امام عسکری در تاریخ اسلامی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani: /* ولادت */

2023-09-17T10:01:27Z

ولادت

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۷ سپتامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۳:۳۱
خط ۷:		خط ۷:

	== ولادت ==		== ولادت ==
	امام عسکری{{ع}} بنا بر قول مشهور و بنا بر آنچه از خود آن حضرت نقل کرده‌اند، در ماه ربیع الآخر سال ۲۳۲ ق، در [[مدینه]] به [[دنیا]] آمد<ref>کلینی، کافی، ج۱، ص۵۰۳؛ مفید، الارشاد، ج۲، ص۳۱۳؛ طبری، دلائل الامامة، ص۴۲۳.</ref>. البته درباره [[روز]]، ماه و سال ولادت آن حضرت اقوال دیگری نیز وجود دارد. چنان که [[~~ربیع الاول~~]] سال ۲۳۰<ref>مجلسی، بحارالانوار، ج۵۰، ص۲۳۵؛ البته وی این تاریخ را به نقل از شیخ مفید در الارشاد آورده است، اما در الارشاد موجود این تاریخ یافت نشد.</ref>، سال ۲۳۱ بدون ذکر ماه و روز<ref>اربلی، کشف الغمه، ج۲، ص۹۰۹.</ref>، ششم<ref>طبرسی، اعلام الوری، ج۲، ص۱۳۱؛ ابن خلکان، وفیات الاعیان، ج۲، ص۹۴؛ ابن طولون، الائمه الاثنا عشر، ص۱۱۳.</ref> یا هشتم ربیع الاول<ref>طبرسی، تاج الموالید، ص۱۰۵.</ref> و یا ۶<ref>طبرسی، تاج الموالید، ص۱۰۵.</ref>، ۸<ref>ابن صباغ مالکی، الفصول المهمه، ج۲، ص۱۰۷۹.</ref> و دهم<ref>مفید، مسار الشیعه، ص۵۲.</ref> ربیع الآخر سال ۲۳۲ و یا [[رمضان]] سال ۲۳۲ بدون ذکر روز<ref>کلینی، الکافی، ج۱، ص۵۰۳.</ref>، و ربیع الآخر سال ۲۳۳ هم گفته‌اند<ref>برای اطلاع بیشتر، ر.ک: طبری، دلائل الامامة، ص۲۲۳؛ سبط ابن جوزی، تذکرة الخواص، ص۳۲۴؛ اربلی، کشف الغمه، ج۳، ص۱۹۲.</ref>.		امام عسکری{{ع}} بنا بر قول مشهور و بنا بر آنچه از خود آن حضرت نقل کرده‌اند، در ماه ربیع الآخر سال ۲۳۲ ق، در [[مدینه]] به [[دنیا]] آمد<ref>کلینی، کافی، ج۱، ص۵۰۳؛ مفید، الارشاد، ج۲، ص۳۱۳؛ طبری، دلائل الامامة، ص۴۲۳.</ref>. البته درباره [[روز]]، ماه و سال ولادت آن حضرت اقوال دیگری نیز وجود دارد. چنان که [[ربیع‌الاول]] سال ۲۳۰<ref>مجلسی، بحارالانوار، ج۵۰، ص۲۳۵؛ البته وی این تاریخ را به نقل از شیخ مفید در الارشاد آورده است، اما در الارشاد موجود این تاریخ یافت نشد.</ref>، سال ۲۳۱ بدون ذکر ماه و روز<ref>اربلی، کشف الغمه، ج۲، ص۹۰۹.</ref>، ششم<ref>طبرسی، اعلام الوری، ج۲، ص۱۳۱؛ ابن خلکان، وفیات الاعیان، ج۲، ص۹۴؛ ابن طولون، الائمه الاثنا عشر، ص۱۱۳.</ref> یا هشتم ربیع الاول<ref>طبرسی، تاج الموالید، ص۱۰۵.</ref> و یا ۶<ref>طبرسی، تاج الموالید، ص۱۰۵.</ref>، ۸<ref>ابن صباغ مالکی، الفصول المهمه، ج۲، ص۱۰۷۹.</ref> و دهم<ref>مفید، مسار الشیعه، ص۵۲.</ref> ربیع الآخر سال ۲۳۲ و یا [[رمضان]] سال ۲۳۲ بدون ذکر روز<ref>کلینی، الکافی، ج۱، ص۵۰۳.</ref>، و ربیع الآخر سال ۲۳۳ هم گفته‌اند<ref>برای اطلاع بیشتر، ر.ک: طبری، دلائل الامامة، ص۲۲۳؛ سبط ابن جوزی، تذکرة الخواص، ص۳۲۴؛ اربلی، کشف الغمه، ج۳، ص۱۹۲.</ref>.

	به نظر می‌رسد قول برخی منابع که به ولادت ایشان به سال ۲۳۱ق، در [[سامرا]] اشاره کرده‌اند<ref>فتّال نیشابوری، روضة الواعظین، ص۵۶۵؛ سبط ابن جوزی، تذکرة الخواص، ص۳۲۴.</ref>، درست نباشد؛ زیرا کمترین [[زمان]] سال احضار [[امام هادی]]{{ع}} به سامرا، [[سال ~~۲۳۳ق]]،~~ گفته شده، در حالی که [[امام حسن عسکری]]{{ع}} بنا بر مشهور پیش از این [[تاریخ]] به دنیا آمده است و ولادت ایشان در زمان حضور [[امام هادی]]{{ع}} در مدینه بوده است. افزون بر آنکه احتمال تصحیف یا [[اشتباه]] در برخی از این اعداد و تاریخ‌ها نیز وجود دارد. چنان‌که با توجه به [[شهرت]] تاریخ [[شهادت امام حسن عسکری]]{{ع}} در هشتم ربیع الاول<ref>زیرا در بیشتر منابع، تاریخ شهادت امام حسن عسکری{{ع}} هشتم ربیع الاول ثبت شده است.</ref>، بعید نیست که هشتم ربیع الاول که در برخی منابع آمده است<ref>طبرسی، تاج الموالید، ص۱۰۵.</ref>، به [[اشتباه]] برای ولادت ایشان نقل شده باشد<ref>پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، [[تاریخ اسلام بخش دوم ج۲ (کتاب)\|تاریخ اسلام بخش دوم ج۲]]، ص۲۱۹.</ref>.		به نظر می‌رسد قول برخی منابع که به ولادت ایشان به سال ۲۳۱ق، در [[سامرا]] اشاره کرده‌اند<ref>فتّال نیشابوری، روضة الواعظین، ص۵۶۵؛ سبط ابن جوزی، تذکرة الخواص، ص۳۲۴.</ref>، درست نباشد؛ زیرا کمترین [[زمان]] سال احضار [[امام هادی]]{{ع}} به سامرا، سال ۲۳۳ق، گفته شده، در حالی که [[امام حسن عسکری]]{{ع}} بنا بر مشهور پیش از این [[تاریخ]] به دنیا آمده است و ولادت ایشان در زمان حضور [[امام هادی]]{{ع}} در مدینه بوده است. افزون بر آنکه احتمال تصحیف یا [[اشتباه]] در برخی از این اعداد و تاریخ‌ها نیز وجود دارد. چنان‌که با توجه به [[شهرت]] تاریخ [[شهادت امام حسن عسکری]]{{ع}} در هشتم ربیع الاول<ref>زیرا در بیشتر منابع، تاریخ شهادت امام حسن عسکری{{ع}} هشتم ربیع الاول ثبت شده است.</ref>، بعید نیست که هشتم ربیع الاول که در برخی منابع آمده است<ref>طبرسی، تاج الموالید، ص۱۰۵.</ref>، به [[اشتباه]] برای ولادت ایشان نقل شده باشد<ref>پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، [[تاریخ اسلام بخش دوم ج۲ (کتاب)\|تاریخ اسلام بخش دوم ج۲]]، ص۲۱۹.</ref>.

	== تبارشناسی ==		== تبارشناسی ==

Bahmani: /* ولادت */

2023-09-17T10:01:05Z

ولادت

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۷ سپتامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۳:۳۱
خط ۷:		خط ۷:

	== ولادت ==		== ولادت ==
	امام عسکری{{ع}} بنا بر قول مشهور و بنا بر آنچه از خود آن حضرت نقل کرده‌اند، در ماه [[ربیع الآخر~~]] [[~~سال ۲۳۲ ~~ق]]،~~ در [[مدینه]] به [[دنیا]] آمد<ref>کلینی، کافی، ج۱، ص۵۰۳؛ مفید، الارشاد، ج۲، ص۳۱۳؛ طبری، دلائل الامامة، ص۴۲۳.</ref>. البته درباره [[روز]]، ماه و سال ولادت آن حضرت اقوال دیگری نیز وجود دارد. چنان که [[ربیع الاول]] سال ۲۳۰<ref>مجلسی، بحارالانوار، ج۵۰، ص۲۳۵؛ البته وی این تاریخ را به نقل از شیخ مفید در الارشاد آورده است، اما در الارشاد موجود این تاریخ یافت نشد.</ref>، سال ۲۳۱ بدون ذکر ماه و روز<ref>اربلی، کشف الغمه، ج۲، ص۹۰۹.</ref>، ششم<ref>طبرسی، اعلام الوری، ج۲، ص۱۳۱؛ ابن خلکان، وفیات الاعیان، ج۲، ص۹۴؛ ابن طولون، الائمه الاثنا عشر، ص۱۱۳.</ref> یا هشتم ربیع الاول<ref>طبرسی، تاج الموالید، ص۱۰۵.</ref> و یا ۶<ref>طبرسی، تاج الموالید، ص۱۰۵.</ref>، ۸<ref>ابن صباغ مالکی، الفصول المهمه، ج۲، ص۱۰۷۹.</ref> و دهم<ref>مفید، مسار الشیعه، ص۵۲.</ref> ربیع الآخر سال ۲۳۲ و یا [[رمضان]] سال ۲۳۲ بدون ذکر روز<ref>کلینی، الکافی، ج۱، ص۵۰۳.</ref>، و ربیع الآخر سال ۲۳۳ هم گفته‌اند<ref>برای اطلاع بیشتر، ر.ک: طبری، دلائل الامامة، ص۲۲۳؛ سبط ابن جوزی، تذکرة الخواص، ص۳۲۴؛ اربلی، کشف الغمه، ج۳، ص۱۹۲.</ref>.		امام عسکری{{ع}} بنا بر قول مشهور و بنا بر آنچه از خود آن حضرت نقل کرده‌اند، در ماه ربیع الآخر سال ۲۳۲ ق، در [[مدینه]] به [[دنیا]] آمد<ref>کلینی، کافی، ج۱، ص۵۰۳؛ مفید، الارشاد، ج۲، ص۳۱۳؛ طبری، دلائل الامامة، ص۴۲۳.</ref>. البته درباره [[روز]]، ماه و سال ولادت آن حضرت اقوال دیگری نیز وجود دارد. چنان که [[ربیع الاول]] سال ۲۳۰<ref>مجلسی، بحارالانوار، ج۵۰، ص۲۳۵؛ البته وی این تاریخ را به نقل از شیخ مفید در الارشاد آورده است، اما در الارشاد موجود این تاریخ یافت نشد.</ref>، سال ۲۳۱ بدون ذکر ماه و روز<ref>اربلی، کشف الغمه، ج۲، ص۹۰۹.</ref>، ششم<ref>طبرسی، اعلام الوری، ج۲، ص۱۳۱؛ ابن خلکان، وفیات الاعیان، ج۲، ص۹۴؛ ابن طولون، الائمه الاثنا عشر، ص۱۱۳.</ref> یا هشتم ربیع الاول<ref>طبرسی، تاج الموالید، ص۱۰۵.</ref> و یا ۶<ref>طبرسی، تاج الموالید، ص۱۰۵.</ref>، ۸<ref>ابن صباغ مالکی، الفصول المهمه، ج۲، ص۱۰۷۹.</ref> و دهم<ref>مفید، مسار الشیعه، ص۵۲.</ref> ربیع الآخر سال ۲۳۲ و یا [[رمضان]] سال ۲۳۲ بدون ذکر روز<ref>کلینی، الکافی، ج۱، ص۵۰۳.</ref>، و ربیع الآخر سال ۲۳۳ هم گفته‌اند<ref>برای اطلاع بیشتر، ر.ک: طبری، دلائل الامامة، ص۲۲۳؛ سبط ابن جوزی، تذکرة الخواص، ص۳۲۴؛ اربلی، کشف الغمه، ج۳، ص۱۹۲.</ref>.

	به نظر می‌رسد قول برخی منابع که به ولادت ایشان به سال ۲۳۱ق، در [[سامرا]] اشاره کرده‌اند<ref>فتّال نیشابوری، روضة الواعظین، ص۵۶۵؛ سبط ابن جوزی، تذکرة الخواص، ص۳۲۴.</ref>، درست نباشد؛ زیرا کمترین [[زمان]] سال احضار [[امام هادی]]{{ع}} به سامرا، [[سال ۲۳۳ق]]، گفته شده، در حالی که [[امام حسن عسکری]]{{ع}} بنا بر مشهور پیش از این [[تاریخ]] به دنیا آمده است و ولادت ایشان در زمان حضور [[امام هادی]]{{ع}} در مدینه بوده است. افزون بر آنکه احتمال تصحیف یا [[اشتباه]] در برخی از این اعداد و تاریخ‌ها نیز وجود دارد. چنان‌که با توجه به [[شهرت]] تاریخ [[شهادت امام حسن عسکری]]{{ع}} در هشتم ربیع الاول<ref>زیرا در بیشتر منابع، تاریخ شهادت امام حسن عسکری{{ع}} هشتم ربیع الاول ثبت شده است.</ref>، بعید نیست که هشتم ربیع الاول که در برخی منابع آمده است<ref>طبرسی، تاج الموالید، ص۱۰۵.</ref>، به [[اشتباه]] برای ولادت ایشان نقل شده باشد<ref>پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، [[تاریخ اسلام بخش دوم ج۲ (کتاب)\|تاریخ اسلام بخش دوم ج۲]]، ص۲۱۹.</ref>.		به نظر می‌رسد قول برخی منابع که به ولادت ایشان به سال ۲۳۱ق، در [[سامرا]] اشاره کرده‌اند<ref>فتّال نیشابوری، روضة الواعظین، ص۵۶۵؛ سبط ابن جوزی، تذکرة الخواص، ص۳۲۴.</ref>، درست نباشد؛ زیرا کمترین [[زمان]] سال احضار [[امام هادی]]{{ع}} به سامرا، [[سال ۲۳۳ق]]، گفته شده، در حالی که [[امام حسن عسکری]]{{ع}} بنا بر مشهور پیش از این [[تاریخ]] به دنیا آمده است و ولادت ایشان در زمان حضور [[امام هادی]]{{ع}} در مدینه بوده است. افزون بر آنکه احتمال تصحیف یا [[اشتباه]] در برخی از این اعداد و تاریخ‌ها نیز وجود دارد. چنان‌که با توجه به [[شهرت]] تاریخ [[شهادت امام حسن عسکری]]{{ع}} در هشتم ربیع الاول<ref>زیرا در بیشتر منابع، تاریخ شهادت امام حسن عسکری{{ع}} هشتم ربیع الاول ثبت شده است.</ref>، بعید نیست که هشتم ربیع الاول که در برخی منابع آمده است<ref>طبرسی، تاج الموالید، ص۱۰۵.</ref>، به [[اشتباه]] برای ولادت ایشان نقل شده باشد<ref>پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، [[تاریخ اسلام بخش دوم ج۲ (کتاب)\|تاریخ اسلام بخش دوم ج۲]]، ص۲۱۹.</ref>.

Bahmani در ‏۱۷ سپتامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۹:۵۱

2023-09-17T09:51:58Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۷ سپتامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۳:۲۱
خط ۲:		خط ۲:
	\| موضوع مرتبط = امام عسکری		\| موضوع مرتبط = امام عسکری
	\| عنوان مدخل = امام عسکری		\| عنوان مدخل = امام عسکری
	\| مداخل مرتبط = [[امام عسکری در کلام اسلامی]] - [[امام عسکری در تاریخ اسلامی]] - [[امام عسکری در معارف مهدویت]] - [[امام عسکری در معارف و سیره رضوی]]		\| مداخل مرتبط = [[امام عسکری در کلام اسلامی]] - [[امام عسکری در تاریخ اسلامی]] - [[امام عسکری در معارف مهدویت]] - [[امام عسکری در معارف و سیره رضوی]] - [[امام عسکری از دیدگاه اهل سنت]]
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}

Bahmani: /* منابع */

2023-02-18T08:04:09Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ فوریهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۱:۳۴
خط ۱۰۱:		خط ۱۰۱:
	== منابع ==		== منابع ==
	{{منابع}}		{{منابع}}
	# [[پرونده:1100516.jpg\|22px]] [[علی اکبر ذاکری\|اکبر ذاکری، علی]]، [[درآمدی بر سیره معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه (کتاب)\|'''درآمدی بر سیره معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه''']]
	# [[پرونده:1100851.jpg\|22px]] [[محمد سهیل طقوش\|طقوش، محمد سهیل]]، [[دولت عباسیان (کتاب)\|'''دولت عباسیان''']]		# [[پرونده:1100851.jpg\|22px]] [[محمد سهیل طقوش\|طقوش، محمد سهیل]]، [[دولت عباسیان (کتاب)\|'''دولت عباسیان''']]
	# [[پرونده:IM010507.jpg\|22px]] پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، [[تاریخ اسلام بخش دوم ج۲ (کتاب)\|'''تاریخ اسلام بخش دوم ج۲''']]		# [[پرونده:IM010507.jpg\|22px]] پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، [[تاریخ اسلام بخش دوم ج۲ (کتاب)\|'''تاریخ اسلام بخش دوم ج۲''']]

Bahmani در ‏۱۸ فوریهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۰۸:۰۳

2023-02-18T08:03:29Z

نمایش تغییرات

Bahmani: /* فرزند امام عسکری{{ع}} */

2023-02-18T07:52:54Z

فرزند امام عسکری{{ع}}

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ فوریهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۱:۲۲
خط ۹۲:		خط ۹۲:
	===[[فرزند امام عسکری]]{{ع}}===		===[[فرزند امام عسکری]]{{ع}}===
	بنا بر قول مشهور، [[امام حسن عسکری]]{{ع}} به جز [[امام مهدی]]{{ع}} فرزند دیگری نداشته است. چنان‌که به سبب اهمیت این موضوع برخی منابع معتبر و کهن نیز بر آن تأکید کرده‌اند<ref>مفید، الإرشاد، ج۲، ص۳۳۹؛ طبرسی، تاج الموالید، ص۱۰۷؛ نیز، ر.ک: ابن شهر آشوب، مناقب آل ابی‌طالب، ج۴، ص۴۵۵؛ مسعودی، مروج الذهب، ج۴، ص۱۱۲.</ref>.		بنا بر قول مشهور، [[امام حسن عسکری]]{{ع}} به جز [[امام مهدی]]{{ع}} فرزند دیگری نداشته است. چنان‌که به سبب اهمیت این موضوع برخی منابع معتبر و کهن نیز بر آن تأکید کرده‌اند<ref>مفید، الإرشاد، ج۲، ص۳۳۹؛ طبرسی، تاج الموالید، ص۱۰۷؛ نیز، ر.ک: ابن شهر آشوب، مناقب آل ابی‌طالب، ج۴، ص۴۵۵؛ مسعودی، مروج الذهب، ج۴، ص۱۱۲.</ref>.
	بنابراین، خبر مربوط به فرزند نداشتن امام حسن عسکری{{ع}} از جانب برخی [[منابع اهل سنت]] به ویژه در دوره‌های اخیر<ref>ابن تیمیه، منهاج السنه النبویه، ج۴، ص۸۷؛ القفاری، اصول مذهب الشیعه، ج۲، ص۸۲۸.</ref>، کاملاً بی‌اساس بوده و تلاش برای از میان برداشتن نام [[امام زمان]]{{ع}} و تقویت این [[پندار]] نادرست است که امام زمان{{ع}} وجود ندارد. همچنان که برشمردن [[فرزندان]] دیگر<ref>ابن ابی‌الثلج، تاریخ الائمه، ص۱۴؛ فخر رازی، الشجرة المبارکه، ص۹۲ - ۹۳.</ref>، به ویژه قلمداد کردن پسران دیگر برای [[امام عسکری]]{{ع}}<ref>فخر رازی، الشجره المبارکه، ص۹۳.</ref>، [[اقدام]] دیگری برای ایجاد تشکیک و تردید در نام و مصداق [[جانشین امام عسکری]]{{ع}} و در نتیجه به چالش کشیدن وجود [[مقدس]] [[امام دوازدهم]]{{ع}} است. [[پرسش‌ها]] ۱. علت مشترک بودن [[لقب]] امام عسکری{{ع}} و [[امام هادی]] را بیان کنید. ۲. راه تمایز نام و [[کنیه]] امام حسن عسکری{{ع}} علی و [[امام حسن مجتبی]] را بیان کنید. ۳. علت اشتراک نام [[مادر امام هادی]] علیه و امام عسکری{{ع}} در برخی منابع را توضیح دهید. ۴. کنیه‌های [[همسر]] امام عسکری{{ع}} چه بود؟ توضیح دهید. ۵. نقش [[مادر امام عسکری]]{{ع}} علی را پس از [[شهادت]] آن حضرت بیان کنید. ۶. أهداف طرح بی‌فرزندانی و یا چند [[فرزندی]] امام عسکری{{ع}} را بیان کنید.<ref>پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، [[تاریخ اسلام بخش دوم ج۲ (کتاب)\|تاریخ اسلام بخش دوم ج۲]] ص ۲۲۴.</ref>		بنابراین، خبر مربوط به فرزند نداشتن امام حسن عسکری{{ع}} از جانب برخی [[منابع اهل سنت]] به ویژه در دوره‌های اخیر<ref>ابن تیمیه، منهاج السنه النبویه، ج۴، ص۸۷؛ القفاری، اصول مذهب الشیعه، ج۲، ص۸۲۸.</ref>، کاملاً بی‌اساس بوده و تلاش برای از میان برداشتن نام [[امام زمان]]{{ع}} و تقویت این [[پندار]] نادرست است که امام زمان{{ع}} وجود ندارد. همچنان که برشمردن [[فرزندان]] دیگر<ref>ابن ابی‌الثلج، تاریخ الائمه، ص۱۴؛ فخر رازی، الشجرة المبارکه، ص۹۲ - ۹۳.</ref>، به ویژه قلمداد کردن پسران دیگر برای [[امام عسکری]]{{ع}}<ref>فخر رازی، الشجره المبارکه، ص۹۳.</ref>، [[اقدام]] دیگری برای ایجاد تشکیک و تردید در نام و مصداق [[جانشین امام عسکری]]{{ع}} و در نتیجه به چالش کشیدن وجود [[مقدس]] [[امام دوازدهم]]{{ع}} است<ref>پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، [[تاریخ اسلام بخش دوم ج۲ (کتاب)\|تاریخ اسلام بخش دوم ج۲]] ص ۲۲۴.</ref>.

	== منابع ==		== منابع ==

Wasity: جایگزینی متن - 'سال' به 'سال'

2023-01-05T09:03:09Z

جایگزینی متن - 'سال' به 'سال'

نمایش تغییرات

Jaafari: /* منابع */

2022-11-16T06:42:46Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۶ نوامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۱۲
خط ۶۶:		خط ۶۶:

	اگر چنانکه مشهور است، بپذیریم که [[فضل بن شاذان]] در سال ۲۶۰ [[وفات]] کرده است، به طور طبیعی باید بگوییم امام در اواخر سال ۲۵۹ قبل از [[ذی‌حجه]] در [[زندان]] بوده است.<ref>[[محمد سهیل طقوش\|طقوش، محمد سهیل]]، [[دولت عباسیان (کتاب)\|دولت عباسیان]]، ص ۲۲۲.</ref>		اگر چنانکه مشهور است، بپذیریم که [[فضل بن شاذان]] در سال ۲۶۰ [[وفات]] کرده است، به طور طبیعی باید بگوییم امام در اواخر سال ۲۵۹ قبل از [[ذی‌حجه]] در [[زندان]] بوده است.<ref>[[محمد سهیل طقوش\|طقوش، محمد سهیل]]، [[دولت عباسیان (کتاب)\|دولت عباسیان]]، ص ۲۲۲.</ref>

			==[[امام عسکری]]{{ع}}==
			===ولادت===
			امام عسکری{{ع}} بنا بر قول مشهور و بنا بر آنچه از خود آن [[حضرت]] نقل کرده‌اند، در ماه [[ربیع الآخر]] [[سال ۲۳۲ ق]]، در [[مدینه]] به [[دنیا]] آمد<ref>کلینی، کافی، ج۱، ص۵۰۳؛ مفید، الارشاد، ج۲، ص۳۱۳؛ طبری، دلائل الامامة، ص۴۲۳.</ref>. البته درباره [[روز]]، ماه و سال ولادت آن حضرت اقوال دیگری نیز وجود دارد. چنان که [[ربیع الاول]] [[سال]] ۲۳۰<ref>مجلسی، بحارالانوار، ج۵۰، ص۲۳۵؛ البته وی این تاریخ را به نقل از شیخ مفید در الارشاد آورده است، اما در الارشاد موجود این تاریخ یافت نشد.</ref>، سال ۲۳۱ بدون ذکر ماه و روز<ref>اربلی، کشف الغمه، ج۲، ص۹۰۹.</ref>، ششم<ref>طبرسی، اعلام الوری، ج۲، ص۱۳۱؛ ابن خلکان، وفیات الاعیان، ج۲، ص۹۴؛ ابن طولون، الائمه الاثنا عشر، ص۱۱۳.</ref> یا هشتم ربیع الاول<ref>طبرسی، تاج الموالید، ص۱۰۵.</ref> و یا ۶<ref>طبرسی، تاج الموالید، ص۱۰۵.</ref>، ۸<ref>ابن صباغ مالکی، الفصول المهمه، ج۲، ص۱۰۷۹.</ref> و دهم<ref>مفید، مسار الشیعه، ص۵۲.</ref> ربیع الآخر سال ۲۳۲ و یا [[رمضان]] سال ۲۳۲ بدون ذکر روز<ref>کلینی، الکافی، ج۱، ص۵۰۳.</ref>، و ربیع الآخر سال ۲۳۳ هم گفته‌اند<ref>برای اطلاع بیشتر، ر.ک: طبری، دلائل الامامة، ص۲۲۳؛ سبط ابن جوزی، تذکرة الخواص، ص۳۲۴؛ اربلی، کشف الغمه، ج۳، ص۱۹۲.</ref>.
			به نظر می‌رسد قول برخی منابع که به ولادت ایشان به [[سال ۲۳۱ق]]، در [[سامرا]] اشاره کرده‌اند<ref>فتّال نیشابوری، روضة الواعظین، ص۵۶۵؛ سبط ابن جوزی، تذکرة الخواص، ص۳۲۴.</ref>، درست نباشد؛ زیرا کمترین [[زمان]] سال احضار [[امام هادی]]{{ع}} به سامرا، [[سال ۲۳۳ق]]، گفته شده، در حالی که [[امام حسن عسکری]]{{ع}} بنا بر مشهور پیش از این [[تاریخ]] به دنیا آمده است و ولادت ایشان در [[زمان حضور امام]] [[هادی]]{{ع}} در مدینه بوده است. افزون بر آنکه احتمال تصحیف یا [[اشتباه]] در برخی از این اعداد و تاریخ‌ها نیز وجود دارد. چنان‌که با توجه به [[شهرت]] تاریخ [[شهادت امام حسن عسکری]]{{ع}} در هشتم ربیع الاول<ref>زیرا در بیشتر منابع، تاریخ شهادت امام حسن عسکری{{ع}} هشتم ربیع الاول ثبت شده است.</ref>، بعید نیست که هشتم ربیع الاول که در برخی منابع آمده است<ref>طبرسی، تاج الموالید، ص۱۰۵.</ref>، به [[اشتباه]] برای ولادت ایشان نقل شده باشد.<ref>پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، [[تاریخ اسلام بخش دوم ج۲ (کتاب)\|تاریخ اسلام بخش دوم ج۲]] ص ۲۱۹.</ref>

			===تبارشناسی===
			[[مادر امام عسکری]]{{ع}} [[اهل]] [[نوبه]](سرزمینی در جنوب [[مصر]]) یا [[مغرب]] بود<ref>ابن حاتم عاملی، الدرالنظیم، ص۷۳۷.</ref>. وی کنیزی امّ‌ولد<ref>امّ‌ولد به به کنیزی می‌گویند که از مالک خود دارای فرزند باشد.</ref> بود<ref>کلینی، الکافی، ج۱، ص۵۰۳.</ref> که نام او را [[حُدَیث]]<ref>صدوق، کمال الدین و تمام النعمة، ص۴۷۳؛ مفید، الارشاد، ج۱، ص۳۱۳؛ ابن شهر آشوب، مناقب آل ابی‌طالب، ج۳، ص۵۲۳.</ref>، سَوسَن<ref>کلینی، الکافی، ج۱، ص۵۰۳؛ اربلی، کشف الغمه، ج۲، ص۴۰۲.</ref>، سَمانه<ref>صدوق، عیون اخبار الرضا، ج۱، ص۴۱.</ref>، سَلیل<ref>حسین بن عبدالوهاب، عیون المعجزات، ص۱۳۴.</ref>، [[اسماء]]<ref>ابن ابی الثلج، تاریخ الائمه (در ضمن مجموعه نفیسه)، ص۲۶.</ref>، حَدیثه، حَربیه<ref>اربلی، کشف الغمه، ج۳، ص۱۷۷.</ref>، حَریبه<ref>مجلسی، بحارالانوار، ج۵۰، ص۲۳۷.</ref>، سَقوس، شَکل<ref>طبری، دلائل الامامه، ص۴۲۴.</ref> و عُسفان<ref>نوبختی، فرق الشیعه، ص۷۹.</ref> آورده‌اند، و هرچند نام‌های حُدَیث<ref>صدوق، کمال الدین و تمام النعمه، ص۴۷۳؛ مفید، الارشاد، ج۱، ص۳۱۳؛ ابن شهر آشوب، مناقب آل ابی‌طالب، ج۳، ص۵۲۳.</ref>، سَوسَن<ref>کلینی، الکافی، ج۱، ص۵۰۳؛ اربلی، کشف الغمه، ج۲، ص۴۰۲.</ref> و عُسفان<ref>نوبختی، فرق الشیعه، ص۷۹.</ref> را بیشتر گفته‌اند، اما برخی، سَلیل را درست‌تر دانسته‌اند<ref>امین، اعیان الشیعه، ج۲، ص۴۰.</ref>. البته با توجه به رسم‌الخط کهن منابع دست اول، احتمال تصحیف در برخی از این نام‌ها مانند [[سوسن]] و سَقوس، یا شَکل و سَلیل و حَدیثه، حَربیه و حریبه، و در نتیجه افزایش این نام‌ها نیز وجود دارد. همچنین برخی گفته‌اند نام او [[عسفان]] بود، اما [[امام هادی]]{{ع}} ایشان را حُدَیث نامید<ref>نوبختی، فرق الشیعه، ص۷۹.</ref>.

			به نظر می‌رسد مشترک بودن [[لقب]] «[[عسکری]]{{ع}}» برای امام هادی و [[امام حسن عسکری]]{{عم}} سبب شده است تا در برخی منابع، [[مادر امام هادی]]{{ع}} و [[مادر امام حسن عسکری]]{{ع}} نیز گاه با نام‌های مشترک معرفی شوند و به همین سبب حتی برخی از همین [[اختلاف]] در نام‌ها، که بدان اشاره شد، درباره هر دو مطرح شده است.
			مادر امام حسن عسکری{{ع}}، زنی بافضیلت و از [[برترین]] [[زنان]] عصر خود بود و امام هادی{{ع}} در روایتی او را بسیار [[ستوده]] و فرموده است: «[[سلیل]]، از آفت‌ها، [[عیب‌ها]]، [[پلیدی‌ها]] و ناپاکی‌ها دور است»<ref>مسعودی، اثبات الوصیه، ص۲۴۴.</ref>. از برخی گزارش‌های [[تاریخی]] بر می‌آید که دست کم تا دو سال پس از [[شهادت امام حسن عسکری]]{{ع}} [[مادر]] بزرگوار آن [[حضرت]]، نقش بسیاری در سامان دادن به امور [[شیعیان]] و مراجعات آنان داشته است<ref>صدوق، کمال الدین و تمام النعمه، ج۲، ص۵۰۷؛ طوسی، الغیبة، ص۱۳۸.</ref>.<ref>پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، [[تاریخ اسلام بخش دوم ج۲ (کتاب)\|تاریخ اسلام بخش دوم ج۲]] ص ۲۲۰.</ref>

			===نام، [[کنیه]] و [[القاب]]===
			نام آن حضرت «حسن»<ref>مفید، الارشاد، ج۲، ص۳۱۳.</ref> و کنیه آن حضرت را بیشتر منابع «ابومحمد»<ref>مفید، الارشاد، ج۲، ص۳۱۳.</ref> و بنا بر [[نقلی]] «[[ابوالحسن]]» گفته‌اند<ref>طبری، دلائل الامامة، ص۴۲۴.</ref>. که به نظر می‌رسد کنیه ابوالحسن با [[کنیه امام هادی]]{{ع}} که ایشان هم به [[عسکری]]{{ع}} [[شهرت]] دارد، [[اشتباه]] شده باشد؛ زیرا اولاً، در بیشتر منابع به این کنیه اشاره نشده است؛ ثانیاً، اگر کنیه ایشان نیز «ابوالحسن» می‌بود، باید آن حضرت را پس از [[امام هادی]]{{ع}} که [[ابوالحسن ثالث]] است، ابوالحسن رابع می‌گفتند در حالی که چنین نیست.
			لقب‌های ایشان را [[خالص]]، [[زکی]]، [[رفیق]]، [[امین]]، [[فاضل]]، طاهر، تقی، [[نقی]]، صادق، خاص، [[هادی]]، [[صامت]]، [[سراج]] و [[مهتدی]]<ref>طبری، دلائل الامامة، ص۴۲۴.</ref>، مَیمون، [[ناطق]] عن [[الله]]<ref>خزاز قمی، کفایة الاثر، ص۸۴.</ref>، [[مؤمن]] بالله، مرشد الی الله<ref>خزاز قمی، کفایة الاثر، ص۱۸۹.</ref>، امین علی سرالله<ref>طبری، دلائل الامامه، ص۴۲۴.</ref>، علام<ref>صدوق، کمال الدین و تمام النعمه، ج۲، ص۲۸۴.</ref>، [[ولی الله]]<ref>حرعاملی، اثباة الهداة، ج۱، ص۵۵۴.</ref>، سراج [[اهل]] الجنة<ref>قمی، مائة منقبه، ص۲۳.</ref>، خزانة الوصیین<ref>محمد بن مشهدی، المزار، ص۲۴۷.</ref>، مضیء، [[شافی]]، [[مرضی]]<ref>ابن شهر آشوب، مناقب آل ابی طالب، ج۴، ص۴۲۱.</ref>، [[شفیع]]، [[موفی]]، [[سخی]]، مستودع<ref>خصیبی، الهدایه الکبری، ص۳۲۷.</ref> و [[فقیه]] آورده‌اند<ref>طریحی، جامع المقال، ص۱۸۵.</ref>، اما آن حضرت به «عسکری{{ع}}» شهرت بیشتری دارد<ref>چون معتصِم عباسی سرّ من رآی را بنا کرد، سپاه خود را به آنجا انتقال داد و آنجا را عسکر گفتند و امام عسکری{{ع}} نیز به همان‌جا منسوب است؛ زیرا متوکل عباسی امام هادی{{ع}} را به آنجا آورد و آن حضرت بیست سال و نه ماه در آن محله اقامت داشت. ازاین رو، وی و پسرش، امام عسکری{{ع}}، به آنجا منسوب شدند (ر.ک: ابن خلکان، وفیات الاعیان، ج۲، ص۹۵).</ref>. افزون بر این، آن [[حضرت]] و [[پدر]] بزرگوارشان هر دو را به [[عسکری]]{{ع}} می‌شناسند<ref>صدوق، علل الشرایع، ج۱، ص۲۴۱.</ref>؛ از این رو برخی منابع برای تمایز میان این دو [[امام]]، [[امام عسکری]]{{ع}} را «[[صاحب العسکر]] [[الآخر]]»<ref>ابن طاووس، جمال الاسبوع، ص۴۳.</ref> یا «صاحب العسکری الآخر»<ref>ابن طاووس، فلاح السائل، ص۱۸۳.</ref> نیز خوانده‌اند. ولی [[لقب]] «عسکری» برای [[امام هادی]]{{ع}} بیشتر به کار رفته<ref>برای نمونه، ر.ک: ابن اثیر، اللباب فی تهذیب الانساب، ج۲، ص۳۴۰؛ ذهبی، سیر اعلام النبلاء، ج۱۲، ص۴۱.</ref> اما در صورتی که «عسکری» به [[تنهایی]] به کار رود، منظور [[امام حسن عسکری]]{{ع}} است.
			افزون بر [[القاب]] یادشده، «[[ابن الرضا]]» عنوان دیگری است که [[امام جواد]]، امام هادی و امام عسکری{{عم}} را به آن می‌شناسند<ref>ابن شهر آشوب، مناقب آل ابی‌طالب، ج۳، ص۵۲۳.</ref> و [[بدیهی]] است که برای مشخص کردن مصداق آن، قرینه و نشان تمایزی می‌آورند؛ همچنان که به سبب اشتراک نام و [[کنیه]] [[امام دوم]] و یازدهم به «حسن» و «ابومحمد»، برای تمایز میان آن دو امام، امام عسکری{{ع}} را «حسن اخیر» گفته‌اند<ref>قطب راوندی، القاب الرسول و عترته (در ضمن مجموعه نفیسه)، ص۲۳۵.</ref>.<ref>پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، [[تاریخ اسلام بخش دوم ج۲ (کتاب)\|تاریخ اسلام بخش دوم ج۲]] ص ۲۲۱.</ref>

			===[[همسر]] امام===
			امام عسکری{{ع}} تنها یک همسر داشت، اما اوضاع پیچیده [[سیاسی]] و [[اجتماعی]] [[زمان]] آن حضرت سبب شده تا اطلاعات مربوط به همسر امام با [[اختلاف]] و در برخی موارد با ابهام ثبت و ضبط شود. در برخی از کتاب‌های معاصر نیز عناوینی چون «ازواجه، [[همسران]] ایشان»<ref>گروهی از نویسندگان، موسوعة الامام العسکری{{ع}}، ج۱، ص۴۸.</ref> یا «احوال ازواجه؛ حالات همسران ایشان»<ref>گروهی از نویسندگان، موسوعة الامام العسکری{{ع}}، ج۱، ص۴۹.</ref> توهم [[چندهمسری]] را برای امام عسکری{{ع}} پدید آورده است.
			نام همسر امام عسکری{{ع}} را [[نرجس]]<ref>مفید، الارشاد، ج۲، ص۲۳۹.</ref>، [[ملیکه]]<ref>صدوق، کمال الدین و تمام النعمه، ج۲، ص۴۲۰؛ فتال نیشابوری، روضة الواعظین، ص۲۵۲.</ref>، خَمط<ref>ابن خلکان، وفیات الاعیان، ج۴، ص۱۷۷.</ref>، صُقیل<ref>صدوق، کمال الدین و تمام النعمه، ج۲، ص۴۳۱.</ref>، و صَیقل<ref>بحرانی، الحدائق الناظره، ج۱۷، ص۴۴۰.</ref> [[حکیمه]]، [[صغیره]]<ref>ابن ابی‌الثلج، تاریخ الائمه (در ضمن مجموعة نفیسه)، ص۲۶.</ref>، [[سوسن]] و [[ریحانه]] آورده‌اند<ref>بحرانی، الحدائق الناظره، ج۱۷، ص۴۴۰.</ref>. گذشته از آنکه در برخی از این نام‌ها، مانند [[صیقل]] و [[صقیل]]، احتمال تصحیف و [[اشتباه]] وجود دارد، اما برخی گفته‌اند: قول مشهور و صحیح همان [[نرجس]] است<ref>گروهی از نویسندگان، موسوعة الامام العسکری{{ع}}، ج۱، ص۴۸.</ref>. به نظر برخی دیگر، نام وی [[ملیکه]] و [[لقب]] او نرجس بوده است<ref>بحرانی، الحدائق الناظره، ج۱۷، ص۴۴۰.</ref>.

			در منابع موجود برای [[همسر]] [[امام عسکری]]{{ع}} [[کنیه]] مشخصی ذکر نشده است و مواردی که به آنها اشاره کرده‌اند، نه کنیه، بلکه برای معرفی ایشان بوده است. برای نمونه، {{عربی\|ما روي في نرجس ام القائم}}؛ «آنچه درباره نرجس، [[مادر]] [[قائم]] ([[امام زمان]]{{ع}}) [[روایت]] شده است»<ref>صدوق، کمال الدین و تمام النعمه، ج۲، ص۴۱۷.</ref>، {{عربی\|خبر ام القائم}}؛ «خبر مربوط به مادر قائم (امام زمان{{ع}})»<ref>طبری شیعی، دلائل الامامه، ص۴۸۹.</ref>، {{عربی\|زيارة ام القائم}}؛ «[[زیارت]] مادر قائم (امام زمان{{ع}})»<ref>محمد بن مشهدی، المزار، ص۶۶۰.</ref>، {{عربی\|ثم جانت به صقيل الجارية ام الخلف}}؛ «سپس صقیل [[کنیز]]، همان مادر [[خلف]] (امام زمان{{ع}}) آن را آورد»<ref>طوسی، الغیبة، ص۲۷۲.</ref> و {{عربی\|زيارة ام الحجة القائم}}؛ «زیارت مادر [[حجت قائم]] (امام زمان{{ع}})»<ref>شهید اول، المزار، ص۲۱۱.</ref> و از این‌گونه تعبیرها، که کاملاً روشن است در این موارد منظور، اشاره به مادر قائم، یعنی [[مادر امام زمان]]{{ع}} است نه اینکه این عناوین، کنیه ایشان باشند؛ چنان‌که برخی به اشتباه «امّ [[القائم]]»، «امّ الحجه»، «امّ الخلف» و «امّ محمد» را کنیه [[تصور]] کرده‌اند<ref>طیبی، مادر امام زمان{{ع}}، ص۲۰۳.</ref>.
			به هر حال همسر امام عسکری{{ع}} بانویی بزرگوار و بافضیلت بود که به شکل‌های مختلفی از سوی برخی از [[امامان]]{{عم}} [[تکریم]] و [[تمجید]] شده است؛ از جمله آنکه مشخصات قیام‌کننده در [[آخرالزمان]] را پنجمین فرزند از [[امام کاظم]]{{ع}} دانسته‌اند که پسر «سیدة الاماء» خواهد بود<ref>صدوق، کمال الدین و تمام النعمه، ج۲، ص۳۶۸.</ref>. همچنین امیرالمؤمنین علی{{ع}} پس از [[جنگ نهروان]] با اشاره به [[فتنه‌های آخرالزمان]] و [[ظهور امام مهدی]]{{ع}}، آن [[حضرت]] را {{متن حدیث\|ابْنُ خِيَرَةِ الْإِمَاءِ}}؛ «فرزند بهترین [[کنیزان]]» خواندند<ref>ثقفی، الغارات، ج۱، ص۱۲؛ نعمانی، الغیبة، ص۲۲۹.</ref>. [[امام باقر]] یا [[امام صادق]]{{عم}} نیز در بیان [[نشانه‌های امام]] [[مهدی]] آن حضرت را با همین عنوان معرفی کرده‌اند<ref>نعمانی، الغیبة، ص۲۲۹.</ref>.<ref>پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، [[تاریخ اسلام بخش دوم ج۲ (کتاب)\|تاریخ اسلام بخش دوم ج۲]] ص ۲۲۳.</ref>

			===[[فرزند امام عسکری]]{{ع}}===
			بنا بر قول مشهور، [[امام حسن عسکری]]{{ع}} به جز [[امام مهدی]]{{ع}} فرزند دیگری نداشته است. چنان‌که به سبب اهمیت این موضوع برخی منابع معتبر و کهن نیز بر آن تأکید کرده‌اند<ref>مفید، الإرشاد، ج۲، ص۳۳۹؛ طبرسی، تاج الموالید، ص۱۰۷؛ نیز، ر.ک: ابن شهر آشوب، مناقب آل ابی‌طالب، ج۴، ص۴۵۵؛ مسعودی، مروج الذهب، ج۴، ص۱۱۲.</ref>.
			بنابراین، خبر مربوط به فرزند نداشتن امام حسن عسکری{{ع}} از جانب برخی [[منابع اهل سنت]] به ویژه در دوره‌های اخیر<ref>ابن تیمیه، منهاج السنه النبویه، ج۴، ص۸۷؛ القفاری، اصول مذهب الشیعه، ج۲، ص۸۲۸.</ref>، کاملاً بی‌اساس بوده و تلاش برای از میان برداشتن نام [[امام زمان]]{{ع}} و تقویت این [[پندار]] نادرست است که امام زمان{{ع}} وجود ندارد. همچنان که برشمردن [[فرزندان]] دیگر<ref>ابن ابی‌الثلج، تاریخ الائمه، ص۱۴؛ فخر رازی، الشجرة المبارکه، ص۹۲ - ۹۳.</ref>، به ویژه قلمداد کردن پسران دیگر برای [[امام عسکری]]{{ع}}<ref>فخر رازی، الشجره المبارکه، ص۹۳.</ref>، [[اقدام]] دیگری برای ایجاد تشکیک و تردید در نام و مصداق [[جانشین امام عسکری]]{{ع}} و در نتیجه به چالش کشیدن وجود [[مقدس]] [[امام دوازدهم]]{{ع}} است. [[پرسش‌ها]] ۱. علت مشترک بودن [[لقب]] امام عسکری{{ع}} و [[امام هادی]] را بیان کنید. ۲. راه تمایز نام و [[کنیه]] امام حسن عسکری{{ع}} علی و [[امام حسن مجتبی]] را بیان کنید. ۳. علت اشتراک نام [[مادر امام هادی]] علیه و امام عسکری{{ع}} در برخی منابع را توضیح دهید. ۴. کنیه‌های [[همسر]] امام عسکری{{ع}} چه بود؟ توضیح دهید. ۵. نقش [[مادر امام عسکری]]{{ع}} علی را پس از [[شهادت]] آن حضرت بیان کنید. ۶. أهداف طرح بی‌فرزندانی و یا چند [[فرزندی]] امام عسکری{{ع}} را بیان کنید.<ref>پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، [[تاریخ اسلام بخش دوم ج۲ (کتاب)\|تاریخ اسلام بخش دوم ج۲]] ص ۲۲۴.</ref>

	== منابع ==		== منابع ==

Jaafari: /* منابع */

2022-11-16T06:40:31Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۶ نوامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۱۰
خط ۷۱:		خط ۷۱:
	# [[پرونده:1100516.jpg\|22px]] [[علی اکبر ذاکری\|اکبر ذاکری، علی]]، [[درآمدی بر سیره معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه (کتاب)\|'''درآمدی بر سیره معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه''']]		# [[پرونده:1100516.jpg\|22px]] [[علی اکبر ذاکری\|اکبر ذاکری، علی]]، [[درآمدی بر سیره معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه (کتاب)\|'''درآمدی بر سیره معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه''']]
	# [[پرونده:1100851.jpg\|22px]] [[محمد سهیل طقوش\|طقوش، محمد سهیل]]، [[دولت عباسیان (کتاب)\|'''دولت عباسیان''']]		# [[پرونده:1100851.jpg\|22px]] [[محمد سهیل طقوش\|طقوش، محمد سهیل]]، [[دولت عباسیان (کتاب)\|'''دولت عباسیان''']]
			# [[پرونده:IM010507.jpg\|22px]] پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، [[تاریخ اسلام بخش دوم ج۲ (کتاب)\|'''تاریخ اسلام بخش دوم ج۲''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

Bahmani: /* پانویس */

2022-09-26T07:24:38Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ سپتامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۵۴
خط ۷۶:		خط ۷۶:
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

	[[رده:امام عسکری ~~در تاریخ اسلامی~~]]		[[رده:امام عسکری]]