امیة بن علی در تراجم و رجال - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Msadeq: /* آشنایی اجمالی */

2023-02-19T07:19:38Z

آشنایی اجمالی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ فوریهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۴۹
خط ۵:		خط ۵:
	{{متن حدیث\|فِي أُصُولِ اَلْكَافِي اَلْحُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ مُعَلَّى بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ اَللَّهِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ هِلاَلٍ عَنْ أُمَيَّةَ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ دَاوُدَ اَلرَّقِّيِّ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ عَنْ قَوْلِ اَللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى: {{متن قرآن\|وَمَا تُغْنِي الْآيَاتُ وَالنُّذُرُ عَنْ قَوْمٍ لَا يُؤْمِنُونَ}}<ref>و (این) نشانه‌ها و بیم دادن برای گروهی که ایمان ندارند سودی ندارد سوره یونس، آیه ۱۰۱.</ref> قَالَ: اَلْآيَاتُ هُمُ اَلْأَئِمَّةُ وَ اَلنُّذُرُ هُمُ اَلْأَنْبِيَاءُ عَلَيْهِمُ اَلسَّلاَمُ}}<ref>تفسیر کنز الدقائق، ج۶، ص۱۱۳ به گزارش از الکافی، ج۱، ص۲۰۷، ح۱.</ref>.<ref>[[عبدالله جوادی آملی\|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۴ (کتاب)\|رجال تفسیری]]، ج۴، ص 345.</ref>		{{متن حدیث\|فِي أُصُولِ اَلْكَافِي اَلْحُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ مُعَلَّى بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ اَللَّهِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ هِلاَلٍ عَنْ أُمَيَّةَ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ دَاوُدَ اَلرَّقِّيِّ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ عَنْ قَوْلِ اَللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى: {{متن قرآن\|وَمَا تُغْنِي الْآيَاتُ وَالنُّذُرُ عَنْ قَوْمٍ لَا يُؤْمِنُونَ}}<ref>و (این) نشانه‌ها و بیم دادن برای گروهی که ایمان ندارند سودی ندارد سوره یونس، آیه ۱۰۱.</ref> قَالَ: اَلْآيَاتُ هُمُ اَلْأَئِمَّةُ وَ اَلنُّذُرُ هُمُ اَلْأَنْبِيَاءُ عَلَيْهِمُ اَلسَّلاَمُ}}<ref>تفسیر کنز الدقائق، ج۶، ص۱۱۳ به گزارش از الکافی، ج۱، ص۲۰۷، ح۱.</ref>.<ref>[[عبدالله جوادی آملی\|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۴ (کتاب)\|رجال تفسیری]]، ج۴، ص 345.</ref>

	==شرح حال [[راوی]]		==شرح حال [[راوی]]==
	مراد از راوی به قرینه روایت [[احمد بن هلال]] از وی [[امیة بن علی القیسی الشامی]]<ref>{{عربی\|القَيسي: بفتح القاف و سكون الياء و كسر السين، هذه النسبة إلى جماعة اسمهم قيس}}. (الأنساب (سمعانی)، ج۴، ص۵۷۵).</ref> است؛ زیرا اولاً احمد بن هلال راوی کتاب امیة بن علی است<ref>رجال النجاشی، ص۱۰۵، ش۲۶۴.</ref> و ثانیاً در [[اسناد روایات]] از او با عنوان امیة بن علی<ref>الامامة و التبصره، ص۱۱۳، ح۱۰۱.</ref>، امیة بن علی القیسی<ref>الکافی، ج۱، ص۴۴۵، ح۱۸.</ref> و امیة بن علی القیسی الشامی<ref>کامل الزیارات، ص۲۱۹، ح۱۲.</ref> روایت کرده است.		مراد از راوی به قرینه روایت [[احمد بن هلال]] از وی [[امیة بن علی القیسی الشامی]]<ref>{{عربی\|القَيسي: بفتح القاف و سكون الياء و كسر السين، هذه النسبة إلى جماعة اسمهم قيس}}. (الأنساب (سمعانی)، ج۴، ص۵۷۵).</ref> است؛ زیرا اولاً احمد بن هلال راوی کتاب امیة بن علی است<ref>رجال النجاشی، ص۱۰۵، ش۲۶۴.</ref> و ثانیاً در [[اسناد روایات]] از او با عنوان امیة بن علی<ref>الامامة و التبصره، ص۱۱۳، ح۱۰۱.</ref>، امیة بن علی القیسی<ref>الکافی، ج۱، ص۴۴۵، ح۱۸.</ref> و امیة بن علی القیسی الشامی<ref>کامل الزیارات، ص۲۱۹، ح۱۲.</ref> روایت کرده است.

Wasity: جایگزینی متن - 'رجال النجاشی' به 'رجال النجاشی'

2023-02-16T13:23:02Z

جایگزینی متن - 'رجال النجاشی' به 'رجال النجاشی'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۶ فوریهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۶:۵۳
خط ۴۸:		خط ۴۸:

	==[[مذهب]] [[راوی]]==		==[[مذهب]] [[راوی]]==
	امیة بن علی از [[راویان]] امامی است؛ زیرا اولاً در [[رجال]] ~~النجاشی~~ که به [[راویان]] امامی اختصاص دارد، عنوان گردیده است و ثانیاً مضامین روایاتش [[اعتقاد]] [[راسخ]] و بالای او نسبت به [[ائمه]]{{عم}} را نشان می‌دهند؛ از جمله اینکه [[امیة بن علی]] [[راوی]] [[وصیت]] [[امام جواد]]{{ع}} به [[امامت]] فرزندش [[علی بن محمد الهادی]]{{ع}} است<ref>کمال الدین و تمام النعمه، ج۲، ص۳۳۳، ح۲.</ref>؛ نیز [[روایت]] {{متن حدیث\| إِذَا اِجْتَمَعَتْ ثَلاَثَةُ أَسْمَاءٍ مُتَوَالِيَةً مُحَمَّدٌ وَ عَلِيٌّ وَ اَلْحَسَنُ فَالرَّابِعُ اَلْقَائِمُ عَلَيْهِ السَّلاَمُ}} را امیة بن علی با یک واسطه از [[امام صادق]]{{ع}} نقل کرده است<ref>رجال النجاشی، ص۱۰۵، ش۲۶۴؛ الرجال (ابن غضائری)، ص۳۸، ش۶.</ref>.<ref>[[عبدالله جوادی آملی\|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۴ (کتاب)\|رجال تفسیری]]، ج۴، ص 351-352.</ref>		امیة بن علی از [[راویان]] امامی است؛ زیرا اولاً در [[رجال النجاشی]] که به [[راویان]] امامی اختصاص دارد، عنوان گردیده است و ثانیاً مضامین روایاتش [[اعتقاد]] [[راسخ]] و بالای او نسبت به [[ائمه]]{{عم}} را نشان می‌دهند؛ از جمله اینکه [[امیة بن علی]] [[راوی]] [[وصیت]] [[امام جواد]]{{ع}} به [[امامت]] فرزندش [[علی بن محمد الهادی]]{{ع}} است<ref>کمال الدین و تمام النعمه، ج۲، ص۳۳۳، ح۲.</ref>؛ نیز [[روایت]] {{متن حدیث\| إِذَا اِجْتَمَعَتْ ثَلاَثَةُ أَسْمَاءٍ مُتَوَالِيَةً مُحَمَّدٌ وَ عَلِيٌّ وَ اَلْحَسَنُ فَالرَّابِعُ اَلْقَائِمُ عَلَيْهِ السَّلاَمُ}} را امیة بن علی با یک واسطه از [[امام صادق]]{{ع}} نقل کرده است<ref>رجال النجاشی، ص۱۰۵، ش۲۶۴؛ الرجال (ابن غضائری)، ص۳۸، ش۶.</ref>.<ref>[[عبدالله جوادی آملی\|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۴ (کتاب)\|رجال تفسیری]]، ج۴، ص 351-352.</ref>

	==جایگاه [[حدیثی]] راوی==		==جایگاه [[حدیثی]] راوی==

Msadeq: صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = امیة بن علی| عنوان مدخل = امیة بن علی| مداخل مرتبط = امیة بن علی در تراجم و رجال | پرسش مرتبط = }} == آشنایی اجمالی == امیة بن علیر.ک: رجال النجاشی، ص۱۰۵، ش۲۶۴؛ الرجال (ابن غضائری)، ص۳۸؛ خلاصة الاقوال (رجال العلامة الح...» ایجاد کرد

2023-02-09T08:11:26Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = امیة بن علی| عنوان مدخل = امیة بن علی| مداخل مرتبط = امیة بن علی در تراجم و رجال | پرسش مرتبط = }} == آشنایی اجمالی == امیة بن علی<ref>ر.ک: رجال النجاشی، ص۱۰۵، ش۲۶۴؛ الرجال (ابن غضائری)، ص۳۸؛ خلاصة الاقوال (رجال العلامة الح...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = امیة بن علی| عنوان مدخل = امیة بن علی| مداخل مرتبط = [[امیة بن علی در تراجم و رجال]] | پرسش مرتبط = }}
== آشنایی اجمالی ==
[[امیة بن علی]]<ref>ر.ک: رجال النجاشی، ص۱۰۵، ش۲۶۴؛ الرجال (ابن غضائری)، ص۳۸؛ خلاصة الاقوال (رجال العلامة الحلی)، ص۲۰۶، ش۲؛ الرجال (ابن داود)، ص۴۲۹، ش۶۸؛ منتقی الجمان، ج۳، ص۲۲۱؛ نقد الرجال، ج۱، ص۲۴۶، ش۵۹۶؛ حاوی الأقوال، ج۳، ص۳۰۷، ش۱۲۹۸؛ جامع الرواة، ج۱، ص۱۰۸، ش۷۸۷؛ الوجیزة فی الرجال، ص۳۴، ش۲۴۳؛ تعلیقة علی منهج المقال، ص۹۴؛ منتهی المقال فی احوال الرجال، ج۲، ص۱۰۷، ش۴۰۷؛ تنقیح المقال، ج۱۱، ص۲۰۷، ش۲۶۶۳؛ طرائف المقال، ج۱، ص۲۸۵، ش۱۹۴۳؛ اعیان الشیعه، ج۳، ص۴۹۸؛ مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۱، ص۶۹۹، ش۵۸۳؛ معجم رجال الحدیث، ج۴، ص۱۴۴، ش۱۵۴۸؛ قاموس الرجال، ج۲، ص۱۸۵، ش۹۶۹.</ref> در سند یک [[روایت]] [[تفسیر کنز الدقائق]] نام برده شده که به گزارش از [[الکافی]] است:

{{متن حدیث|فِي أُصُولِ اَلْكَافِي اَلْحُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ مُعَلَّى بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ اَللَّهِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ هِلاَلٍ عَنْ أُمَيَّةَ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ دَاوُدَ اَلرَّقِّيِّ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ عَنْ قَوْلِ اَللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى: {{متن قرآن|وَمَا تُغْنِي الْآيَاتُ وَالنُّذُرُ عَنْ قَوْمٍ لَا يُؤْمِنُونَ}}<ref>و (این) نشانه‌ها و بیم دادن برای گروهی که ایمان ندارند سودی ندارد سوره یونس، آیه ۱۰۱.</ref> قَالَ: اَلْآيَاتُ هُمُ اَلْأَئِمَّةُ وَ اَلنُّذُرُ هُمُ اَلْأَنْبِيَاءُ عَلَيْهِمُ اَلسَّلاَمُ}}<ref>تفسیر کنز الدقائق، ج۶، ص۱۱۳ به گزارش از الکافی، ج۱، ص۲۰۷، ح۱.</ref>.<ref>[[عبدالله جوادی آملی|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۴ (کتاب)|رجال تفسیری]]، ج۴، ص 345.</ref>

==شرح حال [[راوی]]
مراد از راوی به قرینه روایت [[احمد بن هلال]] از وی [[امیة بن علی القیسی الشامی]]<ref>{{عربی|القَيسي: بفتح القاف و سكون الياء و كسر السين، هذه النسبة إلى جماعة اسمهم قيس}}. (الأنساب (سمعانی)، ج۴، ص۵۷۵).</ref> است؛ زیرا اولاً احمد بن هلال راوی کتاب امیة بن علی است<ref>رجال النجاشی، ص۱۰۵، ش۲۶۴.</ref> و ثانیاً در [[اسناد روایات]] از او با عنوان امیة بن علی<ref>الامامة و التبصره، ص۱۱۳، ح۱۰۱.</ref>، امیة بن علی القیسی<ref>الکافی، ج۱، ص۴۴۵، ح۱۸.</ref> و امیة بن علی القیسی الشامی<ref>کامل الزیارات، ص۲۱۹، ح۱۲.</ref> روایت کرده است.

امیة بن علی مکنّا به «ابو محمد» بوده<ref>الرجال (ابن غضائری)، ص۳۸.</ref> و به جهت انتسابش به [[قبیله]] قیس <ref>قیس بن ثعلبة بن عکابة بن صعب بن علی بن بکر بن وائل.</ref> ملقّب به قیسی است<ref>علامه حلی با وصف القتیبی از وی یاد کرده که مصحف القیسی است. (ر.ک: خلاصة الأقوال (رجال العلامة الحلی)، ص۲۰۶، ش۲).</ref> و چون از [[اهل شام]] بوده<ref>رجال النجاشی، ص۱۰۵، ش۲۶۴.</ref>، در بعضی [[اسناد]] با وصف القیسی الشامی [[روایت]] کرده است<ref>کامل الزیارات، ص۲۱۹، ح۱۲.</ref>.

ایشان برای شنیدن [[حدیث]] از [[شام]] به [[مدینه]] رفت و مدتی در آنجا [[زندگی]] کرد و بارها [[خدمت]] [[امام جواد]]{{ع}} می‌رسید<ref>{{عربی|قال أمية بن علي: كنت بالمدينة، و كنت أختلف إلى أبي جعفر{{ع}}}}. (دلائل الامامه، ص۴۰۱، ح۳۵۹).</ref> و سرانجام به [[قم]] آمد و در شمار [[محدثان]] و [[راویان قمی]] در آمد<ref>{{عربی|أمية بن علي، القيسي، يكني أبا محمد. في عداد القميين}}. (الرجال (ابن غضائری)، ص۳۸، ش۶؛ قمی. الرجال (ابن داود)، ص۴۲۹، ش۶۸).</ref> و کتابی در حدیث از خود به یادگار گذاشت که [[احمد بن هلال]]<ref>روایت أحمد بن هلال از امیة بن علی به دوره استقامت وی مرتبط است؛ نه دوران انحراف؛ زیرا احمد بن هلال در سال ۲۶۷ هجری وفات کرده و انحرافش در اواخر عمر بوده است. (ر.ک: رجال تفسیری، ج۳، ص۲۲۷).</ref> آن را روایت کرده است<ref>رجال النجاشی، ص۱۰۵، ش۲۶۴.</ref>.

از [[روایات]] فهمیده می‌شود که وی از ملازمان [[امام رضا]]<ref>کشف الغمه، ج۳، ص۲۱۵ (باب احوال أبی جعفر الثانی{{ع}}): {{عربی|عن أمية بن علي قال: كنت مع أبي الحسن{{ع}} بمكة في السنة التي حج فيها ثم صار إلى خراسان و معه أبو جعفر{{ع}} و أبو الحسن{{ع}} يودع البيت...}}. (بحار الانوار، ج۴۹، ص۱۲۰، ح۶).</ref> و [[امام جواد]]{{ع}} بوده است<ref>{{عربی|قال أمية بن علي: كنت بالمدينة، و كنت أختلف إلى أبي جعفر{{ع}}، و أبوه بخراسان...}}. (دلائل الامامه، ص۴۰۱، ح۱۹).</ref> و با [[حماد بن عیسی]] از [[اصحاب اجماع]]، رابطه [[دوستی]] داشته است<ref>{{عربی|أحمد بن هلال عن أمية بن علي القيسي قال: دخلت أنا و حماد بن عيسى على أبي جعفر{{ع}} بالمدينة لنودعه...}}. (الخرائج و الجرائح، ج۲، ص۶۶۷، ح۸).</ref>.

از [[رجالیان]] قدمای [[شیعه]]، تنها [[ابن غضائری]] و [[نجاشی]] از وی یاد کردند؛ ولی در [[رجال البرقی]]، [[رجال الکشی]]، [[الفهرست ]][[شیخ طوسی]] و [[رجال الطوسی]] از او نام برده نشده است.<ref>[[عبدالله جوادی آملی|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۴ (کتاب)|رجال تفسیری]]، ج۴، ص 346-347.</ref>

==[[طبقه راوی]]==
از [[تاریخ]] ولادت و [[وفات]] [[امیة بن علی]] گزارشی در دست نیست. [[نجاشی]] او را از [[راویان امام جواد]]{{ع}} معرفی کرده<ref>رجال النجاشی، ص۱۰۵، ش۲۶۴.</ref> و در [[اسناد]] [[روایات]] از [[امام رضا]] و [[امام جواد]]{{عم}} [[روایت]] کرده است<ref>بحار الانوار، ج۴۹، ص۱۲۰؛ دلائل الامامه، ص۴۰۱، ح۳۵۹؛ کشف الغمه، ج۳، ص۲۱۵.</ref>.

[[آیت الله بروجردی]] احتمال داده که امیة بن علی از [[راویان]] طبقه ششم باشد<ref>طبقات رجال الکافی، ص۷۵.</ref>.

از روایتی که در [[الخرائج و الجرائح]] نقل شده، فهمیده می‌شود که وی سال ۲۰۹ هجری [[قمری]] زنده بوده است؛ زیرا در این روایت، امیة بن علی نوشته که من و [[حماد بن عیسی]] برای خداحافظی در [[مدینه]] [[خدمت]] امام جواد{{ع}} رسیدیم (چون قصد [[مسافرت]] داشتیم) و حضرت به ما فرمود که امروز (مسافرت) نروید و تا فردا بمانید؛ وقتی از نزد آن حضرت بیرون آمدیم، [[حماد]] گفت که بارهای من رفته است و من نیز باید بروم؛ ولی من گفتم نمی‌روم و میمانم. حماد رفت و آن شب سیل آمد و او در آن [[غرق]] شد و قبرش نیز در همان سیلگاه است<ref>{{عربی|و مات حماد بن عيسى غريقا بوادي قناة - و هو واد يسيل من الشجرة إلى المدينة و هو غريق الجحفة - في سنة تسع و مائتين، و قيل: سنة ثمان و مائتين، و له نيف و تسعون سنة}}. (رجال النجاشی، ص۱۴۳، ش۳۷۰).</ref>.

حماد بن عیسی در سال ۲۰۸ یا ۲۰۹ [[هجری قمری]] بر اثر سیل در [[جحفه]] از [[دنیا]] رفت<ref>الرجال (ابن داود)، ص۲۳۲، ش۶۸.</ref>.<ref>[[عبدالله جوادی آملی|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۴ (کتاب)|رجال تفسیری]]، ج۴، ص 347-348.</ref>

==روایت امیة بن علی از [[امام صادق]]{{ع}}==
[[ابن داود]] در [[ترجمه]] امیة بن علی چنین اشاره می‌کند: {{عربی|"قيل روى عن ق"}}<ref>تنقیح المقال، ج۱۱، ص۲۱۱.</ref>.

[[علامه مامقانی]] علامت «ق» را امام صادق{{ع}} دانسته و به گزارش از [[الرجال ابن داوود]] می‌نویسد: {{عربی|"قيل: روى عن الصادق{{ع}}"}}<ref>{{عربی|روى عن أبي جعفر الثاني{{ع}}}}. (رجال النجاشی، ص۱۰۵، ش۲۶۴).</ref>؛ ولی [[علامه تستری]] آن را [[مصحّف ]] «د» دانسته که [[علامت امام]] [[جواد]]{{ع}} است و به قول [[نجاشی]] اشاره دارد که [[امیة بن علی]] را از [[راویان]] آن حضرت معرفی کرده است<ref>ر.ک: رجال ابن داود. (مقدمه مؤلف).</ref>.

مؤید قول علامه تستری این است که [[ابن داود]] در مقدمه [[کتاب الرجال]] خود برای هر یک از [[ائمه]]{{عم}} رمزی گذاشته و رمز ق را برای [[امام صادق]]{{ع}} و رمز د را برای [[امام جواد]]{{ع}} در نظر گرفته<ref>ر.ک: آشنایی با دانش رجال (ابو طالب علینژاد)، ج۲.</ref> و از آنجاکه تصحیف و [[تحریف]] در الرجال ابن داود بسیار بوده<ref>{{متن حدیث|... عن ابن أبي عمر عن أمية بن علي: قال أبو عبد الله{{ع}}: من قال عند غروب الشمس في كل يوم يا من ختم النبوة بمحمد{{صل}} اختم لي في يومي هذا بخير و شهري بخير و سنتي بخير و عمري بخير فمات في تلك الليلة أو في الجمعة أو في ذلك الشهر أو في تلك السنة دخل الجنة}}. (فلاح السائل، ص۲۲۱).</ref> و از سوی دیگر، کسی نگفته که امیة بن علی از امام صادق{{ع}} [[روایت]] کرده است، از این رو به احتمال [[قوی]]، عبارت قیل روی عن «ق» مصحّف قیل روی عن «د» باشد.

[[نمازی شاهرودی]] نیز به استناد روایت [[سید بن طاووس]] در [[فلاح السائل]]<ref>مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۱، ص۷۰۰.</ref>، امیة بن علی را از [[راویان امام صادق]]{{ع}} دانسته و با منتفی دانستن احتمال ارسال چنین نوشته است: فاصله [[شهادت امام صادق]]{{ع}} تا [[شهادت امام رضا]]{{ع}} حدود ۵۲ سال می‌شود که با در نظر گرفتن سن [[تحمل حدیث]] اگر [[امیه بن علی]] ۸۷ سال [[عمر]] کرده باشد، می‌تواند [[زمان امام صادق]]{{ع}} را نیز [[ادراک]] کرده باشد و عمر ۸۷ سال، یک عمر متعارفی است<ref>الامامة و التبصره، ص۱۱۳، ح۱۰۱؛ الکافی، ج۱، ص۲۰۷، ح۱؛ تهذیب الاحکام، ج۱، ص۴۶۶، ح۱۵۲۸.</ref>.

بر پایه این دیدگاه، امیة بن علی از راویانی است که زمان [[امام صادق]]، [[امام کاظم]]، [[امام رضا]] و [[امام جواد]]{{عم}} را ادراک کرده است.

'''تحقیق'''

در [[نقد]] دیدگاه مذکور دو مطلب گفته می‌شود:
#[[روایت]] [[سید بن طاووس]] در [[فلاح المسائل]] با تعبیر {{عربی|"عن أمية بن علي قال أبو عبدالله{{ع}}"}} است که می‌تواند اعم از نقل بی‌واسطه باشد و باواسطه؛ زیرا اولاً اگر با تعبیر {{عربی|"عن أمية بن علي عن أبي عبدالله{{ع}}"}} بود، در نقل بی‌واسطه ظهور دارد؛ ولی چنانچه با تعبیر {{عربی|"قال أبو عبدالله{{ع}}"}} باشد، نقل باواسطه را هم شامل می‌شود.
#بررسی [[اسناد روایات]] [[امیة بن علی]] می‌نمایاند که همه [[روایات]] او از [[امام صادق]]{{ع}} با واسطه‌اند <ref>الکافی، ج۱، ص۴۴۵، ح۱۸؛ تهذیب الاحکام، ج۵، ص۱۴۰، ح۱۳۶.</ref>، بلکه روایتش از [[امام کاظم]]{{ع}} نیز باواسطه است<ref>ر.ک: تفسیر کنز الدقائق، ج۶، ص۱۱۳، الخصال، ص۴۳۳، ح۱۷؛ کمال الدین و تمام النعمه، ج۲، ص۶۶۵، ح۷؛ رجال الکشی (اختیار معرفة الرجال)، ص۳۳۱، ح۶۰۴.</ref>.

بر این پایه، روایت امیة بن علی از امام صادق{{ع}} و [[ادراک]] [[زمان]] آن حضرت، بلکه [[زمان امام کاظم]]{{ع}} منتفی است.<ref>[[عبدالله جوادی آملی|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۴ (کتاب)|رجال تفسیری]]، ج۴، ص 349-351.</ref>

==[[استادان]] و [[شاگردان راوی]]==
در اسناد روایات، کسانی همچون [[احمد بن هلال]]، [[سعد بن عبدالله]]، [[محمد بن اسماعیل بن بزیع]] و [[صالح بن السندی]]<ref>ر.ک: تفسیر کنز الدقائق، ج۶، ص۱۱۳؛ تهذیب الاحکام، ج۵، ص۱۴۰، (ح۱۳۶) و ص۳۰۸، (ح ۵۰)؛ بصائر الدرجات، ج۱، ص۱۶۷، (ح ۲۲)؛ تأویل الآیات الظاهره، ص۱۸۰؛ الکافی، ج۱، ص۴۴۵، (ح۱۸)؛ کامل الزیارات، ص۲۱۹؛ الخصال، ص۴۳۳، ح۱۷؛ کمال الدین و تمام النعمه، ص۳۳۳، ح۲.</ref> از [[أمیة بن علی]] روایت کرده‌اند که از [[شاگردان]] [[حدیثی]] وی به شمار می‌روند و ایشان نیز از [[داود بن کثیر الرّقی]]، [[الحسین بن عثمان]]، [[علی بن عطیه]]، [[حماد بن عیسی]]، [[ابو السفاتج]]، [[درست بن أبی منصور]]، [[سعدان بن مسلم]]، [[عبدالله بن المغیره]] و [[أبو الهیثم بن أبی حبه]]<ref>الغیبه (نعمانی)، ص۱۸۵، ح۳۶؛ کفایة الاثر، ص۲۸۴: {{متن حدیث|عن أمية بن علي القيسي قال: قلت لأبي جعفر محمد بن علي الرضا{{ع}} من الخلف بعدك فقال ابني علي...}}.</ref> روایت کرده که از [[مشایخ حدیثی]] وی شمرده می‌شوند.<ref>[[عبدالله جوادی آملی|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۴ (کتاب)|رجال تفسیری]]، ج۴، ص ۳۵۱.</ref>

==[[مذهب]] [[راوی]]==
امیة بن علی از [[راویان]] امامی است؛ زیرا اولاً در [[رجال]] النجاشی که به [[راویان]] امامی اختصاص دارد، عنوان گردیده است و ثانیاً مضامین روایاتش [[اعتقاد]] [[راسخ]] و بالای او نسبت به [[ائمه]]{{عم}} را نشان می‌دهند؛ از جمله اینکه [[امیة بن علی]] [[راوی]] [[وصیت]] [[امام جواد]]{{ع}} به [[امامت]] فرزندش [[علی بن محمد الهادی]]{{ع}} است<ref>کمال الدین و تمام النعمه، ج۲، ص۳۳۳، ح۲.</ref>؛ نیز [[روایت]] {{متن حدیث| إِذَا اِجْتَمَعَتْ ثَلاَثَةُ أَسْمَاءٍ مُتَوَالِيَةً مُحَمَّدٌ وَ عَلِيٌّ وَ اَلْحَسَنُ فَالرَّابِعُ اَلْقَائِمُ عَلَيْهِ السَّلاَمُ}} را امیة بن علی با یک واسطه از [[امام صادق]]{{ع}} نقل کرده است<ref>رجال النجاشی، ص۱۰۵، ش۲۶۴؛ الرجال (ابن غضائری)، ص۳۸، ش۶.</ref>.<ref>[[عبدالله جوادی آملی|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۴ (کتاب)|رجال تفسیری]]، ج۴، ص 351-352.</ref>

==جایگاه [[حدیثی]] راوی==
چنان که گذشت، از [[رجالیان]] قدما تنها [[نجاشی]] و [[ابن غضائری]] از راوی نام بردند و در کتاب [[رجال]] خود وی را عنوان، و هر دو او را [[تضعیف]] کرده‌اند<ref>خلاصة الأقوال (رجال العلامة الحلی)، ص۲۰۶، ش۲.</ref>.

بر این اساس، رجالیان پسین نیز به استناد گفته نجاشی و ابن غضائری او را تضعیف کرده‌اند؛ مانند [[علامه حلی]]<ref>الرجال (ابن داود)، ص۴۲۹، ش۶۸.</ref>، [[ابن داود]]<ref>حاوی الاقوال، ج۳، ص۳۰۷ - ۳۰۸.</ref>، [[جزائری]]<ref>اتقان المقال، ص۲۶۳.</ref>، [[محمد طه نجف]]<ref>الوجیزة فی الرجال، ص۳۴، ش۲۴۳.</ref>، [[علامه مجلسی]]<ref>رجال النجاشی، ص۱۰۵، ش۲۶۴.</ref> و دیگران.

'''تحقیق'''

امیة بن علی از اعتقاد راسخ و [[قوی]] درباره ائمه{{عم}} برخوردار بوده و قرائن متعددی، [[وثاقت]] وی را [[گواهی]] می‌کنند و تضعیف ابن غضائری هم اعتباری ندارد؛ قرائن یادشده بدین شرح‌اند:
#نجاشی قول تضعیف را به [[اصحاب]] نسبت داده است و خود متعرض [[ضعف]] وی نشده است: {{عربی|"ضعفه أصحابنا"}}.
#منشأ تضعیف ابن غضائری، غالی بودن امیة بن علی است که خودش آن را به وی نسبت داده است: {{عربی|"ضعيفُ الرواية، في مذهبه ارتفاع"}}<ref>الرجال (ابن غضائری)، ص۳۸، ش۶.</ref>.
#به احتمال قوی، تضعیف اصحاب در عبارت نجاشی مستند به قول ابن غضائری است که وی را به [[غلو]] متهم کرده است؛ زیرا ابن غضائری، امیة بن علی را در عِداد [[محدثان]] و [[راویان قمی]] برشمرده و [[محدثان قم]] هم با [[غالیان]] سختگیر بوده و [[مخالفت]] می‌کردند.
#خاستگاه نسبت [[غلوّ]] به امیة بن علی از سوی [[ابن غضائری]] روایاتی است که وی درباره [[ائمه]]{{عم}} به ویژه درباره [[امام جواد]]{{ع}} نقل کرده و شاید کتابی که [[نجاشی]] به [[امیة بن علی]] نسبت داده: {{عربی|"له كتاب"}} و نام آن را مشخص نکرده، کتابی بوده که [[روایات]] [[فضائل]] در آن گردآوری شده است که در این روایات، مطلب [[غلوآمیز]] [[مشاهده]] نمی‌شود.
#روایت ابن ابی عمیر از امیة بن علی. ابن ابی عمیر از [[اصحاب اجماع]] است و مرسلاتش در [[حکم]] مسندات تلقی شده‌اند<ref>فلاح السائل، ص۲۲۱.</ref>.
#واقع شدن نام امیة بن علی در [[اسناد روایات]] [[کامل الزیارات]]<ref>کامل الزیارات، ص۲۱۹.</ref> و [[تفسیر القمی]]<ref>تفسیر القمی، ج۱، ص۳۲۰.</ref>.
#[[انقیاد]] و اطاعت پذیری امیة بن علی در برابر [[امام]] زمانش که در [[روایت]] الخرائج و الجرائح<ref>{{متن حدیث|ما روى أحمد بن هلال، عن أمية بن علي القيسي، قال: دخلت أنا و حماد بن عيسى على أبي جعفر{{ع}} بالمدينة لنودعه، فقال لنا: لا تخرجا، أقيما إلى غد. قال: فلما خرجنا من عنده. قال حماد: أنا أخرج فقد خرج ثقلي. قلت: أما أنا فأقيم. قال: فخرج حماد، فجرى الوادي تلك الليلة، فغرق فيه، و قبره بسيالة}}. ([[الخرائج و الجرائح]]، ج۲، ص۶۶۷، ح۸).

اشکال: استناد به این [[حدیث]] برای [[اثبات وثاقت]] یا [[حسن حال]] [[امیه بن علی]] درست نیست؛ زیرا [[راوی]] آن، شخص امیة بن علی است و دَور لازم می‌آید.

جواب: این مطلب هنگامی درست است که راوی بخواهد [[منزلت]] و فضیلتی را برای خویش از زبان [[معصوم]] نقل کند، درحالی که در این روایت فضیلتی از زبان امام درباره امیة بن علی نقل نشده است.</ref> به آن اشاره شده است.

[[وحید بهبهانی]] در عنوان امیة بن علی می‌نویسد: {{عربی|عنه رواية سنذكرها في حماد بن عيسى يظهر منها حسن ما فيه وانه روى عن أبي جعفر{{ع}} والظاهر أن حكمه بتضعيف الأصحاب مما ذكره غض وقد مر منا الكلام فيه في الفوايد و يشير إليه عدم تعرّض جش له أصلا فتأمل}}<ref>تعلیقة علی منهج المقال، ص۹۴.</ref>.

در پایان یک روایت از راوی ذکر می‌گردد: {{متن حدیث|عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ اَلْحَسَنِ بْنِ أَحْمَدَ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ هِلاَلٍ عَنْ أُمَيَّةَ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ رَجُلٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ السَّلاَمُ أَيُّمَا أَفْضَلُ نَحْنُ أَوْ أَصْحَابُ اَلْقَائِمِ عَلَيْهِ السَّلاَمُ قَالَ فَقَالَ لِي أَنْتُمْ أَفْضَلُ مِنْ أَصْحَابِ اَلْقَائِمِ وَ ذَلِكَ أَنَّكُمْ تُمْسُونَ وَ تُصْبِحُونَ خَائِفِينَ عَلَى إِمَامِكُمْ وَعَلَى أَنْفُسِكُمْ مِنْ أَئِمَّةِ اَلْجَوْرِ إِنْ صَلَّيْتُمْ فَصَلاتُكُمْ فِي تَقِيَّةٍ وَ إِنْ صُمْتُمْ فَصِيَامُكُمْ فِي تَقِيَّةٍ وَ إِنْ حَجَجْتُمْ فَحَجُّكُمْ فِي تَقِيَّةٍ وَ إِنْ شَهِدْتُمْ لَمْ تُقْبَلْ شَهَادَتُكُمْ وَ عَدَّ أَشْيَاءَ مِنْ نَحْوِ هَذَا مِثْلَ هَذِهِ فَقُلْتُ فَمَا نَتَمَنَّى اَلْقَائِمَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ إِذَا كَانَ عَلَى هَذَا قَالَ فَقَالَ لِي سُبْحَانَ اَللَّهِ أَ مَا تُحِبُّ أَنْ يَظْهَرَ اَلْعَدْلُ وَ يَأْمَنَ اَلسُّبُلُ وَ يُنْصَفَ اَلْمَظْلُومُ }}<ref>الاختصاص (مفید)، ص۲۰ - ۲۱.</ref>.<ref>[[عبدالله جوادی آملی|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۴ (کتاب)|رجال تفسیری]]، ج۴، ص 352-355.</ref>

== منابع ==
{{منابع}}
# [[پرونده: IM009728.jpg|22px]] [[عبدالله جوادی آملی|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۴ (کتاب)|'''رجال تفسیری ج۴''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}