امنیت فرهنگی در فقه اسلامی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani: /* کتب ضلال */

2023-12-27T17:00:06Z

کتب ضلال

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۷ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۲۰:۳۰
خط ۱۴۶:		خط ۱۴۶:
	یکی از مسائل مربوط به کتب ضلال، اتلاف آنهاست. [[شهید ثانی]] در مسالک تأکید بر اتلاف کتب ضلال می‌نویسد: «بدون [[تقیه]] از بین بردن کتب ضاله [[واجب]] است؛ درصورتی که نتوان بخش‌های [[مضل]] کتاب را جدا کرد»<ref>شهید ثانی، مسالک الافهام، ج۳، ص۱۲۷.</ref>. صاحب جواهر اساساً حرمت حفظ کتب ضلال را به علت [[وجوب]] اتلاف می‌داند، چون کتب ضاله زیر عنوان «وضع برای حرام» و عنوان «چیزی که [[شأن]] آن فسادزایی است»، قرار می‌گیرند. بنابراین حکم حرمت بر این کتب سزاوارتر از حرمت بر بت‌هاست<ref>محمد حسن نجفی، جواهر الکلام، ج۲۲، ص۵۷.</ref>. فقهای متأخر نیز اتلاف کتب ضلال را واجب دانسته‌اند<ref>عبدالله مامقانی، مناهج المتقین، ص۲۰۷.</ref>.		یکی از مسائل مربوط به کتب ضلال، اتلاف آنهاست. [[شهید ثانی]] در مسالک تأکید بر اتلاف کتب ضلال می‌نویسد: «بدون [[تقیه]] از بین بردن کتب ضاله [[واجب]] است؛ درصورتی که نتوان بخش‌های [[مضل]] کتاب را جدا کرد»<ref>شهید ثانی، مسالک الافهام، ج۳، ص۱۲۷.</ref>. صاحب جواهر اساساً حرمت حفظ کتب ضلال را به علت [[وجوب]] اتلاف می‌داند، چون کتب ضاله زیر عنوان «وضع برای حرام» و عنوان «چیزی که [[شأن]] آن فسادزایی است»، قرار می‌گیرند. بنابراین حکم حرمت بر این کتب سزاوارتر از حرمت بر بت‌هاست<ref>محمد حسن نجفی، جواهر الکلام، ج۲۲، ص۵۷.</ref>. فقهای متأخر نیز اتلاف کتب ضلال را واجب دانسته‌اند<ref>عبدالله مامقانی، مناهج المتقین، ص۲۰۷.</ref>.

	[[فقیهان]] در [[استدلال]] بر حرمت [[کتب ضلال]] به [[آیات]] و [[روایات]] گوناگون [[تمسک]] کرده‌اند؛ از جمله آیات، [[آیه]] ۶ [[سوره لقمان]] است: {{متن قرآن\|وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يَشْتَرِي لَهْوَ الْحَدِيثِ لِيُضِلَّ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ بِغَيْرِ عِلْمٍ وَيَتَّخِذَهَا هُزُوًا أُولَئِكَ لَهُمْ عَذَابٌ مُهِينٌ}}<ref>«و از [[مردم]] کسی است که خریدار گفتار [[بیهوده]] است تا بی‌(پشتوانه) دانشی، (مردم را) از راه [[خداوند]]، بیراه کند و آن را به ریشخند گیرد؛ آنان را عذابی خوارساز خواهد بود» سوره لقمان، آیه ۶.</ref آیات ۳۰ [[سوره حج]] و ۱۶۶ [[سوره نحل]] نیز مورد استناد [[فقها]] قرار گرفته است.		[[فقیهان]] در [[استدلال]] بر حرمت [[کتب ضلال]] به [[آیات]] و [[روایات]] گوناگون [[تمسک]] کرده‌اند؛ از جمله آیات، [[آیه]] ۶ [[سوره لقمان]] است: {{متن قرآن\|وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يَشْتَرِي لَهْوَ الْحَدِيثِ لِيُضِلَّ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ بِغَيْرِ عِلْمٍ وَيَتَّخِذَهَا هُزُوًا أُولَئِكَ لَهُمْ عَذَابٌ مُهِينٌ}}<ref>«و از [[مردم]] کسی است که خریدار گفتار [[بیهوده]] است تا بی‌(پشتوانه) دانشی، (مردم را) از راه [[خداوند]]، بیراه کند و آن را به ریشخند گیرد؛ آنان را عذابی خوارساز خواهد بود» سوره لقمان، آیه ۶.</ref> آیات ۳۰ [[سوره حج]] و ۱۶۶ [[سوره نحل]] نیز مورد استناد [[فقها]] قرار گرفته است.
	[[صاحب جواهر]] درباره مستندات کتب ضلال می‌نویسد: {{عربی\|بل قد يستفاد حرمة أيضا مما دل على وجوب اجتناب قول الزور و لهو الحديث و الكذب والافتراء على الله}}<ref>محمد حسن نجفی، جواهر الکلام، ج۲۲، ص۵۶.</ref>: «بلکه [[حرمت]] کتب ضاله همچنین از [[وجوب]] [[پرهیز]] از [[قول زور]]، [[حدیث]] [[لهو]]، [[کذب]] و [[افترا]] بر خداوند فهمیده می‌شود».		[[صاحب جواهر]] درباره مستندات کتب ضلال می‌نویسد: {{عربی\|بل قد يستفاد حرمة أيضا مما دل على وجوب اجتناب قول الزور و لهو الحديث و الكذب والافتراء على الله}}<ref>محمد حسن نجفی، جواهر الکلام، ج۲۲، ص۵۶.</ref>: «بلکه [[حرمت]] کتب ضاله همچنین از [[وجوب]] [[پرهیز]] از [[قول زور]]، [[حدیث]] [[لهو]]، [[کذب]] و [[افترا]] بر خداوند فهمیده می‌شود».
	از مستندات [[روایی]] حرمت کتب ضلال می‌توان به [[روایت]] [[تحف العقول]] از [[امام صادق]]{{ع}} اشاره کرد که می‌فرماید: {{متن حدیث\|وَ كُلُّ مَنْهِيٍّ عَنْهُ مِمَّا يُتَقَرَّبُ بِهِ لِغَيْرِ اللَّهِ أَوْ يَقْوَى بِهِ الْكُفْرُ وَ الشِّرْكُ مِنْ جَمِيعِ وُجُوهِ الْمَعَاصِي أَوْ بَابٌ مِنَ الْأَبْوَابِ يَقْوَى بِهِ بَابٌ مِنْ أَبْوَابِ الضَّلَالَةِ أَوْ بَابٌ مِنْ أَبْوَابِ الْبَاطِلِ أَوْ بَابٌ يُوهَنُ بِهِ الْحَقُّ فَهُوَ حَرَامٌ مُحَرَّمٌ حَرَامٌ بَيْعُهُ وَ شِرَاؤُهُ وَ إِمْسَاكُهُ وَ مِلْكُهُ وَ هِبَتُهُ وَ عَارِيَّتُهُ وَ جَمِيعُ التَّقَلُّبِ فِيهِ إِلَّا فِي حَالٍ تَدْعُو الضَّرُورَةُ فِيهِ}}<ref>ابن شعبه حرانی، تحف العقول، ج۱، ص۳۳۲.</ref>: «هر ممنوعی از همان نوع [[گناهان]] که به وسیله آن بر غیر خداوند نزدیکی جسته می‌شود و [[کفر]] و [[شرک]] تقویت می‌گردد یا راهی که از آن به [[حق]] [[توهین]] می‌شود، خرید، فروش، نگهداری، [[مالکیت]]، [[بخشش]]، عاریه و هر گونه [[تصرف]] جز در موارد ضروری [[حرام]] است». صاحب جواهر [[معتقد]] است کتب ضاله داخل در روایت امام صادق{{ع}} است<ref>محمد حسن نجفی، جواهر الکلام، ج۲۲، ص۵۷.</ref>.		از مستندات [[روایی]] حرمت کتب ضلال می‌توان به [[روایت]] [[تحف العقول]] از [[امام صادق]]{{ع}} اشاره کرد که می‌فرماید: {{متن حدیث\|وَ كُلُّ مَنْهِيٍّ عَنْهُ مِمَّا يُتَقَرَّبُ بِهِ لِغَيْرِ اللَّهِ أَوْ يَقْوَى بِهِ الْكُفْرُ وَ الشِّرْكُ مِنْ جَمِيعِ وُجُوهِ الْمَعَاصِي أَوْ بَابٌ مِنَ الْأَبْوَابِ يَقْوَى بِهِ بَابٌ مِنْ أَبْوَابِ الضَّلَالَةِ أَوْ بَابٌ مِنْ أَبْوَابِ الْبَاطِلِ أَوْ بَابٌ يُوهَنُ بِهِ الْحَقُّ فَهُوَ حَرَامٌ مُحَرَّمٌ حَرَامٌ بَيْعُهُ وَ شِرَاؤُهُ وَ إِمْسَاكُهُ وَ مِلْكُهُ وَ هِبَتُهُ وَ عَارِيَّتُهُ وَ جَمِيعُ التَّقَلُّبِ فِيهِ إِلَّا فِي حَالٍ تَدْعُو الضَّرُورَةُ فِيهِ}}<ref>ابن شعبه حرانی، تحف العقول، ج۱، ص۳۳۲.</ref>: «هر ممنوعی از همان نوع [[گناهان]] که به وسیله آن بر غیر خداوند نزدیکی جسته می‌شود و [[کفر]] و [[شرک]] تقویت می‌گردد یا راهی که از آن به [[حق]] [[توهین]] می‌شود، خرید، فروش، نگهداری، [[مالکیت]]، [[بخشش]]، عاریه و هر گونه [[تصرف]] جز در موارد ضروری [[حرام]] است». صاحب جواهر [[معتقد]] است کتب ضاله داخل در روایت امام صادق{{ع}} است<ref>محمد حسن نجفی، جواهر الکلام، ج۲۲، ص۵۷.</ref>.

Bahmani: /* تقید به آداب اسلامی */

2023-12-27T16:59:26Z

تقید به آداب اسلامی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۷ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۲۰:۲۹
خط ۸۹:		خط ۸۹:
	در همین راستا امروزه دعوت را می‌توان در قالب‌های گوناگون از اینترنت، شبکه‌های ماهواره‌ای، رادیو و تلویزیون و... [[اجرا]] کرد. نقش اصل دعوت در فضاسازی [[افکار عمومی]] یک [[کشور]] در ارتباط با [[نظام اسلامی]] و سوق دادن این [[افکار]] به سمت اهداف مورد نظر را نمی‌توان [[انکار]] کرد. اساساً ایجاد [[شوق]] در طرف مقابل برای [[همراهی]] یا ایجاد [[ترس]] و [[وحشت]] در او برای [[تمکین]]، از پیامدها و ثمرات دعوت - چه پیش از [[جهاد]] و چه در شرایطی که جهاد نیست؛ اما [[تهدیدات]] [[دشمنان]] در قالب‌های گوناگون وجود دارد - قلمداد می‌شود و این راهکاری بسیار کم هزینه‌تر نسبت به [[جنگ]] است. در [[سیره ائمه اطهار]]{{عم}} نیز می‌توان چنین رویکردی [[مشاهده]] کرد. [[امام علی]]{{ع}} در [[جنگ جمل]]، [[عبدالله بن عباس]] را برای تنویر افکار عمومی [[سپاه]] مقابل گسیل می‌دارد و توصیه‌هایی درباره نحوه مواجه با سران [[جمل]] می‌کند<ref>حسینعلی منتظری، مبانی فقهی حکومت اسلامی، ج۵، ص۱۶۱؛ جمعی از محققان، جهاد در آینه روایات، ج۱، ص۵۶.</ref>.<ref>[[محمد اسماعیل نباتیان\|نباتیان، محمد اسماعیل]]، [[فقه و امنیت (کتاب)\|فقه و امنیت]] ص ۲۷۴.</ref>		در همین راستا امروزه دعوت را می‌توان در قالب‌های گوناگون از اینترنت، شبکه‌های ماهواره‌ای، رادیو و تلویزیون و... [[اجرا]] کرد. نقش اصل دعوت در فضاسازی [[افکار عمومی]] یک [[کشور]] در ارتباط با [[نظام اسلامی]] و سوق دادن این [[افکار]] به سمت اهداف مورد نظر را نمی‌توان [[انکار]] کرد. اساساً ایجاد [[شوق]] در طرف مقابل برای [[همراهی]] یا ایجاد [[ترس]] و [[وحشت]] در او برای [[تمکین]]، از پیامدها و ثمرات دعوت - چه پیش از [[جهاد]] و چه در شرایطی که جهاد نیست؛ اما [[تهدیدات]] [[دشمنان]] در قالب‌های گوناگون وجود دارد - قلمداد می‌شود و این راهکاری بسیار کم هزینه‌تر نسبت به [[جنگ]] است. در [[سیره ائمه اطهار]]{{عم}} نیز می‌توان چنین رویکردی [[مشاهده]] کرد. [[امام علی]]{{ع}} در [[جنگ جمل]]، [[عبدالله بن عباس]] را برای تنویر افکار عمومی [[سپاه]] مقابل گسیل می‌دارد و توصیه‌هایی درباره نحوه مواجه با سران [[جمل]] می‌کند<ref>حسینعلی منتظری، مبانی فقهی حکومت اسلامی، ج۵، ص۱۶۱؛ جمعی از محققان، جهاد در آینه روایات، ج۱، ص۵۶.</ref>.<ref>[[محمد اسماعیل نباتیان\|نباتیان، محمد اسماعیل]]، [[فقه و امنیت (کتاب)\|فقه و امنیت]] ص ۲۷۴.</ref>

	===تقید به [[آداب اسلامی]]===		===تقید به آداب اسلامی===
	از آداب اسلامی که بسترساز و عامل تأمین [[امنیت فرهنگی]] است، [[احکام]] محرماتی چون نگاه به نامحرم، [[دروغ]] و [[تهمت]] و [[وجوب]] [[حجاب]] است. [[حرمت]] نگاه بر نامحرم از احکام [[اجماعی]] است<ref>محمد بن حسن طوسی، مبسوط، ج۴، ص۱۶۰.</ref>. [[صاحب جواهر]] در مورد حرمت نگاه به نامحرم ادعای [[اجماع]] بین [[امامیه]] کرده است<ref>محمد حسن نجفی، جواهر الکلام، ج۲۹، صص ۷۵ و ۸۱.</ref>. [[دروغ]] و [[تهمت]] تهدیدکننده [[امنیت فرهنگی]] [[جامعه]] و [[فروپاشی]] [[انسجام]] آن است که در آثار [[فقهی]] بر آن تأکید شده است<ref>مرتضی انصاری، مکاسب، ج۲، ص۱۴-۲۱.</ref>؛ همچنین [[حجاب]] [[اسلامی]] برای [[زن]] نیز از [[احکام]] مورد اجماع [[فقهای شیعه]] و [[سنی]] است. [[پوشش]] اسلامی از نمادهای [[جامعه اسلامی]] است و به همین دلیل، در دوره معاصر، [[استعمار]] و [[روشنفکران]] و عوامل [[غرب‌گرا]] در [[کشورهای اسلامی]] بر [[کشف]] آن کوشیده‌اند و در مقابل، [[فقها]] و [[علما]] [[مبارزه]] [[سختی]] را در مقابله با این [[تهاجم فرهنگی]] و [[پاسداری]] از آن داشته‌اند. آثار و آرای فقهای معاصر بیانگر توجه جدی آنها به چالش تهاجم فرهنگی است.<ref>[[محمد اسماعیل نباتیان\|نباتیان، محمد اسماعیل]]، [[فقه و امنیت (کتاب)\|فقه و امنیت]] ص ۲۸۰.</ref>		از آداب اسلامی که بسترساز و عامل تأمین [[امنیت فرهنگی]] است، [[احکام]] محرماتی چون نگاه به نامحرم، [[دروغ]] و [[تهمت]] و [[وجوب]] [[حجاب]] است. [[حرمت]] نگاه بر نامحرم از احکام [[اجماعی]] است<ref>محمد بن حسن طوسی، مبسوط، ج۴، ص۱۶۰.</ref>. [[صاحب جواهر]] در مورد حرمت نگاه به نامحرم ادعای [[اجماع]] بین [[امامیه]] کرده است<ref>محمد حسن نجفی، جواهر الکلام، ج۲۹، صص ۷۵ و ۸۱.</ref>. [[دروغ]] و [[تهمت]] تهدیدکننده [[امنیت فرهنگی]] [[جامعه]] و [[فروپاشی]] [[انسجام]] آن است که در آثار [[فقهی]] بر آن تأکید شده است<ref>مرتضی انصاری، مکاسب، ج۲، ص۱۴-۲۱.</ref>؛ همچنین [[حجاب]] [[اسلامی]] برای [[زن]] نیز از [[احکام]] مورد اجماع [[فقهای شیعه]] و [[سنی]] است. [[پوشش]] اسلامی از نمادهای [[جامعه اسلامی]] است و به همین دلیل، در دوره معاصر، [[استعمار]] و [[روشنفکران]] و عوامل [[غرب‌گرا]] در [[کشورهای اسلامی]] بر [[کشف]] آن کوشیده‌اند و در مقابل، [[فقها]] و [[علما]] [[مبارزه]] [[سختی]] را در مقابله با این [[تهاجم فرهنگی]] و [[پاسداری]] از آن داشته‌اند. آثار و آرای فقهای معاصر بیانگر توجه جدی آنها به چالش تهاجم فرهنگی است.<ref>[[محمد اسماعیل نباتیان\|نباتیان، محمد اسماعیل]]، [[فقه و امنیت (کتاب)\|فقه و امنیت]] ص ۲۸۰.</ref>

Bahmani: /* منابع مالی برای امنیت فرهنگی */

2023-12-27T16:59:06Z

منابع مالی برای امنیت فرهنگی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۷ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۲۰:۲۹
خط ۶۶:		خط ۶۶:
	همین اهتمام [[شیعیان]] به زیارت مراقد شریفه و تأکیدات ائمه اطهار{{عم}} و اهتمامشان در برپایی هیئت‌ها در این اماکن یا اماکنی با یاد و به نام اهل بیت{{عم}} اساساً سبب شکل‌گیری [[معماری]] و [[شهرسازی]] خاصی پیرامون این [[قبور]] و به تبع، شکل‌گیری [[فرهنگ]] خاص مذهبی پیرامون آنها شده است. به همین دلیل است که از این گونه مناطق به [[شهر]] یا روستای مذهبی یاد می‌شود؛ مانند [[شهر مقدس]] [[مشهد]] در [[خراسان]] و [[شهر قم]] و [[شهرهای مقدس]] [[کربلا]] و [[نجف]] در [[عراق]]. حضور و قوام یافتن این فرهنگ مذهبی است که [[استحکام]] ارزش‌های [[فرهنگی]] - مذهبی در آن [[شهرها]] را موجب شده و به طور معمول؛ [[امنیت فرهنگی]] این گونه شهرها در برابر [[تهاجم]] فرهنگ‌های [[بیگانه]] از استحکام و بنیاد بیشتری برخوردار است؛ مثلاً [[اجتماع]] عظیم و میلیونی [[مردم]] در [[روز]] [[اربعین]] در کربلا و در روز [[شهادت امام رضا]]{{ع}} در مشهد همراه با [[مراسم]] و [[اعمال]] خاصی و تکرار هر ساله این همایش‌های عظیم مردمی، موج خروشانی را در [[ابلاغ]] [[ارزش‌های دینی]] و [[سد]] مستحکمی در برابر تهاجمات علیه [[اعتقادات]] مردم ایجاد می‌کند<ref>سید محمد باقر حکیم، نقش اهل بیت{{عم}} در بنیانگذاری جماعت صالحان، ج۷، ص۵۴.</ref>.<ref>[[محمد اسماعیل نباتیان\|نباتیان، محمد اسماعیل]]، [[فقه و امنیت (کتاب)\|فقه و امنیت]] ص ۲۷۲.</ref>		همین اهتمام [[شیعیان]] به زیارت مراقد شریفه و تأکیدات ائمه اطهار{{عم}} و اهتمامشان در برپایی هیئت‌ها در این اماکن یا اماکنی با یاد و به نام اهل بیت{{عم}} اساساً سبب شکل‌گیری [[معماری]] و [[شهرسازی]] خاصی پیرامون این [[قبور]] و به تبع، شکل‌گیری [[فرهنگ]] خاص مذهبی پیرامون آنها شده است. به همین دلیل است که از این گونه مناطق به [[شهر]] یا روستای مذهبی یاد می‌شود؛ مانند [[شهر مقدس]] [[مشهد]] در [[خراسان]] و [[شهر قم]] و [[شهرهای مقدس]] [[کربلا]] و [[نجف]] در [[عراق]]. حضور و قوام یافتن این فرهنگ مذهبی است که [[استحکام]] ارزش‌های [[فرهنگی]] - مذهبی در آن [[شهرها]] را موجب شده و به طور معمول؛ [[امنیت فرهنگی]] این گونه شهرها در برابر [[تهاجم]] فرهنگ‌های [[بیگانه]] از استحکام و بنیاد بیشتری برخوردار است؛ مثلاً [[اجتماع]] عظیم و میلیونی [[مردم]] در [[روز]] [[اربعین]] در کربلا و در روز [[شهادت امام رضا]]{{ع}} در مشهد همراه با [[مراسم]] و [[اعمال]] خاصی و تکرار هر ساله این همایش‌های عظیم مردمی، موج خروشانی را در [[ابلاغ]] [[ارزش‌های دینی]] و [[سد]] مستحکمی در برابر تهاجمات علیه [[اعتقادات]] مردم ایجاد می‌کند<ref>سید محمد باقر حکیم، نقش اهل بیت{{عم}} در بنیانگذاری جماعت صالحان، ج۷، ص۵۴.</ref>.<ref>[[محمد اسماعیل نباتیان\|نباتیان، محمد اسماعیل]]، [[فقه و امنیت (کتاب)\|فقه و امنیت]] ص ۲۷۲.</ref>

	===[[منابع مالی]] برای امنیت فرهنگی===		===منابع مالی برای امنیت فرهنگی===
	[[خمس]]، [[زکات]] و [[انفال]] از ابواب مهم در [[فقه]] قلمداد می‌شود. یکی از مباحث مهم در این ابواب، موارد [[وجوب]] و [[مصرف]] آنها و مستحقان است<ref>محمد حسن نجفی، جواهر الکلام، ج۱۶، ص۵.</ref>. [[موارد مصرف]] این [[اموال]]، شمول فراوانی دارد که از [[آموزش]] و [[تبلیغ دین]] تا [[جهاد]] را شامل می‌شود. از جمله شرایط مستحقان زکات و خمس، [[فقر]] است که در واقع با [[هدف]] کاهش فقر و شکاف بین [[ثروتمندان]] و [[فقرا]] وضع شده است و روشن است که فقر از تهدیدهای اصلی ضد فرهنگی به شمار می‌آید و زمینه القای صحیح [[ارزش‌ها]] و هنجارهای [[دینی]] در [[جامعه]] را به شدت کاهش می‌دهد. همچنین بخش عمده نصف خمس تحت عنوان سهم [[امام زمان]]{{ع}} به مصارف [[علمی]] و فرهنگی اختصاص دارد که [[فقها]] [[اجازه]] تخصیص آن را در حوزه‌های فرهنگی همچون تأسیس [[حوزه‌های علمیه]] و کتابخانه‌ها و مراکز بزرگ علمی داده‌اند و اصولاً یکی از علل [[استقلال]] [[حوزه‌های علمیه]] [[شیعی]] از [[حکومت‌ها]]، همین [[منابع مالی]] است. [[مراجع تقلید]] به [[نیابت]] [[امام]] [[معصوم]]{{عم}} این [[اموال]] را در راستای صیانت از [[دین]] و [[تبلیغ]] [[ارزش‌ها]] و [[فرهنگ دینی]] [[هزینه]] می‌کنند تا سامان [[اندیشه]] [[دینی]] [[تحکیم]] یابد.<ref>[[محمد اسماعیل نباتیان\|نباتیان، محمد اسماعیل]]، [[فقه و امنیت (کتاب)\|فقه و امنیت]] ص ۲۷۴.</ref>		[[خمس]]، [[زکات]] و [[انفال]] از ابواب مهم در [[فقه]] قلمداد می‌شود. یکی از مباحث مهم در این ابواب، موارد [[وجوب]] و [[مصرف]] آنها و مستحقان است<ref>محمد حسن نجفی، جواهر الکلام، ج۱۶، ص۵.</ref>. [[موارد مصرف]] این [[اموال]]، شمول فراوانی دارد که از [[آموزش]] و [[تبلیغ دین]] تا [[جهاد]] را شامل می‌شود. از جمله شرایط مستحقان زکات و خمس، [[فقر]] است که در واقع با [[هدف]] کاهش فقر و شکاف بین [[ثروتمندان]] و [[فقرا]] وضع شده است و روشن است که فقر از تهدیدهای اصلی ضد فرهنگی به شمار می‌آید و زمینه القای صحیح [[ارزش‌ها]] و هنجارهای [[دینی]] در [[جامعه]] را به شدت کاهش می‌دهد. همچنین بخش عمده نصف خمس تحت عنوان سهم [[امام زمان]]{{ع}} به مصارف [[علمی]] و فرهنگی اختصاص دارد که [[فقها]] [[اجازه]] تخصیص آن را در حوزه‌های فرهنگی همچون تأسیس [[حوزه‌های علمیه]] و کتابخانه‌ها و مراکز بزرگ علمی داده‌اند و اصولاً یکی از علل [[استقلال]] [[حوزه‌های علمیه]] [[شیعی]] از [[حکومت‌ها]]، همین [[منابع مالی]] است. [[مراجع تقلید]] به [[نیابت]] [[امام]] [[معصوم]]{{عم}} این [[اموال]] را در راستای صیانت از [[دین]] و [[تبلیغ]] [[ارزش‌ها]] و [[فرهنگ دینی]] [[هزینه]] می‌کنند تا سامان [[اندیشه]] [[دینی]] [[تحکیم]] یابد.<ref>[[محمد اسماعیل نباتیان\|نباتیان، محمد اسماعیل]]، [[فقه و امنیت (کتاب)\|فقه و امنیت]] ص ۲۷۴.</ref>

Bahmani: /* نهاد مسجد */

2023-12-27T16:58:53Z

نهاد مسجد

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۷ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۲۰:۲۸
خط ۵۳:		خط ۵۳:
	با توجه به نقش بسیار مهم و تأثیرگذار مسجد در [[اسلام]] از همان آغاز [[رسالت]] به تدریج مسجد به نهادی [[اجتماعی]] تبدیل شد و افزون بر [[عبادت]]<ref>محمدباقر مجلسی، بحار الانوار، ج۸۳، صص ۳۶۷ و ۳۸۵ و ج۹۷، ص۱۱۶.</ref>، [[فعالیت‌های فرهنگی]]، [[آموزشی]]، [[بسیج]] [[روحی]] و [[سیاسی]] عمومی و حتی [[اداره امور]] [[کشور]]، [[قضاوت]] و [[حل اختلافات]] میان [[مردم]] در آن انجام می‌شد. در واقع مسجد دیگر یک [[معبد]] [[دینی]] نبود؛ بلکه نهادی با کارویژه‌های متعدد اجتماعی، [[فرهنگی]] و اجتماعی بود. حتی اعلان‌های سیاسی [[حکومت‌ها]] نیز در مسجد انجام می‌شد. اساساً مسجد فراتر از یک مکان، ساختاری با [[نیروی انسانی]]، ظرفیت‌های اجتماعی و گاه [[منابع مالی]] مستقل در راستای [[حفظ دین]] و [[ارزش‌های دینی]] و بسط و [[توسعه]] آن در [[جامعه]] عمل می‌کرد و حتی در مقاطعی جریان‌های اجتماعی یا مذهبی و یا سیاسی را ایجاد می‌کرد<ref>سید محمدباقر حکیم، نقش اهل بیت{{عم}} در بنیانگذاری جماع صالحان، ج۷، ص۳۷.</ref>. اینکه با ورود به مسجدی [[مستحب]] است [[نماز]] [[تحیت]] ([[سلام]]) خوانده شود را می‌توان بیانگر [[حیات]] و زنده بودن مسجد و نهاد مسجد دانست. در [[تاریخ اسلام]]، [[مردمی بودن]] و ام و [[استقلال]] [[مالی]] و [[مدیریتی]] [[مساجد]] از [[دولت‌ها]]، آن را به نهادی مستقل از [[حکومت اسلامی]] تبدیل کرده است که نوع فعالیت‌های فرهنگی و مذهبی آن همواره با صلاحدید هیئت امنای مردمی آن انجام می‌شده است<ref>ر.ک: رحیم نوبهار، «نقش نظام اسلامی در مدیریت اسلامی»، ص۱۵۴-۱۶۱.</ref>.		با توجه به نقش بسیار مهم و تأثیرگذار مسجد در [[اسلام]] از همان آغاز [[رسالت]] به تدریج مسجد به نهادی [[اجتماعی]] تبدیل شد و افزون بر [[عبادت]]<ref>محمدباقر مجلسی، بحار الانوار، ج۸۳، صص ۳۶۷ و ۳۸۵ و ج۹۷، ص۱۱۶.</ref>، [[فعالیت‌های فرهنگی]]، [[آموزشی]]، [[بسیج]] [[روحی]] و [[سیاسی]] عمومی و حتی [[اداره امور]] [[کشور]]، [[قضاوت]] و [[حل اختلافات]] میان [[مردم]] در آن انجام می‌شد. در واقع مسجد دیگر یک [[معبد]] [[دینی]] نبود؛ بلکه نهادی با کارویژه‌های متعدد اجتماعی، [[فرهنگی]] و اجتماعی بود. حتی اعلان‌های سیاسی [[حکومت‌ها]] نیز در مسجد انجام می‌شد. اساساً مسجد فراتر از یک مکان، ساختاری با [[نیروی انسانی]]، ظرفیت‌های اجتماعی و گاه [[منابع مالی]] مستقل در راستای [[حفظ دین]] و [[ارزش‌های دینی]] و بسط و [[توسعه]] آن در [[جامعه]] عمل می‌کرد و حتی در مقاطعی جریان‌های اجتماعی یا مذهبی و یا سیاسی را ایجاد می‌کرد<ref>سید محمدباقر حکیم، نقش اهل بیت{{عم}} در بنیانگذاری جماع صالحان، ج۷، ص۳۷.</ref>. اینکه با ورود به مسجدی [[مستحب]] است [[نماز]] [[تحیت]] ([[سلام]]) خوانده شود را می‌توان بیانگر [[حیات]] و زنده بودن مسجد و نهاد مسجد دانست. در [[تاریخ اسلام]]، [[مردمی بودن]] و ام و [[استقلال]] [[مالی]] و [[مدیریتی]] [[مساجد]] از [[دولت‌ها]]، آن را به نهادی مستقل از [[حکومت اسلامی]] تبدیل کرده است که نوع فعالیت‌های فرهنگی و مذهبی آن همواره با صلاحدید هیئت امنای مردمی آن انجام می‌شده است<ref>ر.ک: رحیم نوبهار، «نقش نظام اسلامی در مدیریت اسلامی»، ص۱۵۴-۱۶۱.</ref>.

	به همین دلیل حجم بسیار بالایی از [[روایات]] و نیز [[آیات]] راجع به [[احکام]]، [[آداب]] و شنون [[مسجد]] و کیفیت تعامل با آن از لحاظ [[تقدیس]]، [[تکریم]] و تعمیر ساختمانی آن، همچنین آباد کردن [[مساجد]] با انجام [[عبادت]] در آن و [[ثواب]] رفتن به مسجد، [[خواندن نماز]]، [[اعتکاف]] و حتی توقف در آن است<ref>حر عاملی، وسائل الشیعه، ج۴، صص ۱۱۸، ۱۴۱-۱۴۳، ۱۴۸، ۴۲۶ و ۴۵۵.</ref>. «[[[رسول خدا]]{{صل}}] مسجد را به عنوان پایگاه و مرکز تجمع [[مسلمانان]] بر پا داشته و از مسلمانان [[لشکر]]، [[بسیج]] نموده با [[مشرکین]] به [[ستیز]] و [[مبارزه]] بر می‌خیزد، برای [[دعوت به اسلام]] به [[قبایل]] و شهرهای اطراف مبلغ می‌فرستد و با [[یهود]] [[مدینه]] [[قرارداد]] عدم تعرض [[امضا]] می‌کند، حدود [[اسلام]] را به مرحله [[اجرا]] می‌گذارد و برای [[جمع‌آوری زکات]] و [[مالیات]] و [[اداره امور مسلمین]]، [[فرماندار]] و [[والی]] به [[شهرها]] و قبایل اعزام می‌دارد»<ref>حسینعلی منتظری، مبانی فقهی حکومت اسلامی، ج۱، ص۹۰.</ref>.		به همین دلیل حجم بسیار بالایی از [[روایات]] و نیز [[آیات]] راجع به [[احکام]]، [[آداب]] و شنون [[مسجد]] و کیفیت تعامل با آن از لحاظ [[تقدیس]]، [[تکریم]] و تعمیر ساختمانی آن، همچنین آباد کردن [[مساجد]] با انجام [[عبادت]] در آن و [[ثواب]] رفتن به مسجد، [[خواندن نماز]]، [[اعتکاف]] و حتی توقف در آن است<ref>حر عاملی، وسائل الشیعه، ج۴، صص ۱۱۸، ۱۴۱-۱۴۳، ۱۴۸، ۴۲۶ و ۴۵۵.</ref>. «[[رسول خدا]]{{صل}}] مسجد را به عنوان پایگاه و مرکز تجمع [[مسلمانان]] بر پا داشته و از مسلمانان [[لشکر]]، [[بسیج]] نموده با [[مشرکین]] به [[ستیز]] و [[مبارزه]] بر می‌خیزد، برای [[دعوت به اسلام]] به [[قبایل]] و شهرهای اطراف مبلغ می‌فرستد و با [[یهود]] [[مدینه]] [[قرارداد]] عدم تعرض [[امضا]] می‌کند، حدود [[اسلام]] را به مرحله [[اجرا]] می‌گذارد و برای [[جمع‌آوری زکات]] و [[مالیات]] و [[اداره امور مسلمین]]، [[فرماندار]] و [[والی]] به [[شهرها]] و قبایل اعزام می‌دارد»<ref>حسینعلی منتظری، مبانی فقهی حکومت اسلامی، ج۱، ص۹۰.</ref>.

	مسجد در [[زمان]] [[امامان شیعه]]{{عم}} مرکز [[مناظرات علمی]] و [[اعتقادی]] شناخته می‌شد و [[علما]] و [[دانشمندان]] از فرقه‌های گوناگون به [[مناظره]] در امور مختلف می‌پرداختند<ref>حسینعلی منتظری، مبانی فقهی حکومت اسلامی، ج۱، ص۱۴۱.</ref>. از [[امام باقر]]{{ع}} [[روایت]] شده که به [[ابان بن تغلب]] می‌فرمود: «در [[مسجد مدینه]] بنشین و برای [[مردم]] [[فتوا]] صادر کن. همانا من دوست دارم در میان شیعیانم افرادی همانند تو دیده شوند»<ref>محمد بن حسن طوسی، فهرست، ص۴۱؛ به نقل از: حسینعلی منتظری، مبانی فقهی حکومت اسلامی، ج۳، ص۱۶۹.</ref>.		مسجد در [[زمان]] [[امامان شیعه]]{{عم}} مرکز [[مناظرات علمی]] و [[اعتقادی]] شناخته می‌شد و [[علما]] و [[دانشمندان]] از فرقه‌های گوناگون به [[مناظره]] در امور مختلف می‌پرداختند<ref>حسینعلی منتظری، مبانی فقهی حکومت اسلامی، ج۱، ص۱۴۱.</ref>. از [[امام باقر]]{{ع}} [[روایت]] شده که به [[ابان بن تغلب]] می‌فرمود: «در [[مسجد مدینه]] بنشین و برای [[مردم]] [[فتوا]] صادر کن. همانا من دوست دارم در میان شیعیانم افرادی همانند تو دیده شوند»<ref>محمد بن حسن طوسی، فهرست، ص۴۱؛ به نقل از: حسینعلی منتظری، مبانی فقهی حکومت اسلامی، ج۳، ص۱۶۹.</ref>.

Bahmani: /* پانویس */

2023-12-27T16:57:36Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۷ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۲۰:۲۷
خط ۲۲۶:		خط ۲۲۶:

	[[رده:امنیت]]		[[رده:امنیت]]
	~~[[رده:امنیت فرهنگی]]~~

Wasity: /* مقدمه */

2023-12-27T07:15:16Z

مقدمه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۷ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۴۵
خط ۶:		خط ۶:
	}}		}}

	==~~مقدمه~~==		==فرهنگ و امنیت==
	[[فرهنگ]] به مجموعه ارزش‌های نهادینه شده در [[جامعه]] اطلاق می‌شود که آن را از [[جوامع]] دیگر متمایز می‌کند<ref>آلن بیرو، فرهنگ علوم اجتماعی، ص۷۷-۷۸؛ محمد باقر بابایی طلاتپه، مبانی استراتژی فرهنگی از دیدگاه امام علی{{ع}}، ص۷.</ref>. «[[عقاید]] [[فرهنگی]] نقش بسیار مهمی در ساختارها و فراگردهای [[سیاسی]] ایفا می‌کنند... نکته اساسی در فراسوی این بعد از [[امنیت]]، [[توانایی]] جامعه برای تداوم بخشیدن به ویژگی (سیاسی -فرهنگی) بنیادی خود تحت شرایط متحول و در برابر [[تهدیدات]] احتمالی یا [[واقعی]] است»<ref>رابرت ماندل، چهره متغیر امنیت ملی، ص۱۴۸-۱۴۹.</ref>. بر این اساس [[امنیت فرهنگی]] ظرفیت یک جامعه برای [[حفاظت]] از ویژگی‌های خاص خود در برابر [[تغییر]] شرایط و تهدیدات مادی و [[معنوی]] است<ref>رابرت ماندل، چهره متغیر امنیت ملی، ص۱۴۸-۱۴۹؛ حسام الدین آشنا و محمد صادق اسمعیلی، «امنیت فرهنگی، مفهومی فراسوی امنیت ملی و امنیت انسانی»، ص۷۶؛ منوچهر لرنی، آسیب‌شناسی امنیت، ص۹۸؛ باری بوزان، مردم، دولت‌ها و هراس، ص۳۴.</ref>. برخی از [[فقها]] امنیت فرهنگی را از ارکان و پایه‌های زیربنایی و اساسی امنیت شمرده‌اند<ref>سیدنورالدین شریعتمدار جزائری، «امنیت در فقه سیاسی»، ص۶.</ref>.		{{اصلی\|امنیت\|فرهنگ}}
			«فرهنگ» به مجموعه ارزش‌های نهادینه شده در [[جامعه]] اطلاق می‌شود که آن را از [[جوامع]] دیگر متمایز می‌کند<ref>آلن بیرو، فرهنگ علوم اجتماعی، ص۷۷-۷۸؛ محمد باقر بابایی طلاتپه، مبانی استراتژی فرهنگی از دیدگاه امام علی{{ع}}، ص۷.</ref>. «[[عقاید]] [[فرهنگی]] نقش بسیار مهمی در ساختارها و فراگردهای [[سیاسی]] ایفا می‌کنند... نکته اساسی در فراسوی این بعد از [[امنیت]]، [[توانایی]] جامعه برای تداوم بخشیدن به ویژگی (سیاسی -فرهنگی) بنیادی خود تحت شرایط متحول و در برابر [[تهدیدات]] احتمالی یا [[واقعی]] است»<ref>رابرت ماندل، چهره متغیر امنیت ملی، ص۱۴۸-۱۴۹.</ref>. بر این اساس [[امنیت فرهنگی]] ظرفیت یک جامعه برای [[حفاظت]] از ویژگی‌های خاص خود در برابر [[تغییر]] شرایط و تهدیدات مادی و [[معنوی]] است<ref>رابرت ماندل، چهره متغیر امنیت ملی، ص۱۴۸-۱۴۹؛ حسام الدین آشنا و محمد صادق اسمعیلی، «امنیت فرهنگی، مفهومی فراسوی امنیت ملی و امنیت انسانی»، ص۷۶؛ منوچهر لرنی، آسیب‌شناسی امنیت، ص۹۸؛ باری بوزان، مردم، دولت‌ها و هراس، ص۳۴.</ref>. برخی از [[فقها]] امنیت فرهنگی را از ارکان و پایه‌های زیربنایی و اساسی امنیت شمرده‌اند<ref>سیدنورالدین شریعتمدار جزائری، «امنیت در فقه سیاسی»، ص۶.</ref>.

	در تعریفی دیگر درباره امنیت فرهنگی آمده است: «ایجاد وضعیتی مطمئن، [[آرامش‌بخش]] و خالی از هر گونه [[تهدید]] و تعرض در [[انسان]]، نسبت به [[دین]]، [[افکار]]، [[اخلاق]]، [[آداب و رسوم]]، [[باورها]]، [[ارزش‌ها]]، [[میراث فرهنگی]]، آثار ادبی و... به عبارت دیگر، مصونیت [[فرهنگ فرد]] و جامعه از هر گونه تهدید و تعرض را امنیت فرهنگی گویند»<ref>سیدرضا صالحی امیری و افسر افشاری نادری، «مبانی نظری و راهبردی مدیریت ارتقای امنیت اجتماعی و فرهنگی در تهران»، ص۵۶.</ref>. یکی از [[محققان]] درباره اهمیت و جایگاه امنیت فرهنگی می‌نویسد: «بعد فرهنگی امنیت از اهمیت بسزایی برخوردار است؛ چراکه اصولاً فرهنگ یعنی مجموعه باورهای فرهنگی، پایه و اساس [[رفتار]] [[انسانی]] است...؛ از این رو به وضوح قابل [[درک]] است که امنیت نیازمند به بعد فرهنگی مناسب و سازگار با جامعه است.... هیچ کشوری بدون داشتن [[هویت]] مستقل فرهنگی، امنیت نیافته است»<ref>منوچهر لرنی، آسیب‌شناسی امنیت، ص۹۸.</ref>.		در تعریفی دیگر درباره امنیت فرهنگی آمده است: «ایجاد وضعیتی مطمئن، [[آرامش‌بخش]] و خالی از هر گونه [[تهدید]] و تعرض در [[انسان]]، نسبت به [[دین]]، [[افکار]]، [[اخلاق]]، [[آداب و رسوم]]، [[باورها]]، [[ارزش‌ها]]، [[میراث فرهنگی]]، آثار ادبی و... به عبارت دیگر، مصونیت [[فرهنگ فرد]] و جامعه از هر گونه تهدید و تعرض را امنیت فرهنگی گویند»<ref>سیدرضا صالحی امیری و افسر افشاری نادری، «مبانی نظری و راهبردی مدیریت ارتقای امنیت اجتماعی و فرهنگی در تهران»، ص۵۶.</ref>. یکی از [[محققان]] درباره اهمیت و جایگاه امنیت فرهنگی می‌نویسد: «بعد فرهنگی امنیت از اهمیت بسزایی برخوردار است؛ چراکه اصولاً فرهنگ یعنی مجموعه باورهای فرهنگی، پایه و اساس [[رفتار]] [[انسانی]] است...؛ از این رو به وضوح قابل [[درک]] است که امنیت نیازمند به بعد فرهنگی مناسب و سازگار با جامعه است.... هیچ کشوری بدون داشتن [[هویت]] مستقل فرهنگی، امنیت نیافته است»<ref>منوچهر لرنی، آسیب‌شناسی امنیت، ص۹۸.</ref>.

Jaafari: صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = امنیت فرهنگی | عنوان مدخل = امنیت فرهنگی | مداخل مرتبط = امنیت فرهنگی در فقه اسلامی - امنیت فرهنگی در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی | پرسش مرتبط = }} ==مقدمه== فرهنگ به مجموعه ارزش‌های نهادینه شده در جامعه اطلاق می...» ایجاد کرد

2023-12-27T07:06:25Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = امنیت فرهنگی | عنوان مدخل = امنیت فرهنگی | مداخل مرتبط = امنیت فرهنگی در فقه اسلامی - امنیت فرهنگی در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی | پرسش مرتبط = }} ==مقدمه== فرهنگ به مجموعه ارزش‌های نهادینه شده در جامعه اطلاق می...» ایجاد کرد

نمایش تغییرات