ام احمد - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani در ‏۲۵ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۱۸

2026-04-25T10:18:17Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۳:۴۸
خط ۲۱:		خط ۲۱:

	[[روایت]] دیگری از ام [[احمد]] در طب الأئمة {{عم}} [[برادران]] نیشابوری نقل شده است<ref>طب الأئمة {{عم}}، ابن بسطام، ص۵۸.</ref>. هر چند در این روایت «أم [[محمد]]» آمده اما به نظر می‌رسد تصحیف «ام احمد» باشد چنان‌که [[مجلسی]] و دیگران «ام احمد» آورده‌اند<ref>بحار الأنوار، ج۵۹، ص۱۲۱.</ref>. این روایت درباره حجامت است و [[امام]] [[موسی بن جعفر]] {{ع}} در آن راه جلوگیری از برخی پیامدهای برآمده از حجامت را بیان کرده است.		[[روایت]] دیگری از ام [[احمد]] در طب الأئمة {{عم}} [[برادران]] نیشابوری نقل شده است<ref>طب الأئمة {{عم}}، ابن بسطام، ص۵۸.</ref>. هر چند در این روایت «أم [[محمد]]» آمده اما به نظر می‌رسد تصحیف «ام احمد» باشد چنان‌که [[مجلسی]] و دیگران «ام احمد» آورده‌اند<ref>بحار الأنوار، ج۵۹، ص۱۲۱.</ref>. این روایت درباره حجامت است و [[امام]] [[موسی بن جعفر]] {{ع}} در آن راه جلوگیری از برخی پیامدهای برآمده از حجامت را بیان کرده است.
	آن بانوی جلیل‌القدر، سه پسر داشته است به نام‌های احمد، محمد و [[حمزه]] و از دختر یا [[دختران]] ایشان اطلاعی نداریم. به دلیل بزرگی و [[شخصیت]] ممتاز فرزندش احمد، او را «ام احمد» می‌خواندند، در برخی از [[روایت‌ها]] آمده است «ام [[احمد بن موسی]]»<ref>من لا یحضره الفقیه، ج۱، ص۱۱۱؛ تهذیب الاحکام، ج۱، ص۳۶۶.</ref>.<ref>[[سید علی حسینی\|حسینی]]، [[مهدی کمپانی زارع\|کمپانی زارع]]، [[ام احمد (مقاله)\|مقاله «ام احمد»]]، [[دانشنامه امام رضا ج۲ (کتاب)\|دانشنامه امام رضا ج۲]]، ص ~~۳۴۶.</ref>~~		آن بانوی جلیل‌القدر، سه پسر داشته است به نام‌های احمد، محمد و [[حمزه]] و از دختر یا [[دختران]] ایشان اطلاعی نداریم. به دلیل بزرگی و [[شخصیت]] ممتاز فرزندش احمد، او را «ام احمد» می‌خواندند، در برخی از [[روایت‌ها]] آمده است «ام [[احمد بن موسی]]»<ref>من لا یحضره الفقیه، ج۱، ص۱۱۱؛ تهذیب الاحکام، ج۱، ص۳۶۶.</ref>.<ref>[[سید علی حسینی\|حسینی]]، [[مهدی کمپانی زارع\|کمپانی زارع]]، [[ام احمد (مقاله)\|مقاله «ام احمد»]]، [[دانشنامه امام رضا ج۲ (کتاب)\|دانشنامه امام رضا ج۲]]، ص ۳۴۶؛ [[مرضیه محمدزاده\|محمدزاده، مرضیه]]، [[زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین (کتاب)\|زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین]]، ص ۷۵.</ref>

	~~==ام احمد==~~
	به جز [[تکتم]] [[مادر امام رضا]]{{ع}} کنیزان دیگری نیز در [[خانه امام]] بسر می‌بردند که آن حضرت از آنان صاحب فرزندانی شد. در بین آنان [[ام‌احمد]]، مادر [[احمد بن موسی]] ([[شاهچراغ]]) از جایگاه ویژه‌ای برخوردار بود. او از [[زنان]] عالم، [[فاضل]]، [[ثقه]] و بسیار [[محترم]] بود که مورد [[عنایت]] حضرت قرار داشت<ref>الکافی، ج۳، ص۴۲؛ تهذیب التهذیب، ج۱، ص۳۸۹؛ من لا یحضره الفقیه، ج۱، ص۶۱؛ معجم رجال الحدیث، ج۲۳، ص۱۷۲؛ وسائل الشیعه، ج۲، ص۹۴۹؛ الوافی، ج۲، ص۱۶۱.</ref>. [[امام]] به او خیلی علاقه داشت. ایشان همچنین از [[روات حدیث]] و از اوصیای امام [[موسی کاظم]]{{ع}} نیز بود<ref>عیون اخبار الرضا، ج۱، ص۳۳.</ref> که از اینجا [[عظمت]] و [[مقام]] بلند وی [[کشف]] می‌شود.
	آن حضرت وقتی از [[مدینه]] به [[بغداد]] رفت، به خاطر [[لیاقت]] و [[روحیه]] [[امانتداری]] که در او سراغ داشت، امانت‌های [[امامت]] را به ایشان سپرد و فرمود: هر کس در هر موقع نزد تو آمد و این امانات را از تو درخواست کرد، بدان من از [[دنیا]] رفته‌ام و او [[جانشین]] من است و امامی است که اطاعتش بر تو و سایر [[مردم]] [[واجب]] است.
	پس از [[شهادت امام کاظم]]{{ع}}، [[امام رضا]]{{ع}} از ام‌احمد امانات را خواست. ام‌احمد گفت: وای پدرت [[شهید]] شد؟ امام فرمود: آری! اکنون از [[دفن]] او فارغ شدم. آن امانات که پدرم موقع رفتن به بغداد در اختیارت گذاشت، بیاور! من جانشین او و امام به [[حق]] بر [[جن]] و انس هستم. ام‌احمد از شدت [[اندوه]] گریبان خود را چاک زد و سپس امانات را به امام تحویل داد و با آن حضرت به امامت [[بیعت]] کرد<ref>منتهی آلامال، ج۲، ص۱۴۸.</ref>.
	~~ام‌احمد مادر احمد (شاهچراغ) و دو فرزند دیگر آن حضرت، محمد و [[حمزه]] است<ref>بحارالانوار، ج۴۸، ص۳۰۷.</ref>.<ref>~~[[مرضیه محمدزاده\|محمدزاده، مرضیه]]، [[زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین (کتاب)\|زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین]]، ص ۷۵.</ref>

	== منابع ==		== منابع ==

Bahmani: /* مقدمه */

2026-04-25T10:15:27Z

مقدمه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۳:۴۵
خط ۲:		خط ۲:

	== مقدمه ==		== مقدمه ==
	[[همسر]] [[امام]] [[موسی بن جعفر]] {{ع}} و از [[اصحاب امام رضا]] {{ع}}. این بانوی شایسته و با [[فضیلت]] در [[بیت]] [[حضرت موسی بن جعفر]] {{ع}} راه یافت و در آنجا با نشان‌دادن لیاقت، [[امانتداری]] و فضیلت‌هایش به جایگاه خاصی دست یافت تا آنجا که [[مرحوم مجلسی]] درباره‌اش می‌نویسد: «ام [[احمد]] داناترین، با تقوی‌ترین و ارجمندترین همسر امام موسی بن جعفر {{ع}} بوده است»<ref>مرآة العقول، ج۳، ص۳۶۷.</ref>. از نام ایشان، نام و شرح [[زندگی]] پدر، مادر و دیگر اعضای خانواده‌اش هیچ اطلاعی در دست نیست. تنها می‌دانیم در خانه امام موسی بن جعفر {{ع}} بوده و به او «ام احمد» می‌گفته‌اند، همان‌طور که از [[تاریخ]] ولادتش نیز اطلاعی نداریم. او همسر [[امام کاظم]] {{ع}} و به اندازه‌ای مورد اعتماد آن حضرت بود که ودیعه‌های [[امامت]] را به ایشان سپرده و فرموده بود هر کس از شما آنها را طلب کرد، امام و [[حجت خدا در زمین]]، پس از من است. [[کلینی]] در این‌باره چنین [[روایت]] کرده است: امام [[ابو الحسن]]، موسی بن جعفر {{ع}} هنگامی که [[زندانی]] شد به فرزندش [[علی بن موسی]] {{ع}} [[دستور]] داد تا زمانی که خبر [[آزادی]] و بازگشت او می‌رسد در دهلیزخانه (ام احمد) بخوابد. از این‌رو ما هر شب رختخواب [[امام رضا]] {{ع}} را در دهلیزخانه می‌انداختیم و او هر شب به آنجا آمده و در آنجا می‌خوابید؛ چون صبح می‌شد به منزلش می‌رفت و چهار سال این حالت ادامه یافت اما در یکی از شب‌ها او برخلاف عادت گذشته به [[خانه]] پدرش نیامد. [[خانواده]] امام موسی بن جعفر {{ع}} بسیار نگران شدند و [[ترس]] و ~~نگرانیعظیمی~~ بر ما وارد شد. فردای آن شب آن حضرت نزد خانواده پدرش و نزد ام احمد آمد و گفت: امانت‌هایی که پدرم نزد تو نهاده است را به من برگردان. ام احمد ناله‌ای زد، بر صورتش سیلی زد و گریبان چاک کرد و گفت: [[سوگند]] به [[خدا]] آقایم و مولایم موسی بن جعفر {{ع}} از [[دنیا]] رفت. [[حضرت رضا]] {{ع}} جلو او را گرفت و به ایشان فرمود: در این باره تا زمانی که خبر [[شهادت]] پدرم به [[والی مدینه]] نرسیده چیزی نگو. ام [[احمد]] صندوقچه‌ای و دو هزار [[دینار]] یا چهار هزار دینار به آن حضرت داد و همه اینها را فقط به آن حضرت و نه هیچ‌کس دیگر تحویل داد. ام احمد گفت: در گفت و شنودهای خصوصی و محرمانه‌ای که میان من و همسرم [[حضرت موسی بن جعفر]] {{ع}} بود، به من فرمود: این [[امانت‌ها]] را [[حفظ]] کن و تا من نمرده‌ام به هیچ‌کس درباره آن چیزی نگو. و چون از [[دنیا]] رفتم هر کدام از فرزندانم که آمد و آنها را از تو خواست، آنها را به او بده و بدان که من از این دنیا رفته‌ام. ام احمد ادامه داد: [[سوگند]] به [[خدا]] نشانه‌ای که مولایم [[موسی بن جعفر]] {{ع}} به من داد، همین است که می‌بینم، [[امام رضا]] {{ع}} امانت‌های پدر را از ام احمد گرفت و همه [[خانواده]] را [[دستور]] داد در این‌باره تا زمانی که خبر شهادت پدر بزرگوارش نرسیده است چیزی نگویند. و دیگر هرگز برای خوابیدن مانند گذشته به آنجا نیامد. مدت کمی نگذشت که خبر شهادت آن حضرت رسید و ما با دقت فاصله رسیدن خبر روزی که امام رضا {{ع}} امانت‌ها را خواست بررسی کردیم و متوجه شدیم دقیقاً در همان زمانی که امام رضا {{ع}} امانت‌ها را از ام احمد خواسته است، پدر بزرگوارش به شهادت رسیده است»<ref>الکافی، ج۱، ص۳۸۱ - ۳۸۲؛ مرآة العقول، ج۴، ص۲۴۱.</ref>.		[[همسر]] [[امام]] [[موسی بن جعفر]] {{ع}} و از [[اصحاب امام رضا]] {{ع}}. این بانوی شایسته و با [[فضیلت]] در [[بیت]] [[حضرت موسی بن جعفر]] {{ع}} راه یافت و در آنجا با نشان‌دادن لیاقت، [[امانتداری]] و فضیلت‌هایش به جایگاه خاصی دست یافت تا آنجا که [[مرحوم مجلسی]] درباره‌اش می‌نویسد: «ام [[احمد]] داناترین، با تقوی‌ترین و ارجمندترین همسر امام موسی بن جعفر {{ع}} بوده است»<ref>مرآة العقول، ج۳، ص۳۶۷.</ref>. از نام ایشان، نام و شرح [[زندگی]] پدر، مادر و دیگر اعضای خانواده‌اش هیچ اطلاعی در دست نیست. تنها می‌دانیم در خانه امام موسی بن جعفر {{ع}} بوده و به او «ام احمد» می‌گفته‌اند، همان‌طور که از [[تاریخ]] ولادتش نیز اطلاعی نداریم. او همسر [[امام کاظم]] {{ع}} و به اندازه‌ای مورد اعتماد آن حضرت بود که ودیعه‌های [[امامت]] را به ایشان سپرده و فرموده بود هر کس از شما آنها را طلب کرد، امام و [[حجت خدا در زمین]]، پس از من است. [[کلینی]] در این‌باره چنین [[روایت]] کرده است: امام [[ابو الحسن]]، موسی بن جعفر {{ع}} هنگامی که [[زندانی]] شد به فرزندش [[علی بن موسی]] {{ع}} [[دستور]] داد تا زمانی که خبر [[آزادی]] و بازگشت او می‌رسد در دهلیزخانه (ام احمد) بخوابد. از این‌رو ما هر شب رختخواب [[امام رضا]] {{ع}} را در دهلیزخانه می‌انداختیم و او هر شب به آنجا آمده و در آنجا می‌خوابید؛ چون صبح می‌شد به منزلش می‌رفت و چهار سال این حالت ادامه یافت اما در یکی از شب‌ها او برخلاف عادت گذشته به [[خانه]] پدرش نیامد. [[خانواده]] امام موسی بن جعفر {{ع}} بسیار نگران شدند و [[ترس]] و نگرانی عظیمی بر ما وارد شد. فردای آن شب آن حضرت نزد خانواده پدرش و نزد ام احمد آمد و گفت: امانت‌هایی که پدرم نزد تو نهاده است را به من برگردان. ام احمد ناله‌ای زد، بر صورتش سیلی زد و گریبان چاک کرد و گفت: [[سوگند]] به [[خدا]] آقایم و مولایم موسی بن جعفر {{ع}} از [[دنیا]] رفت. [[حضرت رضا]] {{ع}} جلو او را گرفت و به ایشان فرمود: در این باره تا زمانی که خبر [[شهادت]] پدرم به [[والی مدینه]] نرسیده چیزی نگو. ام [[احمد]] صندوقچه‌ای و دو هزار [[دینار]] یا چهار هزار دینار به آن حضرت داد و همه اینها را فقط به آن حضرت و نه هیچ‌کس دیگر تحویل داد. ام احمد گفت: در گفت و شنودهای خصوصی و محرمانه‌ای که میان من و همسرم [[حضرت موسی بن جعفر]] {{ع}} بود، به من فرمود: این [[امانت‌ها]] را [[حفظ]] کن و تا من نمرده‌ام به هیچ‌کس درباره آن چیزی نگو. و چون از [[دنیا]] رفتم هر کدام از فرزندانم که آمد و آنها را از تو خواست، آنها را به او بده و بدان که من از این دنیا رفته‌ام. ام احمد ادامه داد: [[سوگند]] به [[خدا]] نشانه‌ای که مولایم [[موسی بن جعفر]] {{ع}} به من داد، همین است که می‌بینم، [[امام رضا]] {{ع}} امانت‌های پدر را از ام احمد گرفت و همه [[خانواده]] را [[دستور]] داد در این‌باره تا زمانی که خبر شهادت پدر بزرگوارش نرسیده است چیزی نگویند. و دیگر هرگز برای خوابیدن مانند گذشته به آنجا نیامد. مدت کمی نگذشت که خبر شهادت آن حضرت رسید و ما با دقت فاصله رسیدن خبر روزی که امام رضا {{ع}} امانت‌ها را خواست بررسی کردیم و متوجه شدیم دقیقاً در همان زمانی که امام رضا {{ع}} امانت‌ها را از ام احمد خواسته است، پدر بزرگوارش به شهادت رسیده است»<ref>الکافی، ج۱، ص۳۸۱ - ۳۸۲؛ مرآة العقول، ج۴، ص۲۴۱.</ref>.

	چند نکته درباره این [[روایت]] اهمیت دارد: ۱. سند این روایت معتبر است و روایت را «[[حسن]]»<ref>مرآة العقول، ج۴، ص۲۴۱.</ref> دانسته‌اند؛ چون روایت را [[کلینی]] از استادش [[علی بن ابراهیم]] و او از [[محمد بن عیسی]] و او از مسافر، نقل کرده است. «مسافر» را خادم و از [[موالی]] [[امام کاظم]] {{ع}} دانسته‌اند. او از مسائل داخلی [[بیت]] حضرت اطلاع داشته و مورد اعتماد ایشان و [[امام رضا]] {{ع}} بوده است. [[موسی بن جعفر]] {{ع}} و مورد اعتماد ایشان بوده و گروهی از [[عالمان]] دانش رجال او را [[مدح]] کرده‌اند و برخی او را موثق دانسته‌اند<ref>مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۷، ص۴۰۱.</ref> و در صورت پذیرش قول توثیق [[روایت]] صحیحه خواهد بود.		چند نکته درباره این [[روایت]] اهمیت دارد: ۱. سند این روایت معتبر است و روایت را «[[حسن]]»<ref>مرآة العقول، ج۴، ص۲۴۱.</ref> دانسته‌اند؛ چون روایت را [[کلینی]] از استادش [[علی بن ابراهیم]] و او از [[محمد بن عیسی]] و او از مسافر، نقل کرده است. «مسافر» را خادم و از [[موالی]] [[امام کاظم]] {{ع}} دانسته‌اند. او از مسائل داخلی [[بیت]] حضرت اطلاع داشته و مورد اعتماد ایشان و [[امام رضا]] {{ع}} بوده است. [[موسی بن جعفر]] {{ع}} و مورد اعتماد ایشان بوده و گروهی از [[عالمان]] دانش رجال او را [[مدح]] کرده‌اند و برخی او را موثق دانسته‌اند<ref>مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۷، ص۴۰۱.</ref> و در صورت پذیرش قول توثیق [[روایت]] صحیحه خواهد بود.

Wasity: جایگزینی متن - 'پرونده:9030760879.jpg|22px]] محمدزاده، مرضیه، 22px محمدزاده، مرضیه، [[زنان ائمه معصومین'

2026-03-13T20:30:42Z

جایگزینی متن - 'پرونده:9030760879.jpg|22px]] محمدزاده، مرضیه، 22px محمدزاده، مرضیه، [[زنان ائمه معصومین'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۴ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۰۰:۰۰
خط ۳۲:		خط ۳۲:
	{{منابع}}		{{منابع}}
	# [[پرونده: 1100515.jpg\|22px]] [[سید علی حسینی\|حسینی]]، [[مهدی کمپانی زارع\|کمپانی زارع]]، [[ام احمد (مقاله)\|مقاله «ام احمد»]]، [[دانشنامه امام رضا ج۲ (کتاب)\|'''دانشنامه امام رضا ج۲''']]		# [[پرونده: 1100515.jpg\|22px]] [[سید علی حسینی\|حسینی]]، [[مهدی کمپانی زارع\|کمپانی زارع]]، [[ام احمد (مقاله)\|مقاله «ام احمد»]]، [[دانشنامه امام رضا ج۲ (کتاب)\|'''دانشنامه امام رضا ج۲''']]
	# [[پرونده:~~9030760879~~.jpg\|22px]] [[مرضیه محمدزاده\|محمدزاده، مرضیه]]، [[زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین (کتاب)\|'''زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین''']]		# [[پرونده:IM011012.jpg\|22px]] [[مرضیه محمدزاده\|محمدزاده، مرضیه]]، [[زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین (کتاب)\|'''زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

Jaafari: /* منابع */

2026-03-12T08:32:48Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۲ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۰۲
خط ۲۲:		خط ۲۲:
	[[روایت]] دیگری از ام [[احمد]] در طب الأئمة {{عم}} [[برادران]] نیشابوری نقل شده است<ref>طب الأئمة {{عم}}، ابن بسطام، ص۵۸.</ref>. هر چند در این روایت «أم [[محمد]]» آمده اما به نظر می‌رسد تصحیف «ام احمد» باشد چنان‌که [[مجلسی]] و دیگران «ام احمد» آورده‌اند<ref>بحار الأنوار، ج۵۹، ص۱۲۱.</ref>. این روایت درباره حجامت است و [[امام]] [[موسی بن جعفر]] {{ع}} در آن راه جلوگیری از برخی پیامدهای برآمده از حجامت را بیان کرده است.		[[روایت]] دیگری از ام [[احمد]] در طب الأئمة {{عم}} [[برادران]] نیشابوری نقل شده است<ref>طب الأئمة {{عم}}، ابن بسطام، ص۵۸.</ref>. هر چند در این روایت «أم [[محمد]]» آمده اما به نظر می‌رسد تصحیف «ام احمد» باشد چنان‌که [[مجلسی]] و دیگران «ام احمد» آورده‌اند<ref>بحار الأنوار، ج۵۹، ص۱۲۱.</ref>. این روایت درباره حجامت است و [[امام]] [[موسی بن جعفر]] {{ع}} در آن راه جلوگیری از برخی پیامدهای برآمده از حجامت را بیان کرده است.
	آن بانوی جلیل‌القدر، سه پسر داشته است به نام‌های احمد، محمد و [[حمزه]] و از دختر یا [[دختران]] ایشان اطلاعی نداریم. به دلیل بزرگی و [[شخصیت]] ممتاز فرزندش احمد، او را «ام احمد» می‌خواندند، در برخی از [[روایت‌ها]] آمده است «ام [[احمد بن موسی]]»<ref>من لا یحضره الفقیه، ج۱، ص۱۱۱؛ تهذیب الاحکام، ج۱، ص۳۶۶.</ref>.<ref>[[سید علی حسینی\|حسینی]]، [[مهدی کمپانی زارع\|کمپانی زارع]]، [[ام احمد (مقاله)\|مقاله «ام احمد»]]، [[دانشنامه امام رضا ج۲ (کتاب)\|دانشنامه امام رضا ج۲]]، ص ۳۴۶.</ref>		آن بانوی جلیل‌القدر، سه پسر داشته است به نام‌های احمد، محمد و [[حمزه]] و از دختر یا [[دختران]] ایشان اطلاعی نداریم. به دلیل بزرگی و [[شخصیت]] ممتاز فرزندش احمد، او را «ام احمد» می‌خواندند، در برخی از [[روایت‌ها]] آمده است «ام [[احمد بن موسی]]»<ref>من لا یحضره الفقیه، ج۱، ص۱۱۱؛ تهذیب الاحکام، ج۱، ص۳۶۶.</ref>.<ref>[[سید علی حسینی\|حسینی]]، [[مهدی کمپانی زارع\|کمپانی زارع]]، [[ام احمد (مقاله)\|مقاله «ام احمد»]]، [[دانشنامه امام رضا ج۲ (کتاب)\|دانشنامه امام رضا ج۲]]، ص ۳۴۶.</ref>

			==ام احمد==
			به جز [[تکتم]] [[مادر امام رضا]]{{ع}} کنیزان دیگری نیز در [[خانه امام]] بسر می‌بردند که آن حضرت از آنان صاحب فرزندانی شد. در بین آنان [[ام‌احمد]]، مادر [[احمد بن موسی]] ([[شاهچراغ]]) از جایگاه ویژه‌ای برخوردار بود. او از [[زنان]] عالم، [[فاضل]]، [[ثقه]] و بسیار [[محترم]] بود که مورد [[عنایت]] حضرت قرار داشت<ref>الکافی، ج۳، ص۴۲؛ تهذیب التهذیب، ج۱، ص۳۸۹؛ من لا یحضره الفقیه، ج۱، ص۶۱؛ معجم رجال الحدیث، ج۲۳، ص۱۷۲؛ وسائل الشیعه، ج۲، ص۹۴۹؛ الوافی، ج۲، ص۱۶۱.</ref>. [[امام]] به او خیلی علاقه داشت. ایشان همچنین از [[روات حدیث]] و از اوصیای امام [[موسی کاظم]]{{ع}} نیز بود<ref>عیون اخبار الرضا، ج۱، ص۳۳.</ref> که از اینجا [[عظمت]] و [[مقام]] بلند وی [[کشف]] می‌شود.
			آن حضرت وقتی از [[مدینه]] به [[بغداد]] رفت، به خاطر [[لیاقت]] و [[روحیه]] [[امانتداری]] که در او سراغ داشت، امانت‌های [[امامت]] را به ایشان سپرد و فرمود: هر کس در هر موقع نزد تو آمد و این امانات را از تو درخواست کرد، بدان من از [[دنیا]] رفته‌ام و او [[جانشین]] من است و امامی است که اطاعتش بر تو و سایر [[مردم]] [[واجب]] است.
			پس از [[شهادت امام کاظم]]{{ع}}، [[امام رضا]]{{ع}} از ام‌احمد امانات را خواست. ام‌احمد گفت: وای پدرت [[شهید]] شد؟ امام فرمود: آری! اکنون از [[دفن]] او فارغ شدم. آن امانات که پدرم موقع رفتن به بغداد در اختیارت گذاشت، بیاور! من جانشین او و امام به [[حق]] بر [[جن]] و انس هستم. ام‌احمد از شدت [[اندوه]] گریبان خود را چاک زد و سپس امانات را به امام تحویل داد و با آن حضرت به امامت [[بیعت]] کرد<ref>منتهی آلامال، ج۲، ص۱۴۸.</ref>.
			ام‌احمد مادر احمد (شاهچراغ) و دو فرزند دیگر آن حضرت، محمد و [[حمزه]] است<ref>بحارالانوار، ج۴۸، ص۳۰۷.</ref>.<ref>[[مرضیه محمدزاده\|محمدزاده، مرضیه]]، [[زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین (کتاب)\|زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین]]، ص ۷۵.</ref>

	== منابع ==		== منابع ==
	{{منابع}}		{{منابع}}
	# [[پرونده: 1100515.jpg\|22px]] [[سید علی حسینی\|حسینی]]، [[مهدی کمپانی زارع\|کمپانی زارع]]، [[ام احمد (مقاله)\|مقاله «ام احمد»]]، [[دانشنامه امام رضا ج۲ (کتاب)\|'''دانشنامه امام رضا ج۲''']]		# [[پرونده: 1100515.jpg\|22px]] [[سید علی حسینی\|حسینی]]، [[مهدی کمپانی زارع\|کمپانی زارع]]، [[ام احمد (مقاله)\|مقاله «ام احمد»]]، [[دانشنامه امام رضا ج۲ (کتاب)\|'''دانشنامه امام رضا ج۲''']]
			# [[پرونده:9030760879.jpg\|22px]] [[مرضیه محمدزاده\|محمدزاده، مرضیه]]، [[زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین (کتاب)\|'''زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

Bahmani در ‏۸ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۶:۱۸

2025-11-08T06:18:13Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۸ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۴۸
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = امام کاظم \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = \| پرسش مرتبط = }}		{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = همسران امام کاظم \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = \| پرسش مرتبط = }}

	== مقدمه ==		== مقدمه ==

Bahmani: /* مقدمه */

2025-11-08T06:08:27Z

مقدمه

نمایش تغییرات

Bahmani: /* پانویس */

2025-11-08T06:02:54Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۸ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۳۲
خط ۲۹:		خط ۲۹:
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

	[[رده:امام کاظم]]		[[رده:همسران امام کاظم]]
	[[رده:اصحاب امام رضا]]		[[رده:اصحاب امام رضا]]
	[[رده:اعلام]]		[[رده:اعلام]]

Bahmani در ‏۱۳ مهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۰۵:۴۵

2024-05-13T05:45:57Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۳ مهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۰۹:۱۵
خط ۲:		خط ۲:

	== مقدمه ==		== مقدمه ==
	[[همسر]] [[امام]] [[موسی بن جعفر]] {{ع}} و از [[اصحاب امام رضا]] {{ع}}. این بانوی [[شایسته]] و با [[فضیلت]] در [[بیت]] [[حضرت موسی بن جعفر]] {{ع}} راه یافت و در آنجا با نشان‌دادن ~~[[لیاقت]]،~~ [[امانتداری]] و فضیلت‌هایش به جایگاه خاصی دست یافت تا آنجا که [[مرحوم مجلسی]] درباره‌اش می‌نویسد: «ام [[احمد]] ~~[[داناترین]]،~~ با تقوی‌ترین و ارجمندترین همسر امام موسی بن جعفر {{ع}} بوده است»<ref>مرآة العقول، ج۳، ص۳۶۷.</ref>. از نام ایشان، نام و شرح [[زندگی]] [[پدر]]، [[مادر]] و دیگر اعضای خانواده‌اش هیچ اطلاعی در دست نیست. تنها می‌دانیم در [[خانه امام]] موسی بن جعفر {{ع}} بوده و به او «ام احمد» می‌گفته‌اند، همان‌طور که از [[تاریخ]] ولادتش نیز اطلاعی نداریم. او همسر [[امام کاظم]] {{ع}} و به اندازه‌ای مورد [[اعتماد]] آن [[حضرت]] بود که ودیعه‌های [[امامت]] را به ایشان سپرده و فرموده بود هر کس از شما آنها را [[طلب]] کرد، امام و [[حجت خدا در زمین]]، پس از من است. [[کلینی]] در این‌باره چنین [[روایت]] کرده است: امام [[ابو الحسن]]، موسی بن جعفر {{ع}} هنگامی که [[زندانی]] شد به فرزندش [[علی بن موسی]] {{ع}} [[دستور]] داد تا زمانی که خبر [[آزادی]] و بازگشت او می‌رسد در دهلیزخانه (ام احمد) بخوابد. از این‌رو ما هر شب رختخواب [[امام رضا]] {{ع}} را در دهلیزخانه می‌انداختیم و او هر شب به آنجا آمده و در آنجا می‌خوابید؛ چون صبح می‌شد به منزلش می‌رفت و چهار سال این حالت ادامه یافت اما در یکی از شب‌ها او برخلاف [[عادت]] گذشته به [[خانه]] پدرش نیامد. [[خانواده]] امام موسی بن جعفر {{ع}} بسیار نگران شدند و [[ترس]] و [[نگرانی]] عظیمی بر ما وارد شد. فردای آن شب آن حضرت نزد خانواده پدرش و نزد ام احمد آمد و گفت: امانت‌هایی که پدرم نزد تو نهاده است را به من برگردان. ام احمد ناله‌ای زد، بر صورتش سیلی زد و گریبان چاک کرد و گفت: [[سوگند]] به [[خدا]] آقایم و مولایم موسی بن جعفر {{ع}} از [[دنیا]] رفت. [[حضرت رضا]] {{ع}} جلو او را گرفت و به ایشان فرمود: در این باره تا زمانی که خبر [[شهادت]] پدرم به [[والی مدینه]] نرسیده چیزی نگو. ام [[احمد]] صندوقچه‌ای و دو هزار [[دینار]] یا چهار هزار دینار به آن [[حضرت]] داد و همه اینها را فقط به آن حضرت و نه هیچ‌کس دیگر تحویل داد. ام احمد گفت: در گفت و شنودهای خصوصی و محرمانه‌ای که میان من و همسرم [[حضرت موسی بن جعفر]] {{ع}} بود، به من فرمود: این [[امانت‌ها]] را [[حفظ]] کن و تا من نمرده‌ام به هیچ‌کس درباره آن چیزی نگو. و چون از [[دنیا]] رفتم هر کدام از فرزندانم که آمد و آنها را از تو خواست، آنها را به او بده و بدان که من از این دنیا رفته‌ام. ام احمد ادامه داد: [[سوگند]] به [[خدا]] نشانه‌ای که مولایم [[موسی بن جعفر]] {{ع}} به من داد، همین است که می‌بینم، [[امام رضا]] {{ع}} امانت‌های [[پدر]] را از ام احمد گرفت و همه [[خانواده]] را [[دستور]] داد در این‌باره تا زمانی که خبر شهادت پدر بزرگوارش نرسیده است چیزی نگویند. و دیگر هرگز برای خوابیدن مانند گذشته به آنجا نیامد. مدت کمی نگذشت که خبر شهادت آن حضرت رسید و ما با دقت فاصله رسیدن خبر روزی که امام رضا {{ع}} امانت‌ها را خواست بررسی کردیم و متوجه شدیم دقیقاً در همان زمانی که امام رضا {{ع}} امانت‌ها را از ام احمد خواسته است، پدر بزرگوارش به شهادت رسیده است»<ref>الکافی، ج۱، ص۳۸۱ - ۳۸۲؛ مرآة العقول، ج۴، ص۲۴۱.</ref>.		[[همسر]] [[امام]] [[موسی بن جعفر]] {{ع}} و از [[اصحاب امام رضا]] {{ع}}. این بانوی شایسته و با [[فضیلت]] در [[بیت]] [[حضرت موسی بن جعفر]] {{ع}} راه یافت و در آنجا با نشان‌دادن لیاقت، [[امانتداری]] و فضیلت‌هایش به جایگاه خاصی دست یافت تا آنجا که [[مرحوم مجلسی]] درباره‌اش می‌نویسد: «ام [[احمد]] داناترین، با تقوی‌ترین و ارجمندترین همسر امام موسی بن جعفر {{ع}} بوده است»<ref>مرآة العقول، ج۳، ص۳۶۷.</ref>. از نام ایشان، نام و شرح [[زندگی]] [[پدر]]، [[مادر]] و دیگر اعضای خانواده‌اش هیچ اطلاعی در دست نیست. تنها می‌دانیم در [[خانه امام]] موسی بن جعفر {{ع}} بوده و به او «ام احمد» می‌گفته‌اند، همان‌طور که از [[تاریخ]] ولادتش نیز اطلاعی نداریم. او همسر [[امام کاظم]] {{ع}} و به اندازه‌ای مورد [[اعتماد]] آن [[حضرت]] بود که ودیعه‌های [[امامت]] را به ایشان سپرده و فرموده بود هر کس از شما آنها را [[طلب]] کرد، امام و [[حجت خدا در زمین]]، پس از من است. [[کلینی]] در این‌باره چنین [[روایت]] کرده است: امام [[ابو الحسن]]، موسی بن جعفر {{ع}} هنگامی که [[زندانی]] شد به فرزندش [[علی بن موسی]] {{ع}} [[دستور]] داد تا زمانی که خبر [[آزادی]] و بازگشت او می‌رسد در دهلیزخانه (ام احمد) بخوابد. از این‌رو ما هر شب رختخواب [[امام رضا]] {{ع}} را در دهلیزخانه می‌انداختیم و او هر شب به آنجا آمده و در آنجا می‌خوابید؛ چون صبح می‌شد به منزلش می‌رفت و چهار سال این حالت ادامه یافت اما در یکی از شب‌ها او برخلاف [[عادت]] گذشته به [[خانه]] پدرش نیامد. [[خانواده]] امام موسی بن جعفر {{ع}} بسیار نگران شدند و [[ترس]] و [[نگرانی]] عظیمی بر ما وارد شد. فردای آن شب آن حضرت نزد خانواده پدرش و نزد ام احمد آمد و گفت: امانت‌هایی که پدرم نزد تو نهاده است را به من برگردان. ام احمد ناله‌ای زد، بر صورتش سیلی زد و گریبان چاک کرد و گفت: [[سوگند]] به [[خدا]] آقایم و مولایم موسی بن جعفر {{ع}} از [[دنیا]] رفت. [[حضرت رضا]] {{ع}} جلو او را گرفت و به ایشان فرمود: در این باره تا زمانی که خبر [[شهادت]] پدرم به [[والی مدینه]] نرسیده چیزی نگو. ام [[احمد]] صندوقچه‌ای و دو هزار [[دینار]] یا چهار هزار دینار به آن [[حضرت]] داد و همه اینها را فقط به آن حضرت و نه هیچ‌کس دیگر تحویل داد. ام احمد گفت: در گفت و شنودهای خصوصی و محرمانه‌ای که میان من و همسرم [[حضرت موسی بن جعفر]] {{ع}} بود، به من فرمود: این [[امانت‌ها]] را [[حفظ]] کن و تا من نمرده‌ام به هیچ‌کس درباره آن چیزی نگو. و چون از [[دنیا]] رفتم هر کدام از فرزندانم که آمد و آنها را از تو خواست، آنها را به او بده و بدان که من از این دنیا رفته‌ام. ام احمد ادامه داد: [[سوگند]] به [[خدا]] نشانه‌ای که مولایم [[موسی بن جعفر]] {{ع}} به من داد، همین است که می‌بینم، [[امام رضا]] {{ع}} امانت‌های [[پدر]] را از ام احمد گرفت و همه [[خانواده]] را [[دستور]] داد در این‌باره تا زمانی که خبر شهادت پدر بزرگوارش نرسیده است چیزی نگویند. و دیگر هرگز برای خوابیدن مانند گذشته به آنجا نیامد. مدت کمی نگذشت که خبر شهادت آن حضرت رسید و ما با دقت فاصله رسیدن خبر روزی که امام رضا {{ع}} امانت‌ها را خواست بررسی کردیم و متوجه شدیم دقیقاً در همان زمانی که امام رضا {{ع}} امانت‌ها را از ام احمد خواسته است، پدر بزرگوارش به شهادت رسیده است»<ref>الکافی، ج۱، ص۳۸۱ - ۳۸۲؛ مرآة العقول، ج۴، ص۲۴۱.</ref>.

	چند نکته درباره این [[روایت]] اهمیت دارد: ۱. [[سند]] این روایت معتبر است و روایت را «[[حسن]]»<ref>مرآة العقول، ج۴، ص۲۴۱.</ref> دانسته‌اند؛ چون روایت را [[کلینی]] از استادش [[علی بن ابراهیم]] و او از [[محمد بن عیسی]] و او از مسافر، نقل کرده است. «مسافر» را [[خادم]] و از [[موالی]] [[امام کاظم]] {{ع}} دانسته‌اند. او از مسائل داخلی [[بیت]] حضرت اطلاع داشته و مورد [[اعتماد]] ایشان و [[امام رضا]] {{ع}} بوده است. [[موسی بن جعفر]] {{ع}} و مورد [[اعتماد]] ایشان بوده و گروهی از [[عالمان]] [[دانش رجال]] او را [[مدح]] کرده‌اند و برخی او را [[موثق]] دانسته‌اند<ref>مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۷، ص۴۰۱.</ref> و در صورت پذیرش قول توثیق [[روایت]] صحیحه خواهد بود.		چند نکته درباره این [[روایت]] اهمیت دارد: ۱. [[سند]] این روایت معتبر است و روایت را «[[حسن]]»<ref>مرآة العقول، ج۴، ص۲۴۱.</ref> دانسته‌اند؛ چون روایت را [[کلینی]] از استادش [[علی بن ابراهیم]] و او از [[محمد بن عیسی]] و او از مسافر، نقل کرده است. «مسافر» را [[خادم]] و از [[موالی]] [[امام کاظم]] {{ع}} دانسته‌اند. او از مسائل داخلی [[بیت]] حضرت اطلاع داشته و مورد [[اعتماد]] ایشان و [[امام رضا]] {{ع}} بوده است. [[موسی بن جعفر]] {{ع}} و مورد [[اعتماد]] ایشان بوده و گروهی از [[عالمان]] [[دانش رجال]] او را [[مدح]] کرده‌اند و برخی او را [[موثق]] دانسته‌اند<ref>مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۷، ص۴۰۱.</ref> و در صورت پذیرش قول توثیق [[روایت]] صحیحه خواهد بود.

	٢. مسافر درباره ام [[احمد]] می‌گوید: {{متن حدیث\| وَ كَانَتْ أَثِيرَةً عِنْدَهُ}} واژه {{متن حدیث\| أَثِيرَة}} به معنای برگزیده و انتخاب‌شده است<ref>لسان العرب، ج۴، ص۷.</ref>. مصطفوی جمله یادشده را این‌گونه ترجمه کرده است: «و ام احمد که برگزیده و [[محرم]] [[راز]] [[امام هفتم]] بود»<ref>اصول کافی، ترجمه مصطفوی، ج۲، ص۲۱۹.</ref>؛ و [[مولی]] [[صالح مازندرانی]] شارح [[اصول کافی]] در شرح جمله یادشده نوشته است: «ام احمد نزد [[امام کاظم]] {{ع}} برگزیده و ارجمند بود و از [[خواص]] و محرم اسرارش بود که بر او اعتماد داشت و در برخی نسخه‌ها به جای «أثیرة» عنوان «أمیرة» آمده است و «[[امیر]]» به کسی می‌گویند که دارای امر و [[فرمان]] است ([[فرماندهی]] و [[مدیریت]] می‌کند) و مؤنث آن با «ة» آورده می‌شود»<ref>شرح أصول الکافی، مازندرانی، ج۶ ص۳۴۷.</ref>. [[فیض کاشانی]] در توضیح این جمله می‌نویسد: «ام احمد نزد امام کاظم {{ع}}، ارجمند و دارای شأنی [[عظیم]] بود، او از [[همسران امام کاظم]] {{ع}} بود»<ref>کتاب الوافی، ج۳ ص۶۶۴.</ref>. [[علامه مجلسی]] در توضیح جمله یاد شده می‌نویسد: «جمله {{متن حدیث\| وَ كَانَتْ أَثِيرَةً}} معترضه و [[کلام]] مسافر می‌باشد. «أثیرة» به معنای برگزیده است، در القاموس المحیط آمده: {{عربی\|فلانٌ أَثِيري، أي مِن خُلَصَائِي}}، یعنی آن شخص از [[دوستان]] مورد اعتماد من است<ref>مرآة العقول، ج۴، ص۲۴۱.</ref>.		٢. مسافر درباره ام [[احمد]] می‌گوید: {{متن حدیث\| وَ كَانَتْ أَثِيرَةً عِنْدَهُ}} واژه {{متن حدیث\| أَثِيرَة}} به معنای برگزیده و انتخاب‌شده است<ref>لسان العرب، ج۴، ص۷.</ref>. مصطفوی جمله یادشده را این‌گونه ترجمه کرده است: «و ام احمد که برگزیده و [[محرم]] [[راز]] [[امام هفتم]] بود»<ref>اصول کافی، ترجمه مصطفوی، ج۲، ص۲۱۹.</ref>؛ و [[مولی]] [[صالح مازندرانی]] شارح [[اصول کافی]] در شرح جمله یادشده نوشته است: «ام احمد نزد [[امام کاظم]] {{ع}} برگزیده و ارجمند بود و از [[خواص]] و محرم اسرارش بود که بر او اعتماد داشت و در برخی نسخه‌ها به جای «أثیرة» عنوان «أمیرة» آمده است و «[[امیر]]» به کسی می‌گویند که دارای امر و [[فرمان]] است ([[فرماندهی]] و [[مدیریت]] می‌کند) و مؤنث آن با «ة» آورده می‌شود»<ref>شرح أصول الکافی، مازندرانی، ج۶ ص۳۴۷.</ref>. [[فیض کاشانی]] در توضیح این جمله می‌نویسد: «ام احمد نزد امام کاظم {{ع}}، ارجمند و دارای شأنی [[عظیم]] بود، او از همسران امام کاظم {{ع}} بود»<ref>کتاب الوافی، ج۳ ص۶۶۴.</ref>. [[علامه مجلسی]] در توضیح جمله یاد شده می‌نویسد: «جمله {{متن حدیث\| وَ كَانَتْ أَثِيرَةً}} معترضه و [[کلام]] مسافر می‌باشد. «أثیرة» به معنای برگزیده است، در القاموس المحیط آمده: {{عربی\|فلانٌ أَثِيري، أي مِن خُلَصَائِي}}، یعنی آن شخص از [[دوستان]] مورد اعتماد من است<ref>مرآة العقول، ج۴، ص۲۴۱.</ref>.

	مقصود مسافر آن است که ام احمد، [[همسر امام]] کاظم {{ع}} [[محبوب]] ایشان بوده به گونه‌ای که او را بر دیگران ترجیح می‌داده است. و روشن است که این [[برتری]] به دلیل جایگاه خاص ام احمد در میان [[اهل بیت]] [[امام]] و [[فضائل اخلاقی]] و [[اعتقادی]] او بر دیگران بوده است. [[دستگاه خلافت]] [[ستمگر]] [[عباسی]] امام کاظم {{ع}} را خطری بزرگ می‌دانست و [[خانواده]] آن [[حضرت]] را در محاصره شدید قرار داده و بسیار مراقب بود تا [[امام]] پس از [[موسی بن جعفر]] {{ع}} را بشناسد و نیز [[ارتباطات]] آن [[حضرت]] را با [[اصحاب]]، [[علویان]] و شاگردانش [[شناسایی]] کرده و [[یاران خاص]] آن حضرت را به [[قتل]] رساند و یا [[محبوس]] سازد. در این شرایط خاص [[امنیتی]]، که می‌بایست اصول و [[قواعد]] مخفی‌کاری و [[حفظ]] [[اسرار]] با دقت و [[هوشیاری]] کامل انجام می‌شد، در [[خانه امام]] بانوانی از قبیل نجمه خاتون، ام [[احمد]] و [[فاطمه معصومه]] {{س}} و... بودند که می‌توانستند در این راستا سهم سنگینی داشته و پاره‌ای از [[کارها]] را حتی بهتر از مردان به فرجام رسانند؛ چه آنکه به دلیل زن‌بودن و در دسترس [[عاملان حکومت]] نبودن از چشمان [[کارگزاران]] و [[جاسوسان]] [[حکومت عباسی]] به دور بودند. ام احمد خصیصه‌هایی داشت که می‌توانست در مسائل [[خانوادگی]]، [[سیاسی]]، و موضوعات بسیار خطیر و حساس، مورد [[اعتماد]] [[امام کاظم]] می‌باشد. او به اندازه‌ای مورد اعتماد بود که مهم‌ترین اسرار، که امانت‌های مرتبط به [[امامت]] بود نزد او گذاشته شد. در [[حدیث]] یادشده تنها واژه ودیعه‌ها ([[امانت‌ها]]) آمده است اما [[مجلسی]] نوشته است که مقصود از این امانت‌ها، ودیعه‌های امامت بود که مهم‌ترین، عظیم‌ترین و سری‌ترین موضوع بود. تنها از میان مترجمان و شارحان این حدیث، [[شیخ عباس قمی]] این نسخه را صحیح‌تر دانسته و آن را مبنای ترجمه خود قرار داده است. بر طبق این نسخه ام احمد مدیر و بانوی خانه امام موسی بن جعفر {{ع}} بود و امور داخلی [[خانه]] را اداره می‌کرد<ref>منتهی الآمال، ج۲، ص۳۴۷.</ref>.		مقصود مسافر آن است که ام احمد، [[همسر امام]] کاظم {{ع}} [[محبوب]] ایشان بوده به گونه‌ای که او را بر دیگران ترجیح می‌داده است. و روشن است که این [[برتری]] به دلیل جایگاه خاص ام احمد در میان [[اهل بیت]] [[امام]] و [[فضائل اخلاقی]] و [[اعتقادی]] او بر دیگران بوده است. [[دستگاه خلافت]] [[ستمگر]] [[عباسی]] امام کاظم {{ع}} را خطری بزرگ می‌دانست و [[خانواده]] آن [[حضرت]] را در محاصره شدید قرار داده و بسیار مراقب بود تا [[امام]] پس از [[موسی بن جعفر]] {{ع}} را بشناسد و نیز [[ارتباطات]] آن [[حضرت]] را با [[اصحاب]]، [[علویان]] و شاگردانش [[شناسایی]] کرده و [[یاران خاص]] آن حضرت را به [[قتل]] رساند و یا [[محبوس]] سازد. در این شرایط خاص [[امنیتی]]، که می‌بایست اصول و [[قواعد]] مخفی‌کاری و [[حفظ]] [[اسرار]] با دقت و [[هوشیاری]] کامل انجام می‌شد، در [[خانه امام]] بانوانی از قبیل نجمه خاتون، ام [[احمد]] و [[فاطمه معصومه]] {{س}} و... بودند که می‌توانستند در این راستا سهم سنگینی داشته و پاره‌ای از [[کارها]] را حتی بهتر از مردان به فرجام رسانند؛ چه آنکه به دلیل زن‌بودن و در دسترس [[عاملان حکومت]] نبودن از چشمان [[کارگزاران]] و [[جاسوسان]] [[حکومت عباسی]] به دور بودند. ام احمد خصیصه‌هایی داشت که می‌توانست در مسائل [[خانوادگی]]، [[سیاسی]]، و موضوعات بسیار خطیر و حساس، مورد [[اعتماد]] [[امام کاظم]] می‌باشد. او به اندازه‌ای مورد اعتماد بود که مهم‌ترین اسرار، که امانت‌های مرتبط به [[امامت]] بود نزد او گذاشته شد. در [[حدیث]] یادشده تنها واژه ودیعه‌ها ([[امانت‌ها]]) آمده است اما [[مجلسی]] نوشته است که مقصود از این امانت‌ها، ودیعه‌های امامت بود که مهم‌ترین، عظیم‌ترین و سری‌ترین موضوع بود. تنها از میان مترجمان و شارحان این حدیث، [[شیخ عباس قمی]] این نسخه را صحیح‌تر دانسته و آن را مبنای ترجمه خود قرار داده است. بر طبق این نسخه ام احمد مدیر و بانوی خانه امام موسی بن جعفر {{ع}} بود و امور داخلی [[خانه]] را اداره می‌کرد<ref>منتهی الآمال، ج۲، ص۳۴۷.</ref>.
خط ۱۹:		خط ۱۹:

	[[روایت]] دیگری از ام [[احمد]] در طب الأئمة {{عم}} [[برادران]] [[نیشابوری]] نقل شده است<ref>طب الأئمة {{عم}}، ابن بسطام، ص۵۸.</ref>. هر چند در این روایت «أم [[محمد]]» آمده اما به نظر می‌رسد تصحیف «ام احمد» باشد چنان‌که [[مجلسی]] و دیگران «ام احمد» آورده‌اند<ref>بحار الأنوار، ج۵۹، ص۱۲۱.</ref>. این روایت درباره حجامت است و [[امام]] [[موسی بن جعفر]] {{ع}} در آن راه جلوگیری از برخی پیامدهای برآمده از حجامت را بیان کرده است.		[[روایت]] دیگری از ام [[احمد]] در طب الأئمة {{عم}} [[برادران]] [[نیشابوری]] نقل شده است<ref>طب الأئمة {{عم}}، ابن بسطام، ص۵۸.</ref>. هر چند در این روایت «أم [[محمد]]» آمده اما به نظر می‌رسد تصحیف «ام احمد» باشد چنان‌که [[مجلسی]] و دیگران «ام احمد» آورده‌اند<ref>بحار الأنوار، ج۵۹، ص۱۲۱.</ref>. این روایت درباره حجامت است و [[امام]] [[موسی بن جعفر]] {{ع}} در آن راه جلوگیری از برخی پیامدهای برآمده از حجامت را بیان کرده است.
	آن بانوی جلیل‌القدر، سه پسر داشته است به نام‌های احمد، محمد و [[حمزه]] و از دختر یا [[دختران]] ایشان اطلاعی نداریم. به دلیل بزرگی و [[شخصیت]] ممتاز فرزندش احمد، او را «ام احمد» می‌خواندند، در برخی از [[روایت‌ها]] آمده است «ام [[احمد بن موسی]]»<ref>من لا یحضره الفقیه، ج۱، ص۱۱۱؛ تهذیب الاحکام، ج۱، ص۳۶۶.</ref>.<ref>[[سید علی حسینی\|حسینی]]، [[مهدی کمپانی زارع\|کمپانی زارع]]، [[ام احمد ~~- حسینی~~ (مقاله)\|مقاله «ام احمد»]]، [[دانشنامه امام رضا ج۲ (کتاب)\|دانشنامه امام رضا ج۲]]، ص ۳۴۶.</ref>		آن بانوی جلیل‌القدر، سه پسر داشته است به نام‌های احمد، محمد و [[حمزه]] و از دختر یا [[دختران]] ایشان اطلاعی نداریم. به دلیل بزرگی و [[شخصیت]] ممتاز فرزندش احمد، او را «ام احمد» می‌خواندند، در برخی از [[روایت‌ها]] آمده است «ام [[احمد بن موسی]]»<ref>من لا یحضره الفقیه، ج۱، ص۱۱۱؛ تهذیب الاحکام، ج۱، ص۳۶۶.</ref>.<ref>[[سید علی حسینی\|حسینی]]، [[مهدی کمپانی زارع\|کمپانی زارع]]، [[ام احمد (مقاله)\|مقاله «ام احمد»]]، [[دانشنامه امام رضا ج۲ (کتاب)\|دانشنامه امام رضا ج۲]]، ص ۳۴۶.</ref>

	== منابع ==		== منابع ==

Bahmani در ‏۱۳ مهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۰۵:۴۵

2024-05-13T05:45:09Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۳ مهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۰۹:۱۵
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = ~~[[ام احمد در حدیث]] - [[ام احمد در تاریخ اسلامی]] - [[ام احمد در معارف و سیره رضوی]]~~\| پرسش مرتبط = }}		{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = امام کاظم \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = \| پرسش مرتبط = }}

	== مقدمه ==		== مقدمه ==
خط ۱۹:		خط ۱۹:

	[[روایت]] دیگری از ام [[احمد]] در طب الأئمة {{عم}} [[برادران]] [[نیشابوری]] نقل شده است<ref>طب الأئمة {{عم}}، ابن بسطام، ص۵۸.</ref>. هر چند در این روایت «أم [[محمد]]» آمده اما به نظر می‌رسد تصحیف «ام احمد» باشد چنان‌که [[مجلسی]] و دیگران «ام احمد» آورده‌اند<ref>بحار الأنوار، ج۵۹، ص۱۲۱.</ref>. این روایت درباره حجامت است و [[امام]] [[موسی بن جعفر]] {{ع}} در آن راه جلوگیری از برخی پیامدهای برآمده از حجامت را بیان کرده است.		[[روایت]] دیگری از ام [[احمد]] در طب الأئمة {{عم}} [[برادران]] [[نیشابوری]] نقل شده است<ref>طب الأئمة {{عم}}، ابن بسطام، ص۵۸.</ref>. هر چند در این روایت «أم [[محمد]]» آمده اما به نظر می‌رسد تصحیف «ام احمد» باشد چنان‌که [[مجلسی]] و دیگران «ام احمد» آورده‌اند<ref>بحار الأنوار، ج۵۹، ص۱۲۱.</ref>. این روایت درباره حجامت است و [[امام]] [[موسی بن جعفر]] {{ع}} در آن راه جلوگیری از برخی پیامدهای برآمده از حجامت را بیان کرده است.
	آن بانوی جلیل‌القدر، سه پسر داشته است به نام‌های احمد، محمد و [[حمزه]] و از دختر یا [[دختران]] ایشان اطلاعی نداریم. به دلیل بزرگی و [[شخصیت]] ممتاز فرزندش احمد، او را «ام احمد» می‌خواندند، در برخی از [[روایت‌ها]] آمده است «ام [[احمد بن موسی]]»<ref>من لا یحضره الفقیه، ج۱، ص۱۱۱؛ تهذیب الاحکام، ج۱، ص۳۶۶.</ref><ref>[[سید علی حسینی\|حسینی]]، [[مهدی کمپانی زارع\|کمپانی زارع]]، [[ام احمد - حسینی (مقاله)\|مقاله «ام احمد»]]، [[دانشنامه امام رضا ج۲ (کتاب)\|دانشنامه امام رضا ج۲]] ص ۳۴۶.</ref>		آن بانوی جلیل‌القدر، سه پسر داشته است به نام‌های احمد، محمد و [[حمزه]] و از دختر یا [[دختران]] ایشان اطلاعی نداریم. به دلیل بزرگی و [[شخصیت]] ممتاز فرزندش احمد، او را «ام احمد» می‌خواندند، در برخی از [[روایت‌ها]] آمده است «ام [[احمد بن موسی]]»<ref>من لا یحضره الفقیه، ج۱، ص۱۱۱؛ تهذیب الاحکام، ج۱، ص۳۶۶.</ref>.<ref>[[سید علی حسینی\|حسینی]]، [[مهدی کمپانی زارع\|کمپانی زارع]]، [[ام احمد - حسینی (مقاله)\|مقاله «ام احمد»]]، [[دانشنامه امام رضا ج۲ (کتاب)\|دانشنامه امام رضا ج۲]]، ص ۳۴۶.</ref>

	== منابع ==		== منابع ==
خط ۲۹:		خط ۲۹:
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

	[[رده:~~ام احمد~~]]		[[رده:امام کاظم]]
	[[رده:اصحاب امام رضا]]		[[رده:اصحاب امام رضا]]
	[[رده:اعلام]]		[[رده:اعلام]]

Wasity: جایگزینی متن - ' آن‌که ' به ' آنکه '

2022-12-18T11:47:46Z

جایگزینی متن - ' آن‌که ' به ' آنکه '

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ دسامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۵:۱۷
خط ۱۳:		خط ۱۳:
	۴. بر طبق این [[روایت]] او نخستین کسی است که پس از [[شهادت]] [[حضرت موسی بن جعفر]] {{ع}} با امام رضا {{ع}} [[بیعت]] کرده و پای بیعتش ایستاده است. در وصیت‌نامه [[امام کاظم]] {{ع}} تنها نام ام [[احمد]] از میان [[همسران]] آن حضرت برده شده، و در بخشی از آن به عنوان [[شاهد]] این وصیت‌نامه قرار داده شده است. همین مسأله به خوبی نشان‌گر جایگاه ویژه ام احمد نزد [[امام هفتم]] و [[اعتماد]] ایشان به او بوده است<ref>الکافی، ج۱، ص۳۱۷؛ مرآة العقول، ج۳، ص۳۶۳؛ شرح أصول الکافی، مازندرانی، ج۶، ص۱۸۰.</ref>. ام احمد بر طبق وصیت‌نامه‌ای که امام اختیارات اصلی [[اموال]]، [[دختران]] و همسرانش را به امام رضا {{ع}} سپرده، به طور [[قاطع]] از [[حضرت رضا]] {{ع}} در برابر کسانی که با ایشان [[مخالفت]] کرده‌اند، [[دفاع]] کرده و اشاره می‌کند که حضرت موسی بن جعفر {{ع}} پیامدهای این دفاع را برای او [[پیش‌بینی]] کرده است. بر اساس [[تفسیر]] [[علامه مجلسی]] از فقره این وصیت‌نامه که درباره ام احمد است، امام موسی بن جعفر {{ع}} امور مربوط به ام احمد را به امام رضا {{ع}} واگذار کرده است.		۴. بر طبق این [[روایت]] او نخستین کسی است که پس از [[شهادت]] [[حضرت موسی بن جعفر]] {{ع}} با امام رضا {{ع}} [[بیعت]] کرده و پای بیعتش ایستاده است. در وصیت‌نامه [[امام کاظم]] {{ع}} تنها نام ام [[احمد]] از میان [[همسران]] آن حضرت برده شده، و در بخشی از آن به عنوان [[شاهد]] این وصیت‌نامه قرار داده شده است. همین مسأله به خوبی نشان‌گر جایگاه ویژه ام احمد نزد [[امام هفتم]] و [[اعتماد]] ایشان به او بوده است<ref>الکافی، ج۱، ص۳۱۷؛ مرآة العقول، ج۳، ص۳۶۳؛ شرح أصول الکافی، مازندرانی، ج۶، ص۱۸۰.</ref>. ام احمد بر طبق وصیت‌نامه‌ای که امام اختیارات اصلی [[اموال]]، [[دختران]] و همسرانش را به امام رضا {{ع}} سپرده، به طور [[قاطع]] از [[حضرت رضا]] {{ع}} در برابر کسانی که با ایشان [[مخالفت]] کرده‌اند، [[دفاع]] کرده و اشاره می‌کند که حضرت موسی بن جعفر {{ع}} پیامدهای این دفاع را برای او [[پیش‌بینی]] کرده است. بر اساس [[تفسیر]] [[علامه مجلسی]] از فقره این وصیت‌نامه که درباره ام احمد است، امام موسی بن جعفر {{ع}} امور مربوط به ام احمد را به امام رضا {{ع}} واگذار کرده است.

	گرچه در [[تاریخ]] به طور دقیق نام کسانی که با جناب [[احمد بن موسی]] به [[شیراز]] آمدند، نیامده است، لکن از قرائن و شواهد به احتمال [[قوی]] به دست می‌آید که ام احمد همراه با فرزندش احمد، [[محمد]] و [[حمزه]] راهی [[ایران]] شد و در همان‌جا ماند و مدفون شد. درباره تاریخ [[وفات]]، چگونگی آن و چند و چون دفنش در شیراز اطلاع دقیقی در دست نداریم. آن‌چه مسلّم است، آن است که کاروان موسویان به [[رهبری]] [[احمد بن موسی]] و یارانش که گروهی از [[فرزندان]] و [[اهل بیت]] [[حضرت موسی بن جعفر]] {{ع}} با آنان بودند، راهی [[مرو]] شدند و در راه درگیری خونین میان آنان و [[حاکم]] [[شیراز]] رقم خورد و نتیجه‌اش [[شهادت]] آن بزرگوار و گروهی از یارانش و باقی‌ماندن گروهی دیگر در اطراف و اکناف شیراز شد. علت قوی‌بودن احتمال [[همراهی]] ام [[احمد]] با فرزندانش در این [[سفر]] آن است که اوّلاً بسیار بعید به نظر می‌رسد او پسرانش را در این سفر تنها گذاشته باشد، ثانیاً ~~آن‌که~~ او نخستین کسی بود که با [[حضرت رضا]] {{ع}} [[بیعت]] کرد و او [[امام هشتم]] را، [[معصوم]] و [[خلیفه رسول خدا]] و [[حجت خدا در زمین]] می‌دانست و [[مشتاق]] [[دیدار]] و [[ملاقات]] با آن [[حضرت]] بود، از این‌رو به همراه فرزندان دلاورش به [[ایران]] آمد و در شیراز به همراه کسانی مانند [[محمد]] فرزندش که از [[جنگ]] [[جان]] سالم به سر برده بود همان‌جا ماند تا روحش به [[ملکوت]] اعلی پرواز کرد و در همان‌جا مدفون شد.		گرچه در [[تاریخ]] به طور دقیق نام کسانی که با جناب [[احمد بن موسی]] به [[شیراز]] آمدند، نیامده است، لکن از قرائن و شواهد به احتمال [[قوی]] به دست می‌آید که ام احمد همراه با فرزندش احمد، [[محمد]] و [[حمزه]] راهی [[ایران]] شد و در همان‌جا ماند و مدفون شد. درباره تاریخ [[وفات]]، چگونگی آن و چند و چون دفنش در شیراز اطلاع دقیقی در دست نداریم. آن‌چه مسلّم است، آن است که کاروان موسویان به [[رهبری]] [[احمد بن موسی]] و یارانش که گروهی از [[فرزندان]] و [[اهل بیت]] [[حضرت موسی بن جعفر]] {{ع}} با آنان بودند، راهی [[مرو]] شدند و در راه درگیری خونین میان آنان و [[حاکم]] [[شیراز]] رقم خورد و نتیجه‌اش [[شهادت]] آن بزرگوار و گروهی از یارانش و باقی‌ماندن گروهی دیگر در اطراف و اکناف شیراز شد. علت قوی‌بودن احتمال [[همراهی]] ام [[احمد]] با فرزندانش در این [[سفر]] آن است که اوّلاً بسیار بعید به نظر می‌رسد او پسرانش را در این سفر تنها گذاشته باشد، ثانیاً آنکه او نخستین کسی بود که با [[حضرت رضا]] {{ع}} [[بیعت]] کرد و او [[امام هشتم]] را، [[معصوم]] و [[خلیفه رسول خدا]] و [[حجت خدا در زمین]] می‌دانست و [[مشتاق]] [[دیدار]] و [[ملاقات]] با آن [[حضرت]] بود، از این‌رو به همراه فرزندان دلاورش به [[ایران]] آمد و در شیراز به همراه کسانی مانند [[محمد]] فرزندش که از [[جنگ]] [[جان]] سالم به سر برده بود همان‌جا ماند تا روحش به [[ملکوت]] اعلی پرواز کرد و در همان‌جا مدفون شد.

	ام احمد از [[راویان احادیث]] است، گرچه آن‌چه از روایت‌های ایشان به ما رسیده است، بسیار کم بوده و محتمل است روایت‌های بیش‌تری نقل کرده باشد ولی با این‌حال در زمره [[راویان حدیث]] قرار دارد. دو [[روایت]] از ام احمد، نقل شده است، روایت اول درباره اهمیت و [[زمان]] [[غسل]] [[جمعه]] است، این روایت را محمّدون ثلاث در کتاب‌های [[الکافی]]، [[من لا یحضره الفقیه]] و التهذیب نقل کرده‌اند. و [[محدثان]] متأخر در [[منابع حدیثی]] بعدی، آن را گزارش کرده‌اند<ref>الکافی، ج۳، ص۴۲؛ من لا یحضره الفقیه، ج۱، ص۱۱۱؛ تهذیب الأحکام، ج۱، ص۳۶۶؛ کتاب الوافی، ج۶، ص۳۹۱؛ جامع أحادیث الشیعة، ج۳، ص۱۸.</ref>. بر اساس این روایت [[احمد بن محمد]] از [[حسین بن موسی بن جعفر]] از مادرش و نیز [[مادر]] احمد بن موسی (ام احمد) نقل کرده که حضرت موسی بن جعفر {{ع}} در حالی‌که آنان [[روز]] [[پنج‌شنبه]] در صحرا و عازم [[بغداد]] بوده‌اند، فرموده است امروز ([[روز]] [[پنج‌شنبه]]) [[غسل]] [[جمعه]] کنید، چون فردا که جمعه است در بغداد آب کم است. از این‌رو آن دو بانو در روز [[پنج شنبه]] غسل جمعه کردند.		ام احمد از [[راویان احادیث]] است، گرچه آن‌چه از روایت‌های ایشان به ما رسیده است، بسیار کم بوده و محتمل است روایت‌های بیش‌تری نقل کرده باشد ولی با این‌حال در زمره [[راویان حدیث]] قرار دارد. دو [[روایت]] از ام احمد، نقل شده است، روایت اول درباره اهمیت و [[زمان]] [[غسل]] [[جمعه]] است، این روایت را محمّدون ثلاث در کتاب‌های [[الکافی]]، [[من لا یحضره الفقیه]] و التهذیب نقل کرده‌اند. و [[محدثان]] متأخر در [[منابع حدیثی]] بعدی، آن را گزارش کرده‌اند<ref>الکافی، ج۳، ص۴۲؛ من لا یحضره الفقیه، ج۱، ص۱۱۱؛ تهذیب الأحکام، ج۱، ص۳۶۶؛ کتاب الوافی، ج۶، ص۳۹۱؛ جامع أحادیث الشیعة، ج۳، ص۱۸.</ref>. بر اساس این روایت [[احمد بن محمد]] از [[حسین بن موسی بن جعفر]] از مادرش و نیز [[مادر]] احمد بن موسی (ام احمد) نقل کرده که حضرت موسی بن جعفر {{ع}} در حالی‌که آنان [[روز]] [[پنج‌شنبه]] در صحرا و عازم [[بغداد]] بوده‌اند، فرموده است امروز ([[روز]] [[پنج‌شنبه]]) [[غسل]] [[جمعه]] کنید، چون فردا که جمعه است در بغداد آب کم است. از این‌رو آن دو بانو در روز [[پنج شنبه]] غسل جمعه کردند.