امام مهدی در تاریخ اسلامی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Jaafari در ‏۶ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۵:۳۸

2025-10-06T05:38:03Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۶ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۰۸
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط = امام مهدی		\| موضوع مرتبط = امام مهدی
	\| عنوان مدخل = امام مهدی		\| عنوان مدخل = امام مهدی
	\| مداخل مرتبط = [[امام مهدی در قرآن]] - [[امام مهدی در حدیث]] - [[امام مهدی در نهج البلاغه]] - [[امام مهدی در کلام اسلامی]] - [[امام مهدی در تاریخ اسلامی]] - [[امام مهدی در معارف و سیره نبوی]] - [[امام مهدی در معارف و سیره حسینی]] - [[امام مهدی در معارف و سیره امام کاظم]] - [[امام مهدی در معارف و سیره رضوی]] - [[امام مهدی در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]] - [[امام مهدی از دیدگاه اهل سنت]]		\| مداخل مرتبط = [[امام مهدی در قرآن]] - [[امام مهدی در حدیث]] - [[امام مهدی در نهج البلاغه]] - [[امام مهدی در کلام اسلامی]] - [[امام مهدی در تاریخ اسلامی]] - [[امام مهدی در معارف و سیره نبوی]] - [[امام مهدی در معارف و سیره حسینی]] - [[امام مهدی در معارف و سیره امام کاظم]] - [[امام مهدی در معارف و سیره رضوی]] - [[امام مهدی در معارف و سیره امام هادی]] - [[امام مهدی در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]] - [[امام مهدی از دیدگاه اهل سنت]]
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}

Jaafari در ‏۱۸ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۸:۳۴

2024-12-18T08:34:36Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۲:۰۴
خط ۲:		خط ۲:
	\| موضوع مرتبط = امام مهدی		\| موضوع مرتبط = امام مهدی
	\| عنوان مدخل = امام مهدی		\| عنوان مدخل = امام مهدی
	\| مداخل مرتبط = [[امام مهدی در قرآن]] - [[امام مهدی در حدیث]] - [[امام مهدی در نهج البلاغه]] - [[امام مهدی در کلام اسلامی]] - [[امام مهدی در تاریخ اسلامی]] - [[امام مهدی در معارف و سیره نبوی]] - [[امام مهدی در معارف و سیره حسینی]] - [[امام مهدی در معارف و سیره رضوی]] - [[امام مهدی در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]] - [[امام مهدی از دیدگاه اهل سنت]]		\| مداخل مرتبط = [[امام مهدی در قرآن]] - [[امام مهدی در حدیث]] - [[امام مهدی در نهج البلاغه]] - [[امام مهدی در کلام اسلامی]] - [[امام مهدی در تاریخ اسلامی]] - [[امام مهدی در معارف و سیره نبوی]] - [[امام مهدی در معارف و سیره حسینی]] - [[امام مهدی در معارف و سیره امام کاظم]] - [[امام مهدی در معارف و سیره رضوی]] - [[امام مهدی در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]] - [[امام مهدی از دیدگاه اهل سنت]]
	\| پرسش مرتبط = ~~مهدویت (پرسش)~~		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}
	{{ جعبه اطلاعات امام معصوم		{{ جعبه اطلاعات امام معصوم

Bahmani در ‏۹ اوت ۲۰۲۳، ساعت ۱۲:۳۲

2023-08-09T12:32:59Z

نمایش تغییرات

Bahmani در ‏۹ اوت ۲۰۲۳، ساعت ۰۷:۵۶

2023-08-09T07:56:25Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۹ اوت ۲۰۲۳، ساعت ۱۱:۲۶
خط ۲:		خط ۲:
	\| موضوع مرتبط = امام مهدی		\| موضوع مرتبط = امام مهدی
	\| عنوان مدخل = امام مهدی		\| عنوان مدخل = امام مهدی
	\| مداخل مرتبط = [[امام مهدی در قرآن]] - [[امام مهدی در حدیث]] - [[امام مهدی در نهج البلاغه]] - [[امام مهدی در کلام اسلامی]] - [[امام مهدی در تاریخ اسلامی~~]] - [[امام مهدی از دیدگاه اهل سنت~~]] - [[امام مهدی در معارف و سیره ~~رضوی~~]] - [[امام مهدی در معارف و سیره حسینی]] - [[امام مهدی در معارف و سیره ~~نبوی~~]] - [[امام مهدی در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]		\| مداخل مرتبط = [[امام مهدی در قرآن]] - [[امام مهدی در حدیث]] - [[امام مهدی در نهج البلاغه]] - [[امام مهدی در کلام اسلامی]] - [[امام مهدی در تاریخ اسلامی]] - [[امام مهدی در معارف و سیره نبوی]] - [[امام مهدی در معارف و سیره حسینی]] - [[امام مهدی در معارف و سیره رضوی]] - [[امام مهدی در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]] - [[امام مهدی از دیدگاه اهل سنت]]
	\| پرسش مرتبط = مهدویت (پرسش)		\| پرسش مرتبط = مهدویت (پرسش)
	}}		}}

Bahmani در ‏۹ اوت ۲۰۲۳، ساعت ۰۴:۲۷

2023-08-09T04:27:26Z

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
 {{ جعبه اطلاعات امام معصوم
 | عنوان = امام مهدی(عج)
@@ خط ۱۹: / خط ۲۵: @@
 | فرزندان =
 | طول عمر = در قید حیات هستند
 }}

Wasity: جایگزینی متن - 'نام، کنیه و القاب' به 'کنیه‌ها و القاب'

2023-07-05T10:15:30Z

جایگزینی متن - 'نام، کنیه و القاب' به 'کنیه‌ها و القاب'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۳:۴۵
خط ۴۱:		خط ۴۱:
	ماجرای چگونگی تولد دوازدهمین [[حجت]] در منابع با نام [[حکیمه]]، دختر [[امام جواد]]{{ع}}، پیوند خورده است. بر اساس این گزارش‌ها به نقل از حکیمه (عمه [[امام حسن عسکری]]{{ع}}) آمده است: ابومحمد{{ع}} در نیمه شعبان در پی من فرستاد و فرمود: ای عمه! امشب را نزد ما باش؛ زیرا [[خدای متعال]] حجت خود را در [[زمین]] ظاهر خواهد کرد. از مادر مولود سؤال کردم و حضرت [[نرگس]] را معرفی کرد. در بخش دیگر گزارش آمده است: در [[دل]] شب برای ادای [[نماز]] برخاستم و آن را به جای آوردم. نرگس نیز برخاست و [[نماز شب]] به جای آورد در حالی که نشانی از [[تولد]] فرزند بر او نمایان نبود. [[شک]] بر من مستولی شد که ناگاه صدای [[امام]] را شنیدم که فرمود: ای عمه! [[شتاب]] مکن که [[وعده الهی]] نزدیک است. به [[تلاوت قرآن]] مشغول شدم که آثار تولد فرزند بر نرگس نمایان شد<ref>خصیبی، الهدایة الکبری، ص۳۵۵ ـ ۳۵۶؛ مسعودی، اثبات الوصیة، ص۲۵۷ ـ ۲۶۰؛ صدوق، کمال الدین، ج۲، ص۴۲۴ ـ ۴۳۰؛ طوسی، کتاب الغیبة، ص۲۳۴ ـ ۲۳۸.</ref>.<ref>پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، [[تاریخ اسلام بخش دوم ج۲ (کتاب)\|تاریخ اسلام بخش دوم ج۲]]، ص۲۶۹؛ [[علی اکبر ذاکری\|اکبر ذاکری، علی]]، [[درآمدی بر سیره معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه (کتاب)\|درآمدی بر سیره معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه]]، ص ۲۸۸.</ref>		ماجرای چگونگی تولد دوازدهمین [[حجت]] در منابع با نام [[حکیمه]]، دختر [[امام جواد]]{{ع}}، پیوند خورده است. بر اساس این گزارش‌ها به نقل از حکیمه (عمه [[امام حسن عسکری]]{{ع}}) آمده است: ابومحمد{{ع}} در نیمه شعبان در پی من فرستاد و فرمود: ای عمه! امشب را نزد ما باش؛ زیرا [[خدای متعال]] حجت خود را در [[زمین]] ظاهر خواهد کرد. از مادر مولود سؤال کردم و حضرت [[نرگس]] را معرفی کرد. در بخش دیگر گزارش آمده است: در [[دل]] شب برای ادای [[نماز]] برخاستم و آن را به جای آوردم. نرگس نیز برخاست و [[نماز شب]] به جای آورد در حالی که نشانی از [[تولد]] فرزند بر او نمایان نبود. [[شک]] بر من مستولی شد که ناگاه صدای [[امام]] را شنیدم که فرمود: ای عمه! [[شتاب]] مکن که [[وعده الهی]] نزدیک است. به [[تلاوت قرآن]] مشغول شدم که آثار تولد فرزند بر نرگس نمایان شد<ref>خصیبی، الهدایة الکبری، ص۳۵۵ ـ ۳۵۶؛ مسعودی، اثبات الوصیة، ص۲۵۷ ـ ۲۶۰؛ صدوق، کمال الدین، ج۲، ص۴۲۴ ـ ۴۳۰؛ طوسی، کتاب الغیبة، ص۲۳۴ ـ ۲۳۸.</ref>.<ref>پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، [[تاریخ اسلام بخش دوم ج۲ (کتاب)\|تاریخ اسلام بخش دوم ج۲]]، ص۲۶۹؛ [[علی اکبر ذاکری\|اکبر ذاکری، علی]]، [[درآمدی بر سیره معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه (کتاب)\|درآمدی بر سیره معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه]]، ص ۲۸۸.</ref>

	== ~~نام، کنیه~~ و القاب ==		== کنیه‌ها و القاب ==
	{{اصلی\|نام‌های امام مهدی\|کنیه امام مهدی\|القاب امام مهدی}}		{{اصلی\|نام‌های امام مهدی\|کنیه امام مهدی\|القاب امام مهدی}}
	امام دوازدهم شیعیان اثنی‌عشری که بیشتر با لقب مهدی{{ع}} از وی یاد می‌‌شود، در [[روایات]] فراوانی، هم‌نام [[رسول خدا]]{{صل}} دانسته شده است<ref>نعیم بن حمّاد، الفتن، ص۲۲۷؛ قاضی نعمان، دعائم الاسلام، ج۲، ص۱۸۸؛ صدوق، کمال الدین و تمام النعمة، ج۱، ص۲۸۶ ـ ۲۸۷.</ref>. در منابع کهن [[شیعه]] گاه نام حضرتش منقطع و رمزگونه به صورت «م ح م د» ثبت شده<ref>کلینی، کافی، ج۱، ص۵۱۴؛ صدوق، کمال الدین و تمام النعمة، ج۲، ص۴۳۰.</ref> و گاه به نام «محمد» برای ایشان تصریح شده است<ref>ابن ابی‌الثلج، تاریخ اهل البیت، ص۱۱۳؛ صدوق، کمال الدین و تمام النعمة، ج۲، ص۴۳۲؛ طوسی، الغیبة، ص۲۳۱.</ref>. دلیل این [[نگارش]] رمزگونه را باید در روایاتی سراغ گرفت که [[پیروان]] حضرتش را از بیان نام اصلی [[امام مهدی]]{{ع}} برحذر داشته‌اند<ref>کلینی، کافی، ج۱، ص۳۳۲ - ۳۳۳؛ صدوق، کمال الدین و تمام النعمة، ج۲، ص۶۴۸. برای اطلاع بیشتر: ر.ک: محمدی ری‌شهری، دانشنامه امام مهدی{{ع}}، ج۲، ص۲۹۶ - ۳۰۴.</ref>. برخی محققان [[نهی]] این روایات را ناظر به [[دوران غیبت صغرا]] و امکان [[شناسایی]] وکلای خاص حضرت و فراهم آمدن خطر جانی برای امام مهدی{{ع}} دانسته‌اند که به تبع در [[دوران غیبت]] تامه و نبودن خطرهای جانی برای حضرت اشکالی در ذکر نام امام زمان{{ع}} وجود ندارد<ref>مقدسی، بازپژوهی تاریخ ولادت و شهادت معصومان، ص۵۵۱ ـ ۵۵۲.</ref>. با آنکه اهتمام وکلای خاص حضرت در نهی از آشکارسازی نام [[امام زمان]]{{ع}} به [[روزگار غیبت]] صغرا، شدت توجه به این مسئله را در آن عصر نشان می‌دهد<ref>کلینی، کافی، ج۱، ص۳۲۹- ۳۳۰؛ طوسی، الغیبة، ص۲۴۳ ـ ۲۴۴.</ref>؛ اما در نظر برخی دیگر، آشکارسازی تنها سبب [[نهی]] از نام بردن [[امام زمان]]{{ع}} نمی‌تواند بوده باشد؛ زیرا در برخی از این [[روایات]] جواز ذکر نام، [[مقید]] به [[زمان ظهور]] [[امام]]{{ع}} شده است؛ لذا عالمانی از استمرار آن [[حکم]] سخن به میان آورده‌اند<ref>برای اطلاع بیشتر: ر.ک: محمدی ری‌شهری، دانشنامه امام مهدی{{ع}}، ج۲، ص۳۰۷ - ۳۱۵.</ref>. شایان گفتن است که در برخی روایات، [[امام مهدی]]{{ع}} با نام احمد، عبدالله و [[مهدی]] نیز خوانده شده است<ref>صدوق، کمال الدین و تمام النعمة، ج۲، ص۶۵۳؛ طوسی، الغیبة، ص۴۵۴ و ص۴۷۰؛ قطب راوندی، الخرائج و الجرائح، ج۳، ص۱۱۴۹.</ref>.		امام دوازدهم شیعیان اثنی‌عشری که بیشتر با لقب مهدی{{ع}} از وی یاد می‌‌شود، در [[روایات]] فراوانی، هم‌نام [[رسول خدا]]{{صل}} دانسته شده است<ref>نعیم بن حمّاد، الفتن، ص۲۲۷؛ قاضی نعمان، دعائم الاسلام، ج۲، ص۱۸۸؛ صدوق، کمال الدین و تمام النعمة، ج۱، ص۲۸۶ ـ ۲۸۷.</ref>. در منابع کهن [[شیعه]] گاه نام حضرتش منقطع و رمزگونه به صورت «م ح م د» ثبت شده<ref>کلینی، کافی، ج۱، ص۵۱۴؛ صدوق، کمال الدین و تمام النعمة، ج۲، ص۴۳۰.</ref> و گاه به نام «محمد» برای ایشان تصریح شده است<ref>ابن ابی‌الثلج، تاریخ اهل البیت، ص۱۱۳؛ صدوق، کمال الدین و تمام النعمة، ج۲، ص۴۳۲؛ طوسی، الغیبة، ص۲۳۱.</ref>. دلیل این [[نگارش]] رمزگونه را باید در روایاتی سراغ گرفت که [[پیروان]] حضرتش را از بیان نام اصلی [[امام مهدی]]{{ع}} برحذر داشته‌اند<ref>کلینی، کافی، ج۱، ص۳۳۲ - ۳۳۳؛ صدوق، کمال الدین و تمام النعمة، ج۲، ص۶۴۸. برای اطلاع بیشتر: ر.ک: محمدی ری‌شهری، دانشنامه امام مهدی{{ع}}، ج۲، ص۲۹۶ - ۳۰۴.</ref>. برخی محققان [[نهی]] این روایات را ناظر به [[دوران غیبت صغرا]] و امکان [[شناسایی]] وکلای خاص حضرت و فراهم آمدن خطر جانی برای امام مهدی{{ع}} دانسته‌اند که به تبع در [[دوران غیبت]] تامه و نبودن خطرهای جانی برای حضرت اشکالی در ذکر نام امام زمان{{ع}} وجود ندارد<ref>مقدسی، بازپژوهی تاریخ ولادت و شهادت معصومان، ص۵۵۱ ـ ۵۵۲.</ref>. با آنکه اهتمام وکلای خاص حضرت در نهی از آشکارسازی نام [[امام زمان]]{{ع}} به [[روزگار غیبت]] صغرا، شدت توجه به این مسئله را در آن عصر نشان می‌دهد<ref>کلینی، کافی، ج۱، ص۳۲۹- ۳۳۰؛ طوسی، الغیبة، ص۲۴۳ ـ ۲۴۴.</ref>؛ اما در نظر برخی دیگر، آشکارسازی تنها سبب [[نهی]] از نام بردن [[امام زمان]]{{ع}} نمی‌تواند بوده باشد؛ زیرا در برخی از این [[روایات]] جواز ذکر نام، [[مقید]] به [[زمان ظهور]] [[امام]]{{ع}} شده است؛ لذا عالمانی از استمرار آن [[حکم]] سخن به میان آورده‌اند<ref>برای اطلاع بیشتر: ر.ک: محمدی ری‌شهری، دانشنامه امام مهدی{{ع}}، ج۲، ص۳۰۷ - ۳۱۵.</ref>. شایان گفتن است که در برخی روایات، [[امام مهدی]]{{ع}} با نام احمد، عبدالله و [[مهدی]] نیز خوانده شده است<ref>صدوق، کمال الدین و تمام النعمة، ج۲، ص۶۵۳؛ طوسی، الغیبة، ص۴۵۴ و ص۴۷۰؛ قطب راوندی، الخرائج و الجرائح، ج۳، ص۱۱۴۹.</ref>.

Bahmani در ‏۱۸ فوریهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۱:۱۱

2023-02-18T11:11:16Z

نمایش تغییرات

Wasity: جایگزینی متن - 'سال' به 'سال'

2023-01-05T09:42:37Z

جایگزینی متن - 'سال' به 'سال'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۵ ژانویهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۳:۱۲
خط ۲۷:		خط ۲۷:
	}}		}}

	'''[[امام مهدی]] {{ع}}''' [[امام دوازدهم]] [[مسلمانان]] پانزدهم [[شعبان]] [[سال]] ۲۵۵ قمری در [[سامرا]] متولد شد. پدر ایشان [[امام عسکری]] {{ع}} و مادرشان [[نرجس خاتون]] است. از [[القاب]] مشهور آن حضرت: [[حجت]]، [[مهدی]]، [[خلف صالح]]، [[قائم]] [[منتظَر]]، [[صاحب الزمان]] و [[بقیة الله]] و کنیۀ مبارکش [[ابوالقاسم]] است. به علت فشار و مراقبت‌های بسیار [[خلیفه عباسی]] برای یافتن آخرین حجت خدا، ولادت آن حضرت بر همگان مخفی ماند. در [[آیات]] و [[روایات]] بسیاری به موضوع امام مهدی {{ع}} و [[مهدویت]] پرداخته شده است. حضرت دارای دو دورۀ [[غیبت صغری]] و [[غیبت کبری]] است که در غیبت صغری به‌ واسطۀ [[نواب اربعه]] با [[مردم]] در ارتباط بود و در غیبت کبری از طریق [[فقیهان]] جامع الشرائط.		'''[[امام مهدی]] {{ع}}''' [[امام دوازدهم]] [[مسلمانان]] پانزدهم [[شعبان]] سال ۲۵۵ قمری در [[سامرا]] متولد شد. پدر ایشان [[امام عسکری]] {{ع}} و مادرشان [[نرجس خاتون]] است. از [[القاب]] مشهور آن حضرت: [[حجت]]، [[مهدی]]، [[خلف صالح]]، [[قائم]] [[منتظَر]]، [[صاحب الزمان]] و [[بقیة الله]] و کنیۀ مبارکش [[ابوالقاسم]] است. به علت فشار و مراقبت‌های بسیار [[خلیفه عباسی]] برای یافتن آخرین حجت خدا، ولادت آن حضرت بر همگان مخفی ماند. در [[آیات]] و [[روایات]] بسیاری به موضوع امام مهدی {{ع}} و [[مهدویت]] پرداخته شده است. حضرت دارای دو دورۀ [[غیبت صغری]] و [[غیبت کبری]] است که در غیبت صغری به‌ واسطۀ [[نواب اربعه]] با [[مردم]] در ارتباط بود و در غیبت کبری از طریق [[فقیهان]] جامع الشرائط.

	یکی از مهم‌ترین تکالیف مؤمنان پس از [[معرفت به خدا]] و [[رسول]] او [[شناخت]] نسبت به [[امام زمان]] {{ع}} است برای [[رهایی]] از [[فتنه‌ها]] و یافتن [[صراط مستقیم]]. که از دو طریق معرفت علمی و معرفت قلبی و [[روحی]] امکان‌پذیر است.		یکی از مهم‌ترین تکالیف مؤمنان پس از [[معرفت به خدا]] و [[رسول]] او [[شناخت]] نسبت به [[امام زمان]] {{ع}} است برای [[رهایی]] از [[فتنه‌ها]] و یافتن [[صراط مستقیم]]. که از دو طریق معرفت علمی و معرفت قلبی و [[روحی]] امکان‌پذیر است.
خط ۳۴:		خط ۳۴:

	== تولد [[صاحب الزمان]] [[امام دوازدهم]] ==		== تولد [[صاحب الزمان]] [[امام دوازدهم]] ==
	[[امام زمان]] {{ع}} در [[نیمه شعبان]] [[سال]] ۲۵۵ متولد شد<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۵۱۴.</ref>. پس از درگذشت پدرش در سال ۲۶۰<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۵۰۳.</ref> [[امامت امت]] را از آن [[زمان]] تاکنون بر عهده گرفته است. از آنجا که [[شیخ طوسی]] در [[تهذیب]] الأحکام شرح حال [[ائمه]] را برای بیان [[زیارت]] نامه‌های آنان آورده، درباره امام زمان در این باب سخنی نیاورده است. [[کلینی]] به نام [[حضرت]] تصریح نمی‌کند؛ چون در [[روایات]] از آن [[نهی]] شده است<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۳۳۳: {{متن حدیث\|أَبَا الْحَسَنِ الرِّضَا {{ع}} يَقُولُ وَ سُئِلَ عَنِ الْقَائِمِ فَقَالَ لَا يُرَى جِسْمُهُ وَ لَا يُسَمَّى اسْمُهُ}}.</ref>؛ ولی روایات متعددی را درباره حضرت در باب “مولد صاحب”<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۵۱۴: {{متن حدیث\|وَ وُلِدَ لَهُ وَلَدٌ سَمَّاهُ م‏ح‏م‏د سَنَةَ سِتٍّ وَ خَمْسِينَ وَ مِائَتَيْنِ}}.</ref> و باب “الاشارة و النصّ الی صاحب الدّار”<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۳۲۸.</ref> [[نقل]] کرده است. [[شیخ مفید]] هم او را همنام [[پیامبر]] {{صل}} و [[کنیه]] وی را همان کنیه پیامبر {{ع}} می‌داند، بدون اینکه به آن دو تصریح کند<ref>شیخ مفید، الارشاد فی معرفة حجج الله علی العباد، ج۲، ص۳۳۹: {{متن حدیث\|وَ كَانَ الْإِمَامُ بَعْدَ أَبِي مُحَمَّدٍ {{ع}}ابْنَهُ الْمُسَمَّى بِاسْمِ رَسُولِ اللَّهِ {{صل}} الْمُكَنَّى بِكُنْيَتِهِ}}.</ref>. [[شیخ صدوق]] نام او را [[ابو القاسم محمد بن حسن]] و [[حجت خدا]] دانسته و نام مادرش را [[نرگس]] ذکر کرده است<ref>شیخ صدوق، کمال الدین و تمام النعمه، ج۱، ص۳۰۷.</ref>. از [[القاب]] ایشان [[مهدی]] است که اخباری دراین باره از [[رسول خدا]] {{صل}}<ref>شیخ مفید، الإختصاص، ص۲۲۴.</ref>، [[امیرالمؤمنین]] {{ع}}<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۳۳۸ و ۴۵۰.</ref> و دیگر [[امامان]] نقل شده است<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۲۸۰ و ۴۱۶؛ شیخ صدوق، علل الشرائع، ص۱۶۱؛ همو، الخصال، ص۶۴۹.</ref>. [[منتظَر]] یکی دیگر از [[القاب امام دوازدهم]] است<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۳۷۲؛ شیخ طوسی، تهذیب الأحکام، ج۶، ص۶۴.</ref><ref>[[علی اکبر ذاکری\|اکبر ذاکری، علی]]، [[درآمدی بر سیره معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه (کتاب)\|درآمدی بر سیره معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه]]، ص ۲۸۸.</ref>		[[امام زمان]] {{ع}} در [[نیمه شعبان]] سال ۲۵۵ متولد شد<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۵۱۴.</ref>. پس از درگذشت پدرش در سال ۲۶۰<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۵۰۳.</ref> [[امامت امت]] را از آن [[زمان]] تاکنون بر عهده گرفته است. از آنجا که [[شیخ طوسی]] در [[تهذیب]] الأحکام شرح حال [[ائمه]] را برای بیان [[زیارت]] نامه‌های آنان آورده، درباره امام زمان در این باب سخنی نیاورده است. [[کلینی]] به نام [[حضرت]] تصریح نمی‌کند؛ چون در [[روایات]] از آن [[نهی]] شده است<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۳۳۳: {{متن حدیث\|أَبَا الْحَسَنِ الرِّضَا {{ع}} يَقُولُ وَ سُئِلَ عَنِ الْقَائِمِ فَقَالَ لَا يُرَى جِسْمُهُ وَ لَا يُسَمَّى اسْمُهُ}}.</ref>؛ ولی روایات متعددی را درباره حضرت در باب “مولد صاحب”<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۵۱۴: {{متن حدیث\|وَ وُلِدَ لَهُ وَلَدٌ سَمَّاهُ م‏ح‏م‏د سَنَةَ سِتٍّ وَ خَمْسِينَ وَ مِائَتَيْنِ}}.</ref> و باب “الاشارة و النصّ الی صاحب الدّار”<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۳۲۸.</ref> [[نقل]] کرده است. [[شیخ مفید]] هم او را همنام [[پیامبر]] {{صل}} و [[کنیه]] وی را همان کنیه پیامبر {{ع}} می‌داند، بدون اینکه به آن دو تصریح کند<ref>شیخ مفید، الارشاد فی معرفة حجج الله علی العباد، ج۲، ص۳۳۹: {{متن حدیث\|وَ كَانَ الْإِمَامُ بَعْدَ أَبِي مُحَمَّدٍ {{ع}}ابْنَهُ الْمُسَمَّى بِاسْمِ رَسُولِ اللَّهِ {{صل}} الْمُكَنَّى بِكُنْيَتِهِ}}.</ref>. [[شیخ صدوق]] نام او را [[ابو القاسم محمد بن حسن]] و [[حجت خدا]] دانسته و نام مادرش را [[نرگس]] ذکر کرده است<ref>شیخ صدوق، کمال الدین و تمام النعمه، ج۱، ص۳۰۷.</ref>. از [[القاب]] ایشان [[مهدی]] است که اخباری دراین باره از [[رسول خدا]] {{صل}}<ref>شیخ مفید، الإختصاص، ص۲۲۴.</ref>، [[امیرالمؤمنین]] {{ع}}<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۳۳۸ و ۴۵۰.</ref> و دیگر [[امامان]] نقل شده است<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۲۸۰ و ۴۱۶؛ شیخ صدوق، علل الشرائع، ص۱۶۱؛ همو، الخصال، ص۶۴۹.</ref>. [[منتظَر]] یکی دیگر از [[القاب امام دوازدهم]] است<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۳۷۲؛ شیخ طوسی، تهذیب الأحکام، ج۶، ص۶۴.</ref><ref>[[علی اکبر ذاکری\|اکبر ذاکری، علی]]، [[درآمدی بر سیره معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه (کتاب)\|درآمدی بر سیره معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه]]، ص ۲۸۸.</ref>

	== قیام قائم آل محمد ==		== قیام قائم آل محمد ==

Jaafari: /* سکونتگاه */

2022-11-17T06:03:50Z

سکونتگاه

@@ خط ۶۹: / خط ۶۹: @@
 ===سکونتگاه===
 باید دانست در پی فراخوانی [[امام هادی]]{{ع}} از سوی [[متوکل]] به [[سامرا]]<ref>سامراء یا سرّ من رآی از شهرهای کهن عراق واقع بر ساحل شرقی دجله است. در دوره معتصم بنا بر دلائلی پایتخت عباسیان از بغداد به این شهر انتقال یافت و تا دوران معتمد مرکز خلافت عباسی بود.</ref> و سکونت اجباری و تحت نظر ایشان در آن [[شهر]]، [[امام حسن عسکری]]{{ع}} نیز که در سنین [[کودکی]] به سر می‌برد همراه [[پدر]] سکونتی اجباری در سامرا یافت<ref>کلینی، کافی، ج۱، ص۴۹۸؛ مفید، الإرشاد، ج۲، ص۳۰۹.</ref> و از آنجاکه زین پس این شهر سکونتگاه [[امام]] بود، ناچار [[تولد]] فرزند ایشان نیز در این شهر واقع شد. [[روایات]] و گزارش‌های [[تاریخی]] مرتبط با [[تولد امام زمان]]{{ع}} به وقوع تولد ایشان در سامرا نظر دارند<ref>کلینی، کافی، ج۱، ص۵۰۵ و ۵۱۴؛ صدوق، کمال الدین و تمام النعمة، ج۲، ص۴۲۳، ۴۳۶ و ۴۷۵؛ طوسی، الغیبة، ص۲۳۰.</ref>. بیشتر گزارش‌های چگونگی به [[دنیا]] آمدن [[حضرت حجت]]{{ع}} به نقل از [[حکیمه دختر امام جواد]]{{ع}} هستند که [[عمه امام عسکری]]{{ع}} به شمار می‌آمده است. به دلیل [[جایگاه معنوی]] و [[دلبستگی]] [[مادر]] حضرت حجت{{ع}} به [[حکیمه]]، این بانو به خواست [[امام عسکری]]{{ع}} در شب تولد فرزندشان در [[منزل]] آن [[حضرت]] حضور یافته و یاری‌رسان [[مادر امام زمان]]{{ع}} به هنگام تولد حضرت حجت{{ع}} بود<ref>صدوق، کمال الدین و تمام النعمة، ج۲، ص۴۲۴ - ۴۲۶؛ طوسی، الغیبة، ص۲۳۴ – ۲۳۷.</ref>.<ref>پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، [[تاریخ اسلام بخش دوم ج۲ (کتاب)|تاریخ اسلام بخش دوم ج۲]] ص ۲۷۵.</ref>
 == جستارهای وابسته ==

Jaafari: /* نام، کنیه و القاب */

2022-11-17T06:01:18Z

نام، کنیه و القاب

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۷ نوامبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۹:۳۱
خط ۵۲:		خط ۵۲:
	ماجرای چگونگی تولد دوازدهمین [[حجت]] در منابع با نام [[حکیمه]]، [[دختر امام جواد]]{{ع}}، پیوند خورده است. بر اساس این گزارش‌ها به نقل از حکیمه (عمه [[امام حسن عسکری]]{{ع}}) آمده است: ابومحمد{{ع}} در نیمه شعبان در پی من فرستاد و فرمود: ای عمه! امشب را نزد ما باش؛ زیرا [[خدای متعال]] حجت خود را در [[زمین]] ظاهر خواهد کرد. از [[مادر]] مولود سؤال کردم و حضرت [[نرگس]] را معرفی کرد. در بخش دیگر گزارش آمده است: در [[دل]] شب برای ادای [[نماز]] برخاستم و آن را به جای آوردم. [[نرگس]] نیز برخاست و [[نماز شب]] به جای آورد در حالی که نشانی از [[تولد]] فرزند بر او نمایان نبود. [[شک]] بر من مستولی شد که ناگاه صدای [[امام]] را شنیدم که فرمود: ای عمه! [[شتاب]] مکن که [[وعده الهی]] نزدیک است. به [[تلاوت قرآن]] مشغول شدم که آثار تولد فرزند بر نرگس نمایان شد<ref>خصیبی، الهدایة الکبری، ص۳۵۵ - ۳۵۶؛ مسعودی، اثبات الوصیة، ص۲۵۷ - ۲۶۰؛ صدوق، کمال الدین، ج۲، ص۴۲۴ - ۴۳۰؛ طوسی، کتاب الغیبة، ص۲۳۴ - ۲۳۸.</ref>.<ref>پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، [[تاریخ اسلام بخش دوم ج۲ (کتاب)\|تاریخ اسلام بخش دوم ج۲]] ص ۲۶۹.</ref>		ماجرای چگونگی تولد دوازدهمین [[حجت]] در منابع با نام [[حکیمه]]، [[دختر امام جواد]]{{ع}}، پیوند خورده است. بر اساس این گزارش‌ها به نقل از حکیمه (عمه [[امام حسن عسکری]]{{ع}}) آمده است: ابومحمد{{ع}} در نیمه شعبان در پی من فرستاد و فرمود: ای عمه! امشب را نزد ما باش؛ زیرا [[خدای متعال]] حجت خود را در [[زمین]] ظاهر خواهد کرد. از [[مادر]] مولود سؤال کردم و حضرت [[نرگس]] را معرفی کرد. در بخش دیگر گزارش آمده است: در [[دل]] شب برای ادای [[نماز]] برخاستم و آن را به جای آوردم. [[نرگس]] نیز برخاست و [[نماز شب]] به جای آورد در حالی که نشانی از [[تولد]] فرزند بر او نمایان نبود. [[شک]] بر من مستولی شد که ناگاه صدای [[امام]] را شنیدم که فرمود: ای عمه! [[شتاب]] مکن که [[وعده الهی]] نزدیک است. به [[تلاوت قرآن]] مشغول شدم که آثار تولد فرزند بر نرگس نمایان شد<ref>خصیبی، الهدایة الکبری، ص۳۵۵ - ۳۵۶؛ مسعودی، اثبات الوصیة، ص۲۵۷ - ۲۶۰؛ صدوق، کمال الدین، ج۲، ص۴۲۴ - ۴۳۰؛ طوسی، کتاب الغیبة، ص۲۳۴ - ۲۳۸.</ref>.<ref>پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، [[تاریخ اسلام بخش دوم ج۲ (کتاب)\|تاریخ اسلام بخش دوم ج۲]] ص ۲۶۹.</ref>

	==نام، [[کنیه]] و القاب==		===نام، [[کنیه]] و القاب===
	امام دوازدهم [[شیعیان اثنی‌عشری]] که بیشتر با [[لقب مهدی]]{{ع}} از وی یاد می‌‌شود، در [[روایات]] فراوانی، هم‌نام [[رسول خدا]]{{صل}} دانسته شده است<ref>نعیم بن حمّاد، الفتن، ص۲۲۷؛ قاضی نعمان، دعائم الاسلام، ج۲، ص۱۸۸؛ صدوق، کمال الدین و تمام النعمة، ج۱، ص۲۸۶ – ۲۸۷.</ref>. در منابع کهن [[شیعه]] گاه نام حضرتش منقطع و رمزگونه به صورت «م حم د» ثبت شده<ref>کلینی، کافی، ج۱، ص۵۱۴؛ صدوق، کمال الدین و تمام النعمة، ج۲، ص۴۳۰.</ref> و گاه به نام «محمد» برای ایشان تصریح شده است<ref>ابن ابی‌الثلج، تاریخ اهل البیت، ص۱۱۳؛ صدوق، کمال الدین و تمام النعمة، ج۲، ص۴۳۲؛ طوسی، الغیبة، ص۲۳۱.</ref>. دلیل این [[نگارش]] رمزگونه را باید در روایاتی سراغ گرفت که [[پیروان]] حضرتش را از بیان نام اصلی [[امام مهدی]]{{ع}} برحذر داشته‌اند<ref>کلینی، کافی، ج۱، ص۳۳۲ - ۳۳۳؛ صدوق، کمال الدین و تمام النعمة، ج۲، ص۶۴۸. برای اطلاع بیشتر: ر.ک: محمدی ری‌شهری، دانشنامه امام مهدی{{ع}}، ج۲، ص۲۹۶ - ۳۰۴.</ref>. برخی محققان [[نهی]] این روایات را ناظر به [[دوران غیبت صغرا]] و امکان [[شناسایی]] وکلای خاص [[حضرت]] و فراهم آمدن خطر جانی برای امام مهدی{{ع}} دانسته‌اند که به تبع در [[دوران غیبت]] تامه و نبودن خطرهای جانی برای حضرت اشکالی در [[ذکر نام امام زمان]]{{ع}} وجود ندارد<ref>مقدسی، بازپژوهی تاریخ ولادت و شهادت معصومان، ص۵۵۱ – ۵۵۲.</ref>. با آنکه اهتمام وکلای خاص حضرت در نهی از آشکارسازی نام [[امام زمان]]{{ع}} به [[روزگار غیبت]] صغرا، شدت توجه به این مسئله را در آن عصر نشان می‌دهد<ref>کلینی، کافی، ج۱، ص۳۲۹- ۳۳۰؛ طوسی، الغیبة، ص۲۴۳ – ۲۴۴.</ref>؛ اما در نظر برخی دیگر آشکارسازی تنها سبب [[نهی]] از نام بردن [[امام زمان]]{{ع}} نمی‌تواند بوده باشد؛ زیرا در برخی از این [[روایات]] جواز ذکر نام، [[مقید]] به [[زمان ظهور]] [[امام]]{{ع}} شده است؛ لذا عالمانی از استمرار آن [[حکم]] سخن به میان آورده‌اند<ref>برای اطلاع بیشتر: ر.ک: محمدی ری‌شهری، دانشنامه امام مهدی{{ع}}، ج۲، ص۳۰۷ - ۳۱۵.</ref>. شایان گفتن است که در برخی روایات، [[امام مهدی]]{{ع}} با نام احمد، عبدالله و [[مهدی]] نیز خوانده شده است<ref>صدوق، کمال الدین و تمام النعمة، ج۲، ص۶۵۳؛ طوسی، الغیبة، ص۴۵۴ و ص۴۷۰؛ قطب راوندی، الخرائج و الجرائح، ج۳، ص۱۱۴۹.</ref>.		امام دوازدهم [[شیعیان اثنی‌عشری]] که بیشتر با [[لقب مهدی]]{{ع}} از وی یاد می‌‌شود، در [[روایات]] فراوانی، هم‌نام [[رسول خدا]]{{صل}} دانسته شده است<ref>نعیم بن حمّاد، الفتن، ص۲۲۷؛ قاضی نعمان، دعائم الاسلام، ج۲، ص۱۸۸؛ صدوق، کمال الدین و تمام النعمة، ج۱، ص۲۸۶ – ۲۸۷.</ref>. در منابع کهن [[شیعه]] گاه نام حضرتش منقطع و رمزگونه به صورت «م حم د» ثبت شده<ref>کلینی، کافی، ج۱، ص۵۱۴؛ صدوق، کمال الدین و تمام النعمة، ج۲، ص۴۳۰.</ref> و گاه به نام «محمد» برای ایشان تصریح شده است<ref>ابن ابی‌الثلج، تاریخ اهل البیت، ص۱۱۳؛ صدوق، کمال الدین و تمام النعمة، ج۲، ص۴۳۲؛ طوسی، الغیبة، ص۲۳۱.</ref>. دلیل این [[نگارش]] رمزگونه را باید در روایاتی سراغ گرفت که [[پیروان]] حضرتش را از بیان نام اصلی [[امام مهدی]]{{ع}} برحذر داشته‌اند<ref>کلینی، کافی، ج۱، ص۳۳۲ - ۳۳۳؛ صدوق، کمال الدین و تمام النعمة، ج۲، ص۶۴۸. برای اطلاع بیشتر: ر.ک: محمدی ری‌شهری، دانشنامه امام مهدی{{ع}}، ج۲، ص۲۹۶ - ۳۰۴.</ref>. برخی محققان [[نهی]] این روایات را ناظر به [[دوران غیبت صغرا]] و امکان [[شناسایی]] وکلای خاص [[حضرت]] و فراهم آمدن خطر جانی برای امام مهدی{{ع}} دانسته‌اند که به تبع در [[دوران غیبت]] تامه و نبودن خطرهای جانی برای حضرت اشکالی در [[ذکر نام امام زمان]]{{ع}} وجود ندارد<ref>مقدسی، بازپژوهی تاریخ ولادت و شهادت معصومان، ص۵۵۱ – ۵۵۲.</ref>. با آنکه اهتمام وکلای خاص حضرت در نهی از آشکارسازی نام [[امام زمان]]{{ع}} به [[روزگار غیبت]] صغرا، شدت توجه به این مسئله را در آن عصر نشان می‌دهد<ref>کلینی، کافی، ج۱، ص۳۲۹- ۳۳۰؛ طوسی، الغیبة، ص۲۴۳ – ۲۴۴.</ref>؛ اما در نظر برخی دیگر آشکارسازی تنها سبب [[نهی]] از نام بردن [[امام زمان]]{{ع}} نمی‌تواند بوده باشد؛ زیرا در برخی از این [[روایات]] جواز ذکر نام، [[مقید]] به [[زمان ظهور]] [[امام]]{{ع}} شده است؛ لذا عالمانی از استمرار آن [[حکم]] سخن به میان آورده‌اند<ref>برای اطلاع بیشتر: ر.ک: محمدی ری‌شهری، دانشنامه امام مهدی{{ع}}، ج۲، ص۳۰۷ - ۳۱۵.</ref>. شایان گفتن است که در برخی روایات، [[امام مهدی]]{{ع}} با نام احمد، عبدالله و [[مهدی]] نیز خوانده شده است<ref>صدوق، کمال الدین و تمام النعمة، ج۲، ص۶۵۳؛ طوسی، الغیبة، ص۴۵۴ و ص۴۷۰؛ قطب راوندی، الخرائج و الجرائح، ج۳، ص۱۱۴۹.</ref>.
	[[کنیه امام مهدی]]{{ع}} بیشتر به‌سان [[رسول خدا]]{{صل}} «ابوالقاسم» ذکر شده است<ref>قاضی نعمان، دعائم الإسلام، ج۲، ص۱۸۸؛ نعمانی، الغیبة، ص۸۶؛ صدوق، کمال الدین و تمام النعمة، ج۱، ص۲۸۶ - ۲۸۷؛ خزاز رازی، کفایة الاثر، ص۶۷؛ مفید، الإرشاد، ج۲، ص۳۳۹؛ طوسی، الغیبة، ص۲۷۲.</ref>. «ابوجعفر [[کنیه]] دیگری است که امام را بدان خوانده‌اند<ref>خصیبی، الهدایة الکبری، ص۳۲۸؛ صدوق، کمال الدین و تمام النعمة، ج۲، ص۴۷۴.</ref>. درباره کنیه «[[اباصالح]]» برای حضرتش باید گفت در منابع کهن چنین کنیه‌ای برای ایشان بیان نشده است و به احتمال فراوان، این عنوان برگرفته از حکایات راه گم‌کردگانی است که با [[استعانت]] از [[حدیث]] [[امام صادق]]{{ع}} مبنی بر اینکه چون راه گم کردی صدا بزن: {{متن حدیث\|يَا صَالِحُ أَوْ يَا أَبَا صَالِحٍ أَرْشِدُونَا إِلَى الطَّرِيقِ يَرْحَمُكُمُ اللَّهُ‌}}<ref>صدوق، کتاب من لا یحضره الفقیه، ج۲، ص۲۹۸.</ref>، به هنگام [[سرگردانی]] با خواندن این ذکر به سوی مسیر اصلی [[راهنمایی]] شده‌اند<ref>مجلسی، بحارالأنوار، ج۵۲، ص۱۷۵ - ۱۷۶.</ref> و بر این بوده‌اند که امام مهدی{{ع}} ایشان را به سوی راه اصلی رهنمون شده است.		[[کنیه امام مهدی]]{{ع}} بیشتر به‌سان [[رسول خدا]]{{صل}} «ابوالقاسم» ذکر شده است<ref>قاضی نعمان، دعائم الإسلام، ج۲، ص۱۸۸؛ نعمانی، الغیبة، ص۸۶؛ صدوق، کمال الدین و تمام النعمة، ج۱، ص۲۸۶ - ۲۸۷؛ خزاز رازی، کفایة الاثر، ص۶۷؛ مفید، الإرشاد، ج۲، ص۳۳۹؛ طوسی، الغیبة، ص۲۷۲.</ref>. «ابوجعفر [[کنیه]] دیگری است که امام را بدان خوانده‌اند<ref>خصیبی، الهدایة الکبری، ص۳۲۸؛ صدوق، کمال الدین و تمام النعمة، ج۲، ص۴۷۴.</ref>. درباره کنیه «[[اباصالح]]» برای حضرتش باید گفت در منابع کهن چنین کنیه‌ای برای ایشان بیان نشده است و به احتمال فراوان، این عنوان برگرفته از حکایات راه گم‌کردگانی است که با [[استعانت]] از [[حدیث]] [[امام صادق]]{{ع}} مبنی بر اینکه چون راه گم کردی صدا بزن: {{متن حدیث\|يَا صَالِحُ أَوْ يَا أَبَا صَالِحٍ أَرْشِدُونَا إِلَى الطَّرِيقِ يَرْحَمُكُمُ اللَّهُ‌}}<ref>صدوق، کتاب من لا یحضره الفقیه، ج۲، ص۲۹۸.</ref>، به هنگام [[سرگردانی]] با خواندن این ذکر به سوی مسیر اصلی [[راهنمایی]] شده‌اند<ref>مجلسی، بحارالأنوار، ج۵۲، ص۱۷۵ - ۱۷۶.</ref> و بر این بوده‌اند که امام مهدی{{ع}} ایشان را به سوی راه اصلی رهنمون شده است.