امیة بن ابی‌صلت ثقفی در قرآن - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Msadeq در ‏۱۷ ژانویهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۰۶:۴۶

2024-01-17T06:46:48Z

Msadeq در ‏۲۴ ژوئیهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۱:۱۲

2023-07-24T11:12:22Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ ژوئیهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۴:۴۲
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط\| موضوع مرتبط = امیة بن ابی‌صلت ثقفی\| عنوان مدخل = امیة بن ابی‌صلت ثقفی\| مداخل مرتبط = [[امیة بن ابی‌صلت ثقفی در قرآن]] - [[امیة بن ابی‌صلت ثقفی در تاریخ اسلامی]]\| پرسش مرتبط = }}
	\| موضوع مرتبط = امیة بن ابی‌صلت ثقفی
	\| عنوان مدخل = [[امیة بن ابی‌صلت ثقفی]]
	\| مداخل مرتبط = [[امیة بن ابی‌صلت ثقفی در قرآن]] - [[امیة بن ابی‌صلت ثقفی در تاریخ اسلامی]]
	\| پرسش مرتبط =
	}}

	== مقدمه ==		== مقدمه ==

Wasity: /* مقدمه */

2023-07-24T09:50:37Z

مقدمه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ ژوئیهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۳:۲۰
خط ۷:		خط ۷:

	== مقدمه ==		== مقدمه ==
	نام [[پدر]] وی را به [[اختلاف]] ~~«ابوالصلت»،~~ «عبدالله بن ربیعة بن عوف»،<ref>جمهرة انساب العرب، ص ۲۶۹؛ الاصابه، ج ۱، ص ۳۸۶.</ref> یا «عبدالله بن ربیعة عبدعوف بنعقده»،<ref> الشعر والشعراء، ص ۳۰۵.</ref> «ابوالصلت عبدالله بن ابی‌ربیعة بن عمرو»،<ref>سمط اللآلی، ج ۱، ص ۳۶۲.</ref> «ابوالصلت ربیعة بن عوف»،<ref>المنتظم، ج ۳، ص ۱۴۲.</ref> و «ابوالصلت بن وهب بن علاج»<ref>الاصابه، ج ۱، ص ۳۸۶.</ref> ضبط کرده‌اند. [[نسب]] وی به تیره بنی عُقدَة بن غِیَره از [[قبیله ثقیف]] می‌رسد.<ref>جمهره‌انساب العرب، ص ۲۶۹.</ref> از او با دو [[کنیه]] ابوعثمان و [[ابوالحکم]] یاد شده است.<ref>تاریخ یحیی بن معین، ج ۱، ص ۲۷؛ تاریخ دمشق، ج ۹، ص ۲۵۶ ـ ۲۵۷.</ref>[[ثقیف]] به دو شاخه احلاف و بنو [[مالک]] تقسیم می‌شود که [[امیّه]] در زمره احلاف بود.<ref>المعارف، ص ۹۱.</ref> [[مادر]] امیّه، [[رقیه]] دختر [[عبدشمس بن عبدمناف]] (که بر این اساس، [[ابوسفیان]] پسر عمه اوست)،<ref>جمهرة انساب العرب، ص ۲۶۷.</ref> و پسر خاله او [[عروة بن مسعود ثقفی]] ([[داعی]] ثقیف به [[اسلام]] و نخستین [[شهید]] آن [[قبیله]]) بود.<ref> تاریخ دمشق، ج۹، ص ۲۵۶ـ ۲۵۷.</ref> امیّه و پدرش از [[شاعران]] [[جاهلی]] [[طائف]] بودند؛ امّا امیّه شهرتی بیش از دیگران داشت.<ref>طبقات الشعراء، ص ۱۰۱.</ref> بنا به گفته صفدی همگان وی را "أشعر ثقیف" دانسته‌اند.<ref>الوافی بالوفیات، ج ۹، ص ۲۲۶؛ الاصابه، ج ۱، ص ۳۸۵.</ref> کُمیت وی را "أشعر [[الناس]]" معرفی کرده، می‌گوید: او چون ما می‌سراید و ما چون او نتوانیم سرودن.<ref>الاغانی، ج ۴، ص ۱۲۹.</ref> وی از شعرای [[دینی]] در [[عصر جاهلی]] به شمار می‌رود،<ref>الاصابه، ج ۱، ص ۳۸۴ ـ ۳۸۵.</ref> زیرا در اشعار وی مضامینی از مفاهیم دینی مشابه آنچه در [[قرآن]]، [[تورات]] و [[انجیل]] است [[مشاهده]] می‌شود.<ref>رک: المفصل، ج ۶، ص ۴۸۹ ـ ۵۰۰.</ref> امیّه را از زیرک‌ترین شخصیت‌های [[عرب]] دانسته‌اند.<ref> الحیوان، ج ۲، ص ۳۲۰.</ref> [[دلیل]] بر [[زیرکی]] امیّه، [[ادعای پیامبری]] اوست که برای دست یا زیدن به آن، کتاب‌های آسمانی را می‌خواند و در پی [[علم‌آموزی]] همواره سفرها کرد و دانشمند بود و معروف بود که او [[شهرها]] را درنوردید و از آنها داستانها می‌گفت.<ref>ربیع الابرار، ج ۱، ص ۷۹۶.</ref>		نام [[پدر]] وی را به [[اختلاف]] «[[ابوالصلت]]»، «عبدالله بن ربیعة بن عوف»،<ref>جمهرة انساب العرب، ص ۲۶۹؛ الاصابه، ج ۱، ص ۳۸۶.</ref> یا «عبدالله بن ربیعة عبدعوف بنعقده»،<ref> الشعر والشعراء، ص ۳۰۵.</ref> «ابوالصلت عبدالله بن ابی‌ربیعة بن عمرو»،<ref>سمط اللآلی، ج ۱، ص ۳۶۲.</ref> «ابوالصلت ربیعة بن عوف»،<ref>المنتظم، ج ۳، ص ۱۴۲.</ref> و «ابوالصلت بن وهب بن علاج»<ref>الاصابه، ج ۱، ص ۳۸۶.</ref> ضبط کرده‌اند. [[نسب]] وی به تیره بنی عُقدَة بن غِیَره از [[قبیله ثقیف]] می‌رسد.<ref>جمهره‌انساب العرب، ص ۲۶۹.</ref> از او با دو [[کنیه]] ابوعثمان و [[ابوالحکم]] یاد شده است.<ref>تاریخ یحیی بن معین، ج ۱، ص ۲۷؛ تاریخ دمشق، ج ۹، ص ۲۵۶ ـ ۲۵۷.</ref>[[ثقیف]] به دو شاخه احلاف و بنو [[مالک]] تقسیم می‌شود که [[امیّه]] در زمره احلاف بود.<ref>المعارف، ص ۹۱.</ref> [[مادر]] امیّه، [[رقیه]] دختر [[عبدشمس بن عبدمناف]] (که بر این اساس، [[ابوسفیان]] پسر عمه اوست)،<ref>جمهرة انساب العرب، ص ۲۶۷.</ref> و پسر خاله او [[عروة بن مسعود ثقفی]] ([[داعی]] ثقیف به [[اسلام]] و نخستین [[شهید]] آن [[قبیله]]) بود.<ref> تاریخ دمشق، ج۹، ص ۲۵۶ـ ۲۵۷.</ref> امیّه و پدرش از [[شاعران]] [[جاهلی]] [[طائف]] بودند؛ امّا امیّه شهرتی بیش از دیگران داشت.<ref>طبقات الشعراء، ص ۱۰۱.</ref> بنا به گفته صفدی همگان وی را "أشعر ثقیف" دانسته‌اند.<ref>الوافی بالوفیات، ج ۹، ص ۲۲۶؛ الاصابه، ج ۱، ص ۳۸۵.</ref> کُمیت وی را "أشعر [[الناس]]" معرفی کرده، می‌گوید: او چون ما می‌سراید و ما چون او نتوانیم سرودن.<ref>الاغانی، ج ۴، ص ۱۲۹.</ref> وی از شعرای [[دینی]] در [[عصر جاهلی]] به شمار می‌رود،<ref>الاصابه، ج ۱، ص ۳۸۴ ـ ۳۸۵.</ref> زیرا در اشعار وی مضامینی از مفاهیم دینی مشابه آنچه در [[قرآن]]، [[تورات]] و [[انجیل]] است [[مشاهده]] می‌شود.<ref>رک: المفصل، ج ۶، ص ۴۸۹ ـ ۵۰۰.</ref> امیّه را از زیرک‌ترین شخصیت‌های [[عرب]] دانسته‌اند.<ref> الحیوان، ج ۲، ص ۳۲۰.</ref> [[دلیل]] بر [[زیرکی]] امیّه، [[ادعای پیامبری]] اوست که برای دست یا زیدن به آن، کتاب‌های آسمانی را می‌خواند و در پی [[علم‌آموزی]] همواره سفرها کرد و دانشمند بود و معروف بود که او [[شهرها]] را درنوردید و از آنها داستانها می‌گفت.<ref>ربیع الابرار، ج ۱، ص ۷۹۶.</ref>

	وی پیش از [[اسلام]] از [[بت‌پرستی]] روی برتافت <ref>المعارف، ص ۶۰.</ref> و به [[آیین حنیف]] درآمد، با [[احبار]] درآمیخت، [[خرقه]] پوشید و [[زهد]] پیشه کرد و در مضامین [[دینی]] [[شعر]] می‌سرود و به [[زیارت]] [[کعبه]] می‌رفت.<ref>الاعلام، ج ۲، ص ۲۳؛ العصر الجاهلی، ص ۳۹۴.</ref> [[بلاذری]]، وی را [[یهودی]] معرفی کرده است.<ref> انساب الاشراف، ج ۱۳، ص ۴۴۱.</ref> شاید بتوان، [[جایگاه]] وی را در میان ثقیف همچون موقعیت [[ابوسفیان]] در میان [[قریش]] دانست، زیرا با یکدیگر کاروانهای تجاری به [[شام]]، [[بحرین]] و [[یمن]] می‌بردند.<ref>دلائل النبوه، ج ۲، ص ۱۱۶.</ref> گفته شده که نخستین کسی که {{عربی\|"بسمك اللهم"}} را در آغاز نوشتار خود می‌آورد همو بود.<ref>الاغانی، ج ۴، ص ۱۳۰.</ref> گفته شده که [[امیّه]] خویش را در میان ثقیف همان [[پیامبر]] [[موعود]] معرفی می‌کرد و [[انتظار]] [[بعثت]] رسمی خویش را می‌کشید؛ اما وقتی از [[بعثت]] [[پیامبری]] از قریش با خبر شد گفت: از [[زنان]] ثقیف [[شرم]] می‌کنم، زیرا به آنان گفته بودم: من آن پیامبر موعودم و اکنون باید [[مطیع]] [[جوانی]] از [[بنی‌عبدمناف]] باشم.<ref>دلائل النبوه، ج ۲، ص ۱۱۶ ـ ۱۱۷؛ تاریخ دمشق، ج ۹، ص ۲۶۴ ـ ۲۶۵.</ref> [[امیه]] که هنگام بعثت [[رسول خدا]] {{صل}} در بحرین بود پس از شنیدن خبر [[ظهور پیامبر]] {{صل}} سال در آنجا ماند و پس از بازگشت به زادگاهش [[طائف]]، برای [[ملاقات]] با آن [[حضرت]] به [[مکه]] رفت.<ref> تاریخ دمشق، ج ۹، ص ۲۸۵.</ref> از این ملاقات هیچ گزارشی در دست نیست؛ همچنین گزارش شده است که وی در هنگام [[ظهور اسلام]] در طائف بود <ref>تاریخ دمشق، ج ۹، ص ۲۶۵.</ref> و از سر [[حسادت]] از گرویدن به اسلام رو بر می‌تافت.<ref>مجمع البیان، ج ۵ ـ ۶، ص ۷۶۸.</ref> معلوم نیست آیا در [[سفر]] پیامبر به طائف با وی ملاقاتی داشته یا در طرد [[پیامبر]] از آن [[شهر]] چه نقشی داشته است. پس از [[جنگ بدر]]، در سفری که از [[شام]] به [[حجاز]] داشت <ref> الاعلام، ج ۲، ص ۲۳.</ref> در محل [[بدر]] ضمن [[نکوهش]] پیامبر {{صل}} <ref> السیرة النبویه، ج ۲، ص ۳۰ ـ ۳۳.</ref> در رثای کشته‌های [[قریش]] شعری سرود <ref> مجمع البیان، ج ۶، ص ۷۶۸ـ ۷۶۹؛ الاصابه، ج ۱، ص ۳۸۵.</ref> و پیامبر [[نقل]] و [[روایت]] آن را منع کرد. <ref>الوافی بالوفیات، ج ۹، ص ۲۲۶.</ref>[[امیّه]] پس از [[غزوه بدر]] همواره قریش را با اشعارش بر ضدّ پیامبر {{صل}} تحریک می‌کرد.<ref>الوافی بالوفیات، ج ۹، ص ۲۲۶.</ref> در هنگام عزیمت [[رسول خدا]] {{صل}} برای [[حجة الوداع]]، پیامبر پس از شنیدن اشعار امیّه، آن اشعار را به [[اسلام]] بسیار نزدیک دانست.<ref> المعارف، ص ۶۰؛ تاریخ دمشق، ج ۹، ص ۲۷۲؛ بلوغ الارب، ج ۳، ص ۱۲۱.</ref> این گزارش چندان قابل [[اعتماد]] نیست، زیرا بر این اساس [[استوار]] است که انتساب آن اشعار را به [[امیه]] صحیح بدانیم.		وی پیش از [[اسلام]] از [[بت‌پرستی]] روی برتافت <ref>المعارف، ص ۶۰.</ref> و به [[آیین حنیف]] درآمد، با [[احبار]] درآمیخت، [[خرقه]] پوشید و [[زهد]] پیشه کرد و در مضامین [[دینی]] [[شعر]] می‌سرود و به [[زیارت]] [[کعبه]] می‌رفت.<ref>الاعلام، ج ۲، ص ۲۳؛ العصر الجاهلی، ص ۳۹۴.</ref> [[بلاذری]]، وی را [[یهودی]] معرفی کرده است.<ref> انساب الاشراف، ج ۱۳، ص ۴۴۱.</ref> شاید بتوان، [[جایگاه]] وی را در میان ثقیف همچون موقعیت [[ابوسفیان]] در میان [[قریش]] دانست، زیرا با یکدیگر کاروانهای تجاری به [[شام]]، [[بحرین]] و [[یمن]] می‌بردند.<ref>دلائل النبوه، ج ۲، ص ۱۱۶.</ref> گفته شده که نخستین کسی که {{عربی\|"بسمك اللهم"}} را در آغاز نوشتار خود می‌آورد همو بود.<ref>الاغانی، ج ۴، ص ۱۳۰.</ref> گفته شده که [[امیّه]] خویش را در میان ثقیف همان [[پیامبر]] [[موعود]] معرفی می‌کرد و [[انتظار]] [[بعثت]] رسمی خویش را می‌کشید؛ اما وقتی از [[بعثت]] [[پیامبری]] از قریش با خبر شد گفت: از [[زنان]] ثقیف [[شرم]] می‌کنم، زیرا به آنان گفته بودم: من آن پیامبر موعودم و اکنون باید [[مطیع]] [[جوانی]] از [[بنی‌عبدمناف]] باشم.<ref>دلائل النبوه، ج ۲، ص ۱۱۶ ـ ۱۱۷؛ تاریخ دمشق، ج ۹، ص ۲۶۴ ـ ۲۶۵.</ref> [[امیه]] که هنگام بعثت [[رسول خدا]] {{صل}} در بحرین بود پس از شنیدن خبر [[ظهور پیامبر]] {{صل}} سال در آنجا ماند و پس از بازگشت به زادگاهش [[طائف]]، برای [[ملاقات]] با آن [[حضرت]] به [[مکه]] رفت.<ref> تاریخ دمشق، ج ۹، ص ۲۸۵.</ref> از این ملاقات هیچ گزارشی در دست نیست؛ همچنین گزارش شده است که وی در هنگام [[ظهور اسلام]] در طائف بود <ref>تاریخ دمشق، ج ۹، ص ۲۶۵.</ref> و از سر [[حسادت]] از گرویدن به اسلام رو بر می‌تافت.<ref>مجمع البیان، ج ۵ ـ ۶، ص ۷۶۸.</ref> معلوم نیست آیا در [[سفر]] پیامبر به طائف با وی ملاقاتی داشته یا در طرد [[پیامبر]] از آن [[شهر]] چه نقشی داشته است. پس از [[جنگ بدر]]، در سفری که از [[شام]] به [[حجاز]] داشت <ref> الاعلام، ج ۲، ص ۲۳.</ref> در محل [[بدر]] ضمن [[نکوهش]] پیامبر {{صل}} <ref> السیرة النبویه، ج ۲، ص ۳۰ ـ ۳۳.</ref> در رثای کشته‌های [[قریش]] شعری سرود <ref> مجمع البیان، ج ۶، ص ۷۶۸ـ ۷۶۹؛ الاصابه، ج ۱، ص ۳۸۵.</ref> و پیامبر [[نقل]] و [[روایت]] آن را منع کرد. <ref>الوافی بالوفیات، ج ۹، ص ۲۲۶.</ref>[[امیّه]] پس از [[غزوه بدر]] همواره قریش را با اشعارش بر ضدّ پیامبر {{صل}} تحریک می‌کرد.<ref>الوافی بالوفیات، ج ۹، ص ۲۲۶.</ref> در هنگام عزیمت [[رسول خدا]] {{صل}} برای [[حجة الوداع]]، پیامبر پس از شنیدن اشعار امیّه، آن اشعار را به [[اسلام]] بسیار نزدیک دانست.<ref> المعارف، ص ۶۰؛ تاریخ دمشق، ج ۹، ص ۲۷۲؛ بلوغ الارب، ج ۳، ص ۱۲۱.</ref> این گزارش چندان قابل [[اعتماد]] نیست، زیرا بر این اساس [[استوار]] است که انتساب آن اشعار را به [[امیه]] صحیح بدانیم.

Ali: صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = امیة بن ابی‌صلت ثقفی | عنوان مدخل = امیة بن ابی‌صلت ثقفی | مداخل مرتبط = امیة بن ابی‌صلت ثقفی در قرآن - امیة بن ابی‌صلت ثقفی در تاریخ اسلامی | پرسش مرتبط = }} == مقدمه == نام پدر وی را به اختلاف «ابوالصلت»، «عب...» ایجاد کرد

2023-07-23T14:52:17Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = امیة بن ابی‌صلت ثقفی | عنوان مدخل = امیة بن ابی‌صلت ثقفی | مداخل مرتبط = امیة بن ابی‌صلت ثقفی در قرآن - امیة بن ابی‌صلت ثقفی در تاریخ اسلامی | پرسش مرتبط = }} == مقدمه == نام پدر وی را به اختلاف «ابوالصلت»، «عب...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{مدخل مرتبط
| موضوع مرتبط = امیة بن ابی‌صلت ثقفی
| عنوان مدخل = [[امیة بن ابی‌صلت ثقفی]]
| مداخل مرتبط = [[امیة بن ابی‌صلت ثقفی در قرآن]] - [[امیة بن ابی‌صلت ثقفی در تاریخ اسلامی]]
| پرسش مرتبط =
}}

== مقدمه ==
نام [[پدر]] وی را به [[اختلاف]] «ابوالصلت»، «عبدالله بن ربیعة بن عوف»،<ref>جمهرة انساب العرب، ص ۲۶۹؛ الاصابه، ج ۱، ص ۳۸۶.</ref> یا «عبدالله بن ربیعة عبدعوف بنعقده»،<ref> الشعر والشعراء، ص ۳۰۵.</ref> «ابوالصلت عبدالله بن ابی‌ربیعة بن عمرو»،<ref>سمط اللآلی، ج ۱، ص ۳۶۲.</ref> «ابوالصلت ربیعة بن عوف»،<ref>المنتظم، ج ۳، ص ۱۴۲.</ref> و «ابوالصلت بن وهب بن علاج»<ref>الاصابه، ج ۱، ص ۳۸۶.</ref> ضبط کرده‌اند. [[نسب]] وی به تیره بنی عُقدَة بن غِیَره از [[قبیله ثقیف]] می‌رسد.<ref>جمهره‌انساب العرب، ص ۲۶۹.</ref> از او با دو [[کنیه]] ابوعثمان و [[ابوالحکم]] یاد شده است.<ref>تاریخ یحیی بن معین، ج ۱، ص ۲۷؛ تاریخ دمشق، ج ۹، ص ۲۵۶ ـ ۲۵۷.</ref>[[ثقیف]] به دو شاخه احلاف و بنو [[مالک]] تقسیم می‌شود که [[امیّه]] در زمره احلاف بود.<ref>المعارف، ص ۹۱.</ref> [[مادر]] امیّه، [[رقیه]] دختر [[عبدشمس بن عبدمناف]] (که بر این اساس، [[ابوسفیان]] پسر عمه اوست)،<ref>جمهرة انساب العرب، ص ۲۶۷.</ref> و پسر خاله او [[عروة بن مسعود ثقفی]] ([[داعی]] ثقیف به [[اسلام]] و نخستین [[شهید]] آن [[قبیله]]) بود.<ref> تاریخ دمشق، ج۹، ص ۲۵۶ـ ۲۵۷.</ref> امیّه و پدرش از [[شاعران]] [[جاهلی]] [[طائف]] بودند؛ امّا امیّه شهرتی بیش از دیگران داشت.<ref>طبقات الشعراء، ص ۱۰۱.</ref> بنا به گفته صفدی همگان وی را "أشعر ثقیف" دانسته‌اند.<ref>الوافی بالوفیات، ج ۹، ص ۲۲۶؛ الاصابه، ج ۱، ص ۳۸۵.</ref> کُمیت وی را "أشعر [[الناس]]" معرفی کرده، می‌گوید: او چون ما می‌سراید و ما چون او نتوانیم سرودن.<ref>الاغانی، ج ۴، ص ۱۲۹.</ref> وی از شعرای [[دینی]] در [[عصر جاهلی]] به شمار می‌رود،<ref>الاصابه، ج ۱، ص ۳۸۴ ـ ۳۸۵.</ref> زیرا در اشعار وی مضامینی از مفاهیم دینی مشابه آنچه در [[قرآن]]، [[تورات]] و [[انجیل]] است [[مشاهده]] می‌شود.<ref>رک: المفصل، ج ۶، ص ۴۸۹ ـ ۵۰۰.</ref> امیّه را از زیرک‌ترین شخصیت‌های [[عرب]] دانسته‌اند.<ref> الحیوان، ج ۲، ص ۳۲۰.</ref> [[دلیل]] بر [[زیرکی]] امیّه، [[ادعای پیامبری]] اوست که برای دست یا زیدن به آن، کتاب‌های آسمانی را می‌خواند و در پی [[علم‌آموزی]] همواره سفرها کرد و دانشمند بود و معروف بود که او [[شهرها]] را درنوردید و از آنها داستانها می‌گفت.<ref>ربیع الابرار، ج ۱، ص ۷۹۶.</ref>

وی پیش از [[اسلام]] از [[بت‌پرستی]] روی برتافت <ref>المعارف، ص ۶۰.</ref> و به [[آیین حنیف]] درآمد، با [[احبار]] درآمیخت، [[خرقه]] پوشید و [[زهد]] پیشه کرد و در مضامین [[دینی]] [[شعر]] می‌سرود و به [[زیارت]] [[کعبه]] می‌رفت.<ref>الاعلام، ج ۲، ص ۲۳؛ العصر الجاهلی، ص ۳۹۴.</ref> [[بلاذری]]، وی را [[یهودی]] معرفی کرده است.<ref> انساب الاشراف، ج ۱۳، ص ۴۴۱.</ref> شاید بتوان، [[جایگاه]] وی را در میان ثقیف همچون موقعیت [[ابوسفیان]] در میان [[قریش]] دانست، زیرا با یکدیگر کاروانهای تجاری به [[شام]]، [[بحرین]] و [[یمن]] می‌بردند.<ref>دلائل النبوه، ج ۲، ص ۱۱۶.</ref> گفته شده که نخستین کسی که {{عربی|"بسمك اللهم"}} را در آغاز نوشتار خود می‌آورد همو بود.<ref>الاغانی، ج ۴، ص ۱۳۰.</ref> گفته شده که [[امیّه]] خویش را در میان ثقیف همان [[پیامبر]] [[موعود]] معرفی می‌کرد و [[انتظار]] [[بعثت]] رسمی خویش را می‌کشید؛ اما وقتی از [[بعثت]] [[پیامبری]] از قریش با خبر شد گفت: از [[زنان]] ثقیف [[شرم]] می‌کنم، زیرا به آنان گفته بودم: من آن پیامبر موعودم و اکنون باید [[مطیع]] [[جوانی]] از [[بنی‌عبدمناف]] باشم.<ref>دلائل النبوه، ج ۲، ص ۱۱۶ ـ ۱۱۷؛ تاریخ دمشق، ج ۹، ص ۲۶۴ ـ ۲۶۵.</ref> [[امیه]] که هنگام بعثت [[رسول خدا]] {{صل}} در بحرین بود پس از شنیدن خبر [[ظهور پیامبر]] {{صل}} سال در آنجا ماند و پس از بازگشت به زادگاهش [[طائف]]، برای [[ملاقات]] با آن [[حضرت]] به [[مکه]] رفت.<ref> تاریخ دمشق، ج ۹، ص ۲۸۵.</ref> از این ملاقات هیچ گزارشی در دست نیست؛ همچنین گزارش شده است که وی در هنگام [[ظهور اسلام]] در طائف بود <ref>تاریخ دمشق، ج ۹، ص ۲۶۵.</ref> و از سر [[حسادت]] از گرویدن به اسلام رو بر می‌تافت.<ref>مجمع البیان، ج ۵ ـ ۶، ص ۷۶۸.</ref> معلوم نیست آیا در [[سفر]] پیامبر به طائف با وی ملاقاتی داشته یا در طرد [[پیامبر]] از آن [[شهر]] چه نقشی داشته است. پس از [[جنگ بدر]]، در سفری که از [[شام]] به [[حجاز]] داشت <ref> الاعلام، ج ۲، ص ۲۳.</ref> در محل [[بدر]] ضمن [[نکوهش]] پیامبر {{صل}} <ref> السیرة النبویه، ج ۲، ص ۳۰ ـ ۳۳.</ref> در رثای کشته‌های [[قریش]] شعری سرود <ref> مجمع البیان، ج ۶، ص ۷۶۸ـ ۷۶۹؛ الاصابه، ج ۱، ص ۳۸۵.</ref> و پیامبر [[نقل]] و [[روایت]] آن را منع کرد. <ref>الوافی بالوفیات، ج ۹، ص ۲۲۶.</ref>[[امیّه]] پس از [[غزوه بدر]] همواره قریش را با اشعارش بر ضدّ پیامبر {{صل}} تحریک می‌کرد.<ref>الوافی بالوفیات، ج ۹، ص ۲۲۶.</ref> در هنگام عزیمت [[رسول خدا]] {{صل}} برای [[حجة الوداع]]، پیامبر پس از شنیدن اشعار امیّه، آن اشعار را به [[اسلام]] بسیار نزدیک دانست.<ref> المعارف، ص ۶۰؛ تاریخ دمشق، ج ۹، ص ۲۷۲؛ بلوغ الارب، ج ۳، ص ۱۲۱.</ref> این گزارش چندان قابل [[اعتماد]] نیست، زیرا بر این اساس [[استوار]] است که انتساب آن اشعار را به [[امیه]] صحیح بدانیم.

معروف است که امیّه در [[سال نهم هجری]] در حال [[کفر]] در [[طائف]] از [[دنیا]] رفت. <ref>الاصابه، ج ۱، ص ۳۸۵ ـ ۳۸۶.</ref> گویا در گذشت او پیش از [[مسلمان]] شدن [[ثقیف]]<ref>الاصابه، ج ۱، ص ۳۸۵ ـ ۳۸۶.</ref> و نیز بعد از [[غزوه حنین]] <ref> الوافی بالوفیات، ج ۹، ص ۲۲۸.</ref> و هنگام محاصره طائف بوده است<ref>الاصابه، ج ۱، ص ۳۸۶.</ref><ref>[[محمود حیدری آقایی|حیدری آقایی، محمود]]، [[امیة بن ابی صلت ثقفی (مقاله)|مقاله «امیة بن ابی صلت ثقفی»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۴ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۴.</ref>

== امیه در متون متأخر ==
امیّه از شخصیت‌های برجسته عصر خویش است که [[کافر]] از دنیا رفت؛ اما به سبب اشعار منسوب به وی مورد توجه قرار گرفت. غالب اطلاعات مربوط به او را باید در منابع ادبی و منابع متأخر شرح حال‌نگاری چون اغانی، وفیات الاعیان و [[تاریخ مدینة دمشق]] جویا شد.

اشعار وی در استدلال‌ها و استشهادهای ادبی و [[تفسیری]] مورد توجه [[عالمان]] و بزرگان قرار می‌گرفت؛<ref>تاریخ دمشق، ج ۹، ص ۲۷۴ ـ ۲۷۶.</ref> [[زمخشری]] در باب [[حمد]] و ثناء <ref>ربیع الابرار، ج ۲، ص ۲۰۷.</ref> و در باب [[آسمان]]، [[ستارگان]]، [[عرش]] و [[کرسی]]،<ref>ربیع الابرار، ج ۱، ص ۱۲۵ ـ ۱۲۶.</ref>[[جهنم]] و اهوال آن به بخش‌هایی از اشعار [[امیّه]] [[استشهاد]] کرده است.<ref>ربیع الابرار، ص ۱۹۰.</ref>

براساس گزارش شوقی ضیف، شولتهس مجموعه‌ای از ابیات وی را گردآورد و با ترجمه آلمانی در ۱۹۱۱ میلادی منتشر ساخت. بشیریموت نیز در ۱۹۳۶ میلادی مجموعه‌ای از اشعار وی را با عنوان "[[دیوان]] [[امیه]]" به چاپ رساند. اشعار منسوب بدو درباره موضوعاتی چون [[آفرینش]] [[آسمانها]] و [[زمین]]، ستارگان، عرش، پیدایش هستی، [[خدا]]، [[مرگ]] و فنا، [[رستاخیز]]، [[عذاب]] و [[ثواب]] و نیز [[قصص]] [[انبیا]] و پیامبرانی چون [[آدم]]، [[نوح]]، [[ابراهیم]]، [[موسی]] و [[عیسی]] {{ع}} و نیز از [[فرعون]]، [[مریم]]، [[بلقیس]]، [[ذوالقرنین]]، [[لوط]]، [[عاد]] و... است.<ref> العصرالجاهلی، ص ۳۹۵ ـ ۳۹۶.</ref>

داستان‌های [[نقل]] شده از او کاملاً مبالغه‌آمیز است، به‌گونه‌ای که نشان می‌دهد او در آشنایی با [[زبان]] حیوانات همسنگ [[سلیمان]] [[نبی]] بوده است.<ref>الوافی بالوفیات، ج ۹، ص ۲۲۶ ـ ۲۲۷؛ تاریخ دمشق، ج ۹، ص ۲۷۳ ـ ۲۸۵.</ref> افسانه‌های اغراق‌آمیزی در باره او گفته‌اند؛ مانند اینکه کبوترانی سینه او را شکافتند تا برای [[نبوت]] [[پاک]] کنند؛ اما نبوت را از آن او ندانستند.<ref> الاغانی، ج ۴، ص ۱۳۲.</ref> برخی هم بر این [[باور]] بودند که چنانچه [[پیامبر]] [[ظهور]] نمی‌کرد [[قبیله ثقیف]] مدعی نبوت امیّه می‌شد.<ref> الاشتقاق، ص ۱۸۴.</ref> برخی از [[مستشرقان]] متقدم، قائل به تشابه مضامین اشعار امیّه و [[قرآن]] و مدعی تأثیرپذیری پیامبر از امیّه شده‌اند، چنان‌که با ملاحظه اشعار امیّه پنداشتند که یکی از مآخذ و منابع قرآن را یافته‌اند <ref> العصر الجاهلی، ص ۳۹۶.</ref> و برخی دیگر قرآن و اشعار امیّه را برگرفته از [[تورات]] و [[انجیل]] دانسته‌اند.<ref>المفصل، ج ۶، ص ۴۹۲ ـ ۴۹۵.</ref>

در مقابل، مستشرقان دیگری، آن دسته از اشعار امیّه را که در آنها باورهای [[قرآنی]] انعکاس یافته، متعلق به او ندانسته‌اند، چنان‌که بروکلمن جز سروده امیّه برای کشته‌های [[بدر]] را باور ندارد. <ref>تاریخ الادب العربی، ج ۱، ص ۱۱۳.</ref> شوقی ضیف نیز مدعی است قصاصان و روات به [[امیه]] فراوان [[دروغ]] بسته‌اند و اساسا [[دیوان]] [[امیّه]] را برای [[شناخت]] [[آیین]] [[عرب جاهلی]] فاقد اعتبار می‌داند،<ref>تاریخ الادب العربی، ج ۱، ص ۱۱۳.</ref> افزون بر این چنانچه [[سخنان پیامبر]] با سخنان امیّه شباهت داشت، [[قریش]] در [[مبارزه]] با [[اسلام]] بدان اشاره می‌کردند یا حداقل خود امیّه بدان [[اعتراض]] می‌کرد. از طرف دیگر مضامین [[قرآن]] با [[تورات]] و [[انجیل]] شباهت کمتری دارد،<ref>المفصل، ج ۶، ص ۴۹۳.</ref> بر این اساس قطعا اشعاری با ساختار و مفاهیم جدید [[قرآنی]] به امیه نسبت داده شده است.

برخی [[تقرب]] به [[حجاج ثقفی]] را [[انگیزه]] [[جعل]] دانسته‌اند تا از این طریق نزد [[امیر]] [[کوفه]] [[منزلت]] یابند.<ref> تاریخ صدر اسلام، ص ۱۴۶ ـ ۱۴۸.</ref> محققان دیگر معتقدند وارد شدن آن مفاهیم، مقوله‌ها و [[باورها]] در [[شعر]] امیه باید کار کسانی باشد که در دوره [[اسلامی]] می‌زیسته‌اند و این مفاهیم و باورها را در [[ذهن]] خود داشته‌اند و به قصد [[خدمت]] به اسلام، آنها را از [[زبان]] امیه [[نقل]] کرده‌اند تا با اتکا به آگاهی‌های [[غیبی]]، از [[نزدیکی ظهور]] [[حضرت رسول]] {{صل}} [[سخن]] گفته و ظهورش را [[بشارت]] دهند.<ref> تاریخ صدر اسلام، ص ۱۴۶ ـ ۱۴۸.</ref> در هر صورت ما [[افراط]] دروغپردازان و [[تفریط]] بروکلمن را نمی‌پذیریم و [[اذعان]] داریم که وی اشعاری در موضوع [[زهد]]<ref>الاغانی، ج۴، ص۱۲۵؛ تاریخ دمشق، ج۹، ص ۲۷۳.</ref> و احیانا نظایر آن سروده است و در صورتی که گزارش مربوط به گفت‌وگوی [[پیامبر]] با [[خواهر]] امیّه، فارعَه را بپذیریم (در ادامه می‌آید) در او نشانه‌هایی از [[هدایت]] دیده می‌شد؛ اما [[حسادت]] و [[عصبیت]]، وی را در [[کفر]] نگه داشت.<ref>[[محمود حیدری آقایی|حیدری آقایی، محمود]]، [[امیة بن ابی صلت ثقفی (مقاله)|مقاله «امیة بن ابی صلت ثقفی»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۴ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۴.</ref>

== امیه در [[شأن نزول]] ==
[[ابن‌اثیر]] در ضمن شرح حال فارعَه خواهر امیّه، [[سخن پیامبر]] {{صل}} درباره امیّه را یادآور شده است: {{متن حدیث| كَانَ مِثْلَ أَخِيكَ كَمَثَلِ الَّذِي أَتَاهُ اللَّهُ آياتِهِ فَانْسَلَخَ مِنْها فَأَتْبَعَهُ الشَّيْطانُ فَكانَ مِنَ الْغاوِينَ آمَنَ شَعْرِهِ وَ كَفَرَ قَلْبُهُ }}<ref> اسدالغابه، ج ۷، ص ۲۱۱.</ref> بر این اساس پیامبر [[امیّه]] را همچون [[بلعم باعورا]] دانسته که [[خداوند]] آیاتی به وی نشان داد؛ امّا او از آن بهره [[نبرد]] و با اینکه بنا بر [[روایت]] مشهور [[آیه]] درباره بلعم نازل شده؛ امّا برخی [[مفسران]] با ذکر روایاتی خواسته‌اند آیه را در [[شأن]] امیّه بدانند: {{متن قرآن|وَاتْلُ عَلَيْهِمْ نَبَأَ الَّذِي آتَيْنَاهُ آيَاتِنَا فَانْسَلَخَ مِنْهَا فَأَتْبَعَهُ الشَّيْطَانُ فَكَانَ مِنَ الْغَاوِينَ}}<ref>«و خبر آن کسی را برای آنان بخوان که (دانش) آیات خویش را بدو ارزانی داشتیم اما او از آنها کناره گرفت و شیطان در پی او افتاد و از گمراهان شد» سوره اعراف، آیه ۱۷۵.</ref><ref>جامع البیان، مج ۶، ج ۹، ص ۱۶۲ ـ ۱۶۵؛ تفسیرسمرقندی، ج ۱، ص ۵۸۳؛ تاریخ دمشق، ج ۹، ص ۲۶۵ ـ ۲۶۶.</ref> بخشی از [[راویان]]، [[شاعران]] مشرکی را که با سرودن اشعار و حکایت [[قصص]] به رویارویی [[پیامبر]] می‌رفتند یا با [[شعر]] خود پیامبر و اصحابش را هجو می‌کردند مصداق آیه {{متن قرآن|وَالشُّعَرَاءُ يَتَّبِعُهُمُ الْغَاوُونَ}}<ref>«و از شاعران، گمراهان پیروی می‌کنند» سوره شعراء، آیه ۲۲۴.</ref>، {{متن قرآن|أَلَمْ تَرَ أَنَّهُمْ فِي كُلِّ وَادٍ يَهِيمُونَ}}<ref>«آیا نمی‌بینی که آنان در هر درّه‌ای سرگردانند؟» سوره شعراء، آیه ۲۲۵.</ref> دانسته و در این زمینه از شعرای متعددی چون امیّه نام برده‌اند<ref>مجمع البیان، ج ۷، ص ۳۲۵؛ تفسیر قرطبی، ج ۱۳، ص ۱۰۲؛ روض الجنان، ج ۱۴، ص ۳۶۶.</ref>. [[امام سجاد]] {{ع}} یکی از مصادیق آیه {{متن قرآن|وَقَالُوا لَوْلَا نُزِّلَ هَذَا الْقُرْآنُ عَلَى رَجُلٍ مِنَ الْقَرْيَتَيْنِ عَظِيمٍ}}<ref>«و گفتند: چرا این قرآن بر مردی سترگ از این دو شهر (مکّه و طائف) فرو فرستاده نشد؟» سوره زخرف، آیه ۳۱.</ref> را امیّه دانسته و ذیل آیه بعدی فرمودند: اگر [[اختیار]] به [[قریش]] واگذار شده بود هر آینه امیّه یا [[عروة بن مسعود]] را برای [[پیامبری]] برمی‌گزیدند<ref> تحف العقول، ص ۴۶۵.</ref>

در ذیل آیات {{متن قرآن|وَجَحَدُوا بِهَا وَاسْتَيْقَنَتْهَا أَنْفُسُهُمْ ظُلْمًا وَعُلُوًّا فَانْظُرْ كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُفْسِدِينَ}}<ref>«و از سر ستم و گردنکشی، با آنکه در دل باور داشتند آن را انکار کردند پس بنگر که سرانجام (کار) تبهکاران چگونه بود» سوره نمل، آیه ۱۴.</ref> و {{متن قرآن|وَلَمَّا جَاءَهُمْ كِتَابٌ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ مُصَدِّقٌ لِمَا مَعَهُمْ وَكَانُوا مِنْ قَبْلُ يَسْتَفْتِحُونَ عَلَى الَّذِينَ كَفَرُوا فَلَمَّا جَاءَهُمْ مَا عَرَفُوا كَفَرُوا بِهِ فَلَعْنَةُ اللَّهِ عَلَى الْكَافِرِينَ}}<ref>«و چون کتابی از سوی خداوند نزدشان آمد که آنچه را با خود داشتند، راست می‌شمرد؛ با آنکه پیش‌تر، (به مژده آمدن آن) در برابر کافران یاری می‌خواستند؛ همین که آنچه می‌شناختند نزدشان رسید، بدان کفر ورزیدند پس لعنت خداوند بر کافران باد» سوره بقره، آیه ۸۹.</ref> که از [[انکار]] و جحد [[کافران]] [[سخن]] به میان آمده است تنها ابوحیان به داستان امیّه و [[احبار]] [[یهود]] اشاره می‌کند.<ref> البحر المحیط، ج ۵، ص ۳۱۱.</ref><ref>[[محمود حیدری آقایی|حیدری آقایی، محمود]]، [[امیة بن ابی صلت ثقفی (مقاله)|مقاله «امیة بن ابی صلت ثقفی»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۴ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۴.</ref>

== منابع ==
{{منابع}}
# [[پرونده:000055.jpg|22px]] [[محمود حیدری آقایی|حیدری آقایی، محمود]]، [[امیة بن ابی صلت ثقفی (مقاله)|مقاله «امیة بن ابی صلت ثقفی»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۴ (کتاب)|'''دائرة المعارف قرآن کریم ج۴''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:امیة بن ابی‌صلت ثقفی]]