امام جواد علیه‌السلام - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Wasity: /* شهادت و زیارتگاه */

2026-05-19T12:45:26Z

شهادت و زیارتگاه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۶:۱۵
خط ۱۳۷:		خط ۱۳۷:

	== شهادت و زیارتگاه ==		== شهادت و زیارتگاه ==
	{{اصلی\|شهادت امام جواد}}		{{اصلی\|شهادت امام جواد\|کاظمین}}
	پس از [[مأمون]]، [[معتصم]] [[خلیفه]] شد و [[همسر]] [[امام]] را تحریک کرد تا [[حضرت جواد]] {{ع}} را [[مسموم]] کند. [[همسر]] [[امام]]، [[ام الفضل]]، با وسوسه او شوهر جوانش را با انگور مسموم کرده و به [[شهادت]] رساند. [[حضرت جواد]] {{ع}} جوان‌ترین [[امام]] [[شیعه]] بود و هنگام [[شهادت]] ۲۵ سال داشت. روز آخر [[ذی قعده]] سال ۲۲۰ هجری، روز [[شهادت]] اوست. [[قبر]] مطهرش در [[کاظمین]]، از شهرهای [[عراق]]، زیارتگاه [[شیعیان]] است<ref>ابن شهرآشوب مازندرانی، محمد بن علی، مناقب آل ابی‌طالب، ج۴، ص۴۱۱؛ کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج۱، ص۴۹۷؛ نوبختی، ابومحمد حسن بن موسی، فرق الشیعة، ص۱۰۰.</ref>.<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ص۱۲۱؛ [[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ‌نامه دینی (کتاب)\|فرهنگ‌نامه دینی]]، ص۲۰۳؛ [[علی اکبر ذاکری\|اکبر ذاکری، علی]]، [[درآمدی بر سیره معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه (کتاب)\|درآمدی بر سیره معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه]]، ص۲۷۷.</ref>		پس از [[مأمون]]، [[معتصم]] [[خلیفه]] شد و [[همسر]] [[امام]] را تحریک کرد تا [[حضرت جواد]] {{ع}} را [[مسموم]] کند. [[همسر]] [[امام]]، [[ام الفضل]]، با وسوسه او شوهر جوانش را با انگور مسموم کرده و به [[شهادت]] رساند. [[حضرت جواد]] {{ع}} جوان‌ترین [[امام]] [[شیعه]] بود و هنگام [[شهادت]] ۲۵ سال داشت. روز آخر [[ذی قعده]] سال ۲۲۰ هجری، روز [[شهادت]] اوست. [[قبر]] مطهرش در [[کاظمین]]، از شهرهای [[عراق]]، زیارتگاه [[شیعیان]] است<ref>ابن شهرآشوب مازندرانی، محمد بن علی، مناقب آل ابی‌طالب، ج۴، ص۴۱۱؛ کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج۱، ص۴۹۷؛ نوبختی، ابومحمد حسن بن موسی، فرق الشیعة، ص۱۰۰.</ref>.<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ص۱۲۱؛ [[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ‌نامه دینی (کتاب)\|فرهنگ‌نامه دینی]]، ص۲۰۳؛ [[علی اکبر ذاکری\|اکبر ذاکری، علی]]، [[درآمدی بر سیره معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه (کتاب)\|درآمدی بر سیره معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه]]، ص۲۷۷.</ref>

Bahmani: /* منابع */

2026-05-19T09:33:16Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۳:۰۳
خط ۱۴۹:		خط ۱۴۹:
	# [[پرونده:1368914.jpg\|22px]] [[عبدالمجید زهادت\|زهادت، عبدالمجید]]، [[معارف و عقاید ۵ (کتاب)\|'''معارف و عقاید ۵''']]		# [[پرونده:1368914.jpg\|22px]] [[عبدالمجید زهادت\|زهادت، عبدالمجید]]، [[معارف و عقاید ۵ (کتاب)\|'''معارف و عقاید ۵''']]
	# [[پرونده:IM010215.jpg\|22px]] [[سید ابوالفضل طباطبایی اشکذری\|طباطبایی اشکذری، سید ابوالفضل]]، [[دانشنامه جوادالائمه (کتاب)\|'''دانشنامه جوادالائمه''']]		# [[پرونده:IM010215.jpg\|22px]] [[سید ابوالفضل طباطبایی اشکذری\|طباطبایی اشکذری، سید ابوالفضل]]، [[دانشنامه جوادالائمه (کتاب)\|'''دانشنامه جوادالائمه''']]
			# [[پرونده:151925.jpg\|22px]] [[سید منذر حکیم\|حکیم، سید منذر]]، [[پیشوایان هدایت ج۱۱ (کتاب)\|'''پیشوایان هدایت ج۱۱''']]
	# [[پرونده: 1100515.jpg\|22px]] [[مهدی کمپانی زارع\|کمپانی زارع، مهدی]]، [[امام محمد بن علی (مقاله)\|مقاله «امام محمد بن علی»]]، [[دانشنامه امام رضا ج۲ (کتاب)\|'''دانشنامه امام رضا ج۲''']]		# [[پرونده: 1100515.jpg\|22px]] [[مهدی کمپانی زارع\|کمپانی زارع، مهدی]]، [[امام محمد بن علی (مقاله)\|مقاله «امام محمد بن علی»]]، [[دانشنامه امام رضا ج۲ (کتاب)\|'''دانشنامه امام رضا ج۲''']]
	# [[پرونده:IM011012.jpg\|22px]] [[مرضیه محمدزاده\|محمدزاده، مرضیه]]، [[زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین (کتاب)\|'''زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین''']]		# [[پرونده:IM011012.jpg\|22px]] [[مرضیه محمدزاده\|محمدزاده، مرضیه]]، [[زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین (کتاب)\|'''زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین''']]

Bahmani: /* اصحاب */

2026-05-19T09:32:34Z

اصحاب

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۳:۰۲
خط ۱۲۸:		خط ۱۲۸:
	== اصحاب ==		== اصحاب ==
	{{اصلی\|اصحاب امام جواد}}		{{اصلی\|اصحاب امام جواد}}
			جمع زیادی از [[عالمان]] و راویان گرد وجود [[امام جواد]]{{ع}} جمع شده، از چشمه جوشان [[دانش]] او که از جدش [[رسول خدا]]{{صل}} به [[ارث]] برده بود بهره می‌گرفتند. آنان [[احادیث]]، گفته و نکته‌های [[بدیع]] و [[حکیمانه]] آن حضرت را تدوین می‌کردند و [[میراث]] ارجمند و گرانسنگی که از اندوخته‌های پربها و کم‌نظیر [[اندیشه]] [[اسلامی]] در دست داریم به [[لطف]] زحمات آن بزرگان فراهم آمده است. آن بزرگان با [[الهام]] گرفتن از [[اعتقادات دینی]] خود مبنی بر حفاظت از احادیث [[امامان معصوم]] به تدوین آن پرداختند و با اقدام خود تراث [[علمی]] [[اهل بیت]]{{عم}} را از گزند حوادث [[روزگار]] و تطاول دست بدخواهان و [[منحرفان]] [[ایمنی]] بخشیدند.

			در روزگاری که [[حاکمان ستمگر عباسی]] و [[اموی]] امامان معصوم{{ع}} را تحت شدیدترین محدودیت‌ها قرار می‌دادند و ارتباط با آنان را منع می‌کردند تا [[امت اسلامی]] را از [[دنباله‌روی]] آنان و [[پیروی]] از ایشان بازدارند، [[پای‌بندی]] یاران امامان{{ع}} که در آن دوره‌های سخت، با [[امامان]] رابطه داشته و در تدوین احادیث آن بزرگان می‌کوشیدند، شایسته [[قدردانی]] و افتخار است.

			این عالمان و راویان که از یاران امامان بودند، آن‌چنان زیر فشار [[قدرت]] [[حاکم]] قرار داشتند که نمی‌توانستند به طور صریح از امامی نام ببرند که از وی [[حدیثی]] یا مطلبی داشتند، با اشاره و بیان برخی اوصاف آن [[امام]]، او را معرفی کرده، [[حدیث]] یا مطلب خود را از او بازمی‌گفتند. از آن‌رو این [[پنهان‌کاری]] صورت می‌گرفت که [[زندان]] و [[مرگ]] در [[انتظار]] کسانی بود که از امامان مطلبی نقل می‌کردند.

			شایان توجه است ۱۲۱ راوی از امام جواد{{ع}} روایت کرده‌اند که در میان آنان [[وکلا]]، اصحاب و خاصان آن حضرت دیده می‌شدند و جماعتی از [[فقیهان]] بزرگ و چهره‌های معروف و مردان و [[زنان]] طالبی را تشکیل می‌دادند. شاعرانی که [[امام]] را [[مدح]] گفته، آنان که افتخار خدمت به امام جواد{{ع}} را ـ چه در [[زمان]] پدرش و چه در [[روزگار]] حضرتش ـ یافته بودند، نیز در شمار راویان از آن حضرت قرار داشتند<ref>نک: عطاردی، مسند الإمام الجواد{{ع}}.</ref>. در جای دیگری ۲۷۵ [[زن]] و مرد به عنوان اصحاب امام جواد{{ع}} نام برده شده‌اند<ref>سید محمد کاظم قزوینی، الإمام الجواد من المهد إلی اللحد.</ref>.<ref>[[سید منذر حکیم\|حکیم، سید منذر]]، [[پیشوایان هدایت ج۱۱ (کتاب)\|پیشوایان هدایت ج۱۱]]، ص۲۶۳ و ۲۸۰.</ref>

	== شهادت و زیارتگاه ==		== شهادت و زیارتگاه ==

Bahmani: /* منابع */

2026-05-19T09:14:47Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۴۴
خط ۱۴۲:		خط ۱۴۲:
	# [[پرونده:1368914.jpg\|22px]] [[عبدالمجید زهادت\|زهادت، عبدالمجید]]، [[معارف و عقاید ۵ (کتاب)\|'''معارف و عقاید ۵''']]		# [[پرونده:1368914.jpg\|22px]] [[عبدالمجید زهادت\|زهادت، عبدالمجید]]، [[معارف و عقاید ۵ (کتاب)\|'''معارف و عقاید ۵''']]
	# [[پرونده:IM010215.jpg\|22px]] [[سید ابوالفضل طباطبایی اشکذری\|طباطبایی اشکذری، سید ابوالفضل]]، [[دانشنامه جوادالائمه (کتاب)\|'''دانشنامه جوادالائمه''']]		# [[پرونده:IM010215.jpg\|22px]] [[سید ابوالفضل طباطبایی اشکذری\|طباطبایی اشکذری، سید ابوالفضل]]، [[دانشنامه جوادالائمه (کتاب)\|'''دانشنامه جوادالائمه''']]
			# [[پرونده: 1100515.jpg\|22px]] [[مهدی کمپانی زارع\|کمپانی زارع، مهدی]]، [[امام محمد بن علی (مقاله)\|مقاله «امام محمد بن علی»]]، [[دانشنامه امام رضا ج۲ (کتاب)\|'''دانشنامه امام رضا ج۲''']]
	# [[پرونده:IM011012.jpg\|22px]] [[مرضیه محمدزاده\|محمدزاده، مرضیه]]، [[زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین (کتاب)\|'''زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین''']]		# [[پرونده:IM011012.jpg\|22px]] [[مرضیه محمدزاده\|محمدزاده، مرضیه]]، [[زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین (کتاب)\|'''زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین''']]
	# [[پرونده:IM010507.jpg\|22px]] پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، [[تاریخ اسلام بخش دوم ج۲ (کتاب)\|'''تاریخ اسلام بخش دوم ج۲''']]		# [[پرونده:IM010507.jpg\|22px]] پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، [[تاریخ اسلام بخش دوم ج۲ (کتاب)\|'''تاریخ اسلام بخش دوم ج۲''']]

Bahmani: /* کنیه‌ها و القاب */

2026-05-19T09:09:58Z

کنیه‌ها و القاب

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۳۹
خط ۴۲:		خط ۴۲:
	{{اصلی\|القاب امام جواد}}		{{اصلی\|القاب امام جواد}}
	[[امام]] [[محمد بن علی بن موسی الرضا]]{{ع}} بیش از ده لقب دارد<ref>ابن شهرآشوب، مناقب آل ابی طالب، ج۴، ص۳۷۹.</ref>. لقب «جواد» که اینک مشهورترین لقب [[نهمین امام]] [[شیعیان]] است<ref>شبلنجی، نور الابصار، ص۳۲۶؛ امین، اعیان الشیعه، ج۲، ص۳۲.</ref> در ضمن مطالبی که مربوط به القاب آن حضرت نیستند، یاد شده است. [[ابن بابویه قمی]] (م ۳۲۹ق) در کتاب [[الامامة و التبصرة من الحیرة]]، دو بار در میان مطالب مربوط به آن حضرت از او با عنوان «جواد» یاد کرده است<ref>ابن بابویه قمی، الامامة و التبصرة، ج۲، ص۹۹.</ref>. نخستین بار [[طبری شیعی]] (م حدود ۴۶۰ق) در ضمن شمارش القاب [[امام نهم]]، لقب جواد را بیان کرده است<ref>طبری، دلائل الامامة، ص۳۹۶.</ref>. [[ابن الرضا]]، لقب عامی بود که به گفته طبرسی (م ۵۴۸ق)، امام جواد، [[امام هادی]] و [[امام عسکری]]{{عم}} بدان شناخته می‌شدند<ref>طبرسی، تاج الموالید، ص۱۰۵؛ تستری، رسالة فی تواریخ النبی و الآل، ص۸۷.</ref>. این [[لقب]] با توجه به مشهور بودن [[امام]] [[علی بن موسی]]{{ع}} به «[[رضا]]»، به [[فرزندان]] و نسل وی داده می‌شد، با این حال در شمارش [[القاب امام جواد]]{{ع}} در منابع کهن از این لقب یادی نشده است.		[[امام]] [[محمد بن علی بن موسی الرضا]]{{ع}} بیش از ده لقب دارد<ref>ابن شهرآشوب، مناقب آل ابی طالب، ج۴، ص۳۷۹.</ref>. لقب «جواد» که اینک مشهورترین لقب [[نهمین امام]] [[شیعیان]] است<ref>شبلنجی، نور الابصار، ص۳۲۶؛ امین، اعیان الشیعه، ج۲، ص۳۲.</ref> در ضمن مطالبی که مربوط به القاب آن حضرت نیستند، یاد شده است. [[ابن بابویه قمی]] (م ۳۲۹ق) در کتاب [[الامامة و التبصرة من الحیرة]]، دو بار در میان مطالب مربوط به آن حضرت از او با عنوان «جواد» یاد کرده است<ref>ابن بابویه قمی، الامامة و التبصرة، ج۲، ص۹۹.</ref>. نخستین بار [[طبری شیعی]] (م حدود ۴۶۰ق) در ضمن شمارش القاب [[امام نهم]]، لقب جواد را بیان کرده است<ref>طبری، دلائل الامامة، ص۳۹۶.</ref>. [[ابن الرضا]]، لقب عامی بود که به گفته طبرسی (م ۵۴۸ق)، امام جواد، [[امام هادی]] و [[امام عسکری]]{{عم}} بدان شناخته می‌شدند<ref>طبرسی، تاج الموالید، ص۱۰۵؛ تستری، رسالة فی تواریخ النبی و الآل، ص۸۷.</ref>. این [[لقب]] با توجه به مشهور بودن [[امام]] [[علی بن موسی]]{{ع}} به «[[رضا]]»، به [[فرزندان]] و نسل وی داده می‌شد، با این حال در شمارش [[القاب امام جواد]]{{ع}} در منابع کهن از این لقب یادی نشده است.
			[[القاب]] متعدد دیگری به حضرت نسبت داده‌اند که از شمار آنها می‌توان به مختار، [[مرضی]]، [[متوکل]]، [[متقی]]، [[زکی]]، [[تقی]]، [[منتجب]]، [[مرتضی]]، قانع و عالم ربانی اشاره کرد<ref>الهدایة الکبری، ص۲۹۵؛ دلائل الإمامة، ص۳۹۶؛ المناقب، ابن‌شهرآشوب، ج۴، ص۳۷۹.</ref>. در روایتی نقل شده که امام رضا {{ع}}، این القاب را برای فرزندش به کار می‌برد: «صادق، [[صابر]]، [[فاضل]]، قرة أعین‌المؤمنین ([[نور]] چشم [[مؤمنان]]) و غَیظ‌المُلحِدین (موجب [[خشم]] [[ملحدان]])»<ref>عیون أخبار الرضا {{ع}}، ج۲، ص۲۵۰؛ مدینة المعاجز، ج۷، ص۱۷۵.</ref>.<ref>[[مهدی کمپانی زارع\|کمپانی زارع، مهدی]]، [[امام محمد بن علی (مقاله)\|مقاله «امام محمد بن علی»]]، [[دانشنامه امام رضا ج۲ (کتاب)\|دانشنامه امام رضا ج۲]]، ص ۴۹۷-۵۰۷.</ref>

	امام به کنیه ابوجعفر مشهور بود<ref>نصر جهضمی، تاریخ اهل البیت، ص۱۳۸؛ ابن همام اسکافی، منتخب الانوار، ص۸۱؛ صدوق، عیون اخبار الرضا{{ع}}، ج۱، ص۴۱.</ref> که با افزودن قید [[ابوجعفر ثانی]]، میان کنیه وی و کنیه امام محمد باقر{{ع}} تمایز داده‌اند<ref>طبرسی، اعلام الوری، ج۲، ص۹۱؛ ابن شهر آشوب، مناقب آل ابی طالب، ج۴، ص۳۷۹.</ref>. دو کنیه ابوعلی و [[ابوعبدالله]] را نیز برای [[امام جواد]]{{ع}} برشمرده‌اند<ref>طبری، دلائل الامامة، ص۳۹۶؛ سبط بن جوزی، تذکرة الخواص، ص۳۲۱.</ref>.<ref>پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، [[تاریخ اسلام بخش دوم ج۲ (کتاب)\|تاریخ اسلام بخش دوم ج۲]]، ص۱۲۴.</ref>		امام به کنیه ابوجعفر مشهور بود<ref>نصر جهضمی، تاریخ اهل البیت، ص۱۳۸؛ ابن همام اسکافی، منتخب الانوار، ص۸۱؛ صدوق، عیون اخبار الرضا{{ع}}، ج۱، ص۴۱.</ref> که با افزودن قید [[ابوجعفر ثانی]]، میان کنیه وی و کنیه امام محمد باقر{{ع}} تمایز داده‌اند<ref>طبرسی، اعلام الوری، ج۲، ص۹۱؛ ابن شهر آشوب، مناقب آل ابی طالب، ج۴، ص۳۷۹.</ref>. دو کنیه ابوعلی و [[ابوعبدالله]] را نیز برای [[امام جواد]]{{ع}} برشمرده‌اند<ref>طبری، دلائل الامامة، ص۳۹۶؛ سبط بن جوزی، تذکرة الخواص، ص۳۲۱.</ref>.<ref>پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، [[تاریخ اسلام بخش دوم ج۲ (کتاب)\|تاریخ اسلام بخش دوم ج۲]]، ص۱۲۴.</ref>

Bahmani: /* منابع */

2026-05-19T09:02:16Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۳۲
خط ۱۴۱:		خط ۱۴۱:
	# [[پرونده:1368914.jpg\|22px]] [[عبدالمجید زهادت\|زهادت، عبدالمجید]]، [[معارف و عقاید ۵ (کتاب)\|'''معارف و عقاید ۵''']]		# [[پرونده:1368914.jpg\|22px]] [[عبدالمجید زهادت\|زهادت، عبدالمجید]]، [[معارف و عقاید ۵ (کتاب)\|'''معارف و عقاید ۵''']]
	# [[پرونده:IM010215.jpg\|22px]] [[سید ابوالفضل طباطبایی اشکذری\|طباطبایی اشکذری، سید ابوالفضل]]، [[دانشنامه جوادالائمه (کتاب)\|'''دانشنامه جوادالائمه''']]		# [[پرونده:IM010215.jpg\|22px]] [[سید ابوالفضل طباطبایی اشکذری\|طباطبایی اشکذری، سید ابوالفضل]]، [[دانشنامه جوادالائمه (کتاب)\|'''دانشنامه جوادالائمه''']]
			# [[پرونده:IM011012.jpg\|22px]] [[مرضیه محمدزاده\|محمدزاده، مرضیه]]، [[زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین (کتاب)\|'''زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین''']]
	# [[پرونده:IM010507.jpg\|22px]] پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، [[تاریخ اسلام بخش دوم ج۲ (کتاب)\|'''تاریخ اسلام بخش دوم ج۲''']]		# [[پرونده:IM010507.jpg\|22px]] پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، [[تاریخ اسلام بخش دوم ج۲ (کتاب)\|'''تاریخ اسلام بخش دوم ج۲''']]
	# [[پرونده:IM009705.jpg\|22px]] [[حیدر مظفری ورسی\|مظفری ورسی، حیدر]]، [[مادران چهارده معصوم (کتاب)\|'''مادران چهارده معصوم''']]		# [[پرونده:IM009705.jpg\|22px]] [[حیدر مظفری ورسی\|مظفری ورسی، حیدر]]، [[مادران چهارده معصوم (کتاب)\|'''مادران چهارده معصوم''']]

Bahmani: /* فرزندان */

2026-05-19T09:01:52Z

فرزندان

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۳۱
خط ۵۹:		خط ۵۹:
	{{اصلی\|فرزندان امام جواد}}		{{اصلی\|فرزندان امام جواد}}
	درباره نام و تعداد فرزندان امام جواد {{ع}} اختلافی شدید پدید آمده است. برخی چهار فرزند برای آن حضرت برشمرده‌اند: دو پسر به نام‌های [[علی بن محمد بن علی الجواد\|علی]] و [[موسی بن محمد بن علی الجواد\|موسی]] و دو دختر به نام‌های [[فاطمه بنت محمد بن علی الجواد\|فاطمه]] و [[أمامه بنت محمد بن علی الجواد\|أمامه]]<ref>ارشاد مفید، ص۳۲۷؛ فصول المهمة (ابن صباغ)، ص۲۷۶؛ نورالابصار، ص۳۳۰.</ref>. برخی نیز برای وی پنج فرزند برشمرده‌اند: دو پسر به نام‌های علی و موسی و سه دختر به نام‌های [[خدیجه بنت محمد بن علی الجواد\|خدیجه]]، [[حکیمه بنت محمد بن علی الجواد\|حکیمه]] و [[ام‌کلثوم بنت محمد بن علی الجواد\|ام‌کلثوم]]<ref>تاریخ قم، ص۲۰۱؛ دلائل الامامة، ص۳۹۷.</ref>.		درباره نام و تعداد فرزندان امام جواد {{ع}} اختلافی شدید پدید آمده است. برخی چهار فرزند برای آن حضرت برشمرده‌اند: دو پسر به نام‌های [[علی بن محمد بن علی الجواد\|علی]] و [[موسی بن محمد بن علی الجواد\|موسی]] و دو دختر به نام‌های [[فاطمه بنت محمد بن علی الجواد\|فاطمه]] و [[أمامه بنت محمد بن علی الجواد\|أمامه]]<ref>ارشاد مفید، ص۳۲۷؛ فصول المهمة (ابن صباغ)، ص۲۷۶؛ نورالابصار، ص۳۳۰.</ref>. برخی نیز برای وی پنج فرزند برشمرده‌اند: دو پسر به نام‌های علی و موسی و سه دختر به نام‌های [[خدیجه بنت محمد بن علی الجواد\|خدیجه]]، [[حکیمه بنت محمد بن علی الجواد\|حکیمه]] و [[ام‌کلثوم بنت محمد بن علی الجواد\|ام‌کلثوم]]<ref>تاریخ قم، ص۲۰۱؛ دلائل الامامة، ص۳۹۷.</ref>.
	برخی شمار [[فرزندان]] آن حضرت را هفت تن<ref>تاج الموالید، ص۱۳.</ref> دانسته‌اند و برخی دیگر هم هشت فرزند: سه پسر به نام‌های علی، موسی، [[یحیی]]، و پنج دختر به نام‌های فاطمه، بهجت، صاحب الروایة، بریهه، حکیمه و خدیجه<ref>الشجرة المبارکه (فخر رازی)، ص۷۸.</ref>.<ref>لازم به یادآوری است که در مصدر اصلی یعنی کتاب الشجرة المبارکة به پنج دختر از امام {{ع}} اشاره کرده است، ولی در مقام نام بردن، از شش دختر نام می‌برد همان‌گونه که در اینجا آمده است - لذا با حفظ امانت در نقل، متذکر می‌شویم که احتمال دارد یکی از نام‌ها لقب برای دیگری باشد. چنان‌که (صاحب الروایة) می‌تواند لقب یکی از فرزندان باشد.</ref>.<ref>[[سید ابوالفضل طباطبایی اشکذری\|طباطبایی اشکذری، سید ابوالفضل]]، [[دانشنامه جوادالائمه (کتاب)\|دانشنامه جوادالائمه]]، ~~ص۵۵~~.</ref>		برخی شمار [[فرزندان]] آن حضرت را هفت تن<ref>تاج الموالید، ص۱۳.</ref> دانسته‌اند و برخی دیگر هم هشت فرزند: سه پسر به نام‌های علی، موسی، [[یحیی]]، و پنج دختر به نام‌های فاطمه، بهجت، صاحب الروایة، بریهه، حکیمه و خدیجه<ref>الشجرة المبارکه (فخر رازی)، ص۷۸.</ref>.<ref>لازم به یادآوری است که در مصدر اصلی یعنی کتاب الشجرة المبارکة به پنج دختر از امام {{ع}} اشاره کرده است، ولی در مقام نام بردن، از شش دختر نام می‌برد همان‌گونه که در اینجا آمده است - لذا با حفظ امانت در نقل، متذکر می‌شویم که احتمال دارد یکی از نام‌ها لقب برای دیگری باشد. چنان‌که (صاحب الروایة) می‌تواند لقب یکی از فرزندان باشد.</ref>.<ref>[[سید ابوالفضل طباطبایی اشکذری\|طباطبایی اشکذری، سید ابوالفضل]]، [[دانشنامه جوادالائمه (کتاب)\|دانشنامه جوادالائمه]]، ص۵۵؛ [[مرضیه محمدزاده\|محمدزاده، مرضیه]]، [[زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین (کتاب)\|زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین]]، ص ۳۲۹.</ref>

	== امامت و ولایت ==		== امامت و ولایت ==

Bahmani: /* فرزندان */

2026-05-19T08:59:14Z

فرزندان

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۲۹
خط ۵۸:		خط ۵۸:
	=== فرزندان ===		=== فرزندان ===
	{{اصلی\|فرزندان امام جواد}}		{{اصلی\|فرزندان امام جواد}}
	درباره نام و تعداد فرزندان امام جواد {{ع}} اختلافی شدید پدید آمده است. برخی چهار فرزند برای آن حضرت برشمرده‌اند: دو پسر به نام‌های علی و [[موسی]] و دو دختر به نام‌های [[فاطمه]] و أمامه<ref>ارشاد مفید، ص۳۲۷؛ فصول المهمة (ابن صباغ)، ص۲۷۶؛ نورالابصار، ص۳۳۰.</ref>. برخی نیز برای وی پنج فرزند برشمرده‌اند: دو پسر به نام‌های علی و موسی و سه دختر به نام‌های [[خدیجه]]، [[حکیمه]] و [[~~ام کلثوم~~]]<ref>تاریخ قم، ص۲۰۱؛ دلائل الامامة، ص۳۹۷.</ref>.		درباره نام و تعداد فرزندان امام جواد {{ع}} اختلافی شدید پدید آمده است. برخی چهار فرزند برای آن حضرت برشمرده‌اند: دو پسر به نام‌های [[علی بن محمد بن علی الجواد\|علی]] و [[موسی بن محمد بن علی الجواد\|موسی]] و دو دختر به نام‌های [[فاطمه بنت محمد بن علی الجواد\|فاطمه]] و [[أمامه بنت محمد بن علی الجواد\|أمامه]]<ref>ارشاد مفید، ص۳۲۷؛ فصول المهمة (ابن صباغ)، ص۲۷۶؛ نورالابصار، ص۳۳۰.</ref>. برخی نیز برای وی پنج فرزند برشمرده‌اند: دو پسر به نام‌های علی و موسی و سه دختر به نام‌های [[خدیجه بنت محمد بن علی الجواد\|خدیجه]]، [[حکیمه بنت محمد بن علی الجواد\|حکیمه]] و [[ام‌کلثوم بنت محمد بن علی الجواد\|ام‌کلثوم]]<ref>تاریخ قم، ص۲۰۱؛ دلائل الامامة، ص۳۹۷.</ref>.
	برخی شمار [[فرزندان]] آن حضرت را هفت تن<ref>تاج الموالید، ص۱۳.</ref> دانسته‌اند و برخی دیگر هم هشت فرزند: سه پسر به نام‌های علی، موسی، [[یحیی]]، و پنج دختر به نام‌های فاطمه، بهجت، صاحب الروایة، بریهه، حکیمه و خدیجه<ref>الشجرة المبارکه (فخر رازی)، ص۷۸.</ref>.<ref>لازم به یادآوری است که در مصدر اصلی یعنی کتاب الشجرة المبارکة به پنج دختر از امام {{ع}} اشاره کرده است، ولی در مقام نام بردن، از شش دختر نام می‌برد همان‌گونه که در اینجا آمده است - لذا با حفظ امانت در نقل، متذکر می‌شویم که احتمال دارد یکی از نام‌ها لقب برای دیگری باشد. چنان‌که (صاحب الروایة) می‌تواند لقب یکی از فرزندان باشد.</ref>.<ref>[[سید ابوالفضل طباطبایی اشکذری\|طباطبایی اشکذری، سید ابوالفضل]]، [[دانشنامه جوادالائمه (کتاب)\|دانشنامه جوادالائمه]]، ص۵۵.</ref>		برخی شمار [[فرزندان]] آن حضرت را هفت تن<ref>تاج الموالید، ص۱۳.</ref> دانسته‌اند و برخی دیگر هم هشت فرزند: سه پسر به نام‌های علی، موسی، [[یحیی]]، و پنج دختر به نام‌های فاطمه، بهجت، صاحب الروایة، بریهه، حکیمه و خدیجه<ref>الشجرة المبارکه (فخر رازی)، ص۷۸.</ref>.<ref>لازم به یادآوری است که در مصدر اصلی یعنی کتاب الشجرة المبارکة به پنج دختر از امام {{ع}} اشاره کرده است، ولی در مقام نام بردن، از شش دختر نام می‌برد همان‌گونه که در اینجا آمده است - لذا با حفظ امانت در نقل، متذکر می‌شویم که احتمال دارد یکی از نام‌ها لقب برای دیگری باشد. چنان‌که (صاحب الروایة) می‌تواند لقب یکی از فرزندان باشد.</ref>.<ref>[[سید ابوالفضل طباطبایی اشکذری\|طباطبایی اشکذری، سید ابوالفضل]]، [[دانشنامه جوادالائمه (کتاب)\|دانشنامه جوادالائمه]]، ص۵۵.</ref>

Bahmani: /* کنیه‌ها و القاب */

2026-05-19T08:34:14Z

کنیه‌ها و القاب

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۰۴
خط ۴۱:		خط ۴۱:
	== کنیه‌ها و القاب ==		== کنیه‌ها و القاب ==
	{{اصلی\|القاب امام جواد}}		{{اصلی\|القاب امام جواد}}
	~~از القاب مشهور~~ امام ~~نهم~~ {{ع}}~~: جواد و تقی و کنیه گرامی‌اش~~ [[~~ابو جعفر ثانی~~]] است<ref>~~شیخ مفید، محمد بن نعمان، مصنفات الشیخ المفید، ج۱۱، ص۲۷۳؛ شیخ عباس قمی، الانوار البهیة، ص۲۲۵~~.</ref>.<ref>[[~~رحمت الله ضیائی ارزگانی\|ضیائی ارزگانی، رحمت الله~~]]، [[~~امامت~~ امام جواد (~~مقاله~~)~~\|امامت~~ امام ~~جواد~~]]، [[~~دانشنامه کلام اسلامی ج۱ (کتاب)\|دانشنامه کلام اسلامی ج۱~~]]~~، ص ۴۲۳-۴۲۴؛~~ [[~~فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه~~]]~~، ص ۱۱۸؛~~ [[علی ~~اکبر ذاکری\|اکبر ذاکری، علی~~]]، [[~~درآمدی بر سیره معصومان~~ در ~~کتاب‌های چهارگانه شیعه (کتاب)\|درآمدی بر سیره معصومان~~ در ~~کتاب‌های چهارگانه شیعه~~]]، ~~ص ۲۷۷؛~~ پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، [[تاریخ اسلام بخش دوم ج۲ (کتاب)\|تاریخ اسلام بخش دوم ج۲]]، ص۱۲۴.</ref>		[[امام]] [[محمد بن علی بن موسی الرضا]]{{ع}} بیش از ده لقب دارد<ref>ابن شهرآشوب، مناقب آل ابی طالب، ج۴، ص۳۷۹.</ref>. لقب «جواد» که اینک مشهورترین لقب [[نهمین امام]] [[شیعیان]] است<ref>شبلنجی، نور الابصار، ص۳۲۶؛ امین، اعیان الشیعه، ج۲، ص۳۲.</ref> در ضمن مطالبی که مربوط به القاب آن حضرت نیستند، یاد شده است. [[ابن بابویه قمی]] (م ۳۲۹ق) در کتاب [[الامامة و التبصرة من الحیرة]]، دو بار در میان مطالب مربوط به آن حضرت از او با عنوان «جواد» یاد کرده است<ref>ابن بابویه قمی، الامامة و التبصرة، ج۲، ص۹۹.</ref>. نخستین بار [[طبری شیعی]] (م حدود ۴۶۰ق) در ضمن شمارش القاب [[امام نهم]]، لقب جواد را بیان کرده است<ref>طبری، دلائل الامامة، ص۳۹۶.</ref>. [[ابن الرضا]]، لقب عامی بود که به گفته طبرسی (م ۵۴۸ق)، امام جواد، [[امام هادی]] و [[امام عسکری]]{{عم}} بدان شناخته می‌شدند<ref>طبرسی، تاج الموالید، ص۱۰۵؛ تستری، رسالة فی تواریخ النبی و الآل، ص۸۷.</ref>. این [[لقب]] با توجه به مشهور بودن [[امام]] [[علی بن موسی]]{{ع}} به «[[رضا]]»، به [[فرزندان]] و نسل وی داده می‌شد، با این حال در شمارش [[القاب امام جواد]]{{ع}} در منابع کهن از این لقب یادی نشده است.

			امام به کنیه ابوجعفر مشهور بود<ref>نصر جهضمی، تاریخ اهل البیت، ص۱۳۸؛ ابن همام اسکافی، منتخب الانوار، ص۸۱؛ صدوق، عیون اخبار الرضا{{ع}}، ج۱، ص۴۱.</ref> که با افزودن قید [[ابوجعفر ثانی]]، میان کنیه وی و کنیه امام محمد باقر{{ع}} تمایز داده‌اند<ref>طبرسی، اعلام الوری، ج۲، ص۹۱؛ ابن شهر آشوب، مناقب آل ابی طالب، ج۴، ص۳۷۹.</ref>. دو کنیه ابوعلی و [[ابوعبدالله]] را نیز برای [[امام جواد]]{{ع}} برشمرده‌اند<ref>طبری، دلائل الامامة، ص۳۹۶؛ سبط بن جوزی، تذکرة الخواص، ص۳۲۱.</ref>.<ref>پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، [[تاریخ اسلام بخش دوم ج۲ (کتاب)\|تاریخ اسلام بخش دوم ج۲]]، ص۱۲۴.</ref>

	==همسران و فرزندان==		==همسران و فرزندان==

Wasity: /* امامت و ولایت */

2026-05-17T10:46:53Z

امامت و ولایت

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۷ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۴:۱۶
خط ۸۸:		خط ۸۸:
	{{اصلی\|کرامات امام جواد}}		{{اصلی\|کرامات امام جواد}}
	از [[امام جواد]] {{ع}} کرامت‌ها و امور خارق العاده‌ای دیده شده که هر یک می‌تواند به عنوان نشانه و علامت مقام و منصب الهی آن حضرت باشد مانند اینکه "ابن حجر هیتمی" [[کرامت]] عجیبی را از [[امام جواد]] {{ع}} [[نقل]] کرده است: مأمون بازهای شکاری داشت و هنگامی که از شهر خارج شد یکی از آنها را برای شکار فرستاد و باز از چشم‌ها دور شد و از هوا برگشت در حالی که در منقارش ماهی کوچکی بود که هنوز زنده بود. مأمون بسیار تعجب کرد و به سمت شهر برگشت و بچه‌ها هنوز مشغول بازی بودند و [[امام جواد]] {{ع}} نیز نزد آنها بود و باز هم بچه‌ها فرار کردند جز [[امام جواد]] {{ع}}. مأمون به او نزدیک شد و گفت: در دستت چیست؟ [[امام]] فرمود: [[خداوند متعال]] در دریای [[قدرت]] خود، ماهیان کوچکی را آفریده است که بازهای شکاری [[پادشاهان]] و [[خلفا]] آنها را شکار می‌کند و به وسیله این ماهی‌ها سلاله [[اهل بیت]] [[رسول خدا]] {{صل}} را [[آزمایش]] می‌کنند. مأمون گفت: {{عربی\|"أَنْتَ ابْنُ الرِّضَا حَقّاً"}}؛ تو به‌راستی که [[فرزند]] [[علی بن موسی الرضا]] هستی!<ref>الصواعق المحرقة علی أهل الرفض و الضلال و الزندقة، ج ۲، ص ۵۹۷.</ref>.<ref>[[عبدالمجید زهادت\|زهادت، عبدالمجید]]، [[معارف و عقاید ۵ (کتاب)\|معارف و عقاید ۵]]، ج۲، ص۸۰.</ref>		از [[امام جواد]] {{ع}} کرامت‌ها و امور خارق العاده‌ای دیده شده که هر یک می‌تواند به عنوان نشانه و علامت مقام و منصب الهی آن حضرت باشد مانند اینکه "ابن حجر هیتمی" [[کرامت]] عجیبی را از [[امام جواد]] {{ع}} [[نقل]] کرده است: مأمون بازهای شکاری داشت و هنگامی که از شهر خارج شد یکی از آنها را برای شکار فرستاد و باز از چشم‌ها دور شد و از هوا برگشت در حالی که در منقارش ماهی کوچکی بود که هنوز زنده بود. مأمون بسیار تعجب کرد و به سمت شهر برگشت و بچه‌ها هنوز مشغول بازی بودند و [[امام جواد]] {{ع}} نیز نزد آنها بود و باز هم بچه‌ها فرار کردند جز [[امام جواد]] {{ع}}. مأمون به او نزدیک شد و گفت: در دستت چیست؟ [[امام]] فرمود: [[خداوند متعال]] در دریای [[قدرت]] خود، ماهیان کوچکی را آفریده است که بازهای شکاری [[پادشاهان]] و [[خلفا]] آنها را شکار می‌کند و به وسیله این ماهی‌ها سلاله [[اهل بیت]] [[رسول خدا]] {{صل}} را [[آزمایش]] می‌کنند. مأمون گفت: {{عربی\|"أَنْتَ ابْنُ الرِّضَا حَقّاً"}}؛ تو به‌راستی که [[فرزند]] [[علی بن موسی الرضا]] هستی!<ref>الصواعق المحرقة علی أهل الرفض و الضلال و الزندقة، ج ۲، ص ۵۹۷.</ref>.<ref>[[عبدالمجید زهادت\|زهادت، عبدالمجید]]، [[معارف و عقاید ۵ (کتاب)\|معارف و عقاید ۵]]، ج۲، ص۸۰.</ref>

			=== مرجعیت علمی و دینی ===
			{{اصلی\|مرجعیت علمی امام جواد\|مناظرات امام جواد}}
			[[امام جواد]]{{ع}} در مدت [[امامت]] هفده ساله خویش، به فعالیت‌های علمی و فرهنگی نیز مشغول بود. در این دوره رخدادهای فرهنگی و علمی بسیاری در [[جهان اسلام]]، به ویژه در مرکزیت آن، روی داد. نسلی از دانشمندان بنام جهان اسلام در این عصر می‌زیستند که هریک برای شکوفایی دانش‌های [[اسلامی]] تلاش بسیاری به انجام رساندند.

			در قرن سوم هجری که در دهه اول آن هم‌زمان با فعالیت‌های علمی امام جواد{{ع}} بود، دانشمندان برجسته‌ای در عرصه‌های مختلف علمی درخشیدند و [[علوم]] مختلف مانند [[فقه]]، [[حدیث]]، [[تفسیر]]، [[کلام]]، [[تاریخ]] و جغرافیا به [[رشد]] و بالندگی رسیدند. در این شرایط، امام جواد{{ع}}، فعالیت‌های فرهنگی و علمی خود را سامان داد و توانست در برابر حرکت‌های [[فرهنگی]] دیگر، به فعالیت‌های علمی و فرهنگی [[امامیه]] جهت داده، مسیر آنان را از دیگران متمایز سازد.

			مجموع روایات برجای‌مانده از [[امام جواد]]{{ع}} ۵۱۹ مورد گزارش شده است. از این تعداد، ۴۳۴ روایت مربوط به سخنان ایشان است که بخشی از آن به نقل از نیاکان آن حضرت و بخشی دیگر فرمان‌های خود آن حضرت هستند<ref>ر.ک: جمعی از پژوهشگران، موسوعة کلمات الامام الجواد{{ع}}.</ref>. روایات مربوط به [[احکام]] ۱۰۴ روایت، روایات [[کلامی]] مربوط به [[توحید]]، [[نبوت]] و [[امامت]]، نود روایت؛ روایات اخلاقی، ۱۱۰ روایت‌اند<ref>پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، [[تاریخ اسلام بخش دوم ج۲ (کتاب)\|تاریخ اسلام بخش دوم ج۲]]، ص۱۴۵ ـ ۱۴۸.</ref>.

	== سرگذشت زندگی ==		== سرگذشت زندگی ==

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۳:۰۳
خط ۱۴۹:		خط ۱۴۹:
	# [[پرونده:1368914.jpg\|22px]] [[عبدالمجید زهادت\|زهادت، عبدالمجید]]، [[معارف و عقاید ۵ (کتاب)\|'''معارف و عقاید ۵''']]		# [[پرونده:1368914.jpg\|22px]] [[عبدالمجید زهادت\|زهادت، عبدالمجید]]، [[معارف و عقاید ۵ (کتاب)\|'''معارف و عقاید ۵''']]
	# [[پرونده:IM010215.jpg\|22px]] [[سید ابوالفضل طباطبایی اشکذری\|طباطبایی اشکذری، سید ابوالفضل]]، [[دانشنامه جوادالائمه (کتاب)\|'''دانشنامه جوادالائمه''']]		# [[پرونده:IM010215.jpg\|22px]] [[سید ابوالفضل طباطبایی اشکذری\|طباطبایی اشکذری، سید ابوالفضل]]، [[دانشنامه جوادالائمه (کتاب)\|'''دانشنامه جوادالائمه''']]
			# [[پرونده:151925.jpg\|22px]] [[سید منذر حکیم\|حکیم، سید منذر]]، [[پیشوایان هدایت ج۱۱ (کتاب)\|'''پیشوایان هدایت ج۱۱''']]
	# [[پرونده: 1100515.jpg\|22px]] [[مهدی کمپانی زارع\|کمپانی زارع، مهدی]]، [[امام محمد بن علی (مقاله)\|مقاله «امام محمد بن علی»]]، [[دانشنامه امام رضا ج۲ (کتاب)\|'''دانشنامه امام رضا ج۲''']]		# [[پرونده: 1100515.jpg\|22px]] [[مهدی کمپانی زارع\|کمپانی زارع، مهدی]]، [[امام محمد بن علی (مقاله)\|مقاله «امام محمد بن علی»]]، [[دانشنامه امام رضا ج۲ (کتاب)\|'''دانشنامه امام رضا ج۲''']]
	# [[پرونده:IM011012.jpg\|22px]] [[مرضیه محمدزاده\|محمدزاده، مرضیه]]، [[زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین (کتاب)\|'''زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین''']]		# [[پرونده:IM011012.jpg\|22px]] [[مرضیه محمدزاده\|محمدزاده، مرضیه]]، [[زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین (کتاب)\|'''زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین''']]

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۴۴
خط ۱۴۲:		خط ۱۴۲:
	# [[پرونده:1368914.jpg\|22px]] [[عبدالمجید زهادت\|زهادت، عبدالمجید]]، [[معارف و عقاید ۵ (کتاب)\|'''معارف و عقاید ۵''']]		# [[پرونده:1368914.jpg\|22px]] [[عبدالمجید زهادت\|زهادت، عبدالمجید]]، [[معارف و عقاید ۵ (کتاب)\|'''معارف و عقاید ۵''']]
	# [[پرونده:IM010215.jpg\|22px]] [[سید ابوالفضل طباطبایی اشکذری\|طباطبایی اشکذری، سید ابوالفضل]]، [[دانشنامه جوادالائمه (کتاب)\|'''دانشنامه جوادالائمه''']]		# [[پرونده:IM010215.jpg\|22px]] [[سید ابوالفضل طباطبایی اشکذری\|طباطبایی اشکذری، سید ابوالفضل]]، [[دانشنامه جوادالائمه (کتاب)\|'''دانشنامه جوادالائمه''']]
			# [[پرونده: 1100515.jpg\|22px]] [[مهدی کمپانی زارع\|کمپانی زارع، مهدی]]، [[امام محمد بن علی (مقاله)\|مقاله «امام محمد بن علی»]]، [[دانشنامه امام رضا ج۲ (کتاب)\|'''دانشنامه امام رضا ج۲''']]
	# [[پرونده:IM011012.jpg\|22px]] [[مرضیه محمدزاده\|محمدزاده، مرضیه]]، [[زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین (کتاب)\|'''زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین''']]		# [[پرونده:IM011012.jpg\|22px]] [[مرضیه محمدزاده\|محمدزاده، مرضیه]]، [[زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین (کتاب)\|'''زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین''']]
	# [[پرونده:IM010507.jpg\|22px]] پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، [[تاریخ اسلام بخش دوم ج۲ (کتاب)\|'''تاریخ اسلام بخش دوم ج۲''']]		# [[پرونده:IM010507.jpg\|22px]] پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، [[تاریخ اسلام بخش دوم ج۲ (کتاب)\|'''تاریخ اسلام بخش دوم ج۲''']]

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۳۲
خط ۱۴۱:		خط ۱۴۱:
	# [[پرونده:1368914.jpg\|22px]] [[عبدالمجید زهادت\|زهادت، عبدالمجید]]، [[معارف و عقاید ۵ (کتاب)\|'''معارف و عقاید ۵''']]		# [[پرونده:1368914.jpg\|22px]] [[عبدالمجید زهادت\|زهادت، عبدالمجید]]، [[معارف و عقاید ۵ (کتاب)\|'''معارف و عقاید ۵''']]
	# [[پرونده:IM010215.jpg\|22px]] [[سید ابوالفضل طباطبایی اشکذری\|طباطبایی اشکذری، سید ابوالفضل]]، [[دانشنامه جوادالائمه (کتاب)\|'''دانشنامه جوادالائمه''']]		# [[پرونده:IM010215.jpg\|22px]] [[سید ابوالفضل طباطبایی اشکذری\|طباطبایی اشکذری، سید ابوالفضل]]، [[دانشنامه جوادالائمه (کتاب)\|'''دانشنامه جوادالائمه''']]
			# [[پرونده:IM011012.jpg\|22px]] [[مرضیه محمدزاده\|محمدزاده، مرضیه]]، [[زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین (کتاب)\|'''زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین''']]
	# [[پرونده:IM010507.jpg\|22px]] پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، [[تاریخ اسلام بخش دوم ج۲ (کتاب)\|'''تاریخ اسلام بخش دوم ج۲''']]		# [[پرونده:IM010507.jpg\|22px]] پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، [[تاریخ اسلام بخش دوم ج۲ (کتاب)\|'''تاریخ اسلام بخش دوم ج۲''']]
	# [[پرونده:IM009705.jpg\|22px]] [[حیدر مظفری ورسی\|مظفری ورسی، حیدر]]، [[مادران چهارده معصوم (کتاب)\|'''مادران چهارده معصوم''']]		# [[پرونده:IM009705.jpg\|22px]] [[حیدر مظفری ورسی\|مظفری ورسی، حیدر]]، [[مادران چهارده معصوم (کتاب)\|'''مادران چهارده معصوم''']]