امام صادق در تاریخ اسلامی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani: /* سرگذشت تاریخی */

2025-01-26T07:49:01Z

سرگذشت تاریخی

Bahmani: /* فضایل و مناقب */

2025-01-26T07:34:55Z

فضایل و مناقب

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۰۴
خط ۸۶:		خط ۸۶:

	== فضایل و مناقب ==		== فضایل و مناقب ==
	{{همچنین ببینید\|~~کرامات~~ امام صادق}}		{{همچنین ببینید\|فضائل امام صادق}}
	امام صادق {{ع}} بر بلندترین قله‌های [[صدق]] و [[اخلاص]] جای داشت و همگان، او را به [[صفات]] [[نیک]] و والا ستوده‌اند. برخی از صفات آن [[امام همام]] {{ع}} عبارت‌اند از:		امام صادق {{ع}} بر بلندترین قله‌های [[صدق]] و [[اخلاص]] جای داشت و همگان، او را به [[صفات]] [[نیک]] و والا ستوده‌اند. برخی از صفات آن [[امام همام]] {{ع}} عبارت‌اند از:
	# '''[[عبادت]]:''' از [[مالک بن انس]] [[روایت]] است "[[جعفر بن محمد]] پیوسته یا در حال [[روزه]] بود و یا [[نماز]] و ذکر [[خدا]]"<ref>علل الشرایع‌، ۲۳۵.</ref>.		# '''[[عبادت]]:''' از [[مالک بن انس]] [[روایت]] است "[[جعفر بن محمد]] پیوسته یا در حال [[روزه]] بود و یا [[نماز]] و ذکر [[خدا]]"<ref>علل الشرایع‌، ۲۳۵.</ref>.

Msadeq: جایگزینی متن - 'زبان فارسی' به 'زبان فارسی'

2024-04-02T20:31:39Z

جایگزینی متن - 'زبان فارسی' به 'زبان فارسی'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳ آوریل ۲۰۲۴، ساعت ۰۰:۰۱
خط ۸۳:		خط ۸۳:
	جایگاه علمی [[امام صادق]] {{ع}} نیاز به [[کشف]] و بیان ندارد. بنابر گزارش [[مفضل بن عمر]]، آن حضرت به [[فضل الهی]]، بر جمیع [[خلق]] [[سلطنت]] [[علمی]] داشت و هر آنچه را که در [[شرق]] و [[غرب]] عالم و در [[آسمان‌ها]] و [[زمین]] بود، می‌دانست<ref>دلائل الامامة، ص۲۶۹.</ref>. [[ابوبصیر]]، [[فضیل بن یسار]]، [[سماعه بن مهران]] و [[امام کاظم]] {{ع}}، از آن حضرت [[روایت]] کرده‌اند که می‌فرمود: “جمیع [[علوم]] [[فرشتگان]] و [[پیامبران]] نزد ماست”<ref>بصائر الدرجات، ج۱، ص۱۰۹-۱۱۲.</ref>. ردیّات آن [[امام]] بر [[اندیشمندان]] نحله‌های مختلف مذهبی و مناظرات او با بزرگان علمای [[عامه]] از جمله [[ابوحنیفه]]<ref>علل الشرایع، ج۱، ص۹۰؛ المناقب، ج۴، ص۲۵۵؛ تهذیب الکمال، ج۵، ص۷۹.</ref> [[سفیان]] ثوری<ref>کشف الغمة، ج۲، ص۱۵۷؛ المناقب، ج۴، ص۲۶۹.</ref>، کلبی<ref>الکافی، ج۱، ص۳۵۰.</ref> و جعد بن درهم<ref>الأمالی للمرتضی، ج۱، ص۳۸۴.</ref> و نیز گفت‌وگوهای پی در پی آن حضرت با دهریون عصر خود، چون [[ابن ابی‌العوجا]]<ref>الکافی، ج۵، ص۳۶۲؛ التوحید، ص۱۲۶ و ۲۹۵؛ تهذیب الاحکام، ج۷، ص۴۲۰.</ref> و [[ابو شاکر دیصانی]]<ref>الکافی، ج۱، ص۷۹؛ التوحید، ص۱۲۲ و ۱۳۳.</ref> تراث [[امامیه]] را سرشار کرده است. [[عمرو بن عبید شامی]] پس از گفت‌وگوی خود با امام در حالی که می‌گریست، به ایشان می‌گفت: «به [[خدا]] [[سوگند]] هر کس با شما در [[علم]] [[دانش]] و [[فضل]] [[نزاع]] کند، هلاک می‌شود»<ref>الفقیه، ج۳، ص۵۶۹.</ref>. وسعت دانش آن حضرت طیف [[عالمان]] عصر خود را درنوردید و [[حاکمان]] و [[سلاطین]] آن [[روزگار]] را نیز به اعترافاتی شگرف واداشت. بنا بر گزارش [[یعقوبی]]، [[منصور دوانیقی]] حضرت را از مصادیق {{متن قرآن\|ثُمَّ أَوْرَثْنَا الْكِتَابَ الَّذِينَ اصْطَفَيْنَا مِنْ عِبَادِنَا}}<ref>«سپس این کتاب را به کسانی از بندگان خویش که برگزیده‌ایم به میراث دادیم» سوره فاطر، آیه ۳۲.</ref> و از پیشتازان [[خیرات]] می‌دانست<ref>التاریخ، ج۲، ص۳۸۳.</ref>.		جایگاه علمی [[امام صادق]] {{ع}} نیاز به [[کشف]] و بیان ندارد. بنابر گزارش [[مفضل بن عمر]]، آن حضرت به [[فضل الهی]]، بر جمیع [[خلق]] [[سلطنت]] [[علمی]] داشت و هر آنچه را که در [[شرق]] و [[غرب]] عالم و در [[آسمان‌ها]] و [[زمین]] بود، می‌دانست<ref>دلائل الامامة، ص۲۶۹.</ref>. [[ابوبصیر]]، [[فضیل بن یسار]]، [[سماعه بن مهران]] و [[امام کاظم]] {{ع}}، از آن حضرت [[روایت]] کرده‌اند که می‌فرمود: “جمیع [[علوم]] [[فرشتگان]] و [[پیامبران]] نزد ماست”<ref>بصائر الدرجات، ج۱، ص۱۰۹-۱۱۲.</ref>. ردیّات آن [[امام]] بر [[اندیشمندان]] نحله‌های مختلف مذهبی و مناظرات او با بزرگان علمای [[عامه]] از جمله [[ابوحنیفه]]<ref>علل الشرایع، ج۱، ص۹۰؛ المناقب، ج۴، ص۲۵۵؛ تهذیب الکمال، ج۵، ص۷۹.</ref> [[سفیان]] ثوری<ref>کشف الغمة، ج۲، ص۱۵۷؛ المناقب، ج۴، ص۲۶۹.</ref>، کلبی<ref>الکافی، ج۱، ص۳۵۰.</ref> و جعد بن درهم<ref>الأمالی للمرتضی، ج۱، ص۳۸۴.</ref> و نیز گفت‌وگوهای پی در پی آن حضرت با دهریون عصر خود، چون [[ابن ابی‌العوجا]]<ref>الکافی، ج۵، ص۳۶۲؛ التوحید، ص۱۲۶ و ۲۹۵؛ تهذیب الاحکام، ج۷، ص۴۲۰.</ref> و [[ابو شاکر دیصانی]]<ref>الکافی، ج۱، ص۷۹؛ التوحید، ص۱۲۲ و ۱۳۳.</ref> تراث [[امامیه]] را سرشار کرده است. [[عمرو بن عبید شامی]] پس از گفت‌وگوی خود با امام در حالی که می‌گریست، به ایشان می‌گفت: «به [[خدا]] [[سوگند]] هر کس با شما در [[علم]] [[دانش]] و [[فضل]] [[نزاع]] کند، هلاک می‌شود»<ref>الفقیه، ج۳، ص۵۶۹.</ref>. وسعت دانش آن حضرت طیف [[عالمان]] عصر خود را درنوردید و [[حاکمان]] و [[سلاطین]] آن [[روزگار]] را نیز به اعترافاتی شگرف واداشت. بنا بر گزارش [[یعقوبی]]، [[منصور دوانیقی]] حضرت را از مصادیق {{متن قرآن\|ثُمَّ أَوْرَثْنَا الْكِتَابَ الَّذِينَ اصْطَفَيْنَا مِنْ عِبَادِنَا}}<ref>«سپس این کتاب را به کسانی از بندگان خویش که برگزیده‌ایم به میراث دادیم» سوره فاطر، آیه ۳۲.</ref> و از پیشتازان [[خیرات]] می‌دانست<ref>التاریخ، ج۲، ص۳۸۳.</ref>.

	علاوه بر مناظرات [[دینی]]، گفت‌وگوهایی از آن حضرت با اندیشمندان سایر علوم نیز برجای مانده که شاهدی دیگر بر وسعت علم آن حضرت است. [[گفت‌وگو]] با طبیب [[هندی]]<ref>الخصال، ج۲، ص۵۱۲.</ref> و عالم [[نصرانی]]<ref>المناقب، ج۴، ج۲۵۶.</ref> در تشریح و طب و [[مناظره]] با [[سعد]] [[یمانی]]<ref>الخصال، ج۲، ص۴۸۹.</ref> و هشام خفاف<ref>الکافی، ج۸، ص۳۵۱.</ref> در [[نجوم]]، در کنار [[تسلط]] آن حضرت به زبان‌های گوناگون از جمله [[عبری]]، [[سریانی]] و نبطی از [[جایگاه]] رفیع [[علمی]] آن حضرت حکایت دارد<ref>بصائر الدرجات، ج۱، ص۲۲۴-۳۳۷.</ref>. عبارت [[فارسی]] آن حضرت در جمع برخی از اهالی [[خراسان]] مبنی بر: هر [[مال]] که از باد آید به دم شود<ref>بصائر الدرجات، ج۱، ص۲۲۴-۳۳۷.</ref> نیز از آشنایی آن حضرت با [[زبان فارسی]] خبر می‌دهد. بنابر گزارش [[عمار ساباطی]] آن حضرت نسبت به همه زبان‌ها افصح بود<ref>بصائر الدرجات، ج۱، ص۳۳۴.</ref>.<ref>[[محمد علی موحدی\|موحدی، محمد علی]]، [[دانشنامه صحیفه سجادیه (کتاب)\|مقاله «امام صادق»، دانشنامه صحیفه سجادیه]]، ص ۸۴.</ref>		علاوه بر مناظرات [[دینی]]، گفت‌وگوهایی از آن حضرت با اندیشمندان سایر علوم نیز برجای مانده که شاهدی دیگر بر وسعت علم آن حضرت است. [[گفت‌وگو]] با طبیب [[هندی]]<ref>الخصال، ج۲، ص۵۱۲.</ref> و عالم [[نصرانی]]<ref>المناقب، ج۴، ج۲۵۶.</ref> در تشریح و طب و [[مناظره]] با [[سعد]] [[یمانی]]<ref>الخصال، ج۲، ص۴۸۹.</ref> و هشام خفاف<ref>الکافی، ج۸، ص۳۵۱.</ref> در [[نجوم]]، در کنار [[تسلط]] آن حضرت به زبان‌های گوناگون از جمله [[عبری]]، [[سریانی]] و نبطی از [[جایگاه]] رفیع [[علمی]] آن حضرت حکایت دارد<ref>بصائر الدرجات، ج۱، ص۲۲۴-۳۳۷.</ref>. عبارت [[فارسی]] آن حضرت در جمع برخی از اهالی [[خراسان]] مبنی بر: هر [[مال]] که از باد آید به دم شود<ref>بصائر الدرجات، ج۱، ص۲۲۴-۳۳۷.</ref> نیز از آشنایی آن حضرت با زبان فارسی خبر می‌دهد. بنابر گزارش [[عمار ساباطی]] آن حضرت نسبت به همه زبان‌ها افصح بود<ref>بصائر الدرجات، ج۱، ص۳۳۴.</ref>.<ref>[[محمد علی موحدی\|موحدی، محمد علی]]، [[دانشنامه صحیفه سجادیه (کتاب)\|مقاله «امام صادق»، دانشنامه صحیفه سجادیه]]، ص ۸۴.</ref>

	== فضایل و مناقب ==		== فضایل و مناقب ==

Wasity: جایگزینی متن - 'صحابیان امام کاظم' به 'صحابیان امام کاظم'

2023-08-06T11:11:07Z

جایگزینی متن - 'صحابیان امام کاظم' به 'صحابیان امام کاظم'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۶ اوت ۲۰۲۳، ساعت ۱۴:۴۱
خط ۳۷:		خط ۳۷:
	پس از [[امام کاظم]]{{ع}}، بیشترین [[اخبار]] درباره اسماعیل، عبـدالله و علی است. اسماعیل را برخی [[عابدترین]] و محبوب‌ترین فرزند امام{{ع}} و برخی همسو با [[غالیان]] و مورد [[نکوهش]] امام{{ع}} دانسته‌اند<ref>طوسی، اختیار معرفة الرجال، ج۲، ص۵۱۴ و ۶۱۲.</ref>. برخی [[جانشینی]] وی را [[باور]] داشتند و حضرت بدون [[کفش]] و [[عبا]] در [[تشییع جنازه]] او حاضر شد و چندین مرتبه صورت او را برای [[مردم]] آشکار کرد تا [[پندار]] جانشینی او را از اذهـان عمومی بزداید<ref>مفید، الارشاد، ج۲، ص۲۰۹ - ۲۱۰.</ref>.		پس از [[امام کاظم]]{{ع}}، بیشترین [[اخبار]] درباره اسماعیل، عبـدالله و علی است. اسماعیل را برخی [[عابدترین]] و محبوب‌ترین فرزند امام{{ع}} و برخی همسو با [[غالیان]] و مورد [[نکوهش]] امام{{ع}} دانسته‌اند<ref>طوسی، اختیار معرفة الرجال، ج۲، ص۵۱۴ و ۶۱۲.</ref>. برخی [[جانشینی]] وی را [[باور]] داشتند و حضرت بدون [[کفش]] و [[عبا]] در [[تشییع جنازه]] او حاضر شد و چندین مرتبه صورت او را برای [[مردم]] آشکار کرد تا [[پندار]] جانشینی او را از اذهـان عمومی بزداید<ref>مفید، الارشاد، ج۲، ص۲۰۹ - ۲۱۰.</ref>.

	عبدالله [[تفکر]] [[مرجئه]]<ref>در ادامه درباره مرجئه و مواجهه امام صادق{{ع}} با آنها سخن خواهیم گفت.</ref> داشت، چندان مورد [[احترام]] [[پدر]] نبود و به دلیل فرزند بزرگ‌تـر بـودن، [[ادعای امامت]] کرد و به زودی یارانش را از دست داد<ref>عبدالله پاها و به نقلی بینی یا سری پهنی داشت که بدین سبب افطح نامیده شد. برخی افطح را نـام پـدر شخصی به نام عبدالله دانسته‌اند که او مردم را به امامت عبدالله فرزند امام صادق{{ع}} دعوت می‌کرد (مفید، الارشاد، ج۲، ص۲۱۱).</ref>. محمد فرزند دیگر امام به سبب زیبایی به دیباج (حریر) معروف شد. او فردی باتقوا و [[سخاوتمند]] بود و به رغم [[عابد]] بودن و داشتن تقـوای شخصی، [[گرایش]] [[زیدی]] داشت و به همراه زیدیان در مکـه علیـه مـأمـون قـیـام کـرد و [[شکست]] خورد<ref>مفید، الارشاد، ج۲، ص۲۱۱ – ۲۱۴.</ref>. علی فرزند کوچک [[امام]]{{ع}}، جَدّ [[سادات]] عُرَیضی<ref>قمی، تاریخ قم، ص۲۲۴. سادات عریضی زیاد و معروف به عریضیون هستند: ابن عنبه، عمدة الطالب، ص۲۴۲.</ref> از راویـان مـورد [[اعتماد]]، در شمار [[صحابیان~~]] [[~~امام کاظم]]{{ع}}، [[امام رضا]]{{ع}} و [[امام جواد]]{{ع}} و مؤلف کتابی به نام «مسائل» بود و تا [[عصر امام هادی]]{{ع}} زیست<ref>نجاشی، رجال، ص۲۵۱.</ref>. سه [[مزار]] در عُریض، سمنان و [[قم]] به او منتسب است<ref>پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، [[تاریخ اسلام بخش اول ج۲ (کتاب)\|تاریخ اسلام بخش اول ج۲]]، ص ۲۵۸.</ref>.		عبدالله [[تفکر]] [[مرجئه]]<ref>در ادامه درباره مرجئه و مواجهه امام صادق{{ع}} با آنها سخن خواهیم گفت.</ref> داشت، چندان مورد [[احترام]] [[پدر]] نبود و به دلیل فرزند بزرگ‌تـر بـودن، [[ادعای امامت]] کرد و به زودی یارانش را از دست داد<ref>عبدالله پاها و به نقلی بینی یا سری پهنی داشت که بدین سبب افطح نامیده شد. برخی افطح را نـام پـدر شخصی به نام عبدالله دانسته‌اند که او مردم را به امامت عبدالله فرزند امام صادق{{ع}} دعوت می‌کرد (مفید، الارشاد، ج۲، ص۲۱۱).</ref>. محمد فرزند دیگر امام به سبب زیبایی به دیباج (حریر) معروف شد. او فردی باتقوا و [[سخاوتمند]] بود و به رغم [[عابد]] بودن و داشتن تقـوای شخصی، [[گرایش]] [[زیدی]] داشت و به همراه زیدیان در مکـه علیـه مـأمـون قـیـام کـرد و [[شکست]] خورد<ref>مفید، الارشاد، ج۲، ص۲۱۱ – ۲۱۴.</ref>. علی فرزند کوچک [[امام]]{{ع}}، جَدّ [[سادات]] عُرَیضی<ref>قمی، تاریخ قم، ص۲۲۴. سادات عریضی زیاد و معروف به عریضیون هستند: ابن عنبه، عمدة الطالب، ص۲۴۲.</ref> از راویـان مـورد [[اعتماد]]، در شمار [[صحابیان امام کاظم]]{{ع}}، [[امام رضا]]{{ع}} و [[امام جواد]]{{ع}} و مؤلف کتابی به نام «مسائل» بود و تا [[عصر امام هادی]]{{ع}} زیست<ref>نجاشی، رجال، ص۲۵۱.</ref>. سه [[مزار]] در عُریض، سمنان و [[قم]] به او منتسب است<ref>پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، [[تاریخ اسلام بخش اول ج۲ (کتاب)\|تاریخ اسلام بخش اول ج۲]]، ص ۲۵۸.</ref>.

	== سرگذشت تاریخی ==		== سرگذشت تاریخی ==

Wasity: جایگزینی متن - 'احمدبن' به 'احمد بن'

2023-06-14T17:02:50Z

جایگزینی متن - 'احمدبن' به 'احمد بن'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۴ ژوئن ۲۰۲۳، ساعت ۲۰:۳۲
خط ۹۵:		خط ۹۵:
	=== [[امام صادق]] {{ع}} از نگاه دانشمندان [[اهل‌سنت]] ===		=== [[امام صادق]] {{ع}} از نگاه دانشمندان [[اهل‌سنت]] ===
	{{اصلی\|امام صادق از دیدگاه اهل سنت}}		{{اصلی\|امام صادق از دیدگاه اهل سنت}}
	صرف‌نظر از چند استثنا، اکثریت [[عالمان]] [[اهل سنت]]، امام صادق {{ع}} را به نیکویی ستوده و او را توثیق نموده‌اند. جز [[محمد بن اسماعیل بخاری]](م ۲۵۶ق) که [[احادیث]] [[امام]] را در صحیح خود ترک کرده است، سایر صاحبان کتب شش‌گانه از آن حضرت [[روایت]] نموده‌اند. بزرگان [[اصحاب]] [[رأی]] و نامداران [[اهل حدیث]]، به رغم [[اختلافات]] گسترده با حضرت در [[فقه]] و [[کلام]]، به شاگردی آن حضرت می‌بالیدند و از آن جناب با اوصافی بلند یاد می‌نمودند. [[ابوحنیفه]] امام صادق {{ع}} را “افقه الناس” می‌خواند<ref>تهذیب الکمال، ج۷، ص۴۲۰؛ سیر اعلام النبلا، ج۶، ص۲۵۶.</ref>. [[مالک بن انس]] درباره آن حضرت می‌گفت: هیچ چشمی ندیده و هیچ گوشی نشنیده و به هیچ [[قلبی]] خطور نکرده است، بشری [[افضل]] از [[جعفر بن محمد]] در [[علم]] و [[فضل]] و [[تقوا]]<ref>المناقب، ج۴، ص۲۴۸.</ref> همو در بیان حالات امام می‌گفت: "هیچ‌گاه او را ندیدم مگر اینکه یا [[نماز]] می‌گزارد، یا [[روزه]] بود و یا به [[قرائت قرآن]] اشتغال داشت"<ref>تهذیب التهدیب، ج۲، ص۸۸.</ref>. بنابر گزارش [[مزی عمرو بن ثابت]] و [[صالح بن ابی‌الاسود]]، حضرت در میان اصحاب [[عامه]] {{متن حدیث\|سَلُونِي‏ قَبْلَ‏ أَنْ‏ تَفْقِدُونِي‏}} می‌گفت و می‌فرمود: پس از من هیچ کسی شما را به احادیثی مانند احادیث من [[آگاه]] نمی‌سازد<ref>تهذیب الکمال، ج۷، ص۴۲۰.</ref>. با این حال برخی از [[اندیشمندان]] [[سنّی]] تلاش‌هایی در جهت کمرنگ نشان دادن [[جایگاه علمی امام]] و ترک احادیث آن حضرت از خود بروز داده‌اند. برای نمونه [[محمد بن سعد]](م ۲۳۰ق) آن حضرت را در [[نقل حدیث]]، ضعیف می‌انگاشت و می‌گفت: جعفر بن محمد یک بار ادعا می‌کرد این احادیث را از پدرم شنیده‌ام و بار دیگر مدعی می‌شد که در مکتوبات پدرم یافته‌ام<ref>تهذیب التهذیب، ج۷، ص۴۲۰.</ref>. اما او توجه نداشته است که چنین مطلبی ـ به فرض صدور آن ـ نافی [[وثاقت]] گوینده نیست، زیرا شرط [[تعارض]]، [[وحدت]] موضوع و هم‌سانی شرایط است. [[ابن حجر عسقلانی]] در ردّ [[پندار]] [[ابن سعد]] و در [[دفاع]] از [[وثاقت]] آن [[امام]]، ذیل این حکایت می‌نویسد: احتمال دارد [[احادیث]] مختلفی مورد سؤال واقع شده باشد... ، همین پاسخ امام، دلالت بر وثاقت و دقت نظر او دارد<ref>تهذیب التهذیب، ج۷، ص۴۲۰.</ref><ref>الصحیفة السجادیة، امام زین‌العابدین {{ع}}؛ دلائل الامامه، محمد الاملی، قم، بعثت، ۱۴۱۳ ق؛ التوحید، محمد بن بابویه، قم، جامعه مدرسین، ۱۳۹۸ ق، الخصال، محمد بن بابویه، قم، جامعه مدرسین، ۱۳۶۲ ش؛ عیون اخبار الرضا {{ع}}، محمد بن بابویه، تهران، جهان، ۱۳۷۸ ق، کمال‌الدین، محمد بن بابویه، تهران، الاسلامیه، ۱۳۹۵ ق؛ علل الشرائع، محمد بن بابویه، قم، الداوری، ۱۳۸۵ ش؛ الفقیه، محمد بن بابویه، قم، انتشارات اسلامی، ۱۴۱۳ ق؛ تهذیب التهذیب، ~~احمدبن~~ حجر، بیروت، دارالفکر، ۱۹۸۴ م؛ دعائم الاسلام، نعمان بن حیون، قم، مؤسسه آل البیت، ۱۳۸۵ ق؛ شرح الاخبار، نعمان بن حیون، جامعه مدرسین، ۱۴۰۹ ق؛ المناقب، محمد بن شهرآشوب، قم، علامه، ۱۳۷۹ ق؛ عیون المعجزات، حسین بن عبدالوهاب قم، الداوری، بی‌تا؛ کشف الغمه، علی الاربلی، تبریز، بنی‌هاشمی، ۱۳۸۱ ق؛ کفایه الاثر، علی الخراز، قم، بیدار، ۱۴۰۱ ق؛ سیر اعلام النبلاء محمد الذهبی، الرساله، ط ۳، ۱۴۰۵ ق؛ الخرائج و الجرائح، سعید الراوندی، قم، الامام المهدی، ۱۴۰۹ ق؛ بصائر الدرجات، محمد الصفار، قم، مرعشی نجفی، ۱۴۰۴ ق؛ اعلام الوری، فضل الطبرسی، تهران، اسلامیه، ۱۳۹۷ ق؛ تهذیب الاحکام، محمد الطوسی، تهران، اسلامیه، ۱۴۰۷ ق؛ الامالی، علی علم الهدی الشریف المرتضی، قاهره، دارالفکر، ۱۹۹۸ م؛ التفسیر، محمد العیاشی، تهران، العلمیه، ۱۳۸۰ ق؛ اختیار معرفه الرجال، محمد الکشی، مشهد، ۱۴۰۹ ق؛ الکافی، محمد الکلینی، تهران، الاسلامیه، ۱۴۰۷ ق؛ بحارالانوار، محمدباقر المجلسی، بیروت، دار احیاء التراث، ۱۴۰۳ ق؛ اثبات الوصیة، علی المسعودی، قم، انصاریان، ۱۴۲۶ ق؛ الارشاد، محمد المفید، قم، کنگره شیخ مفید، ۱۴۱۳ ق؛ الغیبه، محمد النعمانی، تهران، صدوق، ۱۳۹۷ ق؛ روضة الواعظین، فتال النیسابوری، قم، رضی، ۱۳۷۵ ش؛ التاریخ، احمد الیعقوبی، بیروت، دارصادر، بی‌تا.</ref>.<ref>[[محمد علی موحدی\|موحدی، محمد علی]]، [[دانشنامه صحیفه سجادیه (کتاب)\|مقاله «امام صادق»، دانشنامه صحیفه سجادیه]]، ص ۸۵.</ref>		صرف‌نظر از چند استثنا، اکثریت [[عالمان]] [[اهل سنت]]، امام صادق {{ع}} را به نیکویی ستوده و او را توثیق نموده‌اند. جز [[محمد بن اسماعیل بخاری]](م ۲۵۶ق) که [[احادیث]] [[امام]] را در صحیح خود ترک کرده است، سایر صاحبان کتب شش‌گانه از آن حضرت [[روایت]] نموده‌اند. بزرگان [[اصحاب]] [[رأی]] و نامداران [[اهل حدیث]]، به رغم [[اختلافات]] گسترده با حضرت در [[فقه]] و [[کلام]]، به شاگردی آن حضرت می‌بالیدند و از آن جناب با اوصافی بلند یاد می‌نمودند. [[ابوحنیفه]] امام صادق {{ع}} را “افقه الناس” می‌خواند<ref>تهذیب الکمال، ج۷، ص۴۲۰؛ سیر اعلام النبلا، ج۶، ص۲۵۶.</ref>. [[مالک بن انس]] درباره آن حضرت می‌گفت: هیچ چشمی ندیده و هیچ گوشی نشنیده و به هیچ [[قلبی]] خطور نکرده است، بشری [[افضل]] از [[جعفر بن محمد]] در [[علم]] و [[فضل]] و [[تقوا]]<ref>المناقب، ج۴، ص۲۴۸.</ref> همو در بیان حالات امام می‌گفت: "هیچ‌گاه او را ندیدم مگر اینکه یا [[نماز]] می‌گزارد، یا [[روزه]] بود و یا به [[قرائت قرآن]] اشتغال داشت"<ref>تهذیب التهدیب، ج۲، ص۸۸.</ref>. بنابر گزارش [[مزی عمرو بن ثابت]] و [[صالح بن ابی‌الاسود]]، حضرت در میان اصحاب [[عامه]] {{متن حدیث\|سَلُونِي‏ قَبْلَ‏ أَنْ‏ تَفْقِدُونِي‏}} می‌گفت و می‌فرمود: پس از من هیچ کسی شما را به احادیثی مانند احادیث من [[آگاه]] نمی‌سازد<ref>تهذیب الکمال، ج۷، ص۴۲۰.</ref>. با این حال برخی از [[اندیشمندان]] [[سنّی]] تلاش‌هایی در جهت کمرنگ نشان دادن [[جایگاه علمی امام]] و ترک احادیث آن حضرت از خود بروز داده‌اند. برای نمونه [[محمد بن سعد]](م ۲۳۰ق) آن حضرت را در [[نقل حدیث]]، ضعیف می‌انگاشت و می‌گفت: جعفر بن محمد یک بار ادعا می‌کرد این احادیث را از پدرم شنیده‌ام و بار دیگر مدعی می‌شد که در مکتوبات پدرم یافته‌ام<ref>تهذیب التهذیب، ج۷، ص۴۲۰.</ref>. اما او توجه نداشته است که چنین مطلبی ـ به فرض صدور آن ـ نافی [[وثاقت]] گوینده نیست، زیرا شرط [[تعارض]]، [[وحدت]] موضوع و هم‌سانی شرایط است. [[ابن حجر عسقلانی]] در ردّ [[پندار]] [[ابن سعد]] و در [[دفاع]] از [[وثاقت]] آن [[امام]]، ذیل این حکایت می‌نویسد: احتمال دارد [[احادیث]] مختلفی مورد سؤال واقع شده باشد... ، همین پاسخ امام، دلالت بر وثاقت و دقت نظر او دارد<ref>تهذیب التهذیب، ج۷، ص۴۲۰.</ref><ref>الصحیفة السجادیة، امام زین‌العابدین {{ع}}؛ دلائل الامامه، محمد الاملی، قم، بعثت، ۱۴۱۳ ق؛ التوحید، محمد بن بابویه، قم، جامعه مدرسین، ۱۳۹۸ ق، الخصال، محمد بن بابویه، قم، جامعه مدرسین، ۱۳۶۲ ش؛ عیون اخبار الرضا {{ع}}، محمد بن بابویه، تهران، جهان، ۱۳۷۸ ق، کمال‌الدین، محمد بن بابویه، تهران، الاسلامیه، ۱۳۹۵ ق؛ علل الشرائع، محمد بن بابویه، قم، الداوری، ۱۳۸۵ ش؛ الفقیه، محمد بن بابویه، قم، انتشارات اسلامی، ۱۴۱۳ ق؛ تهذیب التهذیب، احمد بن حجر، بیروت، دارالفکر، ۱۹۸۴ م؛ دعائم الاسلام، نعمان بن حیون، قم، مؤسسه آل البیت، ۱۳۸۵ ق؛ شرح الاخبار، نعمان بن حیون، جامعه مدرسین، ۱۴۰۹ ق؛ المناقب، محمد بن شهرآشوب، قم، علامه، ۱۳۷۹ ق؛ عیون المعجزات، حسین بن عبدالوهاب قم، الداوری، بی‌تا؛ کشف الغمه، علی الاربلی، تبریز، بنی‌هاشمی، ۱۳۸۱ ق؛ کفایه الاثر، علی الخراز، قم، بیدار، ۱۴۰۱ ق؛ سیر اعلام النبلاء محمد الذهبی، الرساله، ط ۳، ۱۴۰۵ ق؛ الخرائج و الجرائح، سعید الراوندی، قم، الامام المهدی، ۱۴۰۹ ق؛ بصائر الدرجات، محمد الصفار، قم، مرعشی نجفی، ۱۴۰۴ ق؛ اعلام الوری، فضل الطبرسی، تهران، اسلامیه، ۱۳۹۷ ق؛ تهذیب الاحکام، محمد الطوسی، تهران، اسلامیه، ۱۴۰۷ ق؛ الامالی، علی علم الهدی الشریف المرتضی، قاهره، دارالفکر، ۱۹۹۸ م؛ التفسیر، محمد العیاشی، تهران، العلمیه، ۱۳۸۰ ق؛ اختیار معرفه الرجال، محمد الکشی، مشهد، ۱۴۰۹ ق؛ الکافی، محمد الکلینی، تهران، الاسلامیه، ۱۴۰۷ ق؛ بحارالانوار، محمدباقر المجلسی، بیروت، دار احیاء التراث، ۱۴۰۳ ق؛ اثبات الوصیة، علی المسعودی، قم، انصاریان، ۱۴۲۶ ق؛ الارشاد، محمد المفید، قم، کنگره شیخ مفید، ۱۴۱۳ ق؛ الغیبه، محمد النعمانی، تهران، صدوق، ۱۳۹۷ ق؛ روضة الواعظین، فتال النیسابوری، قم، رضی، ۱۳۷۵ ش؛ التاریخ، احمد الیعقوبی، بیروت، دارصادر، بی‌تا.</ref>.<ref>[[محمد علی موحدی\|موحدی، محمد علی]]، [[دانشنامه صحیفه سجادیه (کتاب)\|مقاله «امام صادق»، دانشنامه صحیفه سجادیه]]، ص ۸۵.</ref>

	== شهادت و محل دفن ==		== شهادت و محل دفن ==

Wasity: جایگزینی متن - 'محمدبن' به 'محمد بن'

2023-06-12T10:20:13Z

جایگزینی متن - 'محمدبن' به 'محمد بن'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۲ ژوئن ۲۰۲۳، ساعت ۱۳:۵۰
خط ۹۵:		خط ۹۵:
	=== [[امام صادق]] {{ع}} از نگاه دانشمندان [[اهل‌سنت]] ===		=== [[امام صادق]] {{ع}} از نگاه دانشمندان [[اهل‌سنت]] ===
	{{اصلی\|امام صادق از دیدگاه اهل سنت}}		{{اصلی\|امام صادق از دیدگاه اهل سنت}}
	صرف‌نظر از چند استثنا، اکثریت [[عالمان]] [[اهل سنت]]، امام صادق {{ع}} را به نیکویی ستوده و او را توثیق نموده‌اند. جز [[محمد بن اسماعیل بخاری]](م ۲۵۶ق) که [[احادیث]] [[امام]] را در صحیح خود ترک کرده است، سایر صاحبان کتب شش‌گانه از آن حضرت [[روایت]] نموده‌اند. بزرگان [[اصحاب]] [[رأی]] و نامداران [[اهل حدیث]]، به رغم [[اختلافات]] گسترده با حضرت در [[فقه]] و [[کلام]]، به شاگردی آن حضرت می‌بالیدند و از آن جناب با اوصافی بلند یاد می‌نمودند. [[ابوحنیفه]] امام صادق {{ع}} را “افقه الناس” می‌خواند<ref>تهذیب الکمال، ج۷، ص۴۲۰؛ سیر اعلام النبلا، ج۶، ص۲۵۶.</ref>. [[مالک بن انس]] درباره آن حضرت می‌گفت: هیچ چشمی ندیده و هیچ گوشی نشنیده و به هیچ [[قلبی]] خطور نکرده است، بشری [[افضل]] از [[جعفر بن محمد]] در [[علم]] و [[فضل]] و [[تقوا]]<ref>المناقب، ج۴، ص۲۴۸.</ref> همو در بیان حالات امام می‌گفت: "هیچ‌گاه او را ندیدم مگر اینکه یا [[نماز]] می‌گزارد، یا [[روزه]] بود و یا به [[قرائت قرآن]] اشتغال داشت"<ref>تهذیب التهدیب، ج۲، ص۸۸.</ref>. بنابر گزارش [[مزی عمرو بن ثابت]] و [[صالح بن ابی‌الاسود]]، حضرت در میان اصحاب [[عامه]] {{متن حدیث\|سَلُونِي‏ قَبْلَ‏ أَنْ‏ تَفْقِدُونِي‏}} می‌گفت و می‌فرمود: پس از من هیچ کسی شما را به احادیثی مانند احادیث من [[آگاه]] نمی‌سازد<ref>تهذیب الکمال، ج۷، ص۴۲۰.</ref>. با این حال برخی از [[اندیشمندان]] [[سنّی]] تلاش‌هایی در جهت کمرنگ نشان دادن [[جایگاه علمی امام]] و ترک احادیث آن حضرت از خود بروز داده‌اند. برای نمونه [[محمد بن سعد]](م ۲۳۰ق) آن حضرت را در [[نقل حدیث]]، ضعیف می‌انگاشت و می‌گفت: جعفر بن محمد یک بار ادعا می‌کرد این احادیث را از پدرم شنیده‌ام و بار دیگر مدعی می‌شد که در مکتوبات پدرم یافته‌ام<ref>تهذیب التهذیب، ج۷، ص۴۲۰.</ref>. اما او توجه نداشته است که چنین مطلبی ـ به فرض صدور آن ـ نافی [[وثاقت]] گوینده نیست، زیرا شرط [[تعارض]]، [[وحدت]] موضوع و هم‌سانی شرایط است. [[ابن حجر عسقلانی]] در ردّ [[پندار]] [[ابن سعد]] و در [[دفاع]] از [[وثاقت]] آن [[امام]]، ذیل این حکایت می‌نویسد: احتمال دارد [[احادیث]] مختلفی مورد سؤال واقع شده باشد... ، همین پاسخ امام، دلالت بر وثاقت و دقت نظر او دارد<ref>تهذیب التهذیب، ج۷، ص۴۲۰.</ref><ref>الصحیفة السجادیة، امام زین‌العابدین {{ع}}؛ دلائل الامامه، محمد الاملی، قم، بعثت، ۱۴۱۳ ق؛ التوحید، محمد بن بابویه، قم، جامعه مدرسین، ۱۳۹۸ ق، الخصال، ~~محمدبن~~ بابویه، قم، جامعه مدرسین، ۱۳۶۲ ش؛ عیون اخبار الرضا {{ع}}، ~~محمدبن~~ بابویه، تهران، جهان، ۱۳۷۸ ق، کمال‌الدین، محمد بن بابویه، تهران، الاسلامیه، ۱۳۹۵ ق؛ علل الشرائع، ~~محمدبن~~ بابویه، قم، الداوری، ۱۳۸۵ ش؛ الفقیه، ~~محمدبن~~ بابویه، قم، انتشارات اسلامی، ۱۴۱۳ ق؛ تهذیب التهذیب، احمدبن حجر، بیروت، دارالفکر، ۱۹۸۴ م؛ دعائم الاسلام، نعمان بن حیون، قم، مؤسسه آل البیت، ۱۳۸۵ ق؛ شرح الاخبار، نعمان بن حیون، جامعه مدرسین، ۱۴۰۹ ق؛ المناقب، ~~محمدبن~~ شهرآشوب، قم، علامه، ۱۳۷۹ ق؛ عیون المعجزات، حسین بن عبدالوهاب قم، الداوری، بی‌تا؛ کشف الغمه، علی الاربلی، تبریز، بنی‌هاشمی، ۱۳۸۱ ق؛ کفایه الاثر، علی الخراز، قم، بیدار، ۱۴۰۱ ق؛ سیر اعلام النبلاء محمد الذهبی، الرساله، ط ۳، ۱۴۰۵ ق؛ الخرائج و الجرائح، سعید الراوندی، قم، الامام المهدی، ۱۴۰۹ ق؛ بصائر الدرجات، محمد الصفار، قم، مرعشی نجفی، ۱۴۰۴ ق؛ اعلام الوری، فضل الطبرسی، تهران، اسلامیه، ۱۳۹۷ ق؛ تهذیب الاحکام، محمد الطوسی، تهران، اسلامیه، ۱۴۰۷ ق؛ الامالی، علی علم الهدی الشریف المرتضی، قاهره، دارالفکر، ۱۹۹۸ م؛ التفسیر، محمد العیاشی، تهران، العلمیه، ۱۳۸۰ ق؛ اختیار معرفه الرجال، محمد الکشی، مشهد، ۱۴۰۹ ق؛ الکافی، محمد الکلینی، تهران، الاسلامیه، ۱۴۰۷ ق؛ بحارالانوار، محمدباقر المجلسی، بیروت، دار احیاء التراث، ۱۴۰۳ ق؛ اثبات الوصیة، علی المسعودی، قم، انصاریان، ۱۴۲۶ ق؛ الارشاد، محمد المفید، قم، کنگره شیخ مفید، ۱۴۱۳ ق؛ الغیبه، محمد النعمانی، تهران، صدوق، ۱۳۹۷ ق؛ روضة الواعظین، فتال النیسابوری، قم، رضی، ۱۳۷۵ ش؛ التاریخ، احمد الیعقوبی، بیروت، دارصادر، بی‌تا.</ref>.<ref>[[محمد علی موحدی\|موحدی، محمد علی]]، [[دانشنامه صحیفه سجادیه (کتاب)\|مقاله «امام صادق»، دانشنامه صحیفه سجادیه]]، ص ۸۵.</ref>		صرف‌نظر از چند استثنا، اکثریت [[عالمان]] [[اهل سنت]]، امام صادق {{ع}} را به نیکویی ستوده و او را توثیق نموده‌اند. جز [[محمد بن اسماعیل بخاری]](م ۲۵۶ق) که [[احادیث]] [[امام]] را در صحیح خود ترک کرده است، سایر صاحبان کتب شش‌گانه از آن حضرت [[روایت]] نموده‌اند. بزرگان [[اصحاب]] [[رأی]] و نامداران [[اهل حدیث]]، به رغم [[اختلافات]] گسترده با حضرت در [[فقه]] و [[کلام]]، به شاگردی آن حضرت می‌بالیدند و از آن جناب با اوصافی بلند یاد می‌نمودند. [[ابوحنیفه]] امام صادق {{ع}} را “افقه الناس” می‌خواند<ref>تهذیب الکمال، ج۷، ص۴۲۰؛ سیر اعلام النبلا، ج۶، ص۲۵۶.</ref>. [[مالک بن انس]] درباره آن حضرت می‌گفت: هیچ چشمی ندیده و هیچ گوشی نشنیده و به هیچ [[قلبی]] خطور نکرده است، بشری [[افضل]] از [[جعفر بن محمد]] در [[علم]] و [[فضل]] و [[تقوا]]<ref>المناقب، ج۴، ص۲۴۸.</ref> همو در بیان حالات امام می‌گفت: "هیچ‌گاه او را ندیدم مگر اینکه یا [[نماز]] می‌گزارد، یا [[روزه]] بود و یا به [[قرائت قرآن]] اشتغال داشت"<ref>تهذیب التهدیب، ج۲، ص۸۸.</ref>. بنابر گزارش [[مزی عمرو بن ثابت]] و [[صالح بن ابی‌الاسود]]، حضرت در میان اصحاب [[عامه]] {{متن حدیث\|سَلُونِي‏ قَبْلَ‏ أَنْ‏ تَفْقِدُونِي‏}} می‌گفت و می‌فرمود: پس از من هیچ کسی شما را به احادیثی مانند احادیث من [[آگاه]] نمی‌سازد<ref>تهذیب الکمال، ج۷، ص۴۲۰.</ref>. با این حال برخی از [[اندیشمندان]] [[سنّی]] تلاش‌هایی در جهت کمرنگ نشان دادن [[جایگاه علمی امام]] و ترک احادیث آن حضرت از خود بروز داده‌اند. برای نمونه [[محمد بن سعد]](م ۲۳۰ق) آن حضرت را در [[نقل حدیث]]، ضعیف می‌انگاشت و می‌گفت: جعفر بن محمد یک بار ادعا می‌کرد این احادیث را از پدرم شنیده‌ام و بار دیگر مدعی می‌شد که در مکتوبات پدرم یافته‌ام<ref>تهذیب التهذیب، ج۷، ص۴۲۰.</ref>. اما او توجه نداشته است که چنین مطلبی ـ به فرض صدور آن ـ نافی [[وثاقت]] گوینده نیست، زیرا شرط [[تعارض]]، [[وحدت]] موضوع و هم‌سانی شرایط است. [[ابن حجر عسقلانی]] در ردّ [[پندار]] [[ابن سعد]] و در [[دفاع]] از [[وثاقت]] آن [[امام]]، ذیل این حکایت می‌نویسد: احتمال دارد [[احادیث]] مختلفی مورد سؤال واقع شده باشد... ، همین پاسخ امام، دلالت بر وثاقت و دقت نظر او دارد<ref>تهذیب التهذیب، ج۷، ص۴۲۰.</ref><ref>الصحیفة السجادیة، امام زین‌العابدین {{ع}}؛ دلائل الامامه، محمد الاملی، قم، بعثت، ۱۴۱۳ ق؛ التوحید، محمد بن بابویه، قم، جامعه مدرسین، ۱۳۹۸ ق، الخصال، محمد بن بابویه، قم، جامعه مدرسین، ۱۳۶۲ ش؛ عیون اخبار الرضا {{ع}}، محمد بن بابویه، تهران، جهان، ۱۳۷۸ ق، کمال‌الدین، محمد بن بابویه، تهران، الاسلامیه، ۱۳۹۵ ق؛ علل الشرائع، محمد بن بابویه، قم، الداوری، ۱۳۸۵ ش؛ الفقیه، محمد بن بابویه، قم، انتشارات اسلامی، ۱۴۱۳ ق؛ تهذیب التهذیب، احمدبن حجر، بیروت، دارالفکر، ۱۹۸۴ م؛ دعائم الاسلام، نعمان بن حیون، قم، مؤسسه آل البیت، ۱۳۸۵ ق؛ شرح الاخبار، نعمان بن حیون، جامعه مدرسین، ۱۴۰۹ ق؛ المناقب، محمد بن شهرآشوب، قم، علامه، ۱۳۷۹ ق؛ عیون المعجزات، حسین بن عبدالوهاب قم، الداوری، بی‌تا؛ کشف الغمه، علی الاربلی، تبریز، بنی‌هاشمی، ۱۳۸۱ ق؛ کفایه الاثر، علی الخراز، قم، بیدار، ۱۴۰۱ ق؛ سیر اعلام النبلاء محمد الذهبی، الرساله، ط ۳، ۱۴۰۵ ق؛ الخرائج و الجرائح، سعید الراوندی، قم، الامام المهدی، ۱۴۰۹ ق؛ بصائر الدرجات، محمد الصفار، قم، مرعشی نجفی، ۱۴۰۴ ق؛ اعلام الوری، فضل الطبرسی، تهران، اسلامیه، ۱۳۹۷ ق؛ تهذیب الاحکام، محمد الطوسی، تهران، اسلامیه، ۱۴۰۷ ق؛ الامالی، علی علم الهدی الشریف المرتضی، قاهره، دارالفکر، ۱۹۹۸ م؛ التفسیر، محمد العیاشی، تهران، العلمیه، ۱۳۸۰ ق؛ اختیار معرفه الرجال، محمد الکشی، مشهد، ۱۴۰۹ ق؛ الکافی، محمد الکلینی، تهران، الاسلامیه، ۱۴۰۷ ق؛ بحارالانوار، محمدباقر المجلسی، بیروت، دار احیاء التراث، ۱۴۰۳ ق؛ اثبات الوصیة، علی المسعودی، قم، انصاریان، ۱۴۲۶ ق؛ الارشاد، محمد المفید، قم، کنگره شیخ مفید، ۱۴۱۳ ق؛ الغیبه، محمد النعمانی، تهران، صدوق، ۱۳۹۷ ق؛ روضة الواعظین، فتال النیسابوری، قم، رضی، ۱۳۷۵ ش؛ التاریخ، احمد الیعقوبی، بیروت، دارصادر، بی‌تا.</ref>.<ref>[[محمد علی موحدی\|موحدی، محمد علی]]، [[دانشنامه صحیفه سجادیه (کتاب)\|مقاله «امام صادق»، دانشنامه صحیفه سجادیه]]، ص ۸۵.</ref>

	== شهادت و محل دفن ==		== شهادت و محل دفن ==

Bahmani: /* شهادت و محل دفن */

2023-05-13T07:09:59Z

شهادت و محل دفن

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۳ مهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۳۹
خط ۹۸:		خط ۹۸:

	== شهادت و محل دفن ==		== شهادت و محل دفن ==
	شیوه امام صادق {{ع}} در مواجهه با [[حکومت جور]]، روشنگری و [[هدایت]] [[جامعه]] بود و هیچ گاه [[امام]] {{ع}} به دستگاه [[حاکم]] نپیوست و مهر تأیید بر [[مشروعیت]] آنها ننهاد. در [[روایت]] است که چون [[خلیفه عباسی]] از [[امام]] {{ع}} می‌خواهد که به دربار رَوَد و او را [[نصیحت]] کند، می‌فرماید: "آنکه [[دنیاطلب]] است، تو را [[نصیحت]] نمی‌کند و آنکه در پی [[آخرت]] است، نزد تو نمی‌آید"<ref>کشف الغمة، ۲/ ۴۲۰.</ref>. این شیوه، بر [[عباسیان]] گران آمد و سرانجام تصمیم بر [[قتل]] [[امام]] بستند. بنابر [[روایات]]، امام صادق {{ع}} به [[دستور]] [[منصور دوانیقی]] [[مسموم]] گشت<ref>طبری، محمد بن جریر، دلائل الامامة، ص۱۱۱.</ref> و در روز ۲۵ شوّال سال ۱۴۸ هجری در شصت و پنج سالگی به [[شهادت]] رسید و پیکر [[مقدس]] او در [[مدینه]] میان [[قبرستان بقیع]] به [[خاک]] سپرده شد<ref>مناقب آل ابی‌طالب‌، ج۴، ص۳۰۲؛ کلینی، محمد بن یعقوب، اصول کافی، ج۱، ص۴۷۲؛ مفید، محمد بن نعمان، الارشاد، ج۲، ص۲۵۳؛ نیشابوری، فتال، روضة الواعظین ج۱، ص۲۱۲؛ طبرسی، فضل بن حسن، اعلام الوری، ج۱، ص۵۱۴.</ref>.<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ص۱۱۲؛ [[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ‌نامه دینی (کتاب)\|فرهنگ‌نامه دینی]]، ص۶۹-۷۰؛ [[مهدی لطفی\|لطفی، مهدی]]، [[امامت امام صادق (مقاله)\|امامت امام صادق]]، [[دانشنامه کلام اسلامی ج۱ (کتاب)\|دانشنامه کلام اسلامی]]، ج۱، ص ۴۳۹؛ [[علی اکبر ذاکری\|اکبر ذاکری، علی]]، [[درآمدی بر سیره معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه (کتاب)\|درآمدی بر سیره معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه]]، ص ۲۶۷.</ref>		شیوه امام صادق {{ع}} در مواجهه با [[حکومت جور]]، روشنگری و [[هدایت]] [[جامعه]] بود و هیچ گاه [[امام]] {{ع}} به دستگاه [[حاکم]] نپیوست و مهر تأیید بر [[مشروعیت]] آنها ننهاد. در [[روایت]] است که چون [[خلیفه عباسی]] از [[امام]] {{ع}} می‌خواهد که به دربار رَوَد و او را [[نصیحت]] کند، می‌فرماید: "آنکه [[دنیاطلب]] است، تو را [[نصیحت]] نمی‌کند و آنکه در پی [[آخرت]] است، نزد تو نمی‌آید"<ref>کشف الغمة، ۲/ ۴۲۰.</ref>. این شیوه، بر [[عباسیان]] گران آمد و سرانجام تصمیم بر [[قتل]] [[امام]] بستند. بنابر [[روایات]]، امام صادق {{ع}} به [[دستور]] [[منصور دوانیقی]] [[مسموم]] گشت<ref>طبری، محمد بن جریر، دلائل الامامة، ص۱۱۱.</ref> و در روز ۲۵ شوّال سال ۱۴۸ هجری در شصت و پنج سالگی به [[شهادت]] رسید و پیکر [[مقدس]] او در [[مدینه]] میان [[قبرستان بقیع]] به خاک سپرده شد<ref>مناقب آل ابی‌طالب‌، ج۴، ص۳۰۲؛ کلینی، محمد بن یعقوب، اصول کافی، ج۱، ص۴۷۲؛ مفید، محمد بن نعمان، الارشاد، ج۲، ص۲۵۳؛ نیشابوری، فتال، روضة الواعظین ج۱، ص۲۱۲؛ طبرسی، فضل بن حسن، اعلام الوری، ج۱، ص۵۱۴.</ref>.<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ص۱۱۲؛ [[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ‌نامه دینی (کتاب)\|فرهنگ‌نامه دینی]]، ص۶۹-۷۰؛ [[مهدی لطفی\|لطفی، مهدی]]، [[امامت امام صادق (مقاله)\|امامت امام صادق]]، [[دانشنامه کلام اسلامی ج۱ (کتاب)\|دانشنامه کلام اسلامی]]، ج۱، ص ۴۳۹؛ [[علی اکبر ذاکری\|اکبر ذاکری، علی]]، [[درآمدی بر سیره معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه (کتاب)\|درآمدی بر سیره معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه]]، ص ۲۶۷.</ref>

			[[امام صادق]] {{ع}} پس از ۳۴ سال [[امامت]]، به نظر بیشتر [[مورخان]] در [[شوال]] سال ۱۴۸ در سن ۶۵ سالگی به [[شهادت]] رسید و در [[خانه]] [[عقیل بن ابی‌طالب]]<ref>ابن شبه نمیری، تاریخ المدینة المنوره، ج۱، ص۱۲۵.</ref> در [[قبرستان بقیع]] [[دفن]] شد<ref>کلینی، الکافی، ج۱، ص۴۷۲؛ مفید، الارشاد، ج۲، ص۱۸۰.</ref>. [[روز]] شهادت حضرت در منابع قرون میانی [[دوشنبه]] و نیمه [[رجب]] سال ۱۴۸ گفته شده است<ref>طبرسی، اعلام الوری، ج۲، ص۵۱۴؛ شهید اول، الدروس، ج۲، ص۱۲.</ref>. درگذشت امام صادق{{ع}} را برخی به سبب سمّی دانسته‌اند که از سوی منصور به حضرت داده شد<ref>صدوق، الاعتقادات، ص۹۸؛ طبری شیعی، دلائل الامامة، ص۲۴۶.</ref>.

			[[جاحظ]] (م۲۵۵ق) به [[قتل]] [[امام]]{{ع}} توسط [[امویان]] اشاره دارد<ref>جاحظ، الرسائل السیاسیة، ص۴۲۳.</ref>، [[مسعودی]] (م ۳۴۶ق) و برخی منابع [[اهل سنت]] مانند [[سبط ابن جوزی]] (م ۶۵۴ق) و [[ابن صباغ مالکی]] (م ۸۵۵ق) نیز [[شهادت امام]]{{ع}} را نقل کرده‌اند<ref>مسعودی، مروج الذهب، ج۳، ص۲۸۵؛ سبط ابن جوزی، تذکرة الخواص، ص۳۱۱؛ ابن صباغ، الفصول المهمه، ج۲، ص۹۲۸.</ref>. [[اخبار]] دوره‌های بعدی ابعاد دیگری از چگونگی به شهادت رسیدن امام را چنین فاش کرده‌اند که آن حضرت با انگور [[مسموم]] شد<ref>نک: کفعمی، المصباح، به نقل از مجلسی، بحارالانوار، ج۲۷، ص۲.</ref> و در اواخر [[زندگی]] چنان لاغر گردید که دیگران با دیدن حضرت به [[گریه]] می‌افتادند<ref>طبرسی، مشکاة الانوار، ص۷۵.</ref>.

			امام صادق{{ع}} در آخرین لحظات زندگی گاهی بی‌هوش می‌شد و پس از به هوش آمدن، [[چشم]] می‌گشود و سفارش می‌کرد و به مطالبی دستور می‌داد<ref>کلینی، الکافی، ج۷، ص۵۵.</ref>. حضرت سفارش کرد هفتاد دینار به حسن اَفطَس و نیز مبالغی به دیگران بدهند<ref>طوسی، الغیبه، ص۱۹۷.</ref>. همچنین [[نزدیکان]] خود را فراخواند و فرمود: [[شفاعت]] ما به کسی که [[نماز]] را خوار و بی‌اعتبار شمارد، نمی‌رسد<ref>برقی، المحاسن، ج۱، ص۸۰.</ref>. [[وصیت]] دیگر امام{{ع}} این بود که [[امام کاظم]]{{ع}} او را [[غُسل]] دهد. امام کاظم{{ع}} نیز پدر را غسل داد، [[کفن]] کرد و دفن نمود<ref>طبری شیعی، دلائل الامامه، ص۳۲۸.</ref>. امام کاظم{{ع}} پدر را در دو [[جامه]] مصری که [[لباس]] [[احرام]] [[امام صادق]]{{ع}} بود و در پیراهنی که حضرت می‌پوشید و در عمامه‌ای که از [[امام سجاد]]{{ع}} به وی رسیده بود و نیز در پارچه [[یمنی]] که حضرت آن را چهل دینار خریده بود، [[دفن]] کرد<ref>کلینی، الکافی، ج۱، ص۴۷۶؛ ج۳، ص۱۴۹.</ref> و دستور داد تا در اتاقی که [[امام]]{{ع}} [[رحلت]] کرده بود، هر شب چراغ روشن کنند و این کار تا زمانی که [[هارون]] [[امام کاظم]]{{ع}} را به [[عراق]] فراخواند، ادامه داشت<ref>کلینی، الکافی، ج۳، ص۲۵۱.</ref>.<ref>پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، [[تاریخ اسلام بخش اول ج۲ (کتاب)\|تاریخ اسلام بخش اول ج۲]]، ص ۳۰۵.</ref>

	== منابع ==		== منابع ==

Bahmani: /* منابع */

2023-05-13T06:42:28Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۳ مهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۱۲
خط ۱۰۲:		خط ۱۰۲:
	== منابع ==		== منابع ==
	{{منابع}}		{{منابع}}
	# [[پرونده:1414.jpg\|22px]] ~~[[پژوهشکده تحقیقات اسلامی]]،~~ [[فرهنگ شیعه (کتاب)\|پژوهشکده علوم اسلامی امام صادق (ع)، '''فرهنگ شیعه''']]		# [[پرونده:1414.jpg\|22px]] [[فرهنگ شیعه (کتاب)\|پژوهشکده علوم اسلامی امام صادق (ع)، '''فرهنگ شیعه''']]
	# [[پرونده:13681040.jpg\|22px]] [[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ‌نامه دینی (کتاب)\|'''فرهنگ‌نامه دینی''']]		# [[پرونده:13681040.jpg\|22px]] [[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ‌نامه دینی (کتاب)\|'''فرهنگ‌نامه دینی''']]
	# [[پرونده:4670311.jpg\|22px]] [[رضا محمدی\|محمدی، رضا]]، [[امام‌شناسی ۵ (کتاب)\|'''امام‌شناسی ۵''']]		# [[پرونده:4670311.jpg\|22px]] [[رضا محمدی\|محمدی، رضا]]، [[امام‌شناسی ۵ (کتاب)\|'''امام‌شناسی ۵''']]

Bahmani: /* امام صادق {{ع}} از نگاه دانشمندان اهل‌سنت */

2023-05-13T06:42:10Z

امام صادق {{ع}} از نگاه دانشمندان اهل‌سنت

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۳ مهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۱۲
خط ۹۳:		خط ۹۳:
	# '''[[یاری]] [[مستمندان]]:''' از [[هشام بن سالم]] [[روایت]] است که آن [[امام همام]] {{ع}} شبانگاهان سراغ [[مستمندان]] می‌رفت و آنان را [[اطعام]] می‌کرد و نیازهای مالی‌شان را بر می‌آورد<ref>الفروع من الکافی‌، ۴/ ۸.</ref>.<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ص ۱۱۰.</ref>		# '''[[یاری]] [[مستمندان]]:''' از [[هشام بن سالم]] [[روایت]] است که آن [[امام همام]] {{ع}} شبانگاهان سراغ [[مستمندان]] می‌رفت و آنان را [[اطعام]] می‌کرد و نیازهای مالی‌شان را بر می‌آورد<ref>الفروع من الکافی‌، ۴/ ۸.</ref>.<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ص ۱۱۰.</ref>

	=== [[امام صادق]] {{ع}} از نگاه [[دانشمندان]] [[اهل‌سنت]] ===		=== [[امام صادق]] {{ع}} از نگاه دانشمندان [[اهل‌سنت]] ===
			{{اصلی\|امام صادق از دیدگاه اهل سنت}}
	صرف‌نظر از چند استثنا، اکثریت [[عالمان]] [[اهل سنت]]، امام صادق {{ع}} را به نیکویی ستوده و او را توثیق نموده‌اند. جز [[محمد بن اسماعیل بخاری]](م ۲۵۶ق) که [[احادیث]] [[امام]] را در صحیح خود ترک کرده است، سایر صاحبان کتب شش‌گانه از آن حضرت [[روایت]] نموده‌اند. بزرگان [[اصحاب]] [[رأی]] و نامداران [[اهل حدیث]]، به رغم [[اختلافات]] گسترده با حضرت در [[فقه]] و [[کلام]]، به شاگردی آن حضرت می‌بالیدند و از آن جناب با اوصافی بلند یاد می‌نمودند. [[ابوحنیفه]] امام صادق {{ع}} را “افقه الناس” می‌خواند<ref>تهذیب الکمال، ج۷، ص۴۲۰؛ سیر اعلام النبلا، ج۶، ص۲۵۶.</ref>. [[مالک بن انس]] درباره آن حضرت می‌گفت: هیچ چشمی ندیده و هیچ گوشی نشنیده و به هیچ [[قلبی]] خطور نکرده است، بشری [[افضل]] از [[جعفر بن محمد]] در [[علم]] و [[فضل]] و [[تقوا]]<ref>المناقب، ج۴، ص۲۴۸.</ref> همو در بیان حالات امام می‌گفت: "هیچ‌گاه او را ندیدم مگر اینکه یا [[نماز]] می‌گزارد، یا [[روزه]] بود و یا به [[قرائت قرآن]] اشتغال داشت"<ref>تهذیب التهدیب، ج۲، ص۸۸.</ref>. بنابر گزارش [[مزی عمرو بن ثابت]] و [[صالح بن ابی‌الاسود]]، حضرت در میان اصحاب [[عامه]] {{متن حدیث\|سَلُونِي‏ قَبْلَ‏ أَنْ‏ تَفْقِدُونِي‏}} می‌گفت و می‌فرمود: پس از من هیچ کسی شما را به احادیثی مانند احادیث من [[آگاه]] نمی‌سازد<ref>تهذیب الکمال، ج۷، ص۴۲۰.</ref>. با این حال برخی از [[اندیشمندان]] [[سنّی]] تلاش‌هایی در جهت کمرنگ نشان دادن [[جایگاه علمی امام]] و ترک احادیث آن حضرت از خود بروز داده‌اند. برای نمونه [[محمد بن سعد]](م ۲۳۰ق) آن حضرت را در [[نقل حدیث]]، ضعیف می‌انگاشت و می‌گفت: جعفر بن محمد یک بار ادعا می‌کرد این احادیث را از پدرم شنیده‌ام و بار دیگر مدعی می‌شد که در مکتوبات پدرم یافته‌ام<ref>تهذیب التهذیب، ج۷، ص۴۲۰.</ref>. اما او توجه نداشته است که چنین مطلبی ـ به فرض صدور آن ـ نافی [[وثاقت]] گوینده نیست، زیرا شرط [[تعارض]]، [[وحدت]] موضوع و هم‌سانی شرایط است. [[ابن حجر عسقلانی]] در ردّ [[پندار]] [[ابن سعد]] و در [[دفاع]] از [[وثاقت]] آن [[امام]]، ذیل این حکایت می‌نویسد: احتمال دارد [[احادیث]] مختلفی مورد سؤال واقع شده باشد... ، همین پاسخ امام، دلالت بر وثاقت و دقت نظر او دارد<ref>تهذیب التهذیب، ج۷، ص۴۲۰.</ref><ref>الصحیفة السجادیة، امام زین‌العابدین {{ع}}؛ دلائل الامامه، محمد الاملی، قم، بعثت، ۱۴۱۳ ق؛ التوحید، محمد بن بابویه، قم، جامعه مدرسین، ۱۳۹۸ ق، الخصال، محمدبن بابویه، قم، جامعه مدرسین، ۱۳۶۲ ش؛ عیون اخبار الرضا {{ع}}، محمدبن بابویه، تهران، جهان، ۱۳۷۸ ق، کمال‌الدین، محمد بن بابویه، تهران، الاسلامیه، ۱۳۹۵ ق؛ علل الشرائع، محمدبن بابویه، قم، الداوری، ۱۳۸۵ ش؛ الفقیه، محمدبن بابویه، قم، انتشارات اسلامی، ۱۴۱۳ ق؛ تهذیب التهذیب، احمدبن حجر، بیروت، دارالفکر، ۱۹۸۴ م؛ دعائم الاسلام، نعمان بن حیون، قم، مؤسسه آل البیت، ۱۳۸۵ ق؛ شرح الاخبار، نعمان بن حیون، جامعه مدرسین، ۱۴۰۹ ق؛ المناقب، محمدبن شهرآشوب، قم، علامه، ۱۳۷۹ ق؛ عیون المعجزات، حسین بن عبدالوهاب قم، الداوری، بی‌تا؛ کشف الغمه، علی الاربلی، تبریز، بنی‌هاشمی، ۱۳۸۱ ق؛ کفایه الاثر، علی الخراز، قم، بیدار، ۱۴۰۱ ق؛ سیر اعلام النبلاء محمد الذهبی، الرساله، ط ۳، ۱۴۰۵ ق؛ الخرائج و الجرائح، سعید الراوندی، قم، الامام المهدی، ۱۴۰۹ ق؛ بصائر الدرجات، محمد الصفار، قم، مرعشی نجفی، ۱۴۰۴ ق؛ اعلام الوری، فضل الطبرسی، تهران، اسلامیه، ۱۳۹۷ ق؛ تهذیب الاحکام، محمد الطوسی، تهران، اسلامیه، ۱۴۰۷ ق؛ الامالی، علی علم الهدی الشریف المرتضی، قاهره، دارالفکر، ۱۹۹۸ م؛ التفسیر، محمد العیاشی، تهران، العلمیه، ۱۳۸۰ ق؛ اختیار معرفه الرجال، محمد الکشی، مشهد، ۱۴۰۹ ق؛ الکافی، محمد الکلینی، تهران، الاسلامیه، ۱۴۰۷ ق؛ بحارالانوار، محمدباقر المجلسی، بیروت، دار احیاء التراث، ۱۴۰۳ ق؛ اثبات الوصیة، علی المسعودی، قم، انصاریان، ۱۴۲۶ ق؛ الارشاد، محمد المفید، قم، کنگره شیخ مفید، ۱۴۱۳ ق؛ الغیبه، محمد النعمانی، تهران، صدوق، ۱۳۹۷ ق؛ روضة الواعظین، فتال النیسابوری، قم، رضی، ۱۳۷۵ ش؛ التاریخ، احمد الیعقوبی، بیروت، دارصادر، بی‌تا.</ref>.<ref>[[محمد علی موحدی\|موحدی، محمد علی]]، [[دانشنامه صحیفه سجادیه (کتاب)\|مقاله «امام صادق»، دانشنامه صحیفه سجادیه]]، ص ۸۵.</ref>		صرف‌نظر از چند استثنا، اکثریت [[عالمان]] [[اهل سنت]]، امام صادق {{ع}} را به نیکویی ستوده و او را توثیق نموده‌اند. جز [[محمد بن اسماعیل بخاری]](م ۲۵۶ق) که [[احادیث]] [[امام]] را در صحیح خود ترک کرده است، سایر صاحبان کتب شش‌گانه از آن حضرت [[روایت]] نموده‌اند. بزرگان [[اصحاب]] [[رأی]] و نامداران [[اهل حدیث]]، به رغم [[اختلافات]] گسترده با حضرت در [[فقه]] و [[کلام]]، به شاگردی آن حضرت می‌بالیدند و از آن جناب با اوصافی بلند یاد می‌نمودند. [[ابوحنیفه]] امام صادق {{ع}} را “افقه الناس” می‌خواند<ref>تهذیب الکمال، ج۷، ص۴۲۰؛ سیر اعلام النبلا، ج۶، ص۲۵۶.</ref>. [[مالک بن انس]] درباره آن حضرت می‌گفت: هیچ چشمی ندیده و هیچ گوشی نشنیده و به هیچ [[قلبی]] خطور نکرده است، بشری [[افضل]] از [[جعفر بن محمد]] در [[علم]] و [[فضل]] و [[تقوا]]<ref>المناقب، ج۴، ص۲۴۸.</ref> همو در بیان حالات امام می‌گفت: "هیچ‌گاه او را ندیدم مگر اینکه یا [[نماز]] می‌گزارد، یا [[روزه]] بود و یا به [[قرائت قرآن]] اشتغال داشت"<ref>تهذیب التهدیب، ج۲، ص۸۸.</ref>. بنابر گزارش [[مزی عمرو بن ثابت]] و [[صالح بن ابی‌الاسود]]، حضرت در میان اصحاب [[عامه]] {{متن حدیث\|سَلُونِي‏ قَبْلَ‏ أَنْ‏ تَفْقِدُونِي‏}} می‌گفت و می‌فرمود: پس از من هیچ کسی شما را به احادیثی مانند احادیث من [[آگاه]] نمی‌سازد<ref>تهذیب الکمال، ج۷، ص۴۲۰.</ref>. با این حال برخی از [[اندیشمندان]] [[سنّی]] تلاش‌هایی در جهت کمرنگ نشان دادن [[جایگاه علمی امام]] و ترک احادیث آن حضرت از خود بروز داده‌اند. برای نمونه [[محمد بن سعد]](م ۲۳۰ق) آن حضرت را در [[نقل حدیث]]، ضعیف می‌انگاشت و می‌گفت: جعفر بن محمد یک بار ادعا می‌کرد این احادیث را از پدرم شنیده‌ام و بار دیگر مدعی می‌شد که در مکتوبات پدرم یافته‌ام<ref>تهذیب التهذیب، ج۷، ص۴۲۰.</ref>. اما او توجه نداشته است که چنین مطلبی ـ به فرض صدور آن ـ نافی [[وثاقت]] گوینده نیست، زیرا شرط [[تعارض]]، [[وحدت]] موضوع و هم‌سانی شرایط است. [[ابن حجر عسقلانی]] در ردّ [[پندار]] [[ابن سعد]] و در [[دفاع]] از [[وثاقت]] آن [[امام]]، ذیل این حکایت می‌نویسد: احتمال دارد [[احادیث]] مختلفی مورد سؤال واقع شده باشد... ، همین پاسخ امام، دلالت بر وثاقت و دقت نظر او دارد<ref>تهذیب التهذیب، ج۷، ص۴۲۰.</ref><ref>الصحیفة السجادیة، امام زین‌العابدین {{ع}}؛ دلائل الامامه، محمد الاملی، قم، بعثت، ۱۴۱۳ ق؛ التوحید، محمد بن بابویه، قم، جامعه مدرسین، ۱۳۹۸ ق، الخصال، محمدبن بابویه، قم، جامعه مدرسین، ۱۳۶۲ ش؛ عیون اخبار الرضا {{ع}}، محمدبن بابویه، تهران، جهان، ۱۳۷۸ ق، کمال‌الدین، محمد بن بابویه، تهران، الاسلامیه، ۱۳۹۵ ق؛ علل الشرائع، محمدبن بابویه، قم، الداوری، ۱۳۸۵ ش؛ الفقیه، محمدبن بابویه، قم، انتشارات اسلامی، ۱۴۱۳ ق؛ تهذیب التهذیب، احمدبن حجر، بیروت، دارالفکر، ۱۹۸۴ م؛ دعائم الاسلام، نعمان بن حیون، قم، مؤسسه آل البیت، ۱۳۸۵ ق؛ شرح الاخبار، نعمان بن حیون، جامعه مدرسین، ۱۴۰۹ ق؛ المناقب، محمدبن شهرآشوب، قم، علامه، ۱۳۷۹ ق؛ عیون المعجزات، حسین بن عبدالوهاب قم، الداوری، بی‌تا؛ کشف الغمه، علی الاربلی، تبریز، بنی‌هاشمی، ۱۳۸۱ ق؛ کفایه الاثر، علی الخراز، قم، بیدار، ۱۴۰۱ ق؛ سیر اعلام النبلاء محمد الذهبی، الرساله، ط ۳، ۱۴۰۵ ق؛ الخرائج و الجرائح، سعید الراوندی، قم، الامام المهدی، ۱۴۰۹ ق؛ بصائر الدرجات، محمد الصفار، قم، مرعشی نجفی، ۱۴۰۴ ق؛ اعلام الوری، فضل الطبرسی، تهران، اسلامیه، ۱۳۹۷ ق؛ تهذیب الاحکام، محمد الطوسی، تهران، اسلامیه، ۱۴۰۷ ق؛ الامالی، علی علم الهدی الشریف المرتضی، قاهره، دارالفکر، ۱۹۹۸ م؛ التفسیر، محمد العیاشی، تهران، العلمیه، ۱۳۸۰ ق؛ اختیار معرفه الرجال، محمد الکشی، مشهد، ۱۴۰۹ ق؛ الکافی، محمد الکلینی، تهران، الاسلامیه، ۱۴۰۷ ق؛ بحارالانوار، محمدباقر المجلسی، بیروت، دار احیاء التراث، ۱۴۰۳ ق؛ اثبات الوصیة، علی المسعودی، قم، انصاریان، ۱۴۲۶ ق؛ الارشاد، محمد المفید، قم، کنگره شیخ مفید، ۱۴۱۳ ق؛ الغیبه، محمد النعمانی، تهران، صدوق، ۱۳۹۷ ق؛ روضة الواعظین، فتال النیسابوری، قم، رضی، ۱۳۷۵ ش؛ التاریخ، احمد الیعقوبی، بیروت، دارصادر، بی‌تا.</ref>.<ref>[[محمد علی موحدی\|موحدی، محمد علی]]، [[دانشنامه صحیفه سجادیه (کتاب)\|مقاله «امام صادق»، دانشنامه صحیفه سجادیه]]، ص ۸۵.</ref>

Bahmani: /* جایگاه علمی امام */

2023-05-13T06:41:44Z

جایگاه علمی امام

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۳ مهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۱۱
خط ۸۰:		خط ۸۰:
	== صفات امامت ==		== صفات امامت ==
	=== جایگاه علمی امام ===		=== جایگاه علمی امام ===
			{{اصلی\|مرجعیت علمی امام صادق}}
	جایگاه علمی [[امام صادق]] {{ع}} نیاز به [[کشف]] و بیان ندارد. بنابر گزارش [[مفضل بن عمر]]، آن حضرت به [[فضل الهی]]، بر جمیع [[خلق]] [[سلطنت]] [[علمی]] داشت و هر آنچه را که در [[شرق]] و [[غرب]] عالم و در [[آسمان‌ها]] و [[زمین]] بود، می‌دانست<ref>دلائل الامامة، ص۲۶۹.</ref>. [[ابوبصیر]]، [[فضیل بن یسار]]، [[سماعه بن مهران]] و [[امام کاظم]] {{ع}}، از آن حضرت [[روایت]] کرده‌اند که می‌فرمود: “جمیع [[علوم]] [[فرشتگان]] و [[پیامبران]] نزد ماست”<ref>بصائر الدرجات، ج۱، ص۱۰۹-۱۱۲.</ref>. ردیّات آن [[امام]] بر [[اندیشمندان]] نحله‌های مختلف مذهبی و مناظرات او با بزرگان علمای [[عامه]] از جمله [[ابوحنیفه]]<ref>علل الشرایع، ج۱، ص۹۰؛ المناقب، ج۴، ص۲۵۵؛ تهذیب الکمال، ج۵، ص۷۹.</ref> [[سفیان]] ثوری<ref>کشف الغمة، ج۲، ص۱۵۷؛ المناقب، ج۴، ص۲۶۹.</ref>، کلبی<ref>الکافی، ج۱، ص۳۵۰.</ref> و جعد بن درهم<ref>الأمالی للمرتضی، ج۱، ص۳۸۴.</ref> و نیز گفت‌وگوهای پی در پی آن حضرت با دهریون عصر خود، چون [[ابن ابی‌العوجا]]<ref>الکافی، ج۵، ص۳۶۲؛ التوحید، ص۱۲۶ و ۲۹۵؛ تهذیب الاحکام، ج۷، ص۴۲۰.</ref> و [[ابو شاکر دیصانی]]<ref>الکافی، ج۱، ص۷۹؛ التوحید، ص۱۲۲ و ۱۳۳.</ref> تراث [[امامیه]] را سرشار کرده است. [[عمرو بن عبید شامی]] پس از گفت‌وگوی خود با امام در حالی که می‌گریست، به ایشان می‌گفت: «به [[خدا]] [[سوگند]] هر کس با شما در [[علم]] [[دانش]] و [[فضل]] [[نزاع]] کند، هلاک می‌شود»<ref>الفقیه، ج۳، ص۵۶۹.</ref>. وسعت دانش آن حضرت طیف [[عالمان]] عصر خود را درنوردید و [[حاکمان]] و [[سلاطین]] آن [[روزگار]] را نیز به اعترافاتی شگرف واداشت. بنا بر گزارش [[یعقوبی]]، [[منصور دوانیقی]] حضرت را از مصادیق {{متن قرآن\|ثُمَّ أَوْرَثْنَا الْكِتَابَ الَّذِينَ اصْطَفَيْنَا مِنْ عِبَادِنَا}}<ref>«سپس این کتاب را به کسانی از بندگان خویش که برگزیده‌ایم به میراث دادیم» سوره فاطر، آیه ۳۲.</ref> و از پیشتازان [[خیرات]] می‌دانست<ref>التاریخ، ج۲، ص۳۸۳.</ref>.		جایگاه علمی [[امام صادق]] {{ع}} نیاز به [[کشف]] و بیان ندارد. بنابر گزارش [[مفضل بن عمر]]، آن حضرت به [[فضل الهی]]، بر جمیع [[خلق]] [[سلطنت]] [[علمی]] داشت و هر آنچه را که در [[شرق]] و [[غرب]] عالم و در [[آسمان‌ها]] و [[زمین]] بود، می‌دانست<ref>دلائل الامامة، ص۲۶۹.</ref>. [[ابوبصیر]]، [[فضیل بن یسار]]، [[سماعه بن مهران]] و [[امام کاظم]] {{ع}}، از آن حضرت [[روایت]] کرده‌اند که می‌فرمود: “جمیع [[علوم]] [[فرشتگان]] و [[پیامبران]] نزد ماست”<ref>بصائر الدرجات، ج۱، ص۱۰۹-۱۱۲.</ref>. ردیّات آن [[امام]] بر [[اندیشمندان]] نحله‌های مختلف مذهبی و مناظرات او با بزرگان علمای [[عامه]] از جمله [[ابوحنیفه]]<ref>علل الشرایع، ج۱، ص۹۰؛ المناقب، ج۴، ص۲۵۵؛ تهذیب الکمال، ج۵، ص۷۹.</ref> [[سفیان]] ثوری<ref>کشف الغمة، ج۲، ص۱۵۷؛ المناقب، ج۴، ص۲۶۹.</ref>، کلبی<ref>الکافی، ج۱، ص۳۵۰.</ref> و جعد بن درهم<ref>الأمالی للمرتضی، ج۱، ص۳۸۴.</ref> و نیز گفت‌وگوهای پی در پی آن حضرت با دهریون عصر خود، چون [[ابن ابی‌العوجا]]<ref>الکافی، ج۵، ص۳۶۲؛ التوحید، ص۱۲۶ و ۲۹۵؛ تهذیب الاحکام، ج۷، ص۴۲۰.</ref> و [[ابو شاکر دیصانی]]<ref>الکافی، ج۱، ص۷۹؛ التوحید، ص۱۲۲ و ۱۳۳.</ref> تراث [[امامیه]] را سرشار کرده است. [[عمرو بن عبید شامی]] پس از گفت‌وگوی خود با امام در حالی که می‌گریست، به ایشان می‌گفت: «به [[خدا]] [[سوگند]] هر کس با شما در [[علم]] [[دانش]] و [[فضل]] [[نزاع]] کند، هلاک می‌شود»<ref>الفقیه، ج۳، ص۵۶۹.</ref>. وسعت دانش آن حضرت طیف [[عالمان]] عصر خود را درنوردید و [[حاکمان]] و [[سلاطین]] آن [[روزگار]] را نیز به اعترافاتی شگرف واداشت. بنا بر گزارش [[یعقوبی]]، [[منصور دوانیقی]] حضرت را از مصادیق {{متن قرآن\|ثُمَّ أَوْرَثْنَا الْكِتَابَ الَّذِينَ اصْطَفَيْنَا مِنْ عِبَادِنَا}}<ref>«سپس این کتاب را به کسانی از بندگان خویش که برگزیده‌ایم به میراث دادیم» سوره فاطر، آیه ۳۲.</ref> و از پیشتازان [[خیرات]] می‌دانست<ref>التاریخ، ج۲، ص۳۸۳.</ref>.