امام در کلام اسلامی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani در ‏۱۳ ژوئیهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۶:۰۲

2025-07-13T06:02:31Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۳ ژوئیهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۳۲
خط ۲:		خط ۲:
	\| موضوع مرتبط = امام		\| موضوع مرتبط = امام
	\| عنوان مدخل = امام		\| عنوان مدخل = امام
	\| مداخل مرتبط = [[امام در لغت]] - [[امام در قرآن]] - [[امام در تفسیر و علوم قرآنی]] - [[امام در کلام اسلامی]] - [[امام در معارف و سیره علوی]] - [[امام در فقه سیاسی]] - [[مقام امام]] - [[امام از دیدگاه اهل سنت~~]] - [[امام در فقه اسلامی~~]]		\| مداخل مرتبط = [[امام در لغت]] - [[امام در قرآن]] - [[امام در تفسیر و علوم قرآنی]] - [[امام در کلام اسلامی]] - [[امام در معارف و سیره علوی]] - [[امام در فقه اسلامی]] - [[امام در فقه سیاسی]] - [[مقام امام]] - [[امام از دیدگاه اهل سنت]]
	\| پرسش مرتبط = امامت (پرسش)		\| پرسش مرتبط = امامت (پرسش)
	}}		}}

Jaafari در ‏۲۴ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۴:۴۰

2025-05-24T04:40:23Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۱۰
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط = امام		\| موضوع مرتبط = امام
	\| عنوان مدخل = امام		\| عنوان مدخل = امام
	\| مداخل مرتبط = [[امام در لغت]] - [[امام در قرآن]] - [[امام در کلام اسلامی]] - [[امام در فقه سیاسی]] - [[مقام امام]] - [[امام از دیدگاه اهل سنت]] - [[امام در فقه اسلامی]]		\| مداخل مرتبط = [[امام در لغت]] - [[امام در قرآن]] - [[امام در تفسیر و علوم قرآنی]] - [[امام در کلام اسلامی]] - [[امام در معارف و سیره علوی]] - [[امام در فقه سیاسی]] - [[مقام امام]] - [[امام از دیدگاه اهل سنت]] - [[امام در فقه اسلامی]]
	\| پرسش مرتبط = امامت (پرسش)		\| پرسش مرتبط = امامت (پرسش)
	}}		}}

Bahmani در ‏۸ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۲۶

2025-04-08T16:26:31Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۸ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۹:۵۶
خط ۱:		خط ۱:
	~~{{در دست ویرایش ۲\|ماه=[[فروردین]]\|روز=[[۱۹]]\|سال=[[۱۴۰۴]]\|کاربر=Bahmani}}~~
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط = امام		\| موضوع مرتبط = امام

Bahmani در ‏۸ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۲۲

2025-04-08T16:22:35Z

نمایش تغییرات

Bahmani در ‏۸ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۵۵

2025-04-08T09:55:43Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۸ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۲۵
خط ۷:		خط ۷:
	}}		}}

	[[امام]] حق، [[حجت الهی]] و [[خلیفه خدا]] بر روی [[زمین]] است. مأموریت او اقامه حکومت الهی و [[رهبری]] و راهنمایی [[خلق]] است. امام حق - به [[دلایل عقلی]] و [[نقلی]] - متصف به [[علم لدنی]]، [[عصمت]] و [[افضلیت]] بر دیگران از معاصران خویش است و به همین [[دلیل]]، همه ویژگی‌های لازم در فرمانروای دانا و [[عادل]] را ~~- به [[بهترین]] صورت ممکن -~~ داراست و علاوه بر حکمرانی و مدیریت جامعه، [[مرجعیت علمی]] و [[مرجعیت دینی\|دینی]] و [[وساطت در فیض الهی]] نیز بر عهده اوست.		[[امام]] حق، [[حجت الهی]] و [[خلیفه خدا]] بر روی [[زمین]] است. مأموریت او اقامه حکومت الهی و [[رهبری]] و راهنمایی [[خلق]] است. امام حق ـ به [[دلایل عقلی]] و [[نقلی]] ـ متصف به [[علم لدنی]]، [[عصمت]] و [[افضلیت]] بر دیگران از معاصران خویش است و به همین [[دلیل]]، همه ویژگی‌های لازم در فرمانروای دانا و [[عادل]] را داراست و علاوه بر حکمرانی و مدیریت جامعه، [[مرجعیت علمی]] و [[مرجعیت دینی\|دینی]] و [[وساطت در فیض الهی]] نیز بر عهده اوست.

	از آنجا که امام بالاترین مقام بشری را داراست، او [[برترین]] [[الگو]] و [[راهنما]] برای بشریت ~~است~~ و [[گفتار]] و رفتارش [[حجت]] بر [[مردم]] ~~است~~ و [[پیروی]] از او [[واجب]] است. بر اساس [[آیات قرآن]] و [[احادیث]] و [[ادله عقلی]]، [[انتخاب]] و برگزیدگی امام طبق [[دستور الهی]] و نص شرعی صورت گرفته و در حیطه اختیارات [[مردم]] نیست. این امام حق، بالاترین [[درجه]] [[روح]] ([[روح القدس]]) و [[خرد]] (عقل کل) را داراست و همچنین بالاترین درجه ارتباط با خداوند و نزدیکی به او را دارد.		از آنجا که امام بالاترین مقام بشری را داراست، او [[برترین]] [[الگو]] و [[راهنما]] برای بشریت بوده و [[گفتار]] و رفتارش [[حجت]] بر [[مردم]] و [[پیروی]] از او [[واجب]] است. بر اساس [[آیات قرآن]] و [[احادیث]] و [[ادله عقلی]]، [[انتخاب]] و برگزیدگی امام طبق [[دستور الهی]] و نص شرعی صورت گرفته و در حیطه اختیارات [[مردم]] نیست. این امام حق، بالاترین [[درجه]] [[روح]] ([[روح القدس]]) و [[خرد]] (عقل کل) را داراست و همچنین بالاترین درجه ارتباط با خداوند و نزدیکی به او را دارد.

	بر اساس ادله عقلی و [[نقلی]] و ضرورت وجود حجت الهی تا [[روز قیامت]]، در هر عصری امامی از جانب خدا وجود دارد که متولی [[امامت]] و [[ولایت]] بر [[جامعه بشری]] است.		بر اساس ادله عقلی و [[نقلی]] و ضرورت وجود حجت الهی تا [[روز قیامت]]، در هر عصری امامی از جانب خدا وجود دارد که متولی [[امامت]] و [[ولایت]] بر [[جامعه بشری]] است.

	== معناشناسی امام ==		== معناشناسی امام ==

Bahmani در ‏۸ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۰۴

2025-04-08T09:04:16Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۸ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۳۴
خط ۱:		خط ۱:
			{{در دست ویرایش ۲\|ماه=[[فروردین]]\|روز=[[۱۹]]\|سال=[[۱۴۰۴]]\|کاربر=Bahmani}}
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط = امام		\| موضوع مرتبط = امام

Bahmani: /* منابع */

2025-04-08T09:02:26Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۸ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۳۲
خط ۱۷۰:		خط ۱۷۰:
	# [[پرونده:IM010515.jpg\|22px]] [[محمد محمدی ری‌شهری\|محمدی ری‌شهری، محمد]]، [[دانشنامه قرآن و حدیث ج۱۰ (کتاب)\|'''دانشنامه قرآن و حدیث ج۱۰''']]		# [[پرونده:IM010515.jpg\|22px]] [[محمد محمدی ری‌شهری\|محمدی ری‌شهری، محمد]]، [[دانشنامه قرآن و حدیث ج۱۰ (کتاب)\|'''دانشنامه قرآن و حدیث ج۱۰''']]
	# [[پرونده: 38643357.jpg\|22px]] [[محسن اراکی\|اراکی، محسن]]، [https://www.aparat.com/v/FYjv0?playlist=376197 درس اول «امامت در اندیشه اسلامی»]		# [[پرونده: 38643357.jpg\|22px]] [[محسن اراکی\|اراکی، محسن]]، [https://www.aparat.com/v/FYjv0?playlist=376197 درس اول «امامت در اندیشه اسلامی»]
	# [[پرونده: 1100453.jpg\|22px]] [[هادی اکبری ملک‌آبادی\|اکبری]] و [[رقیه یوسفی سوته\|یوسفی]]، [[ولایت از دیدگاه علامه طباطبایی (کتاب)\|'''ولایت از دیدگاه علامه طباطبایی''']]
	# [[پرونده:Imamat.jpg\|22px]] جمعی از نویسندگان، [[امامت‌پژوهی (کتاب)\|'''امامت‌پژوهی''']]		# [[پرونده:Imamat.jpg\|22px]] جمعی از نویسندگان، [[امامت‌پژوهی (کتاب)\|'''امامت‌پژوهی''']]
	# [[پرونده:000055.jpg\|22px]] [[محمد رضا مصطفی‌پور\|مصطفی‌پور، محمد رضا]]، [[امامت - مصطفی‌پور (مقاله)\|مقاله «امامت»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۴ (کتاب)\|'''دائرةالمعارف قرآن کریم ج۴''']]		# [[پرونده:000055.jpg\|22px]] [[محمد رضا مصطفی‌پور\|مصطفی‌پور، محمد رضا]]، [[امامت - مصطفی‌پور (مقاله)\|مقاله «امامت»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۴ (کتاب)\|'''دائرةالمعارف قرآن کریم ج۴''']]

Bahmani: /* امام؛ امیر قافله ولایت */

2025-04-08T09:01:20Z

امام؛ امیر قافله ولایت

@@ خط ۱۰۹: / خط ۱۰۹: @@
 == فرق میان [[نبی]] و [[امام]] ==
 گرچه [[پیامبر]] و [[امام]] هر دو هدایتگرند، لکن [[هدایت]] [[پیامبر]] فقط "[[راهنمایی]]" و به معنای نشان دادن راه است؛ اما [[هدایت]] [[امامان]] "راهبری" به معنای رساندن به مقصود است. با این همه گفتنی است [[امامت]] [[ریاست عامه]] در امر [[دین]] و دنیاست؛ ولی [[مُلک]] منصبی اجرایی در امر [[حکومت]] است که گاهی [[امام]] خود آن را بر عهده می‌گیرد؛ مانند [[حضرت ابراهیم]] {{ع}}، [[پیامبر اکرم]] {{صل}} و [[امام علی بن ابی‌طالب]] {{ع}} و گاهی به [[اذن]] [[خدا]] و با توجه به ملاک‌های خاص، دیگری را به جای خود [[منصوب]] می‌کند؛ مانند [[نصب]] [[طالوت]]<ref>[[محمد رضا مصطفی‌پور|مصطفی‌پور، محمد رضا]]، [[امامت - مصطفی‌پور (مقاله)|مقاله «امامت»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۴ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم ج۴]]، ص۲۲۵.</ref>.
 == امام در اصطلاح متکلمان امامیه ==

Bahmani: /* منابع */

2024-11-09T08:13:44Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۹ نوامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۴۳
خط ۱۹۶:		خط ۱۹۶:
	# [[پرونده:IM010560.jpg\|22px]] [[سلیمان امیری\|امیری، سلیمان]]، [[امامت و دلایل انتصابی بودن آن (کتاب)\|'''امامت و دلایل انتصابی بودن آن''']]		# [[پرونده:IM010560.jpg\|22px]] [[سلیمان امیری\|امیری، سلیمان]]، [[امامت و دلایل انتصابی بودن آن (کتاب)\|'''امامت و دلایل انتصابی بودن آن''']]
	# [[پرونده:IM010732.jpg\|22px]] [[زکیه فلاح یخدانی\|فلاح یخدانی، زکیه]]، [[بررسی شبهات فیصل نور پیرامون عصمت امام (کتاب)\|بررسی شبهات فیصل نور پیرامون عصمت امام]]		# [[پرونده:IM010732.jpg\|22px]] [[زکیه فلاح یخدانی\|فلاح یخدانی، زکیه]]، [[بررسی شبهات فیصل نور پیرامون عصمت امام (کتاب)\|بررسی شبهات فیصل نور پیرامون عصمت امام]]
			# [[پرونده:1379348.jpg\|22px]] [[محمد اسحاق عارفی\|عارفی، محمد اسحاق]]، [[خاتمیت و پرسش‌های نو ج۲ (کتاب)\|'''خاتمیت و پرسش‌های نو ج۲''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

Bahmani: /* امام در اصطلاح متکلمان امامیه */

2024-11-09T08:13:14Z

امام در اصطلاح متکلمان امامیه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۹ نوامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۴۳
خط ۱۴۲:		خط ۱۴۲:
	# [[خواجه نصیرالدین طوسی]] در کتاب تلخیص نقدالمحصل در تعریف «امام» می‌گوید: «امام کسی است که [[ریاست]] فراگیر در [[امور دینی]] و [[دنیایی]] را اصالتاً نه به نیابت از دیگری در این دنیا به عهده دارد»<ref>خواجه نصیرالدین طوسی، تلخیص المحصل، ص۴۲۶.</ref>.		# [[خواجه نصیرالدین طوسی]] در کتاب تلخیص نقدالمحصل در تعریف «امام» می‌گوید: «امام کسی است که [[ریاست]] فراگیر در [[امور دینی]] و [[دنیایی]] را اصالتاً نه به نیابت از دیگری در این دنیا به عهده دارد»<ref>خواجه نصیرالدین طوسی، تلخیص المحصل، ص۴۲۶.</ref>.
	# علمای دیگر به ترتیب قرن، هر کدام تعریفی کرده‌اند؛ مانند [[شیخ طوسی]]<ref>شیخ طوسی، تلخیص الشافی، ج۱، ص۲۰۱ و۲۰۲.</ref>، [[محقق حلی]]<ref>علامه حلی، المسلک، ص۱۸۷.</ref>، [[بحرانی]]<ref>بحرانی، قواعد المرام، ص۱۷۴.</ref>، [[فاضل مقداد]]<ref>فاضل مقداد، ارشاد الطالبین، ص۳۲۵.</ref> و.... آنچه می‌توان از جمع آنها برداشت کرد، تأکید امر [[خلافت]] و نیابت از پیامبر {{صل}} است<ref>[[زهرا یوسفی\|یوسفی، زهرا]]، [[علم امام از دیدگاه شیخ مفید و آیت‌الله جوادی آملی (کتاب)\|علم امام از دیدگاه شیخ مفید و آیت‌الله جوادی آملی]]، ص ۲۱.</ref>.		# علمای دیگر به ترتیب قرن، هر کدام تعریفی کرده‌اند؛ مانند [[شیخ طوسی]]<ref>شیخ طوسی، تلخیص الشافی، ج۱، ص۲۰۱ و۲۰۲.</ref>، [[محقق حلی]]<ref>علامه حلی، المسلک، ص۱۸۷.</ref>، [[بحرانی]]<ref>بحرانی، قواعد المرام، ص۱۷۴.</ref>، [[فاضل مقداد]]<ref>فاضل مقداد، ارشاد الطالبین، ص۳۲۵.</ref> و.... آنچه می‌توان از جمع آنها برداشت کرد، تأکید امر [[خلافت]] و نیابت از پیامبر {{صل}} است<ref>[[زهرا یوسفی\|یوسفی، زهرا]]، [[علم امام از دیدگاه شیخ مفید و آیت‌الله جوادی آملی (کتاب)\|علم امام از دیدگاه شیخ مفید و آیت‌الله جوادی آملی]]، ص ۲۱.</ref>.
			# قاضی عبدالجبار همدانی معتزلی<ref>قاضی عبدالجبار بن احمد همدانی اسد آبادی یکی از بزرگان معتزله و دارای آثار علمی بسیاری است که از معروفترین آثار کلامی او می‌توان به المغنی فی ابواب التوحید و العدل در ۲۰ مجلد و شرح الاصول الخمسه اشاره کرد.</ref>: «امام به کسی گویند که بر مردم [[ولایت]] و [[سرپرستی]] دارد و می‌تواند در امور آنان تصرف کند؛ به گونه‌ای که هیچ قدرتی فراتر از [[قدرت]] او نیست»<ref>{{عربی\|الإمام اسم لمن له الولاية على الأمة و التصرف في أمورهم على وجه لا يكون فوق يده يد}}: قاضی عبد الجبار، شرح الاصول الخمسه، ص۵۰۹.</ref>. وی ولایت و تصرف در امور [[امت]] را در مفهوم امام و [[امامت]] سهیم می‌داند و بخش اخیر سخن او [[احتراز]] از ولایت قاضی و کسانی است که از سوی امام [[منصوب]] می‌گردند؛ زیرا تصرف آنان به سبب [[اذن]] و [[نصب امام]] است.
			# [[ابن سینا]] (۳۷۰- ۴۲۸) امام را این گونه تعریف کرده است: «[[امام]] کسی است که از [[استقلال]] در [[سیاست]]، اصالت در [[عقل]] و [[فضایل اخلاقی]] (همچون [[شجاعت]]، [[عفت]] و حسن تدبیر) برخوردار و [[آگاه]] به کل [[شریعت]] است؛ چندان که کسی آگاه‌تر از او نیست»<ref>ابن سینا، الشفاء، «الالهیات»، ص۴۵۱. متن عبارت شیخ چنین است: {{عربی\|إنه مستقل بالسياسة و إنه أصيل العقل، حاصل عنده الأخلاق الشريفة: الشجاعة و الفقه و حسن التدبير، لأنه عارف بالشريعة حتى لا أعرف منه}}.</ref>. شیخ الرئیس پنج ویژگی را در امام شرط دانسته است: «استقلال در سیاست»، «اصالت در عقل»، «[[اخلاق نیکو]] و برخورداری از فضایل اخلاقی»، «حسن تدبیر» و [[آگاهی]] از [[دین]]؛ چندان که کسی آگاه‌تر از او نباشد». راجع به اصالت در عقل که در عبارت شیخ الرئیس از آن به «اصیل العقل» تعبیر شده است، دو گونه [[تفسیر]] را می‌توان ارائه داد:
			## امام اصالت عقل داشته باشد؛ یعنی دارای عقل محض باشد و [[احساس]] [[عاطفه]] و خیال در [[دانش امام]] و موضع‌گیری‌های او دخیل نباشد.
			## عقل امام مکتسب از دیگران نباشد، بلکه [[برترین]] و کامل‌ترین [[عقل‌ها]] باشد.
			# تعریف [[شیخ طوسی]] (۳۸۵-۴۶۰): «امام کسی است که [[رهبری دینی]] و [[دنیایی]] را با هم بر عهده دارد»<ref>ابوجعفر، محمد بن حسن طوسی، ملقب به شیخ الطائفه، از دانشمندان بزرگ امامیه که در فقه، تفسیر، کلام و حدیث، آثار ارزشمندی از او به جا مانده است. او مؤسس حوزه عملیه شیعیان در نجف اشرف بود و از نامدارترین دانشمندان امامیه به شمار می‌آید.</ref>.
			# [[صدرالدین محمد شیرازی]] (۹۷۹-۱۰۵۰): «امام نزد ما اهل حقیقت، کسی است که از جانب [[رسول خدا]]{{صل}} در تمامی آنچه [[امت]] در کار [[دین]] و دنیایشان به آن نیازمندند، [[نیابت]] داشته باشد و نزد او [[علم]] ظاهر و [[باطن]] و [[تفسیر]] و و [[تأویل قرآن]] و علوم انبیا و [[رسولان]] جمع باشد»<ref>صدر الدین شیرازی، شرح اصول الکافی، ج۲، ص۳۷۴.</ref>.
			# [[محمد باقر مجلسی]] (۱۰۳۷-۱۱۱۰): «مراد از [[امام]] کسی است که در جمیع [[امور دنیا]] و دین، [[مقتدا]] و پیشوای امت باشد؛ به نحوی که [[پیغمبر]]{{صل}} بود، اما به نیابت و [[جانشینی]] پیغمبر{{صل}} و بر [[سبیل]] [[استقلال]]»<ref>محمد باقر مجلسی، حق الیقین، ص۳۷.</ref>.<ref>[[محمد اسحاق عارفی\|عارفی، محمد اسحاق]]، [[خاتمیت و پرسش‌های نو ج۲ (کتاب)\|خاتمیت و پرسش‌های نو ج۲]]، ص ۲۶.</ref>

	==مفهوم اصطلاحی [[امام]]==		==مفهوم اصطلاحی [[امام]]==

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۸ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۳۲
خط ۱۷۰:		خط ۱۷۰:
	# [[پرونده:IM010515.jpg\|22px]] [[محمد محمدی ری‌شهری\|محمدی ری‌شهری، محمد]]، [[دانشنامه قرآن و حدیث ج۱۰ (کتاب)\|'''دانشنامه قرآن و حدیث ج۱۰''']]		# [[پرونده:IM010515.jpg\|22px]] [[محمد محمدی ری‌شهری\|محمدی ری‌شهری، محمد]]، [[دانشنامه قرآن و حدیث ج۱۰ (کتاب)\|'''دانشنامه قرآن و حدیث ج۱۰''']]
	# [[پرونده: 38643357.jpg\|22px]] [[محسن اراکی\|اراکی، محسن]]، [https://www.aparat.com/v/FYjv0?playlist=376197 درس اول «امامت در اندیشه اسلامی»]		# [[پرونده: 38643357.jpg\|22px]] [[محسن اراکی\|اراکی، محسن]]، [https://www.aparat.com/v/FYjv0?playlist=376197 درس اول «امامت در اندیشه اسلامی»]
	# [[پرونده: 1100453.jpg\|22px]] [[هادی اکبری ملک‌آبادی\|اکبری]] و [[رقیه یوسفی سوته\|یوسفی]]، [[ولایت از دیدگاه علامه طباطبایی (کتاب)\|'''ولایت از دیدگاه علامه طباطبایی''']]
	# [[پرونده:Imamat.jpg\|22px]] جمعی از نویسندگان، [[امامت‌پژوهی (کتاب)\|'''امامت‌پژوهی''']]		# [[پرونده:Imamat.jpg\|22px]] جمعی از نویسندگان، [[امامت‌پژوهی (کتاب)\|'''امامت‌پژوهی''']]
	# [[پرونده:000055.jpg\|22px]] [[محمد رضا مصطفی‌پور\|مصطفی‌پور، محمد رضا]]، [[امامت - مصطفی‌پور (مقاله)\|مقاله «امامت»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۴ (کتاب)\|'''دائرةالمعارف قرآن کریم ج۴''']]		# [[پرونده:000055.jpg\|22px]] [[محمد رضا مصطفی‌پور\|مصطفی‌پور، محمد رضا]]، [[امامت - مصطفی‌پور (مقاله)\|مقاله «امامت»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۴ (کتاب)\|'''دائرةالمعارف قرآن کریم ج۴''']]