امام جواد در تاریخ اسلامی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani: /* منابع */

2026-04-26T04:53:30Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۲۳
خط ۱۰۶:		خط ۱۰۶:
	# [[پرونده:IM010507.jpg\|22px]] پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، [[تاریخ اسلام بخش دوم ج۲ (کتاب)\|'''تاریخ اسلام بخش دوم ج۲''']]		# [[پرونده:IM010507.jpg\|22px]] پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، [[تاریخ اسلام بخش دوم ج۲ (کتاب)\|'''تاریخ اسلام بخش دوم ج۲''']]
	# [[پرونده:IM010215.jpg\|22px]] [[سید ابوالفضل طباطبایی اشکذری\|طباطبایی اشکذری، سید ابوالفضل]]، [[دانشنامه جوادالائمه (کتاب)\|'''دانشنامه جوادالائمه''']]		# [[پرونده:IM010215.jpg\|22px]] [[سید ابوالفضل طباطبایی اشکذری\|طباطبایی اشکذری، سید ابوالفضل]]، [[دانشنامه جوادالائمه (کتاب)\|'''دانشنامه جوادالائمه''']]
			# [[پرونده:IM011012.jpg\|22px]] [[مرضیه محمدزاده\|محمدزاده، مرضیه]]، [[زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین (کتاب)\|'''زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

Bahmani: /* فرزندان */

2026-04-26T04:53:05Z

فرزندان

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۲۳
خط ۵۸:		خط ۵۸:
	== [[فرزندان]] ==		== [[فرزندان]] ==
	{{اصلی\|فرزندان امام جواد}}		{{اصلی\|فرزندان امام جواد}}
	فرزندان امام همه از ام‌ولد بوده‌اند<ref>قمی، تاریخ قم، ص۵۲۱.</ref> و [[نسل]] امام جواد{{ع}} از طریق امام هادی{{ع}} و [[موسی مُبَرقَع]] استمرار یافته است. [[شیخ مفید]] (م ۴۱۳ق) تصریح می‌کند که امام جواد{{ع}} غیر از علی (امام هادی{{ع}}) و موسی ([[مُبَرقَع]]) فرزند ذکور دیگری نداشت<ref>مفید، الارشاد، ج۲، ص۲۹۵.</ref>. عُمری (م حدود ۴۵۹ق) در المجدی، مبسوط‌تر از منابع پیشین، هشت فرزند برای [[امام جواد]]{{ع}} بر می‌شمارد. وی می‌نویسد: [[امام جواد]] چهار پسر به نام‌های علی ([[امام هادی]]{{ع}})، [[موسی مبرقع]]، محمد و حسن و چهار دختر به نام‌های [[حکیمه]]، [[امامه]]، فاطمه، و بریهه از خود به جای گذاشت<ref>عمری، المجدی، ص۳۲۴.</ref>.		فرزندان امام همه از ام‌ولد بوده‌اند<ref>قمی، تاریخ قم، ص۵۲۱.</ref> و نسل امام جواد{{ع}} از طریق امام هادی{{ع}} و [[موسی مُبَرقَع]] استمرار یافته است. [[شیخ مفید]] (م ۴۱۳ق) تصریح می‌کند که امام جواد{{ع}} غیر از علی (امام هادی{{ع}}) و موسی ([[مُبَرقَع]]) فرزند ذکور دیگری نداشت<ref>مفید، الارشاد، ج۲، ص۲۹۵.</ref>. عُمری (م حدود ۴۵۹ق) در المجدی، مبسوط‌تر از منابع پیشین، هشت فرزند برای [[امام جواد]]{{ع}} بر می‌شمارد. وی می‌نویسد: [[امام جواد]] چهار پسر به نام‌های علی ([[امام هادی]]{{ع}})، [[موسی مبرقع]]، محمد و حسن و چهار دختر به نام‌های [[حکیمه]]، [[امامه]]، فاطمه، و بریهه از خود به جای گذاشت<ref>عمری، المجدی، ص۳۲۴.</ref>.

	در میان [[فرزندان امام جواد]]{{ع}} به غیر از امام هادی{{ع}} دو تن شناخته شده‌اند: نخست، [[ابواحمد]] [[موسی]]، مشهور به مُبرقع فرزند امام جواد{{ع}} از [[سمانه مغربیه]] در سال ۲۱۴ در [[مدینه]] متولد شد. او [[برادر]] تنی امام هادی{{ع}} است و پس از [[شهادت]] پدر تحت [[سرپرستی]] برادر قرار گرفت. به رغم [[شهرت]] کنونی وی به مُبرقع، منابع کهن از این [[لقب]] یاد نکرده‌اند. پس از امام جواد{{ع}} برخی [[امامت]] موسی را مطرح کردند، اما وی از ایشان [[برائت]] جست<ref>اشعری، المقالات و الفرق، ص۱۰۰؛ نوبختی، فرق الشیعه، ص۹۱.</ref>. دوم، حکیمه فرزند امام جواد{{ع}} از [[زنان]] مشهور در تاریخ اهل بیت است؛ زیرا برادرش امام هادی{{ع}}، [[مادر حضرت مهدی]] را به او سپرد تا بدو [[قرآن]] و [[سنت]] بیاموزد<ref>صدوق، کمال الدین، ج۲، ص۴۱۳.</ref> او [[شاهد]] ولادت [[امام عصر]]{{ع}} بود<ref>جهضمی، تاریخ اهل البیت، ص۱۲۵؛ کلینی، کافی، ج۱، ص۳۳۱؛ صدوق، کمال الدین، ج۲، ص۴۲۸؛ طوسی، الغیبة، ص۲۳۵.</ref> و پس از [[شهادت امام عسکری]]{{ع}} به پرسش‌هایی درباره [[جانشین]] [[امام]] پاسخ داد<ref>طوسی، الغیبة، ص۲۳۰.</ref>.<ref>پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، [[تاریخ اسلام بخش دوم ج۲ (کتاب)\|تاریخ اسلام بخش دوم ج۲]]، ~~ص۱۲۸~~.</ref>		در میان [[فرزندان امام جواد]]{{ع}} به غیر از امام هادی{{ع}} دو تن شناخته شده‌اند: نخست، ابواحمد [[موسی]]، مشهور به مُبرقع فرزند امام جواد{{ع}} از [[سمانه مغربیه]] در سال ۲۱۴ در [[مدینه]] متولد شد. او [[برادر]] تنی امام هادی{{ع}} است و پس از [[شهادت]] پدر تحت [[سرپرستی]] برادر قرار گرفت. به رغم [[شهرت]] کنونی وی به مُبرقع، منابع کهن از این [[لقب]] یاد نکرده‌اند. پس از امام جواد{{ع}} برخی [[امامت]] موسی را مطرح کردند، اما وی از ایشان [[برائت]] جست<ref>اشعری، المقالات و الفرق، ص۱۰۰؛ نوبختی، فرق الشیعه، ص۹۱.</ref>. دوم، حکیمه فرزند امام جواد{{ع}} از [[زنان]] مشهور در تاریخ اهل بیت است؛ زیرا برادرش امام هادی{{ع}}، [[مادر حضرت مهدی]] را به او سپرد تا بدو [[قرآن]] و [[سنت]] بیاموزد<ref>صدوق، کمال الدین، ج۲، ص۴۱۳.</ref> او [[شاهد]] ولادت [[امام عصر]]{{ع}} بود<ref>جهضمی، تاریخ اهل البیت، ص۱۲۵؛ کلینی، کافی، ج۱، ص۳۳۱؛ صدوق، کمال الدین، ج۲، ص۴۲۸؛ طوسی، الغیبة، ص۲۳۵.</ref> و پس از [[شهادت امام عسکری]]{{ع}} به پرسش‌هایی درباره [[جانشین]] [[امام]] پاسخ داد<ref>طوسی، الغیبة، ص۲۳۰.</ref>.<ref>پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، [[تاریخ اسلام بخش دوم ج۲ (کتاب)\|تاریخ اسلام بخش دوم ج۲]]، ص۱۲۸؛ [[مرضیه محمدزاده\|محمدزاده، مرضیه]]، [[زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین (کتاب)\|زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین]]، ص ۳۲۹.</ref>

	== جایگاه و ویژگی‌ها ==		== جایگاه و ویژگی‌ها ==

Bahmani: /* ولادت */

2024-09-09T06:50:18Z

ولادت

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۹ سپتامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۰:۲۰
خط ۱۰:		خط ۱۰:
	== ولادت ==		== ولادت ==
	{{اصلی\|ولادت امام جواد}}		{{اصلی\|ولادت امام جواد}}
	سال تولد امام جواد{{ع}} در همه منابع، [[سال ~~۱۹۵ق]]،~~ ذکر شده است<ref>مجلسی، جلاءالعیون، ص۹۵۹.</ref>. در کتاب المقالات و الفرق، نوشته [[سعد اشعری]] (م ۳۰۱ق)، سال تولد امام جواد{{ع}} به [[سهو]] یا تصحیف، [[سال ۱۷۵ ~~ق]]،~~ آمده است<ref>اشعری، المقالات و الفرق، ص۱۹۹.</ref>، همچنین حمویی (م ۷۳۰ق) در [[فرائد السمطین]] سال ولادت را ۱۷۰ق، ذکر کرده است<ref>حمویی، فرائد السمطین، ج۲، ص۲۰۹.</ref> که درست نیست و کسی چنین [[تاریخی]] را بیان نکرده است.		سال تولد امام جواد{{ع}} در همه منابع، سال ۱۹۵ق، ذکر شده است<ref>مجلسی، جلاءالعیون، ص۹۵۹.</ref>. در کتاب المقالات و الفرق، نوشته [[سعد اشعری]] (م ۳۰۱ق)، سال تولد امام جواد{{ع}} به [[سهو]] یا تصحیف، سال ۱۷۵ ق، آمده است<ref>اشعری، المقالات و الفرق، ص۱۹۹.</ref>، همچنین حمویی (م ۷۳۰ق) در [[فرائد السمطین]] سال ولادت را ۱۷۰ق، ذکر کرده است<ref>حمویی، فرائد السمطین، ج۲، ص۲۰۹.</ref> که درست نیست و کسی چنین [[تاریخی]] را بیان نکرده است.

	درباره ماه و [[روز]] ولادت [[امام]] [[اختلاف]] است؛ برخی ولادت آن امام را در [[ماه رمضان]] و برخی در [[ماه رجب]] ذکر کرده‌اند که این تاریخ‌ها هر دو مستند به دو [[روایت]] مرسل‌اند؛ در روایت اول که از [[امام عسکری]]{{ع}} است، ولادت امام جواد{{ع}} [[روز جمعه]]، نیمه ماه رمضان سال ۱۹۵ق، ذکر شده است<ref>طبری، دلائل الامامة، ص۳۸۳.</ref> و در روایت دوم که [[ابن عیاش]] به نقل از [[ناحیه مقدسه]] گزارش کرده، ولادت امام در ماه رجب دانسته شده است. این روایت را نخستین بار [[شیخ طوسی]] در [[مصباح المتهجد]] نقل کرده است. بر اساس این روایت، ابن عیاش نقل می‌کند که دعایی از ناحیه مقدسه به واسطه [[حسین بن روح نوبختی]] به دست آمده که چنین است: {{متن حدیث\|اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ بِالْمَوْلُودَيْنِ فِي رَجَبٍ‌- مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ الثَّانِي وَ ابْنِهِ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ الْمُنْتَجَبِ وَ أَتَقَرَّبُ بِهِمَا إِلَيْكَ خَيْرَ الْقُرْبِ...}}<ref>طوسی، مصباح المتهجد، ج۲، ص۸۰۴؛ طبرسی، اعلام الوری، ج۲، ص۹۱.</ref>.		درباره ماه و [[روز]] ولادت [[امام]] [[اختلاف]] است؛ برخی ولادت آن امام را در [[ماه رمضان]] و برخی در [[ماه رجب]] ذکر کرده‌اند که این تاریخ‌ها هر دو مستند به دو [[روایت]] مرسل‌اند؛ در روایت اول که از [[امام عسکری]]{{ع}} است، ولادت امام جواد{{ع}} [[روز جمعه]]، نیمه ماه رمضان سال ۱۹۵ق، ذکر شده است<ref>طبری، دلائل الامامة، ص۳۸۳.</ref> و در روایت دوم که [[ابن عیاش]] به نقل از [[ناحیه مقدسه]] گزارش کرده، ولادت امام در ماه رجب دانسته شده است. این روایت را نخستین بار [[شیخ طوسی]] در [[مصباح المتهجد]] نقل کرده است. بر اساس این روایت، ابن عیاش نقل می‌کند که دعایی از ناحیه مقدسه به واسطه [[حسین بن روح نوبختی]] به دست آمده که چنین است: {{متن حدیث\|اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ بِالْمَوْلُودَيْنِ فِي رَجَبٍ‌- مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ الثَّانِي وَ ابْنِهِ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ الْمُنْتَجَبِ وَ أَتَقَرَّبُ بِهِمَا إِلَيْكَ خَيْرَ الْقُرْبِ...}}<ref>طوسی، مصباح المتهجد، ج۲، ص۸۰۴؛ طبرسی، اعلام الوری، ج۲، ص۹۱.</ref>.

Bahmani در ‏۹ سپتامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۶:۴۹

2024-09-09T06:49:54Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۹ سپتامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۰:۱۹
خط ۶:		خط ۶:
	}}		}}

	[[محمد بن علی]] ملقب به جواد [[امام نهم]] [[مسلمانان]]، فرزند [[امام رضا]]{{ع}} است. در حدود 8 سالگی به [[امامت]] رسید که 19 سال به طول انجامید. [[مأمون]] شیفته [[علم]] و فضل آن حضرت بود و او را افقه [[الناس]] می‌‌دانست. در [[زمان]] آن حضرت [[شیعیان]] در جاهای مختلف [[بلاد اسلامی]] پراکنده بودند و به وسیله [[نامه]] و از طریق [[وکلا]] و نمایندگان با آنان ارتباط داشت. پس از مأمون [[معتصم]] به خلافت عباسیان رسید و [[امام]] را زیر نظر داشت و بالاخره او را مسموم و به [[شهادت]] رساند و در [[شهر]] [[کاظمین]] مدفون گردید.		[[محمد بن علی]] ملقب به جواد [[امام نهم]] [[مسلمانان]]، فرزند [[امام رضا]]{{ع}} است. در حدود 8 سالگی به [[امامت]] رسید که 19 سال به طول انجامید. [[مأمون]] شیفته [[علم]] و فضل آن حضرت بود و او را افقه [[الناس]] می‌‌دانست. در [[زمان]] آن حضرت [[شیعیان]] در جاهای مختلف [[بلاد اسلامی]] پراکنده بودند و به وسیله نامه و از طریق [[وکلا]] و نمایندگان با آنان ارتباط داشت. پس از مأمون [[معتصم]] به خلافت عباسیان رسید و [[امام]] را زیر نظر داشت و بالاخره او را مسموم و به [[شهادت]] رساند و در [[شهر]] [[کاظمین]] مدفون گردید.

	== ولادت ==		== ولادت ==
خط ۷۳:		خط ۷۳:
	نخستین مقطع زندگانی امام جواد{{ع}}، دوران خردسالی آن حضرت است که از هنگام تولد در [[سال ۱۹۵ق]] تا پیش از رسیدن به [[امامت]] در [[سال ۲۰۳ ق]]، ادامه داشت. دوران خردسالی امام در محل تولدش، [[شهر مدینه]]، سپری شد.		نخستین مقطع زندگانی امام جواد{{ع}}، دوران خردسالی آن حضرت است که از هنگام تولد در [[سال ۱۹۵ق]] تا پیش از رسیدن به [[امامت]] در [[سال ۲۰۳ ق]]، ادامه داشت. دوران خردسالی امام در محل تولدش، [[شهر مدینه]]، سپری شد.

	در [[سال ۲۰۱ ق]]، هنگامی که امام جواد{{ع}} شش سال داشت، امام رضا{{ع}} به [[اجبار]] [[مأمون عباسی]] [[مدینه]] را به سوی [[مرو]] ترک کرد. امام جواد{{ع}} در مدینه ماند و [[خادمان]] و همکاران پدر، امام جواد{{ع}} را در مدینه [[یاری]] می‌کردند. امام رضا{{ع}} در [[خراسان]] امور فرزند خویش را پیگیری کرده و با [[نگارش]] [[نامه]] با فرزند خود [[ارتباط]] داشت و راهنمایی‌های لازم را انجام می‌داد<ref>کلینی، کافی، ج۱، ص۳۰۷؛ عیاشی، تفسیر، ج۱، ص۱۳۱؛ کشی، اختیار معرفة الرجال، ص۵۹۶.</ref>.		در [[سال ۲۰۱ ق]]، هنگامی که امام جواد{{ع}} شش سال داشت، امام رضا{{ع}} به [[اجبار]] [[مأمون عباسی]] [[مدینه]] را به سوی [[مرو]] ترک کرد. امام جواد{{ع}} در مدینه ماند و [[خادمان]] و همکاران پدر، امام جواد{{ع}} را در مدینه [[یاری]] می‌کردند. امام رضا{{ع}} در [[خراسان]] امور فرزند خویش را پیگیری کرده و با [[نگارش]] نامه با فرزند خود [[ارتباط]] داشت و راهنمایی‌های لازم را انجام می‌داد<ref>کلینی، کافی، ج۱، ص۳۰۷؛ عیاشی، تفسیر، ج۱، ص۱۳۱؛ کشی، اختیار معرفة الرجال، ص۵۹۶.</ref>.

	یک سال پس از حضور امام رضا{{ع}} در خراسان، امام جواد{{ع}} در [[سال ۲۰۲ق]]، هنگامی که هفت سال داشت، به [[دیدار]] پدر به مرو رفت<ref>ابن فندق، تاریخ بیهق، ص۴۶.</ref>. منابع کهن [[سفر]] امام جواد{{ع}} را به خراسان ثبت نکرده‌اند، تنها [[ابن فندق]] (م ۵۶۵ق)، گزارش سفر او به خراسان را نوشته است. با توجه به اینکه بر اساس گزارش‌ها [[مأمون]] دو دختر خویش را به [[عقد]] امام رضا{{ع}} و امام جواد{{ع}} در آورد، می‌توان [[حدس]] زد که این اتفاق در همین سفر صورت گرفته است و مأمون در همین سفر دختر خود را به نامزدی امام در آورده است. در [[سال ۲۰۳ق]]، چون خبر [[رحلت]] پدر به [[مدینه]] رسید، [[امام جواد]]{{ع}} برای آن حضرت مجلس [[ماتم]] و [[عزا]] برگزار کرد<ref>طبری، دلائل الامامة، ص۴۰۱.</ref> و امور مربوط به وی را به سامان رساند و دیون وی را پرداخت کرد<ref>کلینی، کافی، ج۱، ص۴۹۷؛ مفید، الارشاد، ج۲، ص۲۹۲.</ref> و به [[ابوطالب]] [[قمی]] [[اجازه]] داد که برای پدرش مرثیه سروده و برایش [[ندبه]] کند<ref>طوسی، مصباح المتهجد، ج۲، ص۵۶۸.</ref>.<ref>پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، [[تاریخ اسلام بخش دوم ج۲ (کتاب)\|تاریخ اسلام بخش دوم ج۲]]، ص۱۲۱.</ref>		یک سال پس از حضور امام رضا{{ع}} در خراسان، امام جواد{{ع}} در [[سال ۲۰۲ق]]، هنگامی که هفت سال داشت، به [[دیدار]] پدر به مرو رفت<ref>ابن فندق، تاریخ بیهق، ص۴۶.</ref>. منابع کهن [[سفر]] امام جواد{{ع}} را به خراسان ثبت نکرده‌اند، تنها [[ابن فندق]] (م ۵۶۵ق)، گزارش سفر او به خراسان را نوشته است. با توجه به اینکه بر اساس گزارش‌ها [[مأمون]] دو دختر خویش را به [[عقد]] امام رضا{{ع}} و امام جواد{{ع}} در آورد، می‌توان [[حدس]] زد که این اتفاق در همین سفر صورت گرفته است و مأمون در همین سفر دختر خود را به نامزدی امام در آورده است. در [[سال ۲۰۳ق]]، چون خبر [[رحلت]] پدر به [[مدینه]] رسید، [[امام جواد]]{{ع}} برای آن حضرت مجلس [[ماتم]] و [[عزا]] برگزار کرد<ref>طبری، دلائل الامامة، ص۴۰۱.</ref> و امور مربوط به وی را به سامان رساند و دیون وی را پرداخت کرد<ref>کلینی، کافی، ج۱، ص۴۹۷؛ مفید، الارشاد، ج۲، ص۲۹۲.</ref> و به [[ابوطالب]] [[قمی]] [[اجازه]] داد که برای پدرش مرثیه سروده و برایش [[ندبه]] کند<ref>طوسی، مصباح المتهجد، ج۲، ص۵۶۸.</ref>.<ref>پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، [[تاریخ اسلام بخش دوم ج۲ (کتاب)\|تاریخ اسلام بخش دوم ج۲]]، ص۱۲۱.</ref>

	امام جواد{{ع}} پس از [[شهادت امام رضا]]{{ع}} به رغم سن کم خود به [[رهبری]] و [[هدایت]] [[شیعیان]] رسید. از [[زندگی]] [[راویان]] به دست می‌آید شیعیان در [[زمان]] ایشان در نقاط مختلف [[جهان اسلام]] از جمله [[مصر]]<ref>مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار الجامعة لدرر اخبار الائمة الاطهار، ج۵۰، ص۳۷.</ref>، [[بغداد]]<ref>عطاردی، عزیزالله، مسند الامام الجواد ابی جعفر محمد بن علی، ص۲۷۵.</ref>، [[همدان]]، [[کوفه]]، [[ری]]، [[قم]]، [[بصره]]<ref>عطاردی، عزیزالله، مسند الامام الجواد ابی جعفر محمد بن علی، ص۲۵۲ ـ ۲۶۲.</ref>، بُست، [[سجستان]]<ref>کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج۵، ص۱۱۱.</ref>، [[خراسان]] و [[مرو]]<ref>عطاردی، عزیزالله، مسند الامام الجواد ابی جعفر محمد بن علی، ص۲۵۸.</ref> و [[اهواز]]<ref>طوسی، الفهرست، ص۵۸.</ref> پراکنده بودند و به ویژه در بغداد شمار زیادی را تشکیل می‌دادند و از [[اقتدار]] و [[شوکت]] برخوردار بودند<ref>مظفر، محمدحسین، تاریخ شیعه، ص۱۲۰.</ref>. حضرت جواد{{ع}} با مردم به ویژه شیعیان به روش‌های گوناگون از جمله دیدار حضوری در [[مدینه]]<ref>مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار الجامعة لدرر اخبار الائمة الاطهار، ج۵۰، ص۱۱.</ref> و به ویژه در [[مسجد پیامبر]]{{صل}}<ref>مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار الجامعة لدرر اخبار الائمة الاطهار، ج۵۰، ص۱۰۸.</ref> و به وسیله [[نامه]] و از طریق [[وکلا]] و [[نمایندگان]] [[ارتباط]] داشت و در ارتقای [[دانش]] [[دینی]] آنان می‌کوشید<ref>طوسی، تهذیب الاحکام، ج۴، ص۱۴۱؛ همو، اختیار معرفة الرجال، ج۲، ص۸۳۳.</ref>. ایشان با استفاده از فرصتی که در [[اختیار]] داشت افراد نخبه و برجسته بسیاری را در [[علوم دینی]] [[تربیت]] کرد. شمار [[راویان]] از [[امام جواد]]{{ع}} را ۱۲۱ تا ۱۳۰ نفر ثبت کرده‌اند<ref>طوسی، الرجال، ص۳۷۳ ـ ۳۸۰؛ عطاردی، عزیزالله، مسند الامام الجواد ابی جعفر محمد بن علی، ص۲۴۹ ـ ۳۳۲.</ref>.		امام جواد{{ع}} پس از [[شهادت امام رضا]]{{ع}} به رغم سن کم خود به [[رهبری]] و [[هدایت]] [[شیعیان]] رسید. از [[زندگی]] [[راویان]] به دست می‌آید شیعیان در [[زمان]] ایشان در نقاط مختلف [[جهان اسلام]] از جمله [[مصر]]<ref>مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار الجامعة لدرر اخبار الائمة الاطهار، ج۵۰، ص۳۷.</ref>، [[بغداد]]<ref>عطاردی، عزیزالله، مسند الامام الجواد ابی جعفر محمد بن علی، ص۲۷۵.</ref>، [[همدان]]، [[کوفه]]، [[ری]]، [[قم]]، [[بصره]]<ref>عطاردی، عزیزالله، مسند الامام الجواد ابی جعفر محمد بن علی، ص۲۵۲ ـ ۲۶۲.</ref>، بُست، [[سجستان]]<ref>کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج۵، ص۱۱۱.</ref>، [[خراسان]] و [[مرو]]<ref>عطاردی، عزیزالله، مسند الامام الجواد ابی جعفر محمد بن علی، ص۲۵۸.</ref> و [[اهواز]]<ref>طوسی، الفهرست، ص۵۸.</ref> پراکنده بودند و به ویژه در بغداد شمار زیادی را تشکیل می‌دادند و از [[اقتدار]] و [[شوکت]] برخوردار بودند<ref>مظفر، محمدحسین، تاریخ شیعه، ص۱۲۰.</ref>. حضرت جواد{{ع}} با مردم به ویژه شیعیان به روش‌های گوناگون از جمله دیدار حضوری در [[مدینه]]<ref>مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار الجامعة لدرر اخبار الائمة الاطهار، ج۵۰، ص۱۱.</ref> و به ویژه در [[مسجد پیامبر]]{{صل}}<ref>مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار الجامعة لدرر اخبار الائمة الاطهار، ج۵۰، ص۱۰۸.</ref> و به وسیله نامه و از طریق [[وکلا]] و [[نمایندگان]] [[ارتباط]] داشت و در ارتقای [[دانش]] [[دینی]] آنان می‌کوشید<ref>طوسی، تهذیب الاحکام، ج۴، ص۱۴۱؛ همو، اختیار معرفة الرجال، ج۲، ص۸۳۳.</ref>. ایشان با استفاده از فرصتی که در [[اختیار]] داشت افراد نخبه و برجسته بسیاری را در [[علوم دینی]] [[تربیت]] کرد. شمار [[راویان]] از [[امام جواد]]{{ع}} را ۱۲۱ تا ۱۳۰ نفر ثبت کرده‌اند<ref>طوسی، الرجال، ص۳۷۳ ـ ۳۸۰؛ عطاردی، عزیزالله، مسند الامام الجواد ابی جعفر محمد بن علی، ص۲۴۹ ـ ۳۳۲.</ref>.

	امام جواد{{ع}} برای [[اداره امور]] دینی [[شیعیان]] در مناطق گوناگون [[جهان اسلام]] از جمله [[بغداد]]، [[کوفه]]، [[اهواز]]، [[همدان]]، [[قم]]، [[ری]]، سیستان دارای [[وکیل]] بود<ref>مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار الجامعة لدرر اخبار الائمة الاطهار، ج۵۰، ص۳۷ ـ ۳۸؛ حسین، جاسم، تاریخ سیاسی غیبت امام دوازدهم، ص۷۹.</ref>، [[خیران خادم]]<ref>طوسی، اختیار معرفة الرجال، ج۲، ص۸۶۷.</ref>، [[ایوب بن نوح]]<ref>طوسی، اختیار معرفة الرجال، ج۲، ص۸۴۱.</ref>، [[عبدالعزیز مهتدی]]<ref>عطاردی، عزیزالله، مسند الامام الجواد ابی جعفر محمد بن علی، ص۲۹۸.</ref> و [[ابراهیم بن محمد همدانی]]<ref>عطاردی، عزیزالله، مسند الامام الجواد ابی جعفر محمد بن علی، ص۲۵۱ ـ ۲۵۲.</ref> از وکلای آن حضرت بودند و نیز [[احمد بن محمد بن ابی‌نصر بزنطی]] از [[اصحاب اجماع]] از [[خواص]] امام جواد{{ع}} بوده است<ref>نجاشی، ص۷۵.</ref>.		امام جواد{{ع}} برای [[اداره امور]] دینی [[شیعیان]] در مناطق گوناگون [[جهان اسلام]] از جمله [[بغداد]]، [[کوفه]]، [[اهواز]]، [[همدان]]، [[قم]]، [[ری]]، سیستان دارای [[وکیل]] بود<ref>مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار الجامعة لدرر اخبار الائمة الاطهار، ج۵۰، ص۳۷ ـ ۳۸؛ حسین، جاسم، تاریخ سیاسی غیبت امام دوازدهم، ص۷۹.</ref>، [[خیران خادم]]<ref>طوسی، اختیار معرفة الرجال، ج۲، ص۸۶۷.</ref>، [[ایوب بن نوح]]<ref>طوسی، اختیار معرفة الرجال، ج۲، ص۸۴۱.</ref>، [[عبدالعزیز مهتدی]]<ref>عطاردی، عزیزالله، مسند الامام الجواد ابی جعفر محمد بن علی، ص۲۹۸.</ref> و [[ابراهیم بن محمد همدانی]]<ref>عطاردی، عزیزالله، مسند الامام الجواد ابی جعفر محمد بن علی، ص۲۵۱ ـ ۲۵۲.</ref> از وکلای آن حضرت بودند و نیز [[احمد بن محمد بن ابی‌نصر بزنطی]] از [[اصحاب اجماع]] از [[خواص]] امام جواد{{ع}} بوده است<ref>نجاشی، ص۷۵.</ref>.

Wasity: جایگزینی متن - 'احمدبن' به 'احمد بن'

2023-06-14T16:52:30Z

جایگزینی متن - 'احمدبن' به 'احمد بن'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۴ ژوئن ۲۰۲۳، ساعت ۲۰:۲۲
خط ۸۶:		خط ۸۶:

	== مناظرات ==		== مناظرات ==
	از موضوعات قابل توجه در [[زندگی]] امام جواد{{ع}}، مناظرات آن حضرت به ویژه درباره مسائل [[امامت]] و [[احکام شرعی]] بوده است. ایشان در این‌باره گفتگوهایی با [[شیعیان]] و نیز بزرگان دیگر [[مذاهب اسلامی]] انجام داده است. از جمله [[مناظره]] با [[یحیی بن اکثم]]، درباره [[محرمات]] [[احرام]] در [[حج]]<ref>مسعودی، علی بن حسین، اثبات الوصیه، ص۲۲۴؛ مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار الجامعة لدرر اخبار الائمة الاطهار، ج۵۰، ص۷۶ ـ ۷۷.</ref> و نیز مناظره [[کلامی]] درباره [[روایات]] منسوب به [[پیامبر]]{{صل}} در [[فضایل]] [[خلفا]] که حضرت با استناد به [[قرآن]] و [[سنت]] مسلم پیامبر{{صل}}، [[تحریف]] و ساختگی‌بودن آن گزارش‌ها را [[اثبات]] کرد<ref>طبرسی، ~~احمدبن~~ علی، الاحتجاج علی أهل اللجاج، ج۲، ص۴۴۷.</ref>.<ref>[[سید عباس رضوی\|رضوی، سید عباس]]، [[محمد بن علی ۲ (مقاله)\| مقاله «محمد بن علی»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۹ (کتاب)\|دانشنامه امام خمینی ج۹]] ص ۱۴۷.</ref>		از موضوعات قابل توجه در [[زندگی]] امام جواد{{ع}}، مناظرات آن حضرت به ویژه درباره مسائل [[امامت]] و [[احکام شرعی]] بوده است. ایشان در این‌باره گفتگوهایی با [[شیعیان]] و نیز بزرگان دیگر [[مذاهب اسلامی]] انجام داده است. از جمله [[مناظره]] با [[یحیی بن اکثم]]، درباره [[محرمات]] [[احرام]] در [[حج]]<ref>مسعودی، علی بن حسین، اثبات الوصیه، ص۲۲۴؛ مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار الجامعة لدرر اخبار الائمة الاطهار، ج۵۰، ص۷۶ ـ ۷۷.</ref> و نیز مناظره [[کلامی]] درباره [[روایات]] منسوب به [[پیامبر]]{{صل}} در [[فضایل]] [[خلفا]] که حضرت با استناد به [[قرآن]] و [[سنت]] مسلم پیامبر{{صل}}، [[تحریف]] و ساختگی‌بودن آن گزارش‌ها را [[اثبات]] کرد<ref>طبرسی، احمد بن علی، الاحتجاج علی أهل اللجاج، ج۲، ص۴۴۷.</ref>.<ref>[[سید عباس رضوی\|رضوی، سید عباس]]، [[محمد بن علی ۲ (مقاله)\| مقاله «محمد بن علی»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۹ (کتاب)\|دانشنامه امام خمینی ج۹]] ص ۱۴۷.</ref>

	== مواضع سیاسی ==		== مواضع سیاسی ==

Wasity: جایگزینی متن - 'محمدبن' به 'محمد بن'

2023-06-12T10:02:35Z

جایگزینی متن - 'محمدبن' به 'محمد بن'

نمایش تغییرات

Wasity: /* فرزندان */

2023-01-21T15:16:26Z

فرزندان

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۱ ژانویهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۸:۴۶
خط ۵۸:		خط ۵۸:
	== [[فرزندان]] ==		== [[فرزندان]] ==
	{{اصلی\|فرزندان امام جواد}}		{{اصلی\|فرزندان امام جواد}}
	فرزندان امام همه از ام‌ولد بوده‌اند<ref>قمی، تاریخ قم، ص۵۲۱.</ref> و [[نسل]] امام جواد{{ع}} از طریق امام هادی{{ع}} و [[موسی]] ~~مُبَرقع~~ استمرار یافته است. [[شیخ مفید]] (م ۴۱۳ق) تصریح می‌کند که امام جواد{{ع}} غیر از علی (امام هادی{{ع}}) و موسی (~~مُبرقع~~) فرزند ذکور دیگری نداشت<ref>مفید، الارشاد، ج۲، ص۲۹۵.</ref>. عُمری (م حدود ۴۵۹ق) در المجدی، مبسوط‌تر از منابع پیشین، هشت فرزند برای [[امام جواد]]{{ع}} بر می‌شمارد. وی می‌نویسد: [[امام جواد]] چهار پسر به نام‌های علی ([[امام هادی]]{{ع}})، [[موسی مبرقع]]، محمد و حسن و چهار دختر به نام‌های [[حکیمه]]، [[امامه]]، فاطمه، و بریهه از خود به جای گذاشت<ref>عمری، المجدی، ص۳۲۴.</ref>.		فرزندان امام همه از ام‌ولد بوده‌اند<ref>قمی، تاریخ قم، ص۵۲۱.</ref> و [[نسل]] امام جواد{{ع}} از طریق امام هادی{{ع}} و [[موسی مُبَرقَع]] استمرار یافته است. [[شیخ مفید]] (م ۴۱۳ق) تصریح می‌کند که امام جواد{{ع}} غیر از علی (امام هادی{{ع}}) و موسی ([[مُبَرقَع]]) فرزند ذکور دیگری نداشت<ref>مفید، الارشاد، ج۲، ص۲۹۵.</ref>. عُمری (م حدود ۴۵۹ق) در المجدی، مبسوط‌تر از منابع پیشین، هشت فرزند برای [[امام جواد]]{{ع}} بر می‌شمارد. وی می‌نویسد: [[امام جواد]] چهار پسر به نام‌های علی ([[امام هادی]]{{ع}})، [[موسی مبرقع]]، محمد و حسن و چهار دختر به نام‌های [[حکیمه]]، [[امامه]]، فاطمه، و بریهه از خود به جای گذاشت<ref>عمری، المجدی، ص۳۲۴.</ref>.

	در میان [[فرزندان امام جواد]]{{ع}} به غیر از امام هادی{{ع}} دو تن شناخته شده‌اند: نخست، [[ابواحمد]] [[موسی]]، مشهور به مُبرقع فرزند امام جواد{{ع}} از [[سمانه مغربیه]] در سال ۲۱۴ در [[مدینه]] متولد شد. او [[برادر]] تنی امام هادی{{ع}} است و پس از [[شهادت]] پدر تحت [[سرپرستی]] برادر قرار گرفت. به رغم [[شهرت]] کنونی وی به مُبرقع، منابع کهن از این [[لقب]] یاد نکرده‌اند. پس از امام جواد{{ع}} برخی [[امامت]] موسی را مطرح کردند، اما وی از ایشان [[برائت]] جست<ref>اشعری، المقالات و الفرق، ص۱۰۰؛ نوبختی، فرق الشیعه، ص۹۱.</ref>. دوم، حکیمه فرزند امام جواد{{ع}} از [[زنان]] مشهور در تاریخ اهل بیت است؛ زیرا برادرش امام هادی{{ع}}، [[مادر حضرت مهدی]] را به او سپرد تا بدو [[قرآن]] و [[سنت]] بیاموزد<ref>صدوق، کمال الدین، ج۲، ص۴۱۳.</ref> او [[شاهد]] ولادت [[امام عصر]]{{ع}} بود<ref>جهضمی، تاریخ اهل البیت، ص۱۲۵؛ کلینی، کافی، ج۱، ص۳۳۱؛ صدوق، کمال الدین، ج۲، ص۴۲۸؛ طوسی، الغیبة، ص۲۳۵.</ref> و پس از [[شهادت امام عسکری]]{{ع}} به پرسش‌هایی درباره [[جانشین]] [[امام]] پاسخ داد<ref>طوسی، الغیبة، ص۲۳۰.</ref>.<ref>پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، [[تاریخ اسلام بخش دوم ج۲ (کتاب)\|تاریخ اسلام بخش دوم ج۲]]، ص۱۲۸.</ref>		در میان [[فرزندان امام جواد]]{{ع}} به غیر از امام هادی{{ع}} دو تن شناخته شده‌اند: نخست، [[ابواحمد]] [[موسی]]، مشهور به مُبرقع فرزند امام جواد{{ع}} از [[سمانه مغربیه]] در سال ۲۱۴ در [[مدینه]] متولد شد. او [[برادر]] تنی امام هادی{{ع}} است و پس از [[شهادت]] پدر تحت [[سرپرستی]] برادر قرار گرفت. به رغم [[شهرت]] کنونی وی به مُبرقع، منابع کهن از این [[لقب]] یاد نکرده‌اند. پس از امام جواد{{ع}} برخی [[امامت]] موسی را مطرح کردند، اما وی از ایشان [[برائت]] جست<ref>اشعری، المقالات و الفرق، ص۱۰۰؛ نوبختی، فرق الشیعه، ص۹۱.</ref>. دوم، حکیمه فرزند امام جواد{{ع}} از [[زنان]] مشهور در تاریخ اهل بیت است؛ زیرا برادرش امام هادی{{ع}}، [[مادر حضرت مهدی]] را به او سپرد تا بدو [[قرآن]] و [[سنت]] بیاموزد<ref>صدوق، کمال الدین، ج۲، ص۴۱۳.</ref> او [[شاهد]] ولادت [[امام عصر]]{{ع}} بود<ref>جهضمی، تاریخ اهل البیت، ص۱۲۵؛ کلینی، کافی، ج۱، ص۳۳۱؛ صدوق، کمال الدین، ج۲، ص۴۲۸؛ طوسی، الغیبة، ص۲۳۵.</ref> و پس از [[شهادت امام عسکری]]{{ع}} به پرسش‌هایی درباره [[جانشین]] [[امام]] پاسخ داد<ref>طوسی، الغیبة، ص۲۳۰.</ref>.<ref>پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، [[تاریخ اسلام بخش دوم ج۲ (کتاب)\|تاریخ اسلام بخش دوم ج۲]]، ص۱۲۸.</ref>

Wasity در ‏۲۱ ژانویهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۵:۱۴

2023-01-21T15:14:26Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۱ ژانویهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۸:۴۴
خط ۵۸:		خط ۵۸:
	== [[فرزندان]] ==		== [[فرزندان]] ==
	{{اصلی\|فرزندان امام جواد}}		{{اصلی\|فرزندان امام جواد}}
	فرزندان امام همه از ام‌ولد بوده‌اند<ref>قمی، تاریخ قم، ص۵۲۱.</ref> و [[نسل]] امام جواد{{ع}} از طریق امام هادی{{ع}} و [[موسی]] مُبَرقع استمرار یافته است. [[شیخ مفید]] (م ۴۱۳ق) تصریح می‌کند که امام جواد{{ع}} غیر از علی (امام هادی{{ع}}) و موسی (مُبرقع) فرزند ذکور دیگری نداشت<ref>مفید، الارشاد، ج۲، ص۲۹۵.</ref>. عُمری (م حدود ۴۵۹ق) در المجدی، مبسوط‌تر از منابع پیشین، هشت فرزند برای [[امام جواد]]{{ع}} بر می‌شمارد. وی می‌نویسد: [[امام جواد]] چهار پسر به نام‌های علی ([[امام هادی]]{{ع}})، [[موسی مبرقع]]، محمد و حسن و چهار دختر به نام‌های [[حکیمه]]، [[امامه]]، ~~[[فاطمه]]،~~ و بریهه از خود به جای گذاشت<ref>عمری، المجدی، ص۳۲۴.</ref>.		فرزندان امام همه از ام‌ولد بوده‌اند<ref>قمی، تاریخ قم، ص۵۲۱.</ref> و [[نسل]] امام جواد{{ع}} از طریق امام هادی{{ع}} و [[موسی]] مُبَرقع استمرار یافته است. [[شیخ مفید]] (م ۴۱۳ق) تصریح می‌کند که امام جواد{{ع}} غیر از علی (امام هادی{{ع}}) و موسی (مُبرقع) فرزند ذکور دیگری نداشت<ref>مفید، الارشاد، ج۲، ص۲۹۵.</ref>. عُمری (م حدود ۴۵۹ق) در المجدی، مبسوط‌تر از منابع پیشین، هشت فرزند برای [[امام جواد]]{{ع}} بر می‌شمارد. وی می‌نویسد: [[امام جواد]] چهار پسر به نام‌های علی ([[امام هادی]]{{ع}})، [[موسی مبرقع]]، محمد و حسن و چهار دختر به نام‌های [[حکیمه]]، [[امامه]]، فاطمه، و بریهه از خود به جای گذاشت<ref>عمری، المجدی، ص۳۲۴.</ref>.

	در میان [[فرزندان امام جواد]]{{ع}} به غیر از امام هادی{{ع}} دو تن شناخته شده‌اند: نخست، [[ابواحمد]] [[موسی]]، مشهور به مُبرقع فرزند امام جواد{{ع}} از [[سمانه مغربیه]] در سال ۲۱۴ در [[مدینه]] متولد شد. او [[برادر]] تنی امام هادی{{ع}} است و پس از [[شهادت]] پدر تحت [[سرپرستی]] برادر قرار گرفت. به رغم [[شهرت]] کنونی وی به مُبرقع، منابع کهن از این [[لقب]] یاد نکرده‌اند. پس از امام جواد{{ع}} برخی [[امامت]] موسی را مطرح کردند، اما وی از ایشان [[برائت]] جست<ref>اشعری، المقالات و الفرق، ص۱۰۰؛ نوبختی، فرق الشیعه، ص۹۱.</ref>. دوم، حکیمه فرزند امام جواد{{ع}} از [[زنان]] مشهور در تاریخ اهل بیت است؛ زیرا برادرش امام هادی{{ع}}، [[مادر حضرت مهدی]] را به او سپرد تا بدو [[قرآن]] و [[سنت]] بیاموزد<ref>صدوق، کمال الدین، ج۲، ص۴۱۳.</ref> او [[شاهد]] ولادت [[امام عصر]]{{ع}} بود<ref>جهضمی، تاریخ اهل البیت، ص۱۲۵؛ کلینی، کافی، ج۱، ص۳۳۱؛ صدوق، کمال الدین، ج۲، ص۴۲۸؛ طوسی، الغیبة، ص۲۳۵.</ref> و پس از [[شهادت امام عسکری]]{{ع}} به پرسش‌هایی درباره [[جانشین]] [[امام]] پاسخ داد<ref>طوسی، الغیبة، ص۲۳۰.</ref>.<ref>پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، [[تاریخ اسلام بخش دوم ج۲ (کتاب)\|تاریخ اسلام بخش دوم ج۲]]، ص۱۲۸.</ref>		در میان [[فرزندان امام جواد]]{{ع}} به غیر از امام هادی{{ع}} دو تن شناخته شده‌اند: نخست، [[ابواحمد]] [[موسی]]، مشهور به مُبرقع فرزند امام جواد{{ع}} از [[سمانه مغربیه]] در سال ۲۱۴ در [[مدینه]] متولد شد. او [[برادر]] تنی امام هادی{{ع}} است و پس از [[شهادت]] پدر تحت [[سرپرستی]] برادر قرار گرفت. به رغم [[شهرت]] کنونی وی به مُبرقع، منابع کهن از این [[لقب]] یاد نکرده‌اند. پس از امام جواد{{ع}} برخی [[امامت]] موسی را مطرح کردند، اما وی از ایشان [[برائت]] جست<ref>اشعری، المقالات و الفرق، ص۱۰۰؛ نوبختی، فرق الشیعه، ص۹۱.</ref>. دوم، حکیمه فرزند امام جواد{{ع}} از [[زنان]] مشهور در تاریخ اهل بیت است؛ زیرا برادرش امام هادی{{ع}}، [[مادر حضرت مهدی]] را به او سپرد تا بدو [[قرآن]] و [[سنت]] بیاموزد<ref>صدوق، کمال الدین، ج۲، ص۴۱۳.</ref> او [[شاهد]] ولادت [[امام عصر]]{{ع}} بود<ref>جهضمی، تاریخ اهل البیت، ص۱۲۵؛ کلینی، کافی، ج۱، ص۳۳۱؛ صدوق، کمال الدین، ج۲، ص۴۲۸؛ طوسی، الغیبة، ص۲۳۵.</ref> و پس از [[شهادت امام عسکری]]{{ع}} به پرسش‌هایی درباره [[جانشین]] [[امام]] پاسخ داد<ref>طوسی، الغیبة، ص۲۳۰.</ref>.<ref>پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، [[تاریخ اسلام بخش دوم ج۲ (کتاب)\|تاریخ اسلام بخش دوم ج۲]]، ص۱۲۸.</ref>

Wasity در ‏۲۱ ژانویهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۵:۱۳

2023-01-21T15:13:28Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۱ ژانویهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۸:۴۳
خط ۴۶:		خط ۴۶:
	امام جواد{{ع}} دو [[همسر]] داشت:		امام جواد{{ع}} دو [[همسر]] داشت:
	# ام ولدی [[مغربی]] که نام‌های مختلفی برای وی گفته شده است. این نام‌ها چنین است: [[سمانه]]<ref>کلینی، کافی، ج۱، ص۴۹۸؛ ابن همام، منتخب الانوار، ص۸۴.</ref>، [[سوسن]]<ref>نوبختی، فرق الشیعه، ص۱۳۵؛ صدوق، عیون اخبار الرضا{{ع}}، ج۱، ص۴۱.</ref>، [[غزاله]]، جُمانه، [[حدیث]]، مُدنب<ref>جهضمی، تاریخ اهل البیت، ص۱۲۳، ۱۲۴.</ref>. شکل ظاهری و نگارشی این نام‌ها به گونه‌ای است که زمینه تصحیف را فراهم آورده است. این نام‌ها از یک سو به عنوان همسر امام جواد{{ع}} و از سوی دیگر به عنوان نام مادر امام هادی{{ع}} ذکر شده‌اند<ref>جهضمی، تاریخ اهل البیت، ص۱۲۴؛ نوبختی، فرق الشیعه، ص۹۳؛ ابن همام، منتخب الانوار فی تاریخ الائمة الاطهار، ص۸۴؛ قم، تاریخ قم، ص۵۲۳.</ref>، از این رو می‌توان به این نتیجه رسید که همه این نام‌ها دارای یک مصداق بیشتر نیست و دلالت بر افراد مختلف نمی‌کند.		# ام ولدی [[مغربی]] که نام‌های مختلفی برای وی گفته شده است. این نام‌ها چنین است: [[سمانه]]<ref>کلینی، کافی، ج۱، ص۴۹۸؛ ابن همام، منتخب الانوار، ص۸۴.</ref>، [[سوسن]]<ref>نوبختی، فرق الشیعه، ص۱۳۵؛ صدوق، عیون اخبار الرضا{{ع}}، ج۱، ص۴۱.</ref>، [[غزاله]]، جُمانه، [[حدیث]]، مُدنب<ref>جهضمی، تاریخ اهل البیت، ص۱۲۳، ۱۲۴.</ref>. شکل ظاهری و نگارشی این نام‌ها به گونه‌ای است که زمینه تصحیف را فراهم آورده است. این نام‌ها از یک سو به عنوان همسر امام جواد{{ع}} و از سوی دیگر به عنوان نام مادر امام هادی{{ع}} ذکر شده‌اند<ref>جهضمی، تاریخ اهل البیت، ص۱۲۴؛ نوبختی، فرق الشیعه، ص۹۳؛ ابن همام، منتخب الانوار فی تاریخ الائمة الاطهار، ص۸۴؛ قم، تاریخ قم، ص۵۲۳.</ref>، از این رو می‌توان به این نتیجه رسید که همه این نام‌ها دارای یک مصداق بیشتر نیست و دلالت بر افراد مختلف نمی‌کند.
	# دختر [[مأمون]] که نام او را [[زینب]] ذکر کرده‌اند<ref>خطیب بغدادی، تاریخ بغداد، ج۶، ص۶۰؛ ابن شهرآشوب، مناقب، ج۴، ص۳۸۲.</ref>. بر اساس قول رایج و مشهور کنیه او [[ام فضل]] بود. ام عیسی<ref>ابن طاوس، مهج الدعوات، ص۳۶.</ref> و [[ام الخیر]]<ref>خصیبی، الهدایة الکبری، ص۳۰۴.</ref> نیز برای او به کار رفته است. اطلاعات مربوط به ام فضل به جهت اینکه دختر [[مأمون]] بود، در [[قیاس]] با [[سمانه مغربیه]] بیشتر است.		# دختر [[مأمون]] که نام او را زینب ذکر کرده‌اند<ref>خطیب بغدادی، تاریخ بغداد، ج۶، ص۶۰؛ ابن شهرآشوب، مناقب، ج۴، ص۳۸۲.</ref>. بر اساس قول رایج و مشهور کنیه او [[ام فضل]] بود. ام عیسی<ref>ابن طاوس، مهج الدعوات، ص۳۶.</ref> و [[ام الخیر]]<ref>خصیبی، الهدایة الکبری، ص۳۰۴.</ref> نیز برای او به کار رفته است. اطلاعات مربوط به ام فضل به جهت اینکه دختر [[مأمون]] بود، در [[قیاس]] با [[سمانه مغربیه]] بیشتر است.

	درباره [[زمان]] ازدواج امام جواد{{ع}} با ام فضل، سه [[تاریخ]] مختلف گزارش شده است: پس از [[ولایتعهدی امام رضا]]{{ع}}؛ پس از [[شهادت امام رضا]]{{ع}} و در [[سال ۲۱۵ ق]]. [[طبری]] ذیل حوادث سال ۲۱۵ ق، می‌نویسد: در سال ۲۱۵ ق، در اواخر [[ماه محرم]]، مأمون برای [[جنگ]] با [[رومیان]]، [[بغداد]] را ترک کرد. چون به [[تکریت]] رسید، [[محمد بن علی بن موسی]] ([[امام جواد]]{{ع}}) در [[شب جمعه]] از [[مدینه]] نزد او رفت. مأمون به او هدایایی داد و از او خواست با ام فضل که پیش از این به [[عقد]] او در آمده بود زفاف کند. [[مراسم]] [[ازدواج]] در [[خانه]] [[احمد بن یوسف]] در [[ساحل]] دجله برگزار شد. امام جواد{{ع}} (حدود نه ماه) در آنجا ماند و چون ایام [[حج]] فرا رسید، همراه [[خانواده]] و عیالش به [[مکه]] آمد، سپس به خانه خویش در مدینه رفت و همان جا ماندگار شد<ref>طبری، تاریخ، ج۸، ص۶۲۳.</ref>. [[ازدی]] (م ۳۳۴ق)، در تاریخ الموصل همین تاریخ را به عنوان زمان ازدواج رسمی ثبت کرده است<ref>ازدی، تاریخ الموصل، ج۱، ص۶۴۱.</ref>. در این تاریخ [[امام]] بیست سال داشت و در سفرش به مدینه تنها نبود و همراهانی با او بودند.		درباره [[زمان]] ازدواج امام جواد{{ع}} با ام فضل، سه [[تاریخ]] مختلف گزارش شده است: پس از [[ولایتعهدی امام رضا]]{{ع}}؛ پس از [[شهادت امام رضا]]{{ع}} و در [[سال ۲۱۵ ق]]. [[طبری]] ذیل حوادث سال ۲۱۵ ق، می‌نویسد: در سال ۲۱۵ ق، در اواخر [[ماه محرم]]، مأمون برای [[جنگ]] با [[رومیان]]، [[بغداد]] را ترک کرد. چون به [[تکریت]] رسید، [[محمد بن علی بن موسی]] ([[امام جواد]]{{ع}}) در [[شب جمعه]] از [[مدینه]] نزد او رفت. مأمون به او هدایایی داد و از او خواست با ام فضل که پیش از این به [[عقد]] او در آمده بود زفاف کند. [[مراسم]] [[ازدواج]] در [[خانه]] [[احمد بن یوسف]] در [[ساحل]] دجله برگزار شد. امام جواد{{ع}} (حدود نه ماه) در آنجا ماند و چون ایام [[حج]] فرا رسید، همراه [[خانواده]] و عیالش به [[مکه]] آمد، سپس به خانه خویش در مدینه رفت و همان جا ماندگار شد<ref>طبری، تاریخ، ج۸، ص۶۲۳.</ref>. [[ازدی]] (م ۳۳۴ق)، در تاریخ الموصل همین تاریخ را به عنوان زمان ازدواج رسمی ثبت کرده است<ref>ازدی، تاریخ الموصل، ج۱، ص۶۴۱.</ref>. در این تاریخ [[امام]] بیست سال داشت و در سفرش به مدینه تنها نبود و همراهانی با او بودند.

Wasity: /* لقب، کنیه */

2023-01-21T15:05:22Z

لقب، کنیه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۱ ژانویهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۸:۳۵
خط ۳۵:		خط ۳۵:
	فَانْطَلَقْنَا إِلَى مَكَّةَ فَاشْتَرَاهَا فِي تِلْكَ السَّنَةِ فَلَمْ تَلْبَثْ إِلَّا قَلِيلًا حَتَّى حَمَلَتْ فَوَلَدَتْ ذَلِكَ الْغُلَامَ...}}؛ (کافی، ج۱، ص۳۱۳، ح۱۴).</ref>.<ref>[[سید ابوالفضل طباطبایی اشکذری\|طباطبایی اشکذری، سید ابوالفضل]]، [[دانشنامه جوادالائمه (کتاب)\|دانشنامه جوادالائمه]]، ص۴۸.</ref>		فَانْطَلَقْنَا إِلَى مَكَّةَ فَاشْتَرَاهَا فِي تِلْكَ السَّنَةِ فَلَمْ تَلْبَثْ إِلَّا قَلِيلًا حَتَّى حَمَلَتْ فَوَلَدَتْ ذَلِكَ الْغُلَامَ...}}؛ (کافی، ج۱، ص۳۱۳، ح۱۴).</ref>.<ref>[[سید ابوالفضل طباطبایی اشکذری\|طباطبایی اشکذری، سید ابوالفضل]]، [[دانشنامه جوادالائمه (کتاب)\|دانشنامه جوادالائمه]]، ص۴۸.</ref>

	== ~~[[لقب]]،~~ کنیه ==		== کنیه و القاب ==
	{{اصلی\|القاب امام جواد}}		{{اصلی\|القاب امام جواد}}
	[[امام]] [[محمد بن علی بن موسی الرضا]]{{ع}} بیش از ده لقب دارد<ref>ابن شهرآشوب، مناقب آل ابی طالب، ج۴، ص۳۷۹.</ref>. کهن‌ترین منبعی که [[القاب]] ایشان را آورده، [[تاریخ]] [[اهل البیت]]{{عم}} نصر جَهضَمی (م ۲۵۰ق) است که سه لقب: [[مرتضی]]، قانع و [[وصی]] را برای امام جواد{{ع}} بر شمرده است<ref>نصر جهضمی، تاریخ اهل البیت، ص۱۳۲.</ref>، هرچند منابع کهن، مانند [[بصائر الدرجات]]، المقالات و الفرق، فرق الشیعه و کافی، لقبی برای آن [[حضرت]] نیاورده‌اند.		[[امام]] [[محمد بن علی بن موسی الرضا]]{{ع}} بیش از ده لقب دارد<ref>ابن شهرآشوب، مناقب آل ابی طالب، ج۴، ص۳۷۹.</ref>. کهن‌ترین منبعی که [[القاب]] ایشان را آورده، [[تاریخ]] [[اهل البیت]]{{عم}} نصر جَهضَمی (م ۲۵۰ق) است که سه لقب: [[مرتضی]]، قانع و [[وصی]] را برای امام جواد{{ع}} بر شمرده است<ref>نصر جهضمی، تاریخ اهل البیت، ص۱۳۲.</ref>، هرچند منابع کهن، مانند [[بصائر الدرجات]]، المقالات و الفرق، فرق الشیعه و کافی، لقبی برای آن [[حضرت]] نیاورده‌اند.