا]]{{صل}} و پدرش [[ابوالعاص]]<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۶، ص۳۶۹، ح۱؛ محمد بن حسن طوسی، تهذیب الاحکام، ج۸، ص۲۵۸، ح۱۶۹ ({{متن حدیث\|... وَ أُمُّهَا زَيْنَبُ بِنْتُ رَسُولِ اللَّهِ...}}).</ref> ـ خواهرزاده [[حضرت خدیجه]] و پسرخاله زینب ـ است<ref>ابن اثیر، اسدالغابه، ج۶، ص۱۸۵؛ ابن سیدالناس، عیون الاثر، ج۲، ص۳۵۷.</ref> که نسب او از راه جدش ربیع بن عبدالعزی بن عبد شمس بن عبد مناف به عبد مناف می‌رسد<ref>ابن‌سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۳۲.</ref>؛ بنابراین از سوی پدر و مادر قرشی شمرده می‌شود. امامه به لحاظ [[معنوی]] و [[اجتماعی]] جایگاه برجسته‌ای داشت. این نکته نشانه‌های فراوانی دارد که در اینجا به چند نمونه اشاره می‌شود:

Wasity: جایگزینی متن - 'پرونده:9030760879.jpg|22px]] محمدزاده، مرضیه، 22px محمدزاده، مرضیه، [[زنان ائمه معصومین'

2026-03-13T20:30:41Z

جایگزینی متن - 'پرونده:9030760879.jpg|22px]] محمدزاده، مرضیه، 22px محمدزاده، مرضیه، [[زنان ائمه معصومین'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۴ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۰۰:۰۰
خط ۹۰:		خط ۹۰:
	# [[پرونده:1379452.jpg\|22px]] [[سید اصغر ناظم‌زاده\|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۲ (کتاب)\|'''اصحاب امام علی، ج۲''']]		# [[پرونده:1379452.jpg\|22px]] [[سید اصغر ناظم‌زاده\|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۲ (کتاب)\|'''اصحاب امام علی، ج۲''']]
	# [[پرونده:IM010877.jpg\|22px]] [[یدالله مقدسی\|مقدسی، یدالله]]، [[سیره همسرداری امامان معصوم (کتاب)\|'''سیره همسرداری امامان معصوم''']]		# [[پرونده:IM010877.jpg\|22px]] [[یدالله مقدسی\|مقدسی، یدالله]]، [[سیره همسرداری امامان معصوم (کتاب)\|'''سیره همسرداری امامان معصوم''']]
	# [[پرونده:~~9030760879~~.jpg\|22px]] [[مرضیه محمدزاده\|محمدزاده، مرضیه]]، [[زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین (کتاب)\|'''زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین''']]		# [[پرونده:IM011012.jpg\|22px]] [[مرضیه محمدزاده\|محمدزاده، مرضیه]]، [[زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین (کتاب)\|'''زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

Jaafari: /* جستارهای وابسته */

2026-03-10T06:15:55Z

جستارهای وابسته

@@ خط ۵۹: / خط ۵۹: @@
 این مطالب نمونه‌هایی از برجستگی [[معنوی]] و [[اجتماعی]] او را نشان می‌‌دهد و از این‌رو معاویه پس از [[شهادت امیرمؤمنان]]{{ع}} و پایان عده [[وفات]] در پی ازدواج با اُمامه برآمد و می‌خواست افتخار دامادی [[پیامبر]] را برای خود ثبت کند؛ چراکه به آن نیاز داشت و می‌توانست از آن راه افکار عمومی را بیشتر متوجه خود سازد و نخواست به راحتی از آن بگذرد؛ ولی موفق نشد<ref>ابن‌سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۳۳؛ احمد بن یحیی بلاذری، انساب الأشراف، ج۲، ص۱۹۳ ({{عربی|... كَتَبَ مُعَاوِيَةُ إِلَى مَرْوَانَ أَنْ زَوِّجْنِي أُمَامَةَ}}).</ref>؛ زیرا [[امیرمؤمنان]] با پیش‌بینی خویش پس از مجروح شدن<ref>ابن‌اثیر، اسدالغابه، ج۴، ص۴۷۳ ({{عربی|فَلَمَّا جُرِحَ عَلِيٌّ أَوْصَى أَنْ يَتَزَوَّجَهَا الْمُغِيرَةُ بْنُ نَوْفَلٍ}}).</ref> [[وصیت]] کرده بود پس از او به [[ازدواج]] عموزاده ایشان [[مغیرة بن نوفل بن حارث بن عبدالمطلب]] درآید تا معاویه نتواند به او دست یابد و [[امام مجتبی]]{{ع}} نیز به آن اقدام کرده بود<ref>ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۴، ص۱۷۸۹-۱۷۹۰.</ref>. به نقلی، او از امیرمؤمنان{{ع}} [[فرزندی]] به نام محمد اوسط<ref>احمد بن یحیی بلاذری، أنساب الأشراف، ج۲، ص۱۹۳؛ سبط ابن جوزی، تذکرة الخواص، ص۵۵.</ref> و از [[مغیره]] فرزندی به نام یحیی داشت؛ ولی به نقلی دیگر از هیچ یک فرزندی نداشت<ref>ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۴، ص۱۷۸۹؛ ابن اثیر، اسد الغابه، ج۶، ص۲ ({{عربی|قِيلَ: إِنَّهَا لَمْ تَلِدْ لِعَلِيٍّ وَ لَا لِلْمُغِيرَةِ}}).</ref>. وی در سال‌های نخست [[حکومت معاویه]] (۴۱-۶۰ق) درگذشت<ref>احمد بن یحیی بلاذری، انساب الأشراف، ج۱، ص۴۰۰؛ ابن‌حجر عسقلانی، الاصابه، ج۶، ص۱۵۹.</ref>.
 گفتنی است ازدواج امیرمؤمنان{{ع}} با امامه پس از نه [[روز]] از [[شهادت حضرت زهرا]]{{س}} از این نکته حکایت می‌کند که اولاً کودکان بی‌مادر نیازمند مهری زنانه هستند؛ ثانیاً هرچه آن مهر مادرانه یا نزدیک به آن باشد، در روان کودک تأثیرگذارتر است؛ ثالثاً مرد نیز در امور [[خانه]] به ویژه برای رسیدگی و ‌تر و خشک کردن کودکان نیازمند حمایت و [[عاطفه]] [[زن]] است؛ از این‌رو [[حضرت فاطمه]]{{س}} پیشاپیش به [[امام]] پیشنهاد ازدواج سریع با اُمامه را داده بود و به دلسوزی اُمامه و همانندی [[رفتار]] او با رفتار خود در تعامل با فرزندانش نیز تصریح کرده بود<ref>محمدباقر مجلسی، بحارالانوار، ج۴۳، ص۲۱۷، ح۴۹ ({{متن حدیث|... بِنْتَ أُخْتِي وَ تَحَنَّنُ عَلَى وُلْدِي}}).</ref>.<ref>[[یدالله مقدسی|مقدسی، یدالله]]، [[سیره همسرداری امامان معصوم (کتاب)|سیره همسرداری امامان معصوم]]، ص ۸۴-۸۷؛ [[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۲ (کتاب)|اصحاب امام علی ج۲]]، ص۱۴۷۲-۱۴۷۳.</ref>
 == جستارهای وابسته ==

Jaafari: /* منابع */

2026-03-10T06:13:45Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۰ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۴۳
خط ۷۵:		خط ۷۵:
	# [[پرونده:1379452.jpg\|22px]] [[سید اصغر ناظم‌زاده\|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۲ (کتاب)\|'''اصحاب امام علی، ج۲''']]		# [[پرونده:1379452.jpg\|22px]] [[سید اصغر ناظم‌زاده\|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۲ (کتاب)\|'''اصحاب امام علی، ج۲''']]
	# [[پرونده:IM010877.jpg\|22px]] [[یدالله مقدسی\|مقدسی، یدالله]]، [[سیره همسرداری امامان معصوم (کتاب)\|'''سیره همسرداری امامان معصوم''']]		# [[پرونده:IM010877.jpg\|22px]] [[یدالله مقدسی\|مقدسی، یدالله]]، [[سیره همسرداری امامان معصوم (کتاب)\|'''سیره همسرداری امامان معصوم''']]
			# [[پرونده:9030760879.jpg\|22px]] [[مرضیه محمدزاده\|محمدزاده، مرضیه]]، [[زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین (کتاب)\|'''زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

Wasity: /* مقدمه */

2025-11-04T12:43:24Z

مقدمه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۱۳
خط ۵۳:		خط ۵۳:

	مادر اُمامه [[زینب دختر رسول خدا]]{{صل}} و پدرش [[ابوالعاص]]<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۶، ص۳۶۹، ح۱؛ محمد بن حسن طوسی، تهذیب الاحکام، ج۸، ص۲۵۸، ح۱۶۹ ({{متن حدیث\|... وَ أُمُّهَا زَيْنَبُ بِنْتُ رَسُولِ اللَّهِ...}}).</ref> ـ خواهرزاده [[حضرت خدیجه]] و پسرخاله زینب ـ است<ref>ابن اثیر، اسدالغابه، ج۶، ص۱۸۵؛ ابن سیدالناس، عیون الاثر، ج۲، ص۳۵۷.</ref> که نسب او از راه جدش ربیع بن عبدالعزی بن عبد شمس بن عبد مناف به عبد مناف می‌رسد<ref>ابن‌سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۳۲.</ref>؛ بنابراین از سوی پدر و مادر قرشی شمرده می‌شود. امامه به لحاظ [[معنوی]] و [[اجتماعی]] جایگاه برجسته‌ای داشت. این نکته نشانه‌های فراوانی دارد که در اینجا به چند نمونه اشاره می‌شود:		مادر اُمامه [[زینب دختر رسول خدا]]{{صل}} و پدرش [[ابوالعاص]]<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۶، ص۳۶۹، ح۱؛ محمد بن حسن طوسی، تهذیب الاحکام، ج۸، ص۲۵۸، ح۱۶۹ ({{متن حدیث\|... وَ أُمُّهَا زَيْنَبُ بِنْتُ رَسُولِ اللَّهِ...}}).</ref> ـ خواهرزاده [[حضرت خدیجه]] و پسرخاله زینب ـ است<ref>ابن اثیر، اسدالغابه، ج۶، ص۱۸۵؛ ابن سیدالناس، عیون الاثر، ج۲، ص۳۵۷.</ref> که نسب او از راه جدش ربیع بن عبدالعزی بن عبد شمس بن عبد مناف به عبد مناف می‌رسد<ref>ابن‌سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۳۲.</ref>؛ بنابراین از سوی پدر و مادر قرشی شمرده می‌شود. امامه به لحاظ [[معنوی]] و [[اجتماعی]] جایگاه برجسته‌ای داشت. این نکته نشانه‌های فراوانی دارد که در اینجا به چند نمونه اشاره می‌شود:
	# او بخشی از دوران [[تربیتی]] را در دامن [[پیامبر]]{{صل}} گذرانید و مورد علاقه آن حضرت بود؛ حتی آن گرامی گاهی در [[نماز]] وی را بر شانه خود می‌‌نهاد<ref>ابن طلحه شافعی، مطالب السئول فی مناقب آل الرسول، ص۲۲۱.</ref> و در [[رکوع]] و [[سجود]] بر [[زمین]] می‌گذاشت<ref>ابن‌سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۳۲.</ref>؛ گاهی نیز علاقه خود به ایشان را ابراز می‌‌کرد؛ چنان‌که به گزارش [[ابن حجر ~~نجاشی~~]] [[پادشاه~~]] [[~~حبشه]] هدیه‌ای برای [[پیامبر]]{{صل}} فرستاده بود که انگشتری از طلا و نگین [[حبشی]] نیز در میان آن بود و حضرت آن را به اُمامه واگذاشت<ref>ابن حجر عسقلانی، الاصابه، ج۸، ص۲۵.</ref>. او به سبب همین نکته‌ها نزد [[مسلمانان]] مورد [[احترام]] بود.		# او بخشی از دوران [[تربیتی]] را در دامن [[پیامبر]]{{صل}} گذرانید و مورد علاقه آن حضرت بود؛ حتی آن گرامی گاهی در [[نماز]] وی را بر شانه خود می‌‌نهاد<ref>ابن طلحه شافعی، مطالب السئول فی مناقب آل الرسول، ص۲۲۱.</ref> و در [[رکوع]] و [[سجود]] بر [[زمین]] می‌گذاشت<ref>ابن‌سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۳۲.</ref>؛ گاهی نیز علاقه خود به ایشان را ابراز می‌‌کرد؛ چنان‌که به گزارش [[ابن حجر]]، [[نجاشی پادشاه حبشه]] هدیه‌ای برای [[پیامبر]]{{صل}} فرستاده بود که انگشتری از طلا و نگین [[حبشی]] نیز در میان آن بود و حضرت آن را به اُمامه واگذاشت<ref>ابن حجر عسقلانی، الاصابه، ج۸، ص۲۵.</ref>. او به سبب همین نکته‌ها نزد [[مسلمانان]] مورد [[احترام]] بود.
	# [[حضرت زهرا]]{{س}} با [[شناختی]] که از کفایت و [[تدبیر]] او داشت، [[ازدواج]] با او را به [[امیرمؤمنان]]{{ع}} توصیه کرد تا پس از ایشان<ref>ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۴، ص۱۷۸۹؛ ابن اثیر جزری، اسدالغابه، ج۶، ص۲۲.</ref> برای [[فرزندان]] او مادری کند و در این باره فرمود: «او دختر خواهرم است و به فرزندانم دلسوز است<ref>محمدباقر مجلسی، بحارالانوار، ج۴۳، ص۲۱۷، ح۴۹ ({{متن حدیث\|قَالَتْ: بِنْتَ أُخْتِي وَ تَحَنَّنُ عَلَى وُلْدِي}}).</ref> و با فرزندانم همانند من [[رفتار]] می‌کند»<ref>محمد بن حسن فتال، روضة الواعظین، ج۱، ص۳۴۸؛ محمدباقر مجلسی، بحارالانوار، ج۲۸، ص۳۰۴.</ref>. این نکته‌ها [[نشانه]] شایستگی همه‌جانبه اُمامه است؛ زیرا کسی که بتواند برای حسنین و [[زینب]]{{عم}} همانند حضرت زهرا رفتار و مادری کند باید [[خردمند]] با [[معنویت]] و با لیاقت باشد.		# [[حضرت زهرا]]{{س}} با [[شناختی]] که از کفایت و [[تدبیر]] او داشت، [[ازدواج]] با او را به [[امیرمؤمنان]]{{ع}} توصیه کرد تا پس از ایشان<ref>ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۴، ص۱۷۸۹؛ ابن اثیر جزری، اسدالغابه، ج۶، ص۲۲.</ref> برای [[فرزندان]] او مادری کند و در این باره فرمود: «او دختر خواهرم است و به فرزندانم دلسوز است<ref>محمدباقر مجلسی، بحارالانوار، ج۴۳، ص۲۱۷، ح۴۹ ({{متن حدیث\|قَالَتْ: بِنْتَ أُخْتِي وَ تَحَنَّنُ عَلَى وُلْدِي}}).</ref> و با فرزندانم همانند من [[رفتار]] می‌کند»<ref>محمد بن حسن فتال، روضة الواعظین، ج۱، ص۳۴۸؛ محمدباقر مجلسی، بحارالانوار، ج۲۸، ص۳۰۴.</ref>. این نکته‌ها [[نشانه]] شایستگی همه‌جانبه اُمامه است؛ زیرا کسی که بتواند برای حسنین و [[زینب]]{{عم}} همانند حضرت زهرا رفتار و مادری کند باید [[خردمند]] با [[معنویت]] و با لیاقت باشد.
	# نام او در ردیف راویان حدیث ثبت شده<ref>برای نمونه، به یک مورد بسنده می‌شود: محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۶، ص۳۶۹، ح۱.</ref> که از [[معرفت]] و کمال عقلی او حکایت می‌کند. وانگهی [[دفاع]] او از امیرمؤمنان{{ع}} و خطاب وی و [[لیلا]] دختر [[مسعود]] به [[ابن ملجم]] پس از ضربت زدن به [[امام]] با این تعبیر که «تو با این کار خود هیچ ضرری به امام نمی‌زنی»<ref>احمد بن یحی بلاذری، انساب الأشراف، ج۲، ص۴۹۵-۴۹۶ ({{عربی\|... بَكَيْنَ عَلَيْهِ؛ وَ قُلْنَ: يَا عَدُوَّ اللَّهِ لَا بَأْسَ عَلَى أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ}}).</ref> از معرفت و لیاقت او حکایت می‌کند.		# نام او در ردیف راویان حدیث ثبت شده<ref>برای نمونه، به یک مورد بسنده می‌شود: محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۶، ص۳۶۹، ح۱.</ref> که از [[معرفت]] و کمال عقلی او حکایت می‌کند. وانگهی [[دفاع]] او از امیرمؤمنان{{ع}} و خطاب وی و [[لیلا]] دختر [[مسعود]] به [[ابن ملجم]] پس از ضربت زدن به [[امام]] با این تعبیر که «تو با این کار خود هیچ ضرری به امام نمی‌زنی»<ref>احمد بن یحی بلاذری، انساب الأشراف، ج۲، ص۴۹۵-۴۹۶ ({{عربی\|... بَكَيْنَ عَلَيْهِ؛ وَ قُلْنَ: يَا عَدُوَّ اللَّهِ لَا بَأْسَ عَلَى أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ}}).</ref> از معرفت و لیاقت او حکایت می‌کند.

Wasity: /* مقدمه */

2025-11-04T12:40:22Z

مقدمه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۱۰
خط ۵۲:		خط ۵۲:
	[[اُمامَه دختر ابوالعاص بن ربیع]] دومین همسر [[حضرت علی]]{{ع}} است که پس از [[حضرت فاطمه]]{{س}} و به توصیه ایشان<ref>ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۴، ص۱۷۸۹؛ ابن اثیر جزری، اسدالغابه، ج۶، ص۲۲؛ محمدباقر مجلسی، بحارالانوار، ج۴۳، ص۲۱۷، ح۴۹.</ref> به زندگی امیرمؤمنان{{ع}} راه یافت<ref>محمد بن حسن طوسی، تهذیب الاحکام، ج۸، ص۲۵۸، ح۱۶۹؛ ابن‌سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۳۳.</ref> و حدود بیست سال با [[امام]] فاصله [[سنی]] داشت و به نقلی این ازدواج پس از نه [[روز]] از [[شهادت حضرت زهرا]]{{س}} رخ داد<ref>ابن شهرآشوب، مناقب آل ابی‌طالب، ج۳، ص۳۰۵ (به نقل از ابوطالب مکی، قوت القلوب).</ref>.		[[اُمامَه دختر ابوالعاص بن ربیع]] دومین همسر [[حضرت علی]]{{ع}} است که پس از [[حضرت فاطمه]]{{س}} و به توصیه ایشان<ref>ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۴، ص۱۷۸۹؛ ابن اثیر جزری، اسدالغابه، ج۶، ص۲۲؛ محمدباقر مجلسی، بحارالانوار، ج۴۳، ص۲۱۷، ح۴۹.</ref> به زندگی امیرمؤمنان{{ع}} راه یافت<ref>محمد بن حسن طوسی، تهذیب الاحکام، ج۸، ص۲۵۸، ح۱۶۹؛ ابن‌سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۳۳.</ref> و حدود بیست سال با [[امام]] فاصله [[سنی]] داشت و به نقلی این ازدواج پس از نه [[روز]] از [[شهادت حضرت زهرا]]{{س}} رخ داد<ref>ابن شهرآشوب، مناقب آل ابی‌طالب، ج۳، ص۳۰۵ (به نقل از ابوطالب مکی، قوت القلوب).</ref>.

	مادر اُمامه [[زینب~~]] [[~~دختر رسول خدا]]{{صل}} و پدرش [[ابوالعاص]]<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۶، ص۳۶۹، ح۱؛ محمد بن حسن طوسی، تهذیب الاحکام، ج۸، ص۲۵۸، ح۱۶۹ ({{متن حدیث\|... وَ أُمُّهَا زَيْنَبُ بِنْتُ رَسُولِ اللَّهِ...}}).</ref> ـ خواهرزاده [[حضرت خدیجه]] و پسرخاله زینب ـ است<ref>ابن اثیر، اسدالغابه، ج۶، ص۱۸۵؛ ابن سیدالناس، عیون الاثر، ج۲، ص۳۵۷.</ref> که نسب او از راه جدش ربیع بن عبدالعزی بن عبد شمس بن عبد مناف به عبد مناف می‌رسد<ref>ابن‌سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۳۲.</ref>؛ بنابراین از سوی پدر و مادر قرشی شمرده می‌شود. امامه به لحاظ [[معنوی]] و [[اجتماعی]] جایگاه برجسته‌ای داشت. این نکته نشانه‌های فراوانی دارد که در اینجا به چند نمونه اشاره می‌شود:		مادر اُمامه [[زینب دختر رسول خدا]]{{صل}} و پدرش [[ابوالعاص]]<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۶، ص۳۶۹، ح۱؛ محمد بن حسن طوسی، تهذیب الاحکام، ج۸، ص۲۵۸، ح۱۶۹ ({{متن حدیث\|... وَ أُمُّهَا زَيْنَبُ بِنْتُ رَسُولِ اللَّهِ...}}).</ref> ـ خواهرزاده [[حضرت خدیجه]] و پسرخاله زینب ـ است<ref>ابن اثیر، اسدالغابه، ج۶، ص۱۸۵؛ ابن سیدالناس، عیون الاثر، ج۲، ص۳۵۷.</ref> که نسب او از راه جدش ربیع بن عبدالعزی بن عبد شمس بن عبد مناف به عبد مناف می‌رسد<ref>ابن‌سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۳۲.</ref>؛ بنابراین از سوی پدر و مادر قرشی شمرده می‌شود. امامه به لحاظ [[معنوی]] و [[اجتماعی]] جایگاه برجسته‌ای داشت. این نکته نشانه‌های فراوانی دارد که در اینجا به چند نمونه اشاره می‌شود:
	# او بخشی از دوران [[تربیتی]] را در دامن [[پیامبر]]{{صل}} گذرانید و مورد علاقه آن حضرت بود؛ حتی آن گرامی گاهی در [[نماز]] وی را بر شانه خود می‌‌نهاد<ref>ابن طلحه شافعی، مطالب السئول فی مناقب آل الرسول، ص۲۲۱.</ref> و در [[رکوع]] و [[سجود]] بر [[زمین]] می‌گذاشت<ref>ابن‌سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۳۲.</ref>؛ گاهی نیز علاقه خود به ایشان را ابراز می‌‌کرد؛ چنان‌که به گزارش [[ابن حجر نجاشی]] [[پادشاه]] [[حبشه]] هدیه‌ای برای [[پیامبر]]{{صل}} فرستاده بود که انگشتری از طلا و نگین [[حبشی]] نیز در میان آن بود و حضرت آن را به اُمامه واگذاشت<ref>ابن حجر عسقلانی، الاصابه، ج۸، ص۲۵.</ref>. او به سبب همین نکته‌ها نزد [[مسلمانان]] مورد [[احترام]] بود.		# او بخشی از دوران [[تربیتی]] را در دامن [[پیامبر]]{{صل}} گذرانید و مورد علاقه آن حضرت بود؛ حتی آن گرامی گاهی در [[نماز]] وی را بر شانه خود می‌‌نهاد<ref>ابن طلحه شافعی، مطالب السئول فی مناقب آل الرسول، ص۲۲۱.</ref> و در [[رکوع]] و [[سجود]] بر [[زمین]] می‌گذاشت<ref>ابن‌سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۳۲.</ref>؛ گاهی نیز علاقه خود به ایشان را ابراز می‌‌کرد؛ چنان‌که به گزارش [[ابن حجر نجاشی]] [[پادشاه]] [[حبشه]] هدیه‌ای برای [[پیامبر]]{{صل}} فرستاده بود که انگشتری از طلا و نگین [[حبشی]] نیز در میان آن بود و حضرت آن را به اُمامه واگذاشت<ref>ابن حجر عسقلانی، الاصابه، ج۸، ص۲۵.</ref>. او به سبب همین نکته‌ها نزد [[مسلمانان]] مورد [[احترام]] بود.
	# [[حضرت زهرا]]{{س}} با [[شناختی]] که از کفایت و [[تدبیر]] او داشت، [[ازدواج]] با او را به [[امیرمؤمنان]]{{ع}} توصیه کرد تا پس از ایشان<ref>ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۴، ص۱۷۸۹؛ ابن اثیر جزری، اسدالغابه، ج۶، ص۲۲.</ref> برای [[فرزندان]] او مادری کند و در این باره فرمود: «او دختر خواهرم است و به فرزندانم دلسوز است<ref>محمدباقر مجلسی، بحارالانوار، ج۴۳، ص۲۱۷، ح۴۹ ({{متن حدیث\|قَالَتْ: بِنْتَ أُخْتِي وَ تَحَنَّنُ عَلَى وُلْدِي}}).</ref> و با فرزندانم همانند من [[رفتار]] می‌کند»<ref>محمد بن حسن فتال، روضة الواعظین، ج۱، ص۳۴۸؛ محمدباقر مجلسی، بحارالانوار، ج۲۸، ص۳۰۴.</ref>. این نکته‌ها [[نشانه]] شایستگی همه‌جانبه اُمامه است؛ زیرا کسی که بتواند برای حسنین و [[زینب]]{{عم}} همانند حضرت زهرا رفتار و مادری کند باید [[خردمند]] با [[معنویت]] و با لیاقت باشد.		# [[حضرت زهرا]]{{س}} با [[شناختی]] که از کفایت و [[تدبیر]] او داشت، [[ازدواج]] با او را به [[امیرمؤمنان]]{{ع}} توصیه کرد تا پس از ایشان<ref>ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۴، ص۱۷۸۹؛ ابن اثیر جزری، اسدالغابه، ج۶، ص۲۲.</ref> برای [[فرزندان]] او مادری کند و در این باره فرمود: «او دختر خواهرم است و به فرزندانم دلسوز است<ref>محمدباقر مجلسی، بحارالانوار، ج۴۳، ص۲۱۷، ح۴۹ ({{متن حدیث\|قَالَتْ: بِنْتَ أُخْتِي وَ تَحَنَّنُ عَلَى وُلْدِي}}).</ref> و با فرزندانم همانند من [[رفتار]] می‌کند»<ref>محمد بن حسن فتال، روضة الواعظین، ج۱، ص۳۴۸؛ محمدباقر مجلسی، بحارالانوار، ج۲۸، ص۳۰۴.</ref>. این نکته‌ها [[نشانه]] شایستگی همه‌جانبه اُمامه است؛ زیرا کسی که بتواند برای حسنین و [[زینب]]{{عم}} همانند حضرت زهرا رفتار و مادری کند باید [[خردمند]] با [[معنویت]] و با لیاقت باشد.

Wasity: /* جستارهای وابسته */

2025-11-04T12:38:50Z

جستارهای وابسته

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۰۸
خط ۶۲:		خط ۶۲:
	== جستارهای وابسته ==		== جستارهای وابسته ==
	{{مدخل وابسته}}		{{مدخل وابسته}}
	* [[امام علی]] (همسر)
	* [[محمد اوسط بن علی بن ابی‌طالب]] (فرزند)
	* [[حضرت فاطمه زهرا]] (خاله)
	* [[ابوالعاص بن ربیع]] (پدر)		* [[ابوالعاص بن ربیع]] (پدر)
	* [[زینب دختر پیامبر خاتم]] (مادر)		* [[زینب دختر پیامبر خاتم]] (مادر)
			* [[حضرت فاطمه زهرا]] (خاله)
			* [[امام علی]] (همسر سابق)
			* [[محمد اوسط بن علی بن ابی‌طالب]] (فرزند)
			* [[مغیرة بن نوفل بن حارث]] (همسر بعدی)
	* [[یحیی بن مغیرة بن نوفل بن حارث]] (فرزند)		* [[یحیی بن مغیرة بن نوفل بن حارث]] (فرزند)
	* [[مغیرة بن نوفل بن حارث]] (همسر)
	{{پایان مدخل وابسته}}		{{پایان مدخل وابسته}}