امت قائمه - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani: /* پانویس */

2024-03-28T07:45:41Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۸ مارس ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۱۵
خط ۴۰:		خط ۴۰:
	== پانویس ==		== پانویس ==
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

			[[رده:اصطلاحات قرآنی]]

Msadeq در ‏۲۷ مارس ۲۰۲۴، ساعت ۱۰:۳۴

2024-03-27T10:34:15Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۷ مارس ۲۰۲۴، ساعت ۱۴:۰۴
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط\| موضوع مرتبط = \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = \| پرسش مرتبط = }}		{{مدخل مرتبط\| موضوع مرتبط = امت\| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = \| پرسش مرتبط = }}

	== واژه‌شناسی ==		== واژه‌شناسی ==

Msadeq: /* توصیف به صلاح */

2024-03-27T10:26:02Z

توصیف به صلاح

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۷ مارس ۲۰۲۴، ساعت ۱۳:۵۶
خط ۳۱:		خط ۳۱:

	=== توصیف به [[صلاح]]===		=== توصیف به [[صلاح]]===
	[[امت قائمه]] به [[صالح]] بودن وصف گردیده‌اند: {{متن قرآن\|وَأُولَئِكَ مِنَ الصَّالِحِينَ}}<ref>«به خداوند و روز بازپسین ایمان دارند و به کار شایسته فرمان می‌دهند و از کار ناشایست باز می‌دارند و به کارهای خیر می‌شتابند و آنان از شایستگانند» سوره آل عمران، آیه ۱۱۴.</ref>. برخی وصف صلاح را بالاترین [[مدح]] در [[فرهنگ قرآنی]] دانسته‌اند؛ زیرا [[خداوند]] بزرگ‌ترین [[پیامبران]] خود را با این وصف، [[ستوده]] است: {{متن قرآن\|وَأَدْخَلْنَاهُمْ فِي رَحْمَتِنَا إِنَّهُمْ مِنَ الصَّالِحِينَ}}<ref>«و آنان را در بخشایش خویش در آوردیم؛ بی‌گمان آنها از شایستگان بودند» سوره انبیاء، آیه ۸۶.</ref><ref>التفسیر الکبیر، ج ۸، ص۲۰۳.</ref> در پایان خداوند می‌فرماید: و آنان (امت قائمه) هر کار [[نیکی]] که انجام دهند هرگز [[ناسپاسی]] نبینند و خداوند به ~~[[[~~حال~~]]]~~ [[پرهیزکاران]] داناست: {{متن قرآن\|وَمَا يَفْعَلُوا مِنْ خَيْرٍ فَلَنْ يُكْفَرُوهُ وَاللَّهُ عَلِيمٌ بِالْمُتَّقِينَ}}<ref>«و هر چه نیکی ورزند ناسپاسی نخواهند دید و خداوند به (حال) پرهیزگاران داناست» سوره آل عمران، آیه ۱۱۵.</ref> به گفته برخی [[مفسران]] این [[آیه]] نیز ردّی بر [[پندار]] [[باطل]] [[یهودیان]] درباره امت قائمه است که می‌گفتند: [[اشرار]] از [[یهود]] به محمد {{صل}}[[ایمان]] آورده‌اند؛ زیرا خداوند در این آیه آنان را در شمار [[صالحان]] خوانده <ref>روح المعانی، مج ۳، ج ۴، ص۵۵.</ref> و از آنان به [[عظمت]] یاد کرده است.<ref>التفسیر الکبیر، ج ۴، ص۲۰۳.</ref>.<ref>[[عبدالحسن افتخاری\|افتخاری، عبدالحسن]]، [[امت قائمه - افتخاری (مقاله)\|مقاله «امت قائمه»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۴ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۴، ص 280-281.</ref>		[[امت قائمه]] به [[صالح]] بودن وصف گردیده‌اند: {{متن قرآن\|وَأُولَئِكَ مِنَ الصَّالِحِينَ}}<ref>«به خداوند و روز بازپسین ایمان دارند و به کار شایسته فرمان می‌دهند و از کار ناشایست باز می‌دارند و به کارهای خیر می‌شتابند و آنان از شایستگانند» سوره آل عمران، آیه ۱۱۴.</ref>. برخی وصف صلاح را بالاترین [[مدح]] در [[فرهنگ قرآنی]] دانسته‌اند؛ زیرا [[خداوند]] بزرگ‌ترین [[پیامبران]] خود را با این وصف، [[ستوده]] است: {{متن قرآن\|وَأَدْخَلْنَاهُمْ فِي رَحْمَتِنَا إِنَّهُمْ مِنَ الصَّالِحِينَ}}<ref>«و آنان را در بخشایش خویش در آوردیم؛ بی‌گمان آنها از شایستگان بودند» سوره انبیاء، آیه ۸۶.</ref><ref>التفسیر الکبیر، ج ۸، ص۲۰۳.</ref> در پایان خداوند می‌فرماید: و آنان (امت قائمه) هر کار [[نیکی]] که انجام دهند هرگز [[ناسپاسی]] نبینند و خداوند به حال [[پرهیزکاران]] داناست: {{متن قرآن\|وَمَا يَفْعَلُوا مِنْ خَيْرٍ فَلَنْ يُكْفَرُوهُ وَاللَّهُ عَلِيمٌ بِالْمُتَّقِينَ}}<ref>«و هر چه نیکی ورزند ناسپاسی نخواهند دید و خداوند به (حال) پرهیزگاران داناست» سوره آل عمران، آیه ۱۱۵.</ref> به گفته برخی [[مفسران]] این [[آیه]] نیز ردّی بر [[پندار]] [[باطل]] [[یهودیان]] درباره امت قائمه است که می‌گفتند: [[اشرار]] از [[یهود]] به محمد {{صل}}[[ایمان]] آورده‌اند؛ زیرا خداوند در این آیه آنان را در شمار [[صالحان]] خوانده <ref>روح المعانی، مج ۳، ج ۴، ص۵۵.</ref> و از آنان به [[عظمت]] یاد کرده است.<ref>التفسیر الکبیر، ج ۴، ص۲۰۳.</ref>.<ref>[[عبدالحسن افتخاری\|افتخاری، عبدالحسن]]، [[امت قائمه - افتخاری (مقاله)\|مقاله «امت قائمه»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۴ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۴، ص 280-281.</ref>

	== منابع ==		== منابع ==

Msadeq: /* توصیف به صلاح */

2024-03-27T10:25:35Z

توصیف به صلاح

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۷ مارس ۲۰۲۴، ساعت ۱۳:۵۵
خط ۳۱:		خط ۳۱:

	=== توصیف به [[صلاح]]===		=== توصیف به [[صلاح]]===
	[[امت قائمه]] به [[صالح]] بودن وصف گردیده‌اند: ~~«و اُولکَ~~ مِنَ ~~الصّــلِحین»~~. برخی وصف صلاح را بالاترین [[مدح]] در [[فرهنگ قرآنی]] دانسته‌اند؛ زیرا [[خداوند]] بزرگ‌ترین [[پیامبران]] خود را با این وصف، [[ستوده]] است: «و ~~اَدخَلنـهُم فی رَحمَتِنا اِنَّهُم مِنَ الصّــلِحین = و ایشان~~ را در ~~مهر و [[~~بخشایش]] خویش ~~درآوردیم، که آنان~~ از ~~[[نیکان]] و [[~~شایستگان]] بودند». ~~([[انبیاء]]~~ / ~~۲۱، ۸۶)~~<ref>التفسیر الکبیر، ج ۸، ص۲۰۳.</ref> در پایان خداوند می‌فرماید: و آنان (امت قائمه) هر کار [[نیکی]] که انجام دهند هرگز [[ناسپاسی]] نبینند و خداوند به [[[حال]]] [[پرهیزکاران]] داناست: ~~«وما یَفعَلوا مِن خَیرٍ فَلَن یُکفَروهُ واللّهُ عَلیمٌ بِالمُتَّقین»~~. ~~([[آل‌عمران]]~~ / ~~۳، ۱۱۵)~~ به گفته برخی [[مفسران]] این [[آیه]] نیز ردّی بر [[پندار]] [[باطل]] [[یهودیان]] درباره امت قائمه است که می‌گفتند: [[اشرار]] از [[یهود]] به محمد {{صل}}[[ایمان]] آورده‌اند؛ زیرا خداوند در این آیه آنان را در شمار [[صالحان]] خوانده <ref>روح المعانی، مج ۳، ج ۴، ص۵۵.</ref> و از آنان به [[عظمت]] یاد کرده است.<ref>التفسیر الکبیر، ج ۴، ص۲۰۳.</ref>.<ref>[[عبدالحسن افتخاری\|افتخاری، عبدالحسن]]، [[امت قائمه - افتخاری (مقاله)\|مقاله «امت قائمه»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۴ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۴، ~~ص194~~.</ref>		[[امت قائمه]] به [[صالح]] بودن وصف گردیده‌اند: {{متن قرآن\|وَأُولَئِكَ مِنَ الصَّالِحِينَ}}<ref>«به خداوند و روز بازپسین ایمان دارند و به کار شایسته فرمان می‌دهند و از کار ناشایست باز می‌دارند و به کارهای خیر می‌شتابند و آنان از شایستگانند» سوره آل عمران، آیه ۱۱۴.</ref>. برخی وصف صلاح را بالاترین [[مدح]] در [[فرهنگ قرآنی]] دانسته‌اند؛ زیرا [[خداوند]] بزرگ‌ترین [[پیامبران]] خود را با این وصف، [[ستوده]] است: {{متن قرآن\|وَأَدْخَلْنَاهُمْ فِي رَحْمَتِنَا إِنَّهُمْ مِنَ الصَّالِحِينَ}}<ref>«و آنان را در بخشایش خویش در آوردیم؛ بی‌گمان آنها از شایستگان بودند» سوره انبیاء، آیه ۸۶.</ref><ref>التفسیر الکبیر، ج ۸، ص۲۰۳.</ref> در پایان خداوند می‌فرماید: و آنان (امت قائمه) هر کار [[نیکی]] که انجام دهند هرگز [[ناسپاسی]] نبینند و خداوند به [[[حال]]] [[پرهیزکاران]] داناست: {{متن قرآن\|وَمَا يَفْعَلُوا مِنْ خَيْرٍ فَلَنْ يُكْفَرُوهُ وَاللَّهُ عَلِيمٌ بِالْمُتَّقِينَ}}<ref>«و هر چه نیکی ورزند ناسپاسی نخواهند دید و خداوند به (حال) پرهیزگاران داناست» سوره آل عمران، آیه ۱۱۵.</ref> به گفته برخی [[مفسران]] این [[آیه]] نیز ردّی بر [[پندار]] [[باطل]] [[یهودیان]] درباره امت قائمه است که می‌گفتند: [[اشرار]] از [[یهود]] به محمد {{صل}}[[ایمان]] آورده‌اند؛ زیرا خداوند در این آیه آنان را در شمار [[صالحان]] خوانده <ref>روح المعانی، مج ۳، ج ۴، ص۵۵.</ref> و از آنان به [[عظمت]] یاد کرده است.<ref>التفسیر الکبیر، ج ۴، ص۲۰۳.</ref>.<ref>[[عبدالحسن افتخاری\|افتخاری، عبدالحسن]]، [[امت قائمه - افتخاری (مقاله)\|مقاله «امت قائمه»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۴ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۴، ص 280-281.</ref>

	== منابع ==		== منابع ==

Msadeq: /* شتاب در انجام کارهای نیک */

2024-03-27T10:23:23Z

شتاب در انجام کارهای نیک

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۷ مارس ۲۰۲۴، ساعت ۱۳:۵۳
خط ۲۸:		خط ۲۸:

	===[[شتاب]] در انجام [[کارهای نیک]]===		===[[شتاب]] در انجام [[کارهای نیک]]===
	آنان به سوی ~~نیکیها~~ می‌شتابند: ~~«یُسـرِعونَ فِی الخَیرتِ» ([[آل‌عمران]]~~ / ~~۳، ۱۱۴)~~؛ زیرا از آن [[بیم]] دارند که با [[مرگ]] [[فرصت]] را از دست بدهند <ref>جامع‌البیان، مج ۳، ج ۴، ص۷۶.</ref>. مراد از [[خیرات]] را، [[قوانین اسلام]] و [[اعمال صالح]] دانسته‌اند.<ref>کشف الاسرار، ج ۲، ص۲۴۸.</ref>.<ref>[[عبدالحسن افتخاری\|افتخاری، عبدالحسن]]، [[امت قائمه - افتخاری (مقاله)\|مقاله «امت قائمه»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۴ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۴، ~~ص194~~.</ref>		آنان به سوی نیکی‌ها می‌شتابند: {{متن قرآن\|يُسَارِعُونَ فِي الْخَيْرَاتِ}}<ref>«به خداوند و روز بازپسین ایمان دارند و به کار شایسته فرمان می‌دهند و از کار ناشایست باز می‌دارند و به کارهای خیر می‌شتابند و آنان از شایستگانند» سوره آل عمران، آیه ۱۱۴.</ref>؛ زیرا از آن [[بیم]] دارند که با [[مرگ]] [[فرصت]] را از دست بدهند <ref>جامع‌البیان، مج ۳، ج ۴، ص۷۶.</ref>. مراد از [[خیرات]] را، [[قوانین اسلام]] و [[اعمال صالح]] دانسته‌اند.<ref>کشف الاسرار، ج ۲، ص۲۴۸.</ref>.<ref>[[عبدالحسن افتخاری\|افتخاری، عبدالحسن]]، [[امت قائمه - افتخاری (مقاله)\|مقاله «امت قائمه»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۴ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۴، ص280.</ref>

	=== توصیف به [[صلاح]]===		=== توصیف به [[صلاح]]===

Msadeq: /* امر به معروف و نهی از منکر */

2024-03-27T10:22:29Z

امر به معروف و نهی از منکر

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۷ مارس ۲۰۲۴، ساعت ۱۳:۵۲
خط ۲۵:		خط ۲۵:

	===[[امر به معروف و نهی از منکر]]===		===[[امر به معروف و نهی از منکر]]===
	این گروه امر * به معروف و [[نهی از منکر]] می‌کنند: «و ~~یَأمُرونَ بِالمَعروفِ ویَنهَونَ عَنِ المُنکَرِ»~~. ~~«معروف»~~ ایمان به خدا و [[تصدیق]] [[رسالت حضرت محمد]] {{صل}} و «منکر»[[تکذیب]][[توحید]] و [[بعثت]] آن حضرت دانسته شده است؛<ref>جامع‌البیان، مج۳، ج۴، ص۷۵؛ کشف‌الاسرار، ج ۲، ص۲۴۸؛ مجمع‌البیان، ج ۲، ص۸۱۶.</ref> ولی با توجه به اینکه لفظ معروف و منکر مطلق است و شامل هر معروف و منکری می‌شود [[آیات]] یاد شده تا این بخش به اوصافی چون [[برترین اعمال]] یعنی [[نماز]] و بهترین [[اذکار]] یعنی [[ذکر خداوند]] و به [[برترین]] [[معارف]] یعنی [[معرفت]] [[مبدأ و معاد]] امت قائمه اشاره داشته است که با آنها به تکمیل خویش می‌پرداختند و در این بخش به وصف امر به معروف و نهی از منکر آنان که مربوط به تکمیل دیگران بعد از تکمیل خویش است اشاره دارد.<ref>التفسیر الکبیر، ج ۸، ص۲۰۲.</ref>.<ref>[[عبدالحسن افتخاری\|افتخاری، عبدالحسن]]، [[امت قائمه - افتخاری (مقاله)\|مقاله «امت قائمه»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۴ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۴، ~~ص194~~.</ref>		این گروه [[امر به معروف]] و [[نهی از منکر]] می‌کنند: {{متن قرآن\|وَيَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ}}<ref>«و باید از میان شما گروهی باشند که (مردم را) به نیکی فرا می‌خوانند و به کار شایسته فرمان می‌دهند و از کار ناشایست باز می‌دارند و اینانند که رستگارند» سوره آل عمران، آیه ۱۰۴.</ref> ایمان به خدا و [[تصدیق]] [[رسالت حضرت محمد]] {{صل}} و «منکر» [[تکذیب]] [[توحید]] و [[بعثت]] آن حضرت دانسته شده است؛<ref>جامع‌البیان، مج۳، ج۴، ص۷۵؛ کشف‌الاسرار، ج ۲، ص۲۴۸؛ مجمع‌البیان، ج ۲، ص۸۱۶.</ref> ولی با توجه به اینکه لفظ معروف و منکر مطلق است و شامل هر معروف و منکری می‌شود [[آیات]] یاد شده تا این بخش به اوصافی چون [[برترین اعمال]] یعنی [[نماز]] و بهترین [[اذکار]] یعنی [[ذکر خداوند]] و به [[برترین]] [[معارف]] یعنی [[معرفت]] [[مبدأ و معاد]] امت قائمه اشاره داشته است که با آنها به تکمیل خویش می‌پرداختند و در این بخش به وصف امر به معروف و نهی از منکر آنان که مربوط به تکمیل دیگران بعد از تکمیل خویش است اشاره دارد.<ref>التفسیر الکبیر، ج ۸، ص۲۰۲.</ref>.<ref>[[عبدالحسن افتخاری\|افتخاری، عبدالحسن]]، [[امت قائمه - افتخاری (مقاله)\|مقاله «امت قائمه»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۴ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۴، ص280.</ref>

	===[[شتاب]] در انجام [[کارهای نیک]]===		===[[شتاب]] در انجام [[کارهای نیک]]===

Msadeq: /* ایمان به خدا و روز قیامت */

2024-03-27T10:20:21Z

ایمان به خدا و روز قیامت

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۷ مارس ۲۰۲۴، ساعت ۱۳:۵۰
خط ۲۲:		خط ۲۲:

	===[[ایمان به خدا]] و [[روز قیامت]]===		===[[ایمان به خدا]] و [[روز قیامت]]===
	[[امت قائمه]] به [[خداوند]][[ایمان]] اذعانی ([[واقعی]]) دارد که ثمره آن [[خشیت از خدا]] و [[آمادگی]] برای روز قیامت است: ~~«یُؤمِنونَ بِاللّهِ والیَومِ الأخِرِ» ([[~~آل ~~عمران]]~~ / ~~۳، ۱۱۴)~~؛ نه [[ایمان]] جنسی (ادّعایی) که برای صاحب آن بهره‌ای جز [[غرور]] و ادّعا ندارد، چنان که [[شأن]] بسیاری از افراد [[بشر]] این گونه است.<ref>تفسیر المنار، ج ۴، ص۷۳.</ref> ایمان به خدا ایمان به [[وحدانیت]] و سایر صفات او و [[ایمان به روز قیامت]] ایمان به [[برانگیخته شدن]] [[انسان‌ها]] در روز قیامت است.<ref>جامع البیان، مج ۳، ج ۴، ص۷۵؛ مجمع البیان، ج ۲، ص۸۱۶.</ref> برخی ایمان به خدا را به عدم [[اعتقادات]][[باطل]] چون [[تثلیث]] و سایر [[انحرافات]] [[مقید]] کرده‌اند.<ref>الفرقان، ج ۵، ص۳۴۶.</ref>.<ref>[[عبدالحسن افتخاری\|افتخاری، عبدالحسن]]، [[امت قائمه - افتخاری (مقاله)\|مقاله «امت قائمه»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۴ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۴، ~~ص194~~.</ref>		[[امت قائمه]] به [[خداوند]][[ایمان]] اذعانی ([[واقعی]]) دارد که ثمره آن [[خشیت از خدا]] و [[آمادگی]] برای روز قیامت است: {{متن قرآن\|يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ}}<ref>«به خداوند و روز بازپسین ایمان دارند » سوره آل عمران، آیه ۱۱۴.</ref>؛ نه [[ایمان]] جنسی (ادّعایی) که برای صاحب آن بهره‌ای جز [[غرور]] و ادّعا ندارد، چنان که [[شأن]] بسیاری از افراد [[بشر]] این گونه است.<ref>تفسیر المنار، ج ۴، ص۷۳.</ref> ایمان به خدا ایمان به [[وحدانیت]] و سایر صفات او و [[ایمان به روز قیامت]] ایمان به [[برانگیخته شدن]] [[انسان‌ها]] در روز قیامت است.<ref>جامع البیان، مج ۳، ج ۴، ص۷۵؛ مجمع البیان، ج ۲، ص۸۱۶.</ref> برخی ایمان به خدا را به عدم [[اعتقادات]] [[باطل]] چون [[تثلیث]] و سایر [[انحرافات]] [[مقید]] کرده‌اند.<ref>الفرقان، ج ۵، ص۳۴۶.</ref>.<ref>[[عبدالحسن افتخاری\|افتخاری، عبدالحسن]]، [[امت قائمه - افتخاری (مقاله)\|مقاله «امت قائمه»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۴ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۴، ص280.</ref>

	===[[امر به معروف و نهی از منکر]]===		===[[امر به معروف و نهی از منکر]]===

Msadeq: /* تلاوت آیات خداوند */

2024-03-27T10:18:38Z

تلاوت آیات خداوند

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۷ مارس ۲۰۲۴، ساعت ۱۳:۴۸
خط ۱۹:		خط ۱۹:
	==ویژگی‌های [[امت]] قایمه و قدرشناسی از آنان==		==ویژگی‌های [[امت]] قایمه و قدرشناسی از آنان==
	===[[تلاوت آیات]] [[خداوند]]===		===[[تلاوت آیات]] [[خداوند]]===
	امت قائمه، [[کتاب ~~اللّه~~]] ([[قرآن]]) را در لحظاتی از شب [[تلاوت]] * می‌کنند: ~~«یَتلونَ ءایـتِ اللّهِ ءاناءَ الَّیلِ و هُم یَسجُدون»~~. ~~([[آل‌عمران]]~~ / ~~۳، ۱۱۳)~~<ref>جامع البیان، مج ۳، ج ۴، ص۷۴.</ref> برخی گفته‌اند: با توجه به جمله ~~«وهُم یَسجُدون»~~ [[قرائت قرآن]] در [[نماز]] عشا یا [[نماز شب]] مراد است؛<ref> کشف الاسرار، ج ۲، ص۲۴۸؛ مجمع‌البیان، ج ۲، ص۸۱۶.</ref> امّا کسانی که امت قائمه را وصف برای اهل کتابی قرار داده‌اند که اسلام نیاورده‌اند، آن را به تلاوت ~~مناجاتها~~ و [[ادعیه]] <ref>تفسیر المنار، ج ۴، ص۷۲.</ref> یا بر قرائت بخش [[تحریف]] نشده [[تورات]] و [[انجیل]] حمل کرده‌اند.<ref>الفرقان، ج ۵، ص۳۴۶.</ref> این گروه در مورد ~~«و هُم یَسجُدون»~~ گفته‌اند: یا مراد، معنای لغوی آن یعنی [[خشوع]] و [[خضوع]] در برابر خداوند یا کنایه از نماز اهل کتاب است <ref>تفسیر المنار، ج ۴، ص۷۳؛ الفرقان، ج ۵، ص۳۴۶.</ref> و این [[سجده]] باید برای خداوند باشد؛ نه دیگران، حتی [[مسیح]] نیز شایسته[[سجده]] نیست، اگرچه بعضی او را [[پسر خدا]] یا [[خدا]] بدانند.<ref>الفرقان، ج ۵، ص۳۴۶.</ref>.<ref>[[عبدالحسن افتخاری\|افتخاری، عبدالحسن]]، [[امت قائمه - افتخاری (مقاله)\|مقاله «امت قائمه»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۴ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۴، ~~ص194~~.</ref>		امت قائمه، [[کتاب الله]] ([[قرآن]]) را در لحظاتی از شب [[تلاوت]] می‌کنند: {{متن قرآن\|يَتْلُونَ آيَاتِ اللَّهِ آنَاءَ اللَّيْلِ وَهُمْ يَسْجُدُونَ}}<ref>«آنان برابر نیستند؛ از اهل کتاب گروهی برخاستگانند که در طول شب آیات خداوند را تلاوت می‌کنند در حالی که سر به سجده دارند» سوره آل عمران، آیه ۱۱۳.</ref><ref>جامع البیان، مج ۳، ج ۴، ص۷۴.</ref> برخی گفته‌اند: با توجه به جمله {{متن قرآن\|وَهُمْ يَسْجُدُونَ}} [[قرائت قرآن]] در [[نماز]] عشا یا [[نماز شب]] مراد است؛<ref> کشف الاسرار، ج ۲، ص۲۴۸؛ مجمع‌البیان، ج ۲، ص۸۱۶.</ref> امّا کسانی که امت قائمه را وصف برای اهل کتابی قرار داده‌اند که اسلام نیاورده‌اند، آن را به تلاوت مناجات‌ها و [[ادعیه]] <ref>تفسیر المنار، ج ۴، ص۷۲.</ref> یا بر قرائت بخش [[تحریف]] نشده [[تورات]] و [[انجیل]] حمل کرده‌اند.<ref>الفرقان، ج ۵، ص۳۴۶.</ref> این گروه در مورد {{متن قرآن\|وَهُمْ يَسْجُدُونَ}} گفته‌اند: یا مراد، معنای لغوی آن یعنی [[خشوع]] و [[خضوع]] در برابر خداوند یا کنایه از نماز اهل کتاب است <ref>تفسیر المنار، ج ۴، ص۷۳؛ الفرقان، ج ۵، ص۳۴۶.</ref> و این [[سجده]] باید برای خداوند باشد؛ نه دیگران، حتی [[مسیح]] نیز شایسته [[سجده]] نیست، اگرچه بعضی او را [[پسر خدا]] یا [[خدا]] بدانند.<ref>الفرقان، ج ۵، ص۳۴۶.</ref>.<ref>[[عبدالحسن افتخاری\|افتخاری، عبدالحسن]]، [[امت قائمه - افتخاری (مقاله)\|مقاله «امت قائمه»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۴ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۴، ص279-280.</ref>

	===[[ایمان به خدا]] و [[روز قیامت]]===		===[[ایمان به خدا]] و [[روز قیامت]]===

Msadeq: /* تبیین امت قایمه */

2024-03-27T10:14:54Z

تبیین امت قایمه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۷ مارس ۲۰۲۴، ساعت ۱۳:۴۴
خط ۱۱:		خط ۱۱:

	==تبیین [[امت]] قایمه==		==تبیین [[امت]] قایمه==
	خداوند به [[رسول اکرم]] {{صل}} فرمان می‌دهد تا در راه [[رسالت]] خویش در [[انذار]] [[مردم]] برپا خیزد: ~~«یـاَیُّهَا المُدَّثِّر * [[قُم]] فَاَنذِر»~~. ~~(مدثّر~~ / ~~۷۴، ۱ ـ~~ ۲) برخی از [[آیات]] به [[موعظه]] همه مردم پرداخته و به آنان فرمان می‌دهد تا به صورت جمعی و فردی برای خداوند بر پا خیزند: ~~«قُل اِنَّما اَعِظُکُم بِوحِدَةٍ اَن تَقوموا لِلّهِ مَثنی وفُردی~~.~~.».. ([[سبأ]]~~ / ~~۳۴، ۴۶)~~ منظور از این [[قیام]] ایستادن روی پا در برابر نشستن نیست، بلکه مراد قیام مصلحانه و حق‌طلبانه است <ref>مجمع‌البیان، ج ۸، ص۶۱۹؛ زاد المسیر، ج ۶، ص۴۶۵؛ تفسیر قرطبی، ج ۱۴، ص۱۹۹.</ref> و چون قیام جمعی از اهمیت بیشتری برخوردار است بر قیام فردی مقدم شده است.<ref>البرهان فی علوم‌القرآن، ج ۳، ص۳۱۷.</ref> البتّه چنین گروهی از [[حمایت]] [[الهی]] برخوردار خواهند بود، چنان‌که گروهی از [[مؤمنان]] (اصحاب کهف) که در [[راه خدا]] بر پا خاسته‌اند مورد [[ستایش خدا]] قرار گرفته، [[هدایت]] و تأیید ویژه الهی را نصیب خویش کرده‌اند: ~~«نَحنُ~~ نَقُصُّ عَلَیکَ نَبَاَهُم بِالحَقِّ اِنَّهُم فِتیَةٌ ءامَنوا بِرَبِّهِم وزِدنـهُم هُدًی * و ~~رَبَطنا عَلی قُلوبِهِم اِذ قاموا فَقالوا رَبُّنا~~ رَبُّ ~~السَّمـوتِ والاَرضِ لَن نَدعوا مِن دونِهِ اِلـهـًا~~.~~.».. ([[کهف]]~~ / ~~۱۸، ۱۳ ـ ۱۴)~~ [[حرکت]] این گروه قیامی خدایی و تصمیمی برای [[پایداری]] کلمه [[توحید]] بوده است. <ref>تفسیر قرطبی، ج ۱۰، ص۲۳۸؛ المیزان، ج ۱۳، ص۲۸۴.</ref> [[آیات]] ~~۱۱۳ ـ ۱۱۵ [[آل‌عمران]]~~ / ۳ نیز [[امت قائمه]] و اوصاف آنان را متذکّر شده است.		خداوند به [[رسول اکرم]] {{صل}} فرمان می‌دهد تا در راه [[رسالت]] خویش در [[انذار]] [[مردم]] برپا خیزد: {{متن قرآن\|يَا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ}}<ref>«ای جامه بر خود کشیده!» سوره مدثر، آیه ۱.</ref>، {{متن قرآن\|قُمْ فَأَنْذِرْ}}<ref>«برخیز و هشدار بده!» سوره مدثر، آیه ۲.</ref> برخی از [[آیات]] به [[موعظه]] همه مردم پرداخته و به آنان فرمان می‌دهد تا به صورت جمعی و فردی برای خداوند بر پا خیزند: {{متن قرآن\|قُلْ إِنَّمَا أَعِظُكُمْ بِوَاحِدَةٍ أَنْ تَقُومُوا لِلَّهِ مَثْنَى وَفُرَادَى ثُمَّ تَتَفَكَّرُوا مَا بِصَاحِبِكُمْ مِنْ جِنَّةٍ إِنْ هُوَ إِلَّا نَذِيرٌ لَكُمْ بَيْنَ يَدَيْ عَذَابٍ شَدِيدٍ}}<ref>«بگو: تنها شما را به (سخن) یگانه‌ای اندرز می‌دهم و آن اینکه: دو تن دو تن و تک تک برای خداوند قیام کنید سپس بیندیشید، در همنشین شما دیوانگی نیست؛ او برای شما جز بیم‌دهنده‌ای پیش از (رسیدن) عذابی سخت نیست» سوره سبأ، آیه ۴۶.</ref> منظور از این [[قیام]] ایستادن روی پا در برابر نشستن نیست، بلکه مراد قیام مصلحانه و حق‌طلبانه است <ref>مجمع‌البیان، ج ۸، ص۶۱۹؛ زاد المسیر، ج ۶، ص۴۶۵؛ تفسیر قرطبی، ج ۱۴، ص۱۹۹.</ref> و چون قیام جمعی از اهمیت بیشتری برخوردار است بر قیام فردی مقدم شده است.<ref>البرهان فی علوم‌القرآن، ج ۳، ص۳۱۷.</ref> البتّه چنین گروهی از [[حمایت]] [[الهی]] برخوردار خواهند بود، چنان‌که گروهی از [[مؤمنان]] (اصحاب کهف) که در [[راه خدا]] بر پا خاسته‌اند مورد [[ستایش خدا]] قرار گرفته، [[هدایت]] و تأیید ویژه الهی را نصیب خویش کرده‌اند: {{متن قرآن\|نَحْنُ نَقُصُّ عَلَيْكَ نَبَأَهُمْ بِالْحَقِّ إِنَّهُمْ فِتْيَةٌ آمَنُوا بِرَبِّهِمْ وَزِدْنَاهُمْ هُدًى}}<ref>«ما داستان آنان را برای تو راستین باز می‌گوییم: آنان جوانانی بودند که به پروردگارشان (پنهانی) ایمان آوردند و ما بر رهنمود آنان افزودیم» سوره کهف، آیه ۱۳.</ref>، {{متن قرآن\|وَرَبَطْنَا عَلَى قُلُوبِهِمْ إِذْ قَامُوا فَقَالُوا رَبُّنَا رَبُّ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ لَنْ نَدْعُوَ مِنْ دُونِهِ إِلَهًا لَقَدْ قُلْنَا إِذًا شَطَطًا}}<ref>«و دل‌هایشان را استوار داشتیم، هنگامی که برخاستند و گفتند: پروردگار ما پروردگار آسمان‌ها و زمین است؛ جز او خدایی را (به پرستش) نمی‌خوانیم که در آن صورت بی‌گمان سخنی نادرست گفته‌ایم» سوره کهف، آیه ۱۴.</ref> [[حرکت]] این گروه قیامی خدایی و تصمیمی برای [[پایداری]] کلمه [[توحید]] بوده است. <ref>تفسیر قرطبی، ج ۱۰، ص۲۳۸؛ المیزان، ج ۱۳، ص۲۸۴.</ref> [[آیات]] {{متن قرآن\|لَيْسُوا سَوَاءً مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ أُمَّةٌ قَائِمَةٌ يَتْلُونَ آيَاتِ اللَّهِ آنَاءَ اللَّيْلِ وَهُمْ يَسْجُدُونَ}}<ref>«آنان برابر نیستند؛ از اهل کتاب گروهی برخاستگانند که در طول شب آیات خداوند را تلاوت می‌کنند در حالی که سر به سجده دارند» سوره آل عمران، آیه 113.</ref>، {{متن قرآن\|يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَيَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَيُسَارِعُونَ فِي الْخَيْرَاتِ وَأُولَئِكَ مِنَ الصَّالِحِينَ}}<ref>«به خداوند و روز بازپسین ایمان دارند و به کار شایسته فرمان می‌دهند و از کار ناشایست باز می‌دارند و به کارهای خیر می‌شتابند و آنان از شایستگانند» سوره آل عمران، آیه 114.</ref> ، {{متن قرآن\|وَمَا يَفْعَلُوا مِنْ خَيْرٍ فَلَنْ يُكْفَرُوهُ وَاللَّهُ عَلِيمٌ بِالْمُتَّقِينَ}}<ref>«و هر چه نیکی ورزند ناسپاسی نخواهند دید و خداوند به (حال) پرهیزگاران داناست» سوره آل عمران، آیه 115.</ref> نیز [[امت قائمه]] و اوصاف آنان را متذکّر شده است.

	با توجّه به آنچه گذشت روشن است که [[امت اسلامی]] بارزترین مصداق امت قائمه هستند و به [[طور]] کلی هر امتی که در برابر [[شرک]] و [[ظلم]] [[قیام]] کرده و به سوی توحید و [[اطاعت الهی]] روی آورند از مصادیق امت قائمه به شمار می‌آیند، بر این اساس روایاتی که مقصود از امت قائمه را [[امت پیامبر]] {{صل}} [[یا علی]] {{ع}} و یارانش دانسته‌اند، می‌توان به همین روش تبیین کرد.<ref>المعجم الکبیر، ج ۱۹، ص۳۲۹؛ شرح الاخبار، ج ۳، ص۱۳۲.</ref> [[مفسران]] با صرف نظر از این معنا در خصوص [[شأن نزول]] این آیات آرای متفاوتی داده‌اند: به نظر برخی امت قائمه وصف گروهی از [[اهل کتاب]] ([[یهودیان]]) است که [[اسلام]] آورده‌اند و [[خداوند]] آنان را در مقایسه با سایر اهل کتاب که [[ایمان]] نیاورده‌اند می‌ستاید. به گفته [[ابن‌عباس]] هنگامی که ~~عبداللّه بن~~ [[سلام]]، [[ثعلبه]] ~~بن‌سعیه~~ و [[اسید]] ~~بن‌سعیه~~ و اسد ~~بن‌عبید~~ و جمعی دیگر از یهودیان، [[مسلمان]] شدند، از جانب دیگر یهودیان مورد [[طعن]] قرار گرفتند که ایمان شما به [[پیامبرخاتم]] {{صل}} نشانه [[شرارت]] شماست و اگر [[درستکار]] بودید،[[دین]] پدری خود را رها نمی‌کردید<ref>~~جامع‌البیان،~~ مج ۳، ج ۴، ص۷۱؛ مجمع‌البیان، ج ۲، ص۸۱۵.</ref> و [[آیه]] مورد نظر در چنین فضایی در [[حمایت]] آنان نازل شده است. نقل دیگری از [[ابن‌جریج]] با تفاوتی در ~~نامهای~~ افراد، این مطلب را [[تأیید]] می‌کند.<ref>جامع‌البیان، مج ۳، ج ۴، ص۷۱؛ مجمع‌البیان، ج ۲، ص۸۱۵.</ref> بنابر نظری دیگر منظور از امت قائمه، [[امت]] [[محمّد]] {{صل}} است.<ref>مسند ابی یعلی، ج ۱۳، ص۳۷۵؛ المعجم الکبیر، ج ۷، ص۵۲، التفسیر الکبیر، ج ۸، ص۲۰۰.</ref> براساس این نظر مقایسه [[افراد صالح]] و غیر [[صالح]] از [[اهل کتاب]]، در [[آیات]] پیشین با تعبیر ~~«لَیسوا سَواءً»~~ پایان یافته و این بخش از [[آیه شریفه]] با تعبیر ~~«مِن اَهلِ الکِتـبِ اُمَّةٌ قامَةٌ»~~ به عنوان جمله‌ای مستأنف درباره [[مسلمانان]] و ادامه [[آیه]] و آیات بعد اشاره به اوصاف آنان است.<ref>جامع‌البیان، مج ۳، ج ۴، ص۷۲؛ مجمع‌البیان، ج ۲، ص۸۱۵.</ref> در این صورت ~~«[[أهل]] الکتـب»~~ به معنای [[اهل]] [[الادیان]] ([[پیروان]] [[شرایع الهی]]) از جمله مسلمانان <ref>التفسیر الکبیر، ج ۸، ص۲۰۰.</ref> بوده و آیه درصدد تأکید [[فضیلت]] مسلمانان بر پیروان سایر [[ادیان]] است. در [[اثبات]] این وجه به آیه ~~«ثُمَّ اَورَثنَا الکِتـبَ الَّذینَ اصطَفَینا مِن عِبادِنا» ([[فاطر]]~~ / ~~۳۵، ۳۲)~~ و [[نقلی]] [[تاریخی]] [[تمسک]] شده است. براساس این نقل [[حضرت رسول]] {{صل}} [[نماز]] عشا را به تأخیر انداختند و پس از ورود به [[مسجد]] برای [[اقامه نماز]] و دیدن [[انتظار]] [[مردم]] فرمودند: ~~هیچ‌یک~~ از [[اهل ادیان]] در چنین ساعاتی [[ذکر خدا]] را نمی‌گویند، مگر شما و سپس آیه ۱۱۳ ~~[[آل‌عمران]]~~ / ۳ را قرائت فرمودند.<ref>التفسیر الکبیر، ج ۸، ص۲۰۰.</ref> با توجّه به اینکه در [[فرهنگ دینی]]، اهل * کتاب به غیر مسلمانان گفته می‌شود این قول صحیح به نظر نمی‌رسد.		با توجّه به آنچه گذشت روشن است که [[امت اسلامی]] بارزترین مصداق امت قائمه هستند و به [[طور]] کلی هر امتی که در برابر [[شرک]] و [[ظلم]] [[قیام]] کرده و به سوی توحید و [[اطاعت الهی]] روی آورند از مصادیق امت قائمه به شمار می‌آیند، بر این اساس روایاتی که مقصود از امت قائمه را [[امت پیامبر]] {{صل}} یا [[علی]] {{ع}} و یارانش دانسته‌اند، می‌توان به همین روش تبیین کرد.<ref>المعجم الکبیر، ج ۱۹، ص۳۲۹؛ شرح الاخبار، ج ۳، ص۱۳۲.</ref> [[مفسران]] با صرف نظر از این معنا در خصوص [[شأن نزول]] این آیات آرای متفاوتی داده‌اند: به نظر برخی امت قائمه وصف گروهی از [[اهل کتاب]] ([[یهودیان]]) است که [[اسلام]] آورده‌اند و [[خداوند]] آنان را در مقایسه با سایر اهل کتاب که [[ایمان]] نیاورده‌اند می‌ستاید. به گفته [[ابن‌عباس]] هنگامی که [[عبدالله بن سلام]]، [[ثعلبه بن‌ سعیه]] و [[اسید بن‌ سعیه]] و [[اسد بن‌ عبید]] و جمعی دیگر از یهودیان، [[مسلمان]] شدند، از جانب دیگر یهودیان مورد [[طعن]] قرار گرفتند که ایمان شما به [[پیامبرخاتم]] {{صل}} نشانه [[شرارت]] شماست و اگر [[درستکار]] بودید،[[دین]] پدری خود را رها نمی‌کردید<ref>جامع‌ البیان، مج ۳، ج ۴، ص۷۱؛ مجمع‌البیان، ج ۲، ص۸۱۵.</ref> و [[آیه]] مورد نظر در چنین فضایی در [[حمایت]] آنان نازل شده است. نقل دیگری از [[ابن‌جریج]] با تفاوتی در نام‌های افراد، این مطلب را [[تأیید]] می‌کند.<ref>جامع‌البیان، مج ۳، ج ۴، ص۷۱؛ مجمع‌البیان، ج ۲، ص۸۱۵.</ref> بنابر نظری دیگر منظور از امت قائمه، [[امت]] [[محمّد]] {{صل}} است.<ref>مسند ابی یعلی، ج ۱۳، ص۳۷۵؛ المعجم الکبیر، ج ۷، ص۵۲، التفسیر الکبیر، ج ۸، ص۲۰۰.</ref> براساس این نظر مقایسه [[افراد صالح]] و غیر [[صالح]] از [[اهل کتاب]]، در [[آیات]] پیشین با تعبیر {{متن قرآن\|لَيْسُوا سَوَاءً}}<ref> سوره آل عمران، آیه 113.</ref> پایان یافته و این بخش از [[آیه شریفه]] با تعبیر {{متن قرآن\|مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ أُمَّةٌ قَائِمَةٌ}} به عنوان جمله‌ای مستأنف درباره [[مسلمانان]] و ادامه [[آیه]] و آیات بعد اشاره به اوصاف آنان است.<ref>جامع‌البیان، مج ۳، ج ۴، ص۷۲؛ مجمع‌البیان، ج ۲، ص۸۱۵.</ref> در این صورت {{متن قرآن\|أَهْلِ الْكِتَابِ}} به معنای [[اهل]] [[الادیان]] ([[پیروان]] [[شرایع الهی]]) از جمله مسلمانان <ref>التفسیر الکبیر، ج ۸، ص۲۰۰.</ref> بوده و آیه درصدد تأکید [[فضیلت]] مسلمانان بر پیروان سایر [[ادیان]] است. در [[اثبات]] این وجه به آیه {{متن قرآن\|ثُمَّ أَوْرَثْنَا الْكِتَابَ الَّذِينَ اصْطَفَيْنَا مِنْ عِبَادِنَا فَمِنْهُمْ ظَالِمٌ لِنَفْسِهِ وَمِنْهُمْ مُقْتَصِدٌ وَمِنْهُمْ سَابِقٌ بِالْخَيْرَاتِ بِإِذْنِ اللَّهِ ذَلِكَ هُوَ الْفَضْلُ الْكَبِيرُ}}<ref>«سپس این کتاب را به کسانی از بندگان خویش که برگزیده‌ایم به میراث دادیم و برخی از آنان، ستمکاره با خویشند و برخی میانه‌رو و برخی با اذن خداوند در کارهای نیک پیشتازند؛ این همان بخشش بزرگ است» سوره فاطر، آیه ۳۲.</ref> و [[نقلی]] [[تاریخی]] [[تمسک]] شده است. براساس این نقل [[حضرت رسول]] {{صل}} [[نماز]] عشا را به تأخیر انداختند و پس از ورود به [[مسجد]] برای [[اقامه نماز]] و دیدن [[انتظار]] [[مردم]] فرمودند: هیچ‌ یک از [[اهل ادیان]] در چنین ساعاتی [[ذکر خدا]] را نمی‌گویند، مگر شما و سپس آیه {{متن قرآن\|لَيْسُوا سَوَاءً مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ أُمَّةٌ قَائِمَةٌ يَتْلُونَ آيَاتِ اللَّهِ آنَاءَ اللَّيْلِ وَهُمْ يَسْجُدُونَ}}<ref>«آنان برابر نیستند؛ از اهل کتاب گروهی برخاستگانند که در طول شب آیات خداوند را تلاوت می‌کنند در حالی که سر به سجده دارند» سوره آل عمران، آیه ۱۱۳.</ref> را قرائت فرمودند.<ref>التفسیر الکبیر، ج ۸، ص۲۰۰.</ref> با توجّه به اینکه در [[فرهنگ دینی]]، اهل کتاب به غیر مسلمانان گفته می‌شود این قول صحیح به نظر نمی‌رسد.

	برخی نیز به همین دلیل<ref>تفسیر المنار، ج ۴، ص۷۱.</ref> و به دلیل آنکه [[قرآن]] از یهودیانی که [[ایمان]] آورده‌اند با عنوان [[مؤمنین]] یاد می‌کند <ref>الفرقان، ج ۵، ص۳۴۴.</ref> [[امت قائمه]] را وصفی برای [[صالحان]] از اهل کتاب ([[یهودی]] یا [[مسیحی]]) دانسته و گفته‌اند: قرآن بعضی از اهل کتاب را صالح و [[متقی]] به شمار آورده است. ضابطه اصلی قرآن در متقی بودن اشخاص [[ایمان به خدا]] و [[روز قیامت]] و [[عمل صالح]] آنان است و [[اجر]] چنین کسانی ضایع نخواهد شد: «اِنَّ الَّذینَ ءامَنوا والَّذینَ هادوا والنَّصـری والصّـبِـ ٔ نَ مَن ءامَنَ بِاللّهِ والیَومِ الأخِرِ وعَمِلَ صــلِحـًا فَلَهُم اَجرُهُم عِندَ رَبِّهِم ولا خَوفٌ عَلَیهِم ولا هُم یَحزَنون». ~~(بقره~~ / ~~۲، ۶۲)~~ <ref>تفسیر المنار، ج ۴، ص۷۱.</ref> با توجه به دلایلی که این گروه از [[مفسران]] ذکر کرده‌اند [[امت قائمه]] وصف [[اهل]] کتابی است که در [[فرهنگ]] [[اسلام]] شایسته [[احترام]] و [[ستایش]] بوده‌اند؛ زیرا از اصول مشترک [[اعتقادی]] و [[رفتاری]] بین [[ادیان الهی]] برخوردار بوده‌اند.<ref>راهنما، ج ۳، ص۱۸ ـ ۱۹.</ref> بدیهی است نظر اخیر ـ اگر قابل پذیرش باشد ـ تنها درباره آن دسته از [[اهل کتاب]] می‌تواند پذیرفته شود که از روی [[جهل]] و [[قصور]] بر [[دین]] خود مانده باشند؛ امّا کسانی که [[پیام اسلام]] به آنان رسیده و [[حجت]] بر ایشان تمام گشته چنانچه [[ایمان]] نیاورند مقصر بوده و عذری از آنان پذیرفته نیست. این گروه نه تنها ستایش نمی‌شوند، بلکه باید در [[انتظار]] [[داوری]] عادلانه [[الهی]] باشند: «اِنَّ الَّذینَ ءامَنوا والَّذینَ هادوا والصّـبِـ ٔ نَ والنَّصـری والمَجوسَ والَّذینَ اَشرَکوا اِنَّ اللّهَ یَفصِلُ بَینَهُم یَومَ القِیـمَةِ اِنَّ اللّهَ عَلی کُلِّ شَی‌ءٍ شَهِید». ~~([[حجّ]]~~ / ~~۲۲، ۱۷)~~.<ref>[[عبدالحسن افتخاری\|افتخاری، عبدالحسن]]، [[امت قائمه - افتخاری (مقاله)\|مقاله «امت قائمه»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۴ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۴، ~~ص194~~.</ref>		برخی نیز به همین دلیل<ref>تفسیر المنار، ج ۴، ص۷۱.</ref> و به دلیل آنکه [[قرآن]] از یهودیانی که [[ایمان]] آورده‌اند با عنوان [[مؤمنین]] یاد می‌کند <ref>الفرقان، ج ۵، ص۳۴۴.</ref> [[امت قائمه]] را وصفی برای [[صالحان]] از اهل کتاب ([[یهودی]] یا [[مسیحی]]) دانسته و گفته‌اند: قرآن بعضی از اهل کتاب را صالح و [[متقی]] به شمار آورده است. ضابطه اصلی قرآن در متقی بودن اشخاص [[ایمان به خدا]] و [[روز قیامت]] و [[عمل صالح]] آنان است و [[اجر]] چنین کسانی ضایع نخواهد شد: {{متن قرآن\|إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَالَّذِينَ هَادُوا وَالنَّصَارَى وَالصَّابِئِينَ مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَعَمِلَ صَالِحًا فَلَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ}}<ref>«بی‌گمان از کسانی که (به اسلام) ایمان آورده‌اند و یهودیان و مسیحیان و صابئان، کسانی که به خداوند و روز بازپسین باور دارند و کاری شایسته می‌کنند، پاداششان نزد پروردگارشان است و نه بیمی خواهند داشت و نه اندوهگین می‌گردند» سوره بقره، آیه ۶۲.</ref>.<ref>تفسیر المنار، ج ۴، ص۷۱.</ref> با توجه به دلایلی که این گروه از [[مفسران]] ذکر کرده‌اند [[امت قائمه]] وصف [[اهل]] کتابی است که در [[فرهنگ]] [[اسلام]] شایسته [[احترام]] و [[ستایش]] بوده‌اند؛ زیرا از اصول مشترک [[اعتقادی]] و [[رفتاری]] بین [[ادیان الهی]] برخوردار بوده‌اند.<ref>راهنما، ج ۳، ص۱۸ ـ ۱۹.</ref> بدیهی است نظر اخیر ـ اگر قابل پذیرش باشد ـ تنها درباره آن دسته از [[اهل کتاب]] می‌تواند پذیرفته شود که از روی [[جهل]] و [[قصور]] بر [[دین]] خود مانده باشند؛ امّا کسانی که [[پیام اسلام]] به آنان رسیده و [[حجت]] بر ایشان تمام گشته چنانچه [[ایمان]] نیاورند مقصر بوده و عذری از آنان پذیرفته نیست. این گروه نه تنها ستایش نمی‌شوند، بلکه باید در [[انتظار]] [[داوری]] عادلانه [[الهی]] باشند: {{متن قرآن\|إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَالَّذِينَ هَادُوا وَالصَّابِئِينَ وَالنَّصَارَى وَالْمَجُوسَ وَالَّذِينَ أَشْرَكُوا إِنَّ اللَّهَ يَفْصِلُ بَيْنَهُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ إِنَّ اللَّهَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ شَهِيدٌ}}<ref>«خداوند میان کسانی که ایمان دارند و کسانی که یهودی‌اند و صابئان و مسیحیان و زرتشتیان و کسانی که شرک می‌ورزند در روز رستخیز داوری می‌کند، بی‌گمان خداوند بر هر چیزی گواه است» سوره حج، آیه ۱۷.</ref>.<ref>[[عبدالحسن افتخاری\|افتخاری، عبدالحسن]]، [[امت قائمه - افتخاری (مقاله)\|مقاله «امت قائمه»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۴ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۴، ص277-279.</ref>

	==ویژگی‌های [[امت]] قایمه و قدرشناسی از آنان==		==ویژگی‌های [[امت]] قایمه و قدرشناسی از آنان==

Msadeq: /* واژه‌شناسی */

2024-03-27T09:56:17Z

واژه‌شناسی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۷ مارس ۲۰۲۴، ساعت ۱۳:۲۶
خط ۸:		خط ۸:
	امت قائمه در اصطلاح [[مفسران]] به معانی متفاوتی آمده است؛ مانند: امت [[عادل]]، امت [[هدایت یافته]]، گروه ثابت در [[عمل به قرآن]]،<ref>جامع البیان، مج ۳، ج ۴، ص۷۲ ـ ۷۳.</ref> [[قیام]] کننده به [[اطاعت خداوند]]<ref>مجمع البیان، ج ۳، ص۵۶۶.</ref> و ثابت در [[تمسک]] به [[دین حق]] و ملازم با آن.<ref>التفسیر الکبیر، ج ۳، ص۳۳۲.</ref> گرچه معانی یاد شده به یکدیگر نزدیک <ref>جامع‌البیان، مج ۳، ج ۴، ص۷۲ ـ ۷۳.</ref> و اطلاق لفظ قائمه با همه معانی سازگار است؛ امّا چون در تنها آیه‌ای که «امت قائمه» به‌کار رفته سخن از کتاب و [[عمل صالح]] به میان آمده معنای قائمه قیام کننده بر [[ایمان]] و [[اطاعت]] است.<ref>المیزان، ج ۳، ص۳۸۵.</ref> با توجّه به معنای قیام (ایستادن)[[انسان]] که کنایه از حالت [[تسلط]] وی بر کارها <ref>المیزان، ج ۱۱، ص۴۷.</ref> و [[آمادگی]] او برای انجام امور <ref>نمونه، ج ۱۸، ص۱۳۵.</ref> است، شاید بتوان گفت که امت قائمه در [[فرهنگ قرآن]] به معنای گروهی از انسان‌های مصمم و آماده برای انجام [[وظایف فردی]]، [[اجتماعی]]، [[دینی]] و [[دنیایی]] خویش و بر پا خاسته در برابر کج‌روی‌ها و ناهنجاری‌های [[کفر]] و [[شرک]] و [[بت‌پرستی]] و نابرابری‌های [[ستم]] است. در [[قرآن کریم]] [[رسول خدا]] {{صل}} {{متن قرآن\|قُمْ فَأَنْذِرْ}}<ref>«برخیز و هشدار بده!» سوره مدثر، آیه ۲.</ref> و سایر [[انسان‌ها]] {{متن قرآن\|قُلْ إِنَّمَا أَعِظُكُمْ بِوَاحِدَةٍ أَنْ تَقُومُوا لِلَّهِ مَثْنَى وَفُرَادَى ثُمَّ تَتَفَكَّرُوا مَا بِصَاحِبِكُمْ مِنْ جِنَّةٍ إِنْ هُوَ إِلَّا نَذِيرٌ لَكُمْ بَيْنَ يَدَيْ عَذَابٍ شَدِيدٍ}}<ref>«بگو: تنها شما را به (سخن) یگانه‌ای اندرز می‌دهم و آن اینکه: دو تن دو تن و تک تک برای خداوند قیام کنید سپس بیندیشید، در همنشین شما دیوانگی نیست؛ او برای شما جز بیم‌دهنده‌ای پیش از (رسیدن) عذابی سخت نیست» سوره سبأ، آیه ۴۶.</ref> [[فرمان]] یافتند برای انجام [[وظایف]] خویش برپا خیزند. [[آیه]] {{متن قرآن\|وَرَبَطْنَا عَلَى قُلُوبِهِمْ إِذْ قَامُوا فَقَالُوا رَبُّنَا رَبُّ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ لَنْ نَدْعُوَ مِنْ دُونِهِ إِلَهًا لَقَدْ قُلْنَا إِذًا شَطَطًا}}<ref>«و دل‌هایشان را استوار داشتیم، هنگامی که برخاستند و گفتند: پروردگار ما پروردگار آسمان‌ها و زمین است؛ جز او خدایی را (به پرستش) نمی‌خوانیم که در آن صورت بی‌گمان سخنی نادرست گفته‌ایم» سوره کهف، آیه ۱۴.</ref> بر پا خاستن گروهی ([[اصحاب کهف]]) در راه [[عبودیت]] [[پروردگار]] و [[تأیید]] ایشان از سوی [[خداوند]] را حکایت می‌کند.		امت قائمه در اصطلاح [[مفسران]] به معانی متفاوتی آمده است؛ مانند: امت [[عادل]]، امت [[هدایت یافته]]، گروه ثابت در [[عمل به قرآن]]،<ref>جامع البیان، مج ۳، ج ۴، ص۷۲ ـ ۷۳.</ref> [[قیام]] کننده به [[اطاعت خداوند]]<ref>مجمع البیان، ج ۳، ص۵۶۶.</ref> و ثابت در [[تمسک]] به [[دین حق]] و ملازم با آن.<ref>التفسیر الکبیر، ج ۳، ص۳۳۲.</ref> گرچه معانی یاد شده به یکدیگر نزدیک <ref>جامع‌البیان، مج ۳، ج ۴، ص۷۲ ـ ۷۳.</ref> و اطلاق لفظ قائمه با همه معانی سازگار است؛ امّا چون در تنها آیه‌ای که «امت قائمه» به‌کار رفته سخن از کتاب و [[عمل صالح]] به میان آمده معنای قائمه قیام کننده بر [[ایمان]] و [[اطاعت]] است.<ref>المیزان، ج ۳، ص۳۸۵.</ref> با توجّه به معنای قیام (ایستادن)[[انسان]] که کنایه از حالت [[تسلط]] وی بر کارها <ref>المیزان، ج ۱۱، ص۴۷.</ref> و [[آمادگی]] او برای انجام امور <ref>نمونه، ج ۱۸، ص۱۳۵.</ref> است، شاید بتوان گفت که امت قائمه در [[فرهنگ قرآن]] به معنای گروهی از انسان‌های مصمم و آماده برای انجام [[وظایف فردی]]، [[اجتماعی]]، [[دینی]] و [[دنیایی]] خویش و بر پا خاسته در برابر کج‌روی‌ها و ناهنجاری‌های [[کفر]] و [[شرک]] و [[بت‌پرستی]] و نابرابری‌های [[ستم]] است. در [[قرآن کریم]] [[رسول خدا]] {{صل}} {{متن قرآن\|قُمْ فَأَنْذِرْ}}<ref>«برخیز و هشدار بده!» سوره مدثر، آیه ۲.</ref> و سایر [[انسان‌ها]] {{متن قرآن\|قُلْ إِنَّمَا أَعِظُكُمْ بِوَاحِدَةٍ أَنْ تَقُومُوا لِلَّهِ مَثْنَى وَفُرَادَى ثُمَّ تَتَفَكَّرُوا مَا بِصَاحِبِكُمْ مِنْ جِنَّةٍ إِنْ هُوَ إِلَّا نَذِيرٌ لَكُمْ بَيْنَ يَدَيْ عَذَابٍ شَدِيدٍ}}<ref>«بگو: تنها شما را به (سخن) یگانه‌ای اندرز می‌دهم و آن اینکه: دو تن دو تن و تک تک برای خداوند قیام کنید سپس بیندیشید، در همنشین شما دیوانگی نیست؛ او برای شما جز بیم‌دهنده‌ای پیش از (رسیدن) عذابی سخت نیست» سوره سبأ، آیه ۴۶.</ref> [[فرمان]] یافتند برای انجام [[وظایف]] خویش برپا خیزند. [[آیه]] {{متن قرآن\|وَرَبَطْنَا عَلَى قُلُوبِهِمْ إِذْ قَامُوا فَقَالُوا رَبُّنَا رَبُّ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ لَنْ نَدْعُوَ مِنْ دُونِهِ إِلَهًا لَقَدْ قُلْنَا إِذًا شَطَطًا}}<ref>«و دل‌هایشان را استوار داشتیم، هنگامی که برخاستند و گفتند: پروردگار ما پروردگار آسمان‌ها و زمین است؛ جز او خدایی را (به پرستش) نمی‌خوانیم که در آن صورت بی‌گمان سخنی نادرست گفته‌ایم» سوره کهف، آیه ۱۴.</ref> بر پا خاستن گروهی ([[اصحاب کهف]]) در راه [[عبودیت]] [[پروردگار]] و [[تأیید]] ایشان از سوی [[خداوند]] را حکایت می‌کند.

	ترکیب خاص [[امّت]] قائمه تنها یک بار در [[قرآن]] آمده و ضمن آیاتی این‌گونه وصف شده‌اند: [[آیات خدا]] را شبانگاهان می‌خوانند و [[سجده]] می‌کنند، به [[خدا]] و [[روز بازپسین]][[ایمان]] دارند، به‌کار [[پسندیده]] [[فرمان]] می‌دهند و از [[بدی]] باز می‌دارند و در [[کارهای نیک]] می‌شتابند و اینان از نیکان‌اند و [[پاداش]] کارهای نیک خویش را خواهند دید: {{متن قرآن\|لَيْسُوا سَوَاءً مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ أُمَّةٌ قَائِمَةٌ يَتْلُونَ آيَاتِ اللَّهِ آنَاءَ اللَّيْلِ وَهُمْ يَسْجُدُونَ}}<ref>«آنان برابر نیستند؛ از اهل کتاب گروهی برخاستگانند که در طول شب آیات خداوند را تلاوت می‌کنند در حالی که سر به سجده دارند» سوره آل عمران، آیه 113.</ref>، {{متن قرآن\|يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَيَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَيُسَارِعُونَ فِي الْخَيْرَاتِ وَأُولَئِكَ مِنَ الصَّالِحِينَ}}<ref>«به خداوند و روز بازپسین ایمان دارند و به کار شایسته فرمان می‌دهند و از کار ناشایست باز می‌دارند و به کارهای خیر می‌شتابند و آنان از شایستگانند» سوره آل عمران، آیه 114.</ref> ، {{متن قرآن\|وَمَا يَفْعَلُوا مِنْ خَيْرٍ فَلَنْ يُكْفَرُوهُ وَاللَّهُ عَلِيمٌ بِالْمُتَّقِينَ}}<ref>«و هر چه نیکی ورزند ناسپاسی نخواهند دید و خداوند به (حال) پرهیزگاران داناست» سوره آل عمران، آیه 115.</ref>.<ref>[[عبدالحسن افتخاری\|افتخاری، عبدالحسن]]، [[امت قائمه - افتخاری (مقاله)\|مقاله «امت قائمه»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۴ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۴، ~~ص194~~.</ref>		ترکیب خاص [[امّت]] قائمه تنها یک بار در [[قرآن]] آمده و ضمن آیاتی این‌گونه وصف شده‌اند: [[آیات خدا]] را شبانگاهان می‌خوانند و [[سجده]] می‌کنند، به [[خدا]] و [[روز بازپسین]][[ایمان]] دارند، به‌کار [[پسندیده]] [[فرمان]] می‌دهند و از [[بدی]] باز می‌دارند و در [[کارهای نیک]] می‌شتابند و اینان از نیکان‌اند و [[پاداش]] کارهای نیک خویش را خواهند دید: {{متن قرآن\|لَيْسُوا سَوَاءً مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ أُمَّةٌ قَائِمَةٌ يَتْلُونَ آيَاتِ اللَّهِ آنَاءَ اللَّيْلِ وَهُمْ يَسْجُدُونَ}}<ref>«آنان برابر نیستند؛ از اهل کتاب گروهی برخاستگانند که در طول شب آیات خداوند را تلاوت می‌کنند در حالی که سر به سجده دارند» سوره آل عمران، آیه 113.</ref>، {{متن قرآن\|يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَيَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَيُسَارِعُونَ فِي الْخَيْرَاتِ وَأُولَئِكَ مِنَ الصَّالِحِينَ}}<ref>«به خداوند و روز بازپسین ایمان دارند و به کار شایسته فرمان می‌دهند و از کار ناشایست باز می‌دارند و به کارهای خیر می‌شتابند و آنان از شایستگانند» سوره آل عمران، آیه 114.</ref> ، {{متن قرآن\|وَمَا يَفْعَلُوا مِنْ خَيْرٍ فَلَنْ يُكْفَرُوهُ وَاللَّهُ عَلِيمٌ بِالْمُتَّقِينَ}}<ref>«و هر چه نیکی ورزند ناسپاسی نخواهند دید و خداوند به (حال) پرهیزگاران داناست» سوره آل عمران، آیه 115.</ref>.<ref>[[عبدالحسن افتخاری\|افتخاری، عبدالحسن]]، [[امت قائمه - افتخاری (مقاله)\|مقاله «امت قائمه»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۴ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۴، ص276-277.</ref>

	==تبیین [[امت]] قایمه==		==تبیین [[امت]] قایمه==