انتشار دین - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani: /* پانویس */

2024-04-17T09:54:55Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۷ آوریل ۲۰۲۴، ساعت ۱۳:۲۴
خط ۳۳:		خط ۳۳:
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

	[[رده:~~بررسی انطباق~~ شئون امامت]]		[[رده:شئون امامت]]

Bahmani: /* راه‌اندازی شبکه وکالت */

2024-04-17T09:54:41Z

راه‌اندازی شبکه وکالت

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۷ آوریل ۲۰۲۴، ساعت ۱۳:۲۴
خط ۲۳:		خط ۲۳:

	== راه‌اندازی شبکه وکالت ==		== راه‌اندازی شبکه وکالت ==
	بنابر شواهد [[تاریخی]] فراوان، پراکندگی جمعیتی [[مکتب]] [[تشیع]] در دوران حضور [[امامان معصوم]] {{عم}} به گونه‌ای بود که از جزیرة‌العرب و [[عراق]] فراتر رفته، به شمال افریقا (یعنی [[مصر]] و [[مغرب]]) و نیز [[ایران]]، [[ماوراء النهر]] و افغانستان کنونی رسیده بود. بی‌گمان، حضور [[شیعیان]] در چنین مناطقی، وظیفه‌ای خاص بر عهده [[امام]] [[معصوم]] گذاشته بود. از‌این‌رو از دوران [[امام صادق]] {{ع}} [[سازمان وکالت]] راه‌اندازی شد و [[امام]] {{ع}} افراد مورد [[اعتماد]] خود را به عنوان [[وکیل]] در نقاط مختلف شیعه‌نشین [[منصوب]] کردند. وکلای [[امامان]] {{عم}} افزون بر جمع‌آوری [[وجوهات شرعی]] و هدایای [[شیعیان]] و فرستادن آنها به [[مدینه]]، نقش [[تبلیغی]] و ارشادی نیز داشتند؛ چنان‌که گاه خودْ پاسخگوی پرسش‌های [[دینی]] [[شیعیان]] بودند و گاه نیز [[پرسش‌ها]] را در [[نامه]] نوشته، [[خدمت]] [[امام]] {{ع}} می‌فرستادند.<ref>برای تفصیل در‌این‌باره ر. ک: محمد رضا جباری، سازمان وکالت و نقش آن در عصر ائمه {{عم}}.</ref> نتیجه آنکه [[سازمان وکالت]] نیز به عنوان یکی از راهکارهای نشر [[دین]] در عصر [[معصومان]]، نقشی کلیدی داشته است<ref>[[محمد حسین فاریاب\|فاریاب، محمد حسین]]، [[بررسی انطباق شئون امامت در کلام امامیه بر قرآن و سنت (کتاب)\|بررسی انطباق شئون امامت در کلام امامیه بر قرآن و سنت]]، ص۳۰۰ ـ ۳۰۱.</ref>.		بنابر شواهد [[تاریخی]] فراوان، پراکندگی جمعیتی [[مکتب]] [[تشیع]] در دوران حضور [[امامان معصوم]] {{عم}} به گونه‌ای بود که از جزیرة‌العرب و [[عراق]] فراتر رفته، به شمال افریقا (یعنی [[مصر]] و [[مغرب]]) و نیز [[ایران]]، [[ماوراء النهر]] و افغانستان کنونی رسیده بود. بی‌گمان، حضور [[شیعیان]] در چنین مناطقی، وظیفه‌ای خاص بر عهده [[امام]] [[معصوم]] گذاشته بود. از‌این‌رو از دوران [[امام صادق]] {{ع}} [[سازمان وکالت]] راه‌اندازی شد و [[امام]] {{ع}} افراد مورد اعتماد خود را به عنوان [[وکیل]] در نقاط مختلف شیعه‌نشین [[منصوب]] کردند. وکلای [[امامان]] {{عم}} افزون بر جمع‌آوری وجوهات شرعی و هدایای [[شیعیان]] و فرستادن آنها به [[مدینه]]، نقش [[تبلیغی]] و ارشادی نیز داشتند؛ چنان‌که گاه خودْ پاسخگوی پرسش‌های [[دینی]] [[شیعیان]] بودند و گاه نیز [[پرسش‌ها]] را در [[نامه]] نوشته، خدمت [[امام]] {{ع}} می‌فرستادند.<ref>برای تفصیل در‌این‌باره ر. ک: محمد رضا جباری، سازمان وکالت و نقش آن در عصر ائمه {{عم}}.</ref> نتیجه آنکه [[سازمان وکالت]] نیز به عنوان یکی از راهکارهای نشر [[دین]] در عصر [[معصومان]]، نقشی کلیدی داشته است<ref>[[محمد حسین فاریاب\|فاریاب، محمد حسین]]، [[بررسی انطباق شئون امامت در کلام امامیه بر قرآن و سنت (کتاب)\|بررسی انطباق شئون امامت در کلام امامیه بر قرآن و سنت]]، ص۳۰۰ ـ ۳۰۱.</ref>.

	== منابع ==		== منابع ==

Bahmani: /* راه‌اندازی شبکه وکالت */

2024-04-17T09:54:17Z

راه‌اندازی شبکه وکالت

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۷ آوریل ۲۰۲۴، ساعت ۱۳:۲۴
خط ۲۳:		خط ۲۳:

	== راه‌اندازی شبکه وکالت ==		== راه‌اندازی شبکه وکالت ==
	بنابر شواهد [[تاریخی]] فراوان، پراکندگی جمعیتی [[مکتب]] [[تشیع]] در دوران حضور [[امامان معصوم]] {{عم}} به گونه‌ای بود که از جزیرة‌العرب و [[عراق]] فراتر رفته، به شمال افریقا (یعنی [[مصر]] و [[مغرب]]) و نیز [[ایران]]، [[ماوراء النهر]] و افغانستان کنونی رسیده بود. بی‌گمان، حضور [[شیعیان]] در چنین مناطقی، وظیفه‌ای خاص بر عهده [[امام]] [[معصوم]] گذاشته بود. از‌این‌رو از دوران [[امام صادق]] {{ع}} [[سازمان وکالت]] راه‌اندازی شد و [[امام]] {{ع}} افراد مورد [[اعتماد]] خود را به عنوان [[وکیل]] در نقاط مختلف شیعه‌نشین [[منصوب]] کردند. وکلای [[امامان]] {{عم}} افزون بر جمع‌آوری [[وجوهات شرعی]] و هدایای [[شیعیان]] و فرستادن آنها به [[مدینه]]، نقش [[تبلیغی]] و ارشادی نیز داشتند؛ چنان‌که گاه خودْ پاسخگوی پرسش‌های [[دینی]] [[شیعیان]] بودند و گاه نیز [[پرسش‌ها]] را در [[نامه]] نوشته، [[خدمت]] [[امام]] {{ع}} می‌فرستادند.<ref>برای تفصیل در‌این‌باره ر. ک: محمد رضا جباری، سازمان وکالت و نقش آن در عصر ائمه {{عم}}.</ref> نتیجه آنکه [[سازمان وکالت]] نیز به عنوان یکی از راهکارهای نشر [[دین]] در عصر [[معصومان]]، نقشی کلیدی داشته است<ref>~~ر.ک:~~ [[~~صفدر الهی راد~~\|~~الهی راد، صفدر~~]]، [[~~انسان‌شناسی~~ (کتاب)\|~~انسان‌شناسی~~]]، ~~ص ۲۹۷ الی~~ ۳۰۱.</ref>.		بنابر شواهد [[تاریخی]] فراوان، پراکندگی جمعیتی [[مکتب]] [[تشیع]] در دوران حضور [[امامان معصوم]] {{عم}} به گونه‌ای بود که از جزیرة‌العرب و [[عراق]] فراتر رفته، به شمال افریقا (یعنی [[مصر]] و [[مغرب]]) و نیز [[ایران]]، [[ماوراء النهر]] و افغانستان کنونی رسیده بود. بی‌گمان، حضور [[شیعیان]] در چنین مناطقی، وظیفه‌ای خاص بر عهده [[امام]] [[معصوم]] گذاشته بود. از‌این‌رو از دوران [[امام صادق]] {{ع}} [[سازمان وکالت]] راه‌اندازی شد و [[امام]] {{ع}} افراد مورد [[اعتماد]] خود را به عنوان [[وکیل]] در نقاط مختلف شیعه‌نشین [[منصوب]] کردند. وکلای [[امامان]] {{عم}} افزون بر جمع‌آوری [[وجوهات شرعی]] و هدایای [[شیعیان]] و فرستادن آنها به [[مدینه]]، نقش [[تبلیغی]] و ارشادی نیز داشتند؛ چنان‌که گاه خودْ پاسخگوی پرسش‌های [[دینی]] [[شیعیان]] بودند و گاه نیز [[پرسش‌ها]] را در [[نامه]] نوشته، [[خدمت]] [[امام]] {{ع}} می‌فرستادند.<ref>برای تفصیل در‌این‌باره ر. ک: محمد رضا جباری، سازمان وکالت و نقش آن در عصر ائمه {{عم}}.</ref> نتیجه آنکه [[سازمان وکالت]] نیز به عنوان یکی از راهکارهای نشر [[دین]] در عصر [[معصومان]]، نقشی کلیدی داشته است<ref>[[محمد حسین فاریاب\|فاریاب، محمد حسین]]، [[بررسی انطباق شئون امامت در کلام امامیه بر قرآن و سنت (کتاب)\|بررسی انطباق شئون امامت در کلام امامیه بر قرآن و سنت]]، ص۳۰۰ ـ ۳۰۱.</ref>.

	== منابع ==		== منابع ==

Bahmani: /* تربیت شاگردان */

2024-04-17T09:53:49Z

تربیت شاگردان

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۷ آوریل ۲۰۲۴، ساعت ۱۳:۲۳
خط ۲۰:		خط ۲۰:

	افزون بر آن، برخی غیرشیعیان نیز از وجود [[شاگردان]] پرشمار [[امامان]] [[آگاه]]، و خواستار [[گفت‌وگو]] و [[مناظره]] با ایشان بودند. برای نمونه، روزی مردی شامی [[خدمت]] [[امام صادق]] {{ع}} در [[مدینه]] رسید و مدعی شد که در برخی [[علوم]]، خبره بوده، برای [[مناظره]] با [[اصحاب امام]] آمده است.<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۱۷۱.</ref> نکته دیگر آنکه چنین نبود که [[شاگردان]] تربیت‌شده [[امامان]] همگی در یک [[دانش]] خاص تبحر داشته باشند؛ بلکه [[امامان]] {{عم}} براساس نیازهای روز و استعداد هرکدام از [[شاگردان]]، آنها را در دانشی ویژه کارآمد ساخته بودند. برای نمونه، [[ابان بن تغلب]] در زمینه [[فقه]] و [[حدیث]]، مهارتی ویژه داشت. از‌این‌رو بود که [[امام باقر]] {{ع}} ایشان را [[فرمان]] داد تا در [[مسجد]] نشسته، برای [[مردم]] [[فتوا]] دهد.<ref>احمد بن على نجاشی، رجال النجاشی، ص۱۰؛ حسن بن یوسف حلی، رجال العلامة، ص۲۱؛ شیخ طوسی، الفهرست، ص۱۰.</ref> افزون بر وی، به‌طور کلی پنج نفر به عنوان سرآمد فقهای آن دوران، مشهور بودند: زرارة بن اعين، معروف به خرّبوذ مکی، [[ابوبصیر اسدی]]، [[فضیل]] بن يسار، [[محمد بن مسلم]] و [[برید بن معاویه عجلی]].<ref>محمد بن عمر کشی، رجال الكشی، ص۲۳۸؛ محمد بن علی بن شهرآشوب مازندرانی، مناقب آل ابی طالب {{عم}}، ج۴، ص۲۱۰؛ محمد باقر مجلسی، بحار الانوار، ج۴۶، ص۳۴۵.</ref>		افزون بر آن، برخی غیرشیعیان نیز از وجود [[شاگردان]] پرشمار [[امامان]] [[آگاه]]، و خواستار [[گفت‌وگو]] و [[مناظره]] با ایشان بودند. برای نمونه، روزی مردی شامی [[خدمت]] [[امام صادق]] {{ع}} در [[مدینه]] رسید و مدعی شد که در برخی [[علوم]]، خبره بوده، برای [[مناظره]] با [[اصحاب امام]] آمده است.<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۱۷۱.</ref> نکته دیگر آنکه چنین نبود که [[شاگردان]] تربیت‌شده [[امامان]] همگی در یک [[دانش]] خاص تبحر داشته باشند؛ بلکه [[امامان]] {{عم}} براساس نیازهای روز و استعداد هرکدام از [[شاگردان]]، آنها را در دانشی ویژه کارآمد ساخته بودند. برای نمونه، [[ابان بن تغلب]] در زمینه [[فقه]] و [[حدیث]]، مهارتی ویژه داشت. از‌این‌رو بود که [[امام باقر]] {{ع}} ایشان را [[فرمان]] داد تا در [[مسجد]] نشسته، برای [[مردم]] [[فتوا]] دهد.<ref>احمد بن على نجاشی، رجال النجاشی، ص۱۰؛ حسن بن یوسف حلی، رجال العلامة، ص۲۱؛ شیخ طوسی، الفهرست، ص۱۰.</ref> افزون بر وی، به‌طور کلی پنج نفر به عنوان سرآمد فقهای آن دوران، مشهور بودند: زرارة بن اعين، معروف به خرّبوذ مکی، [[ابوبصیر اسدی]]، [[فضیل]] بن يسار، [[محمد بن مسلم]] و [[برید بن معاویه عجلی]].<ref>محمد بن عمر کشی، رجال الكشی، ص۲۳۸؛ محمد بن علی بن شهرآشوب مازندرانی، مناقب آل ابی طالب {{عم}}، ج۴، ص۲۱۰؛ محمد باقر مجلسی، بحار الانوار، ج۴۶، ص۳۴۵.</ref>
	برجسته‌ترین [[شاگرد]] [[امام]] در [[علم کلام]]، [[هشام بن حکم]] است. اگرچه [[هشام بن حکم]] در [[علوم]] [[حدیث]]، [[فقه]]، [[تفسیر]] و [[ادبیات]] نیز صاحبنظر بود، [[شهرت]] وی، بیشتر در [[علم کلام]] بود و بزرگان [[شیعه]] و [[سنی]] او را از برجسته‌ترین [[متکلمان شیعه]] دانسته‌اند؛ تا آنجا که عده‌ای بر این باورند که وی نخستین کسی بود که با [[ادله]] [[کلامی]]، به مبحث [[امامت]] توجه کرده است.<ref>عباس اقبال آشتیانی، خاندان نوبختی، ص۷۹. برای آگاهی از نظریات هشام در ابواب مختلف اعتقادی، ر. ک: سید حسین مدرسی، میراث مکتوب شیعه، ص۳۱۷؛ سید حسن صدر، تأسيس الشيعة، ص۳۶۰؛ عبدالله نعمة، هشام بن الحكم؛ علیرضا اسعدی، هشام بن حکم؛ سید احمد صفایی، هشام بن الحكم، مدافع حریم ولایت.</ref> در برخی منابع رجالی، از [[هشام بن سالم]] [[نقل]] شده است که روزی گروهی از [[یاران]] [[امام صادق]] {{ع}} در محضر ایشان نشسته بودند. مردی شامی اجازه ورود گرفت و عرض کرد که شنیده‌ام به تمام پرسش‌های [[مردم]] پاسخ می‌گویید. آمده‌ام با شما بحث و [[مناظره]] کنم. [[امام]] فرمود: در کدام موضوع؟ مرد شامی گفت: درباره کیفیت [[تلاوت قرآن]]. [[امام]] رو به [[حمران بن اعین]] کرد و فرمود: ای [[حمران]]، جواب این شخص با توست. مرد شامی عرض کرد: می‌خواهم با شما بحث کنم نه با [[حمران]]! [[امام]] فرمود: اگر [[حمران]] را محکوم کردی، مرا محکوم کرده‌ای. به همین سان، [[امام]] {{ع}}، [[ابان بن تغلب]] را به [[مناظره]] با وی در لغت و [[ادبیات]] [[مأمور]] کرد. [[زراره]] نیز در [[فقه]]، و [[مؤمن]] طاق نیز در [[کلام]] با او [[مناظره]] کردند. همچنین وقتی مرد شامی درباره [[قدرت]] [[انسان]] بر انجام یا ترک [[خیر و شر]] و [[توحید]] و [[امامت]] درخواست [[مناظره]] کرد، [[امام]] {{ع}} به ترتیب به [[حمزه]] طيار، [[هشام بن سالم]] و [[هشام بن حکم]] [[فرمان]] دادند تا با او به [[مناظره]] بپردازند و همگی با [[دلایل]] [[قاطع]] بر مرد شامی [[پیروز]] شدند. پس از آن، [[امام]] {{ع}} تبسمی کرد، از ویژگی‌های هریک از [[شاگردان]] خود سخن گفت، و آن‌گاه خود نیز سخنانی خطاب به آن مرد فرمود. شامی در پایان از [[امام]] {{ع}} خواست تا او را از [[شیعیان]] خود قرار داده، به وی [[آموزش]] دهد. [[امام صادق]] {{ع}} نیز این [[وظیفه]] را به هشام واگذار کرد و فرمود: دوست دارم این [[مرد]] [[شاگرد]] هشام باشد.<ref>محمد بن عمر کشی، رجال الكشی، ص ۲۷۵-۲۷۷.</ref> با توجه به آنچه ~~[[گذشت]]،~~ روشن می‌شود که [[سیره عملی]] [[امامان]] {{عم}} از وجود شأنی خاص به نام تربیت شاگردان برای [[تبلیغ]] [[معارف]] [[حقیقی]] [[دین]] حکایت می‌کند<ref>~~ر.ک:~~ [[~~صفدر الهی راد~~\|~~الهی راد، صفدر~~]]، [[~~انسان‌شناسی~~ (کتاب)\|~~انسان‌شناسی~~]]، ص ~~۲۹۷ الی ۳۰۱~~.</ref>.		برجسته‌ترین [[شاگرد]] [[امام]] در [[علم کلام]]، [[هشام بن حکم]] است. اگرچه [[هشام بن حکم]] در [[علوم]] [[حدیث]]، [[فقه]]، [[تفسیر]] و [[ادبیات]] نیز صاحبنظر بود، [[شهرت]] وی، بیشتر در [[علم کلام]] بود و بزرگان [[شیعه]] و [[سنی]] او را از برجسته‌ترین [[متکلمان شیعه]] دانسته‌اند؛ تا آنجا که عده‌ای بر این باورند که وی نخستین کسی بود که با [[ادله]] [[کلامی]]، به مبحث [[امامت]] توجه کرده است.<ref>عباس اقبال آشتیانی، خاندان نوبختی، ص۷۹. برای آگاهی از نظریات هشام در ابواب مختلف اعتقادی، ر. ک: سید حسین مدرسی، میراث مکتوب شیعه، ص۳۱۷؛ سید حسن صدر، تأسيس الشيعة، ص۳۶۰؛ عبدالله نعمة، هشام بن الحكم؛ علیرضا اسعدی، هشام بن حکم؛ سید احمد صفایی، هشام بن الحكم، مدافع حریم ولایت.</ref> در برخی منابع رجالی، از [[هشام بن سالم]] [[نقل]] شده است که روزی گروهی از [[یاران]] [[امام صادق]] {{ع}} در محضر ایشان نشسته بودند. مردی شامی اجازه ورود گرفت و عرض کرد که شنیده‌ام به تمام پرسش‌های [[مردم]] پاسخ می‌گویید. آمده‌ام با شما بحث و [[مناظره]] کنم. [[امام]] فرمود: در کدام موضوع؟ مرد شامی گفت: درباره کیفیت [[تلاوت قرآن]]. [[امام]] رو به [[حمران بن اعین]] کرد و فرمود: ای [[حمران]]، جواب این شخص با توست. مرد شامی عرض کرد: می‌خواهم با شما بحث کنم نه با [[حمران]]! [[امام]] فرمود: اگر [[حمران]] را محکوم کردی، مرا محکوم کرده‌ای. به همین سان، [[امام]] {{ع}}، [[ابان بن تغلب]] را به [[مناظره]] با وی در لغت و [[ادبیات]] [[مأمور]] کرد. [[زراره]] نیز در [[فقه]]، و [[مؤمن]] طاق نیز در [[کلام]] با او [[مناظره]] کردند. همچنین وقتی مرد شامی درباره [[قدرت]] [[انسان]] بر انجام یا ترک [[خیر و شر]] و [[توحید]] و [[امامت]] درخواست [[مناظره]] کرد، [[امام]] {{ع}} به ترتیب به [[حمزه]] طيار، [[هشام بن سالم]] و [[هشام بن حکم]] [[فرمان]] دادند تا با او به مناظره بپردازند و همگی با [[دلایل]] [[قاطع]] بر مرد شامی [[پیروز]] شدند. پس از آن، [[امام]] {{ع}} تبسمی کرد، از ویژگی‌های هریک از شاگردان خود سخن گفت، و آن‌گاه خود نیز سخنانی خطاب به آن مرد فرمود. شامی در پایان از [[امام]] {{ع}} خواست تا او را از [[شیعیان]] خود قرار داده، به وی [[آموزش]] دهد. [[امام صادق]] {{ع}} نیز این [[وظیفه]] را به هشام واگذار کرد و فرمود: دوست دارم این [[مرد]] [[شاگرد]] هشام باشد.<ref>محمد بن عمر کشی، رجال الكشی، ص ۲۷۵-۲۷۷.</ref> با توجه به آنچه گذشت، روشن می‌شود که [[سیره عملی]] [[امامان]] {{عم}} از وجود شأنی خاص به نام تربیت شاگردان برای [[تبلیغ]] [[معارف]] [[حقیقی]] [[دین]] حکایت می‌کند<ref>[[محمد حسین فاریاب\|فاریاب، محمد حسین]]، [[بررسی انطباق شئون امامت در کلام امامیه بر قرآن و سنت (کتاب)\|بررسی انطباق شئون امامت در کلام امامیه بر قرآن و سنت]]، ص ۲۹۸ ـ ۳۰۰.</ref>.

	== راه‌اندازی شبکه وکالت ==		== راه‌اندازی شبکه وکالت ==

Bahmani: /* شرکت در مناظرات علمی با دانشمندان ادیان مختلف */

2024-04-17T09:52:18Z

شرکت در مناظرات علمی با دانشمندان ادیان مختلف

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۷ آوریل ۲۰۲۴، ساعت ۱۳:۲۲
خط ۱۰:		خط ۱۰:

	== شرکت در مناظرات علمی با دانشمندان ادیان مختلف ==		== شرکت در مناظرات علمی با دانشمندان ادیان مختلف ==
	در [[منابع تاریخی]] و [[حدیثی]]، مناظرات فراوانی با [[دانشمندان]] [[ادیان]] مختلف ضبط شده است.<ref>ر. ک: احمد بن علی طبرسی، الاحتجاج.</ref> [[حاکمان]] وقت نیز که خودْ از [[فضل]] بالای [[علمی]] [[امامان]] {{عم}} [[آگاه]] بودند، در موارد پرشمار، پرسشگران را به آن [[ستارگان]] [[علمی]] ارجاع می‌دادند<ref>درباره این مسئله در دوران امام علی {{ع}}، ر.ک: احمد بن عبدالله طبری، ذخائر العقبی، ص۷۹-۸۲.</ref>.		در منابع تاریخی و [[حدیثی]]، مناظرات فراوانی با دانشمندان [[ادیان]] مختلف ضبط شده است.<ref>ر. ک: احمد بن علی طبرسی، الاحتجاج.</ref> [[حاکمان]] وقت نیز که خودْ از [[فضل]] بالای [[علمی]] [[امامان]] {{عم}} [[آگاه]] بودند، در موارد پرشمار، پرسشگران را به آن [[ستارگان]] [[علمی]] ارجاع می‌دادند<ref>درباره این مسئله در دوران امام علی {{ع}}، ر.ک: احمد بن عبدالله طبری، ذخائر العقبی، ص۷۹-۸۲.</ref>.

	در این میان، مناظرات [[علمی]] [[امام علی]] {{ع}} با [[دانشمندان یهود]]،<ref>ر. ک: همان.</ref> [[امام صادق]] {{ع}} با زنادقه‌ای همچون [[ابن ابی العوجاء]]،<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۷۴-۷۷.</ref> و [[امام رضا]] {{ع}} با [[دانشمندان یهود]]، [[نصارا]]، [[مجوس]]، صابئان<ref>محمد بن علی بن بابویه قمی (شیخ صدوق)، التوحيد، ص۴۱۷-۴۴۰؛ همو، عیون اخبار الرضا {{ع}}، ج۱، ص۱۶۸-۱۷۸.</ref> و... معروف است؛ چنان‌که گاه برخی از [[عالمان]] این [[ادیان]] به [[اسلام]] می‌گرویدند که می‌توان به [[مسلمان]] شدن [[عمران]] صابئی اشاره کرد.<ref>همو، التوحید، ص۴۴۰.</ref> بی‌تردید این مناظرات، گامی در راستای [[انتشار دین]] به شمار می‌رود.<ref>گفتنی است این شأن می‌تواند به عنوان یکی از زیرفصل‌های شأن مرجعیت دینی باشد؛ اما در اینجا با رویکرد تبلیغ و انتشار دین، آن را بررسی کرده‌ایم</ref><ref>[[محمد حسین فاریاب\|فاریاب، محمد حسین]]، [[بررسی انطباق شئون امامت در کلام امامیه بر قرآن و سنت (کتاب)\|بررسی انطباق شئون امامت در کلام امامیه بر قرآن و سنت]]، ص ۲۹۷.</ref>.		در این میان، مناظرات [[علمی]] [[امام علی]] {{ع}} با [[دانشمندان یهود]]،<ref>ر. ک: همان.</ref> [[امام صادق]] {{ع}} با زنادقه‌ای همچون [[ابن ابی العوجاء]]،<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۷۴-۷۷.</ref> و [[امام رضا]] {{ع}} با [[دانشمندان یهود]]، [[نصارا]]، [[مجوس]]، صابئان<ref>محمد بن علی بن بابویه قمی (شیخ صدوق)، التوحيد، ص۴۱۷-۴۴۰؛ همو، عیون اخبار الرضا {{ع}}، ج۱، ص۱۶۸-۱۷۸.</ref> و... معروف است؛ چنان‌که گاه برخی از [[عالمان]] این [[ادیان]] به [[اسلام]] می‌گرویدند که می‌توان به [[مسلمان]] شدن [[عمران]] صابئی اشاره کرد.<ref>همو، التوحید، ص۴۴۰.</ref> بی‌تردید این مناظرات، گامی در راستای [[انتشار دین]] به شمار می‌رود<ref>گفتنی است این شأن می‌تواند به عنوان یکی از زیرفصل‌های شأن مرجعیت دینی باشد؛ اما در اینجا با رویکرد تبلیغ و انتشار دین، آن را بررسی کرده‌ایم</ref>.<ref>[[محمد حسین فاریاب\|فاریاب، محمد حسین]]، [[بررسی انطباق شئون امامت در کلام امامیه بر قرآن و سنت (کتاب)\|بررسی انطباق شئون امامت در کلام امامیه بر قرآن و سنت]]، ص ۲۹۷.</ref>

	== تربیت شاگردان ==		== تربیت شاگردان ==

Bahmani: /* شرکت در مناظرات علمی با دانشمندان ادیان مختلف */

2024-04-17T09:52:00Z

شرکت در مناظرات علمی با دانشمندان ادیان مختلف

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۷ آوریل ۲۰۲۴، ساعت ۱۳:۲۲
خط ۱۲:		خط ۱۲:
	در [[منابع تاریخی]] و [[حدیثی]]، مناظرات فراوانی با [[دانشمندان]] [[ادیان]] مختلف ضبط شده است.<ref>ر. ک: احمد بن علی طبرسی، الاحتجاج.</ref> [[حاکمان]] وقت نیز که خودْ از [[فضل]] بالای [[علمی]] [[امامان]] {{عم}} [[آگاه]] بودند، در موارد پرشمار، پرسشگران را به آن [[ستارگان]] [[علمی]] ارجاع می‌دادند<ref>درباره این مسئله در دوران امام علی {{ع}}، ر.ک: احمد بن عبدالله طبری، ذخائر العقبی، ص۷۹-۸۲.</ref>.		در [[منابع تاریخی]] و [[حدیثی]]، مناظرات فراوانی با [[دانشمندان]] [[ادیان]] مختلف ضبط شده است.<ref>ر. ک: احمد بن علی طبرسی، الاحتجاج.</ref> [[حاکمان]] وقت نیز که خودْ از [[فضل]] بالای [[علمی]] [[امامان]] {{عم}} [[آگاه]] بودند، در موارد پرشمار، پرسشگران را به آن [[ستارگان]] [[علمی]] ارجاع می‌دادند<ref>درباره این مسئله در دوران امام علی {{ع}}، ر.ک: احمد بن عبدالله طبری، ذخائر العقبی، ص۷۹-۸۲.</ref>.

	در این میان، مناظرات [[علمی]] [[امام علی]] {{ع}} با [[دانشمندان یهود]]،<ref>ر. ک: همان.</ref> [[امام صادق]] {{ع}} با زنادقه‌ای همچون [[ابن ابی العوجاء]]،<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۷۴-۷۷.</ref> و [[امام رضا]] {{ع}} با [[دانشمندان یهود]]، [[نصارا]]، [[مجوس]]، صابئان<ref>محمد بن علی بن بابویه قمی (شیخ صدوق)، التوحيد، ص۴۱۷-۴۴۰؛ همو، عیون اخبار الرضا {{ع}}، ج۱، ص۱۶۸-۱۷۸.</ref> و... معروف است؛ چنان‌که گاه برخی از [[عالمان]] این [[ادیان]] به [[اسلام]] می‌گرویدند که می‌توان به [[مسلمان]] شدن [[عمران]] صابئی اشاره کرد.<ref>همو، التوحید، ص۴۴۰.</ref> بی‌تردید این مناظرات، گامی در راستای [[انتشار دین]] به شمار می‌رود.<ref>گفتنی است این شأن می‌تواند به عنوان یکی از زیرفصل‌های شأن مرجعیت دینی باشد؛ اما در اینجا با رویکرد تبلیغ و انتشار دین، آن را بررسی کرده‌ایم</ref><ref>~~ر.ک:~~ [[~~صفدر الهی راد~~\|~~الهی راد، صفدر~~]]، [[~~انسان‌شناسی~~ (کتاب)\|~~انسان‌شناسی~~]]، ص ۲۹۷ ~~الی ۳۰۱~~.</ref>.		در این میان، مناظرات [[علمی]] [[امام علی]] {{ع}} با [[دانشمندان یهود]]،<ref>ر. ک: همان.</ref> [[امام صادق]] {{ع}} با زنادقه‌ای همچون [[ابن ابی العوجاء]]،<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۷۴-۷۷.</ref> و [[امام رضا]] {{ع}} با [[دانشمندان یهود]]، [[نصارا]]، [[مجوس]]، صابئان<ref>محمد بن علی بن بابویه قمی (شیخ صدوق)، التوحيد، ص۴۱۷-۴۴۰؛ همو، عیون اخبار الرضا {{ع}}، ج۱، ص۱۶۸-۱۷۸.</ref> و... معروف است؛ چنان‌که گاه برخی از [[عالمان]] این [[ادیان]] به [[اسلام]] می‌گرویدند که می‌توان به [[مسلمان]] شدن [[عمران]] صابئی اشاره کرد.<ref>همو، التوحید، ص۴۴۰.</ref> بی‌تردید این مناظرات، گامی در راستای [[انتشار دین]] به شمار می‌رود.<ref>گفتنی است این شأن می‌تواند به عنوان یکی از زیرفصل‌های شأن مرجعیت دینی باشد؛ اما در اینجا با رویکرد تبلیغ و انتشار دین، آن را بررسی کرده‌ایم</ref><ref>[[محمد حسین فاریاب\|فاریاب، محمد حسین]]، [[بررسی انطباق شئون امامت در کلام امامیه بر قرآن و سنت (کتاب)\|بررسی انطباق شئون امامت در کلام امامیه بر قرآن و سنت]]، ص ۲۹۷.</ref>.

	== تربیت شاگردان ==		== تربیت شاگردان ==

Bahmani: /* منابع */

2024-04-17T09:51:27Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۷ آوریل ۲۰۲۴، ساعت ۱۳:۲۱
خط ۲۷:		خط ۲۷:
	== منابع ==		== منابع ==
	{{منابع}}		{{منابع}}
	# [[پرونده:457575.jpeg\|22px]] [[محمد حسین فاریاب\|فاریاب، محمد حسین]]، [[بررسی انطباق شئون امامت در کلام امامیه بر قرآن و سنت (کتاب)\|'''بررسی انطباق شئون امامت در کلام امامیه بر قرآن و سنت ~~صفحه ۲۹۷ الی ۳۰۱~~''']]		# [[پرونده:457575.jpeg\|22px]] [[محمد حسین فاریاب\|فاریاب، محمد حسین]]، [[بررسی انطباق شئون امامت در کلام امامیه بر قرآن و سنت (کتاب)\|'''بررسی انطباق شئون امامت در کلام امامیه بر قرآن و سنت''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

Bahmani در ‏۲۲ نوامبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۹:۳۵

2022-11-22T09:35:43Z

نمایش تغییرات

Bahmani: /* راه‌اندازی شبکه وکالت */

2022-11-22T09:34:13Z

راه‌اندازی شبکه وکالت

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۲ نوامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۳:۰۴
خط ۲۰:		خط ۲۰:
	برجسته‌ترین [[شاگرد]] [[امام]] در [[علم کلام]]، [[هشام بن حکم]] است. اگرچه [[هشام بن حکم]] در [[علوم]] [[حدیث]]، [[فقه]]، [[تفسیر]] و [[ادبیات]] نیز صاحبنظر بود، [[شهرت]] وی، بیشتر در [[علم کلام]] بود و بزرگان [[شیعه]] و [[سنی]] او را از برجسته‌ترین [[متکلمان شیعه]] دانسته‌اند؛ تا آنجا که عده‌ای بر این باورند که وی نخستین کسی بود که با [[ادله]] [[کلامی]]، به مبحث [[امامت]] توجه کرده است.<ref>عباس اقبال آشتیانی، خاندان نوبختی، ص۷۹. برای آگاهی از نظریات هشام در ابواب مختلف اعتقادی، ر. ک: سید حسین مدرسی، میراث مکتوب شیعه، ص۳۱۷؛ سید حسن صدر، تأسيس الشيعة، ص۳۶۰؛ عبدالله نعمة، هشام بن الحكم؛ علیرضا اسعدی، هشام بن حکم؛ سید احمد صفایی، هشام بن الحكم، مدافع حریم ولایت.</ref> در برخی منابع رجالی، از [[هشام بن سالم]] [[نقل]] شده است که روزی گروهی از [[یاران]] [[امام صادق]] {{ع}} در محضر ایشان نشسته بودند. مردی شامی اجازه ورود گرفت و عرض کرد که شنیده‌ام به تمام پرسش‌های [[مردم]] پاسخ می‌گویید. آمده‌ام با شما بحث و [[مناظره]] کنم. [[امام]] فرمود: در کدام موضوع؟ مرد شامی گفت: درباره کیفیت [[تلاوت قرآن]]. [[امام]] رو به [[حمران بن اعین]] کرد و فرمود: ای [[حمران]]، جواب این شخص با توست. مرد شامی عرض کرد: می‌خواهم با شما بحث کنم نه با [[حمران]]! [[امام]] فرمود: اگر [[حمران]] را محکوم کردی، مرا محکوم کرده‌ای. به همین سان، [[امام]] {{ع}}، [[ابان بن تغلب]] را به [[مناظره]] با وی در لغت و [[ادبیات]] [[مأمور]] کرد. [[زراره]] نیز در [[فقه]]، و [[مؤمن]] طاق نیز در [[کلام]] با او [[مناظره]] کردند. همچنین وقتی مرد شامی درباره [[قدرت]] [[انسان]] بر انجام یا ترک [[خیر و شر]] و [[توحید]] و [[امامت]] درخواست [[مناظره]] کرد، [[امام]] {{ع}} به ترتیب به [[حمزه]] طيار، [[هشام بن سالم]] و [[هشام بن حکم]] [[فرمان]] دادند تا با او به [[مناظره]] بپردازند و همگی با [[دلایل]] [[قاطع]] بر مرد شامی [[پیروز]] شدند. پس از آن، [[امام]] {{ع}} تبسمی کرد، از ویژگی‌های هریک از [[شاگردان]] خود سخن گفت، و آن‌گاه خود نیز سخنانی خطاب به آن مرد فرمود. شامی در پایان از [[امام]] {{ع}} خواست تا او را از [[شیعیان]] خود قرار داده، به وی [[آموزش]] دهد. [[امام صادق]] {{ع}} نیز این [[وظیفه]] را به هشام واگذار کرد و فرمود: دوست دارم این [[مرد]] [[شاگرد]] هشام باشد.<ref>محمد بن عمر کشی، رجال الكشی، ص ۲۷۵-۲۷۷.</ref> با توجه به آنچه [[گذشت]]، روشن می‌شود که [[سیره عملی]] [[امامان]] {{عم}} از وجود شأنی خاص به نام تربیت شاگردان برای [[تبلیغ]] [[معارف]] [[حقیقی]] [[دین]] حکایت می‌کند<ref>ر.ک: [[صفدر الهی راد\|الهی راد، صفدر]]، [[انسان‌شناسی (کتاب)\|انسان‌شناسی]]، ص ۲۹۷ الی ۳۰۱.</ref>.		برجسته‌ترین [[شاگرد]] [[امام]] در [[علم کلام]]، [[هشام بن حکم]] است. اگرچه [[هشام بن حکم]] در [[علوم]] [[حدیث]]، [[فقه]]، [[تفسیر]] و [[ادبیات]] نیز صاحبنظر بود، [[شهرت]] وی، بیشتر در [[علم کلام]] بود و بزرگان [[شیعه]] و [[سنی]] او را از برجسته‌ترین [[متکلمان شیعه]] دانسته‌اند؛ تا آنجا که عده‌ای بر این باورند که وی نخستین کسی بود که با [[ادله]] [[کلامی]]، به مبحث [[امامت]] توجه کرده است.<ref>عباس اقبال آشتیانی، خاندان نوبختی، ص۷۹. برای آگاهی از نظریات هشام در ابواب مختلف اعتقادی، ر. ک: سید حسین مدرسی، میراث مکتوب شیعه، ص۳۱۷؛ سید حسن صدر، تأسيس الشيعة، ص۳۶۰؛ عبدالله نعمة، هشام بن الحكم؛ علیرضا اسعدی، هشام بن حکم؛ سید احمد صفایی، هشام بن الحكم، مدافع حریم ولایت.</ref> در برخی منابع رجالی، از [[هشام بن سالم]] [[نقل]] شده است که روزی گروهی از [[یاران]] [[امام صادق]] {{ع}} در محضر ایشان نشسته بودند. مردی شامی اجازه ورود گرفت و عرض کرد که شنیده‌ام به تمام پرسش‌های [[مردم]] پاسخ می‌گویید. آمده‌ام با شما بحث و [[مناظره]] کنم. [[امام]] فرمود: در کدام موضوع؟ مرد شامی گفت: درباره کیفیت [[تلاوت قرآن]]. [[امام]] رو به [[حمران بن اعین]] کرد و فرمود: ای [[حمران]]، جواب این شخص با توست. مرد شامی عرض کرد: می‌خواهم با شما بحث کنم نه با [[حمران]]! [[امام]] فرمود: اگر [[حمران]] را محکوم کردی، مرا محکوم کرده‌ای. به همین سان، [[امام]] {{ع}}، [[ابان بن تغلب]] را به [[مناظره]] با وی در لغت و [[ادبیات]] [[مأمور]] کرد. [[زراره]] نیز در [[فقه]]، و [[مؤمن]] طاق نیز در [[کلام]] با او [[مناظره]] کردند. همچنین وقتی مرد شامی درباره [[قدرت]] [[انسان]] بر انجام یا ترک [[خیر و شر]] و [[توحید]] و [[امامت]] درخواست [[مناظره]] کرد، [[امام]] {{ع}} به ترتیب به [[حمزه]] طيار، [[هشام بن سالم]] و [[هشام بن حکم]] [[فرمان]] دادند تا با او به [[مناظره]] بپردازند و همگی با [[دلایل]] [[قاطع]] بر مرد شامی [[پیروز]] شدند. پس از آن، [[امام]] {{ع}} تبسمی کرد، از ویژگی‌های هریک از [[شاگردان]] خود سخن گفت، و آن‌گاه خود نیز سخنانی خطاب به آن مرد فرمود. شامی در پایان از [[امام]] {{ع}} خواست تا او را از [[شیعیان]] خود قرار داده، به وی [[آموزش]] دهد. [[امام صادق]] {{ع}} نیز این [[وظیفه]] را به هشام واگذار کرد و فرمود: دوست دارم این [[مرد]] [[شاگرد]] هشام باشد.<ref>محمد بن عمر کشی، رجال الكشی، ص ۲۷۵-۲۷۷.</ref> با توجه به آنچه [[گذشت]]، روشن می‌شود که [[سیره عملی]] [[امامان]] {{عم}} از وجود شأنی خاص به نام تربیت شاگردان برای [[تبلیغ]] [[معارف]] [[حقیقی]] [[دین]] حکایت می‌کند<ref>ر.ک: [[صفدر الهی راد\|الهی راد، صفدر]]، [[انسان‌شناسی (کتاب)\|انسان‌شناسی]]، ص ۲۹۷ الی ۳۰۱.</ref>.

	== [[راه‌اندازی شبکه وکالت]] ==		== راه‌اندازی شبکه وکالت ==
	بنابر شواهد [[تاریخی]] فراوان، پراکندگی جمعیتی [[مکتب]] [[تشیع]] در دوران حضور [[امامان معصوم]] {{عم}} به گونه‌ای بود که از جزیرة‌العرب و [[عراق]] فراتر رفته، به شمال افریقا (یعنی [[مصر]] و [[مغرب]]) و نیز [[ایران]]، [[ماوراء النهر]] و افغانستان کنونی رسیده بود. بی‌گمان، حضور [[شیعیان]] در چنین مناطقی، وظیفه‌ای خاص بر عهده [[امام]] [[معصوم]] گذاشته بود. از‌این‌رو از دوران [[امام صادق]] {{ع}} [[سازمان وکالت]] راه‌اندازی شد و [[امام]] {{ع}} افراد مورد [[اعتماد]] خود را به عنوان [[وکیل]] در نقاط مختلف شیعه‌نشین [[منصوب]] کردند. وکلای [[امامان]] {{عم}} افزون بر جمع‌آوری [[وجوهات شرعی]] و هدایای [[شیعیان]] و فرستادن آنها به [[مدینه]]، نقش [[تبلیغی]] و ارشادی نیز داشتند؛ چنان‌که گاه خودْ پاسخگوی پرسش‌های [[دینی]] [[شیعیان]] بودند و گاه نیز [[پرسش‌ها]] را در [[نامه]] نوشته، [[خدمت]] [[امام]] {{ع}} می‌فرستادند.<ref>برای تفصیل در‌این‌باره ر. ک: محمد رضا جباری، سازمان وکالت و نقش آن در عصر ائمه {{عم}}.</ref> نتیجه آنکه [[سازمان وکالت]] نیز به عنوان یکی از راهکارهای نشر [[دین]] در عصر [[معصومان]]، نقشی کلیدی داشته است.<ref>ر. ک. [[صفدر الهی راد\|الهی راد، صفدر]]، [[انسان‌شناسی (کتاب)\|انسان‌شناسی]]، ص ۲۹۷ الی ۳۰۱.</ref>		بنابر شواهد [[تاریخی]] فراوان، پراکندگی جمعیتی [[مکتب]] [[تشیع]] در دوران حضور [[امامان معصوم]] {{عم}} به گونه‌ای بود که از جزیرة‌العرب و [[عراق]] فراتر رفته، به شمال افریقا (یعنی [[مصر]] و [[مغرب]]) و نیز [[ایران]]، [[ماوراء النهر]] و افغانستان کنونی رسیده بود. بی‌گمان، حضور [[شیعیان]] در چنین مناطقی، وظیفه‌ای خاص بر عهده [[امام]] [[معصوم]] گذاشته بود. از‌این‌رو از دوران [[امام صادق]] {{ع}} [[سازمان وکالت]] راه‌اندازی شد و [[امام]] {{ع}} افراد مورد [[اعتماد]] خود را به عنوان [[وکیل]] در نقاط مختلف شیعه‌نشین [[منصوب]] کردند. وکلای [[امامان]] {{عم}} افزون بر جمع‌آوری [[وجوهات شرعی]] و هدایای [[شیعیان]] و فرستادن آنها به [[مدینه]]، نقش [[تبلیغی]] و ارشادی نیز داشتند؛ چنان‌که گاه خودْ پاسخگوی پرسش‌های [[دینی]] [[شیعیان]] بودند و گاه نیز [[پرسش‌ها]] را در [[نامه]] نوشته، [[خدمت]] [[امام]] {{ع}} می‌فرستادند.<ref>برای تفصیل در‌این‌باره ر. ک: محمد رضا جباری، سازمان وکالت و نقش آن در عصر ائمه {{عم}}.</ref> نتیجه آنکه [[سازمان وکالت]] نیز به عنوان یکی از راهکارهای نشر [[دین]] در عصر [[معصومان]]، نقشی کلیدی داشته است.<ref>ر. ک. [[صفدر الهی راد\|الهی راد، صفدر]]، [[انسان‌شناسی (کتاب)\|انسان‌شناسی]]، ص ۲۹۷ الی ۳۰۱.</ref>

Bahmani: /* شرکت در مناظرات علمی با دانشمندان ادیان مختلف */

2022-11-22T09:33:53Z

شرکت در مناظرات علمی با دانشمندان ادیان مختلف

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۲ نوامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۳:۰۳
خط ۱۰:		خط ۱۰:
	[[دین اسلام]] افزون بر آنکه [[خاتم ادیان]] است، [[دینی]] جهانی نیز به شمار می‌رود. بر همین اساس بود که [[پیامبر اسلام]] {{صل}} در راستای [[جهانی بودن اسلام]]، در رساندن [[پیام اسلام]] به کشورهای [[همسایه]] [[جامعه اسلامی]] می‌کوشید<ref>به گفته برخی محققان، حضرت رسول {{صل}} ۳۱ نامه به فرمانروایان ممالک همسایه نوشته است (ر. ک: على احمدی میانجی، مکاتیب الرسول {{صل}}، ج۲، ص۳۱۵-۵۰۹).</ref> و نیز ازهمین‌روست که [[جهاد ابتدایی]] [[مشروعیت]] پیدا می‌کند. [[بدیهی]] است [[امامان]] {{عم}} نیز که [[جانشینان راستین]] [[پیامبر خاتم\|پیامبر گرامی اسلام]] {{صل}} به شمار می‌روند، این مهم را وجهه [[همت]] خود قرار دهند. فارغ از شیوه‌های متنوع [[امامان]] در راستای انجام این [[وظیفه]]، اصل آن امری ضروری است. از سوی دیگر، در خود [[جامعه اسلامی]] نیز مکاتب و [[مذاهب]] التقاطی فراوانی وجود داشته و دارند. [[امام]] {{ع}} اگر در موطنی خاص اقامت گزیده است، برای [[اصلاح]] تدين [[مسلمانان]] نیز وظایفی خاص دارد. [[سیره عملی]] [[معصومان]] {{عم}} نشان از تحقق این [[وظیفه]] دارد که به چند نمونه اشاره می‌کنیم:<ref>ر. ک. [[صفدر الهی راد\|الهی راد، صفدر]]، [[انسان‌شناسی (کتاب)\|انسان‌شناسی]]، ص ۲۹۷ الی ۳۰۱.</ref>		[[دین اسلام]] افزون بر آنکه [[خاتم ادیان]] است، [[دینی]] جهانی نیز به شمار می‌رود. بر همین اساس بود که [[پیامبر اسلام]] {{صل}} در راستای [[جهانی بودن اسلام]]، در رساندن [[پیام اسلام]] به کشورهای [[همسایه]] [[جامعه اسلامی]] می‌کوشید<ref>به گفته برخی محققان، حضرت رسول {{صل}} ۳۱ نامه به فرمانروایان ممالک همسایه نوشته است (ر. ک: على احمدی میانجی، مکاتیب الرسول {{صل}}، ج۲، ص۳۱۵-۵۰۹).</ref> و نیز ازهمین‌روست که [[جهاد ابتدایی]] [[مشروعیت]] پیدا می‌کند. [[بدیهی]] است [[امامان]] {{عم}} نیز که [[جانشینان راستین]] [[پیامبر خاتم\|پیامبر گرامی اسلام]] {{صل}} به شمار می‌روند، این مهم را وجهه [[همت]] خود قرار دهند. فارغ از شیوه‌های متنوع [[امامان]] در راستای انجام این [[وظیفه]]، اصل آن امری ضروری است. از سوی دیگر، در خود [[جامعه اسلامی]] نیز مکاتب و [[مذاهب]] التقاطی فراوانی وجود داشته و دارند. [[امام]] {{ع}} اگر در موطنی خاص اقامت گزیده است، برای [[اصلاح]] تدين [[مسلمانان]] نیز وظایفی خاص دارد. [[سیره عملی]] [[معصومان]] {{عم}} نشان از تحقق این [[وظیفه]] دارد که به چند نمونه اشاره می‌کنیم:<ref>ر. ک. [[صفدر الهی راد\|الهی راد، صفدر]]، [[انسان‌شناسی (کتاب)\|انسان‌شناسی]]، ص ۲۹۷ الی ۳۰۱.</ref>

	== [[شرکت در مناظرات علمی با دانشمندان ادیان مختلف]] ==		== شرکت در مناظرات علمی با دانشمندان ادیان مختلف ==
	در [[منابع تاریخی]] و [[حدیثی]]، مناظرات فراوانی با [[دانشمندان]] [[ادیان]] مختلف ضبط شده است.<ref>ر. ک: احمد بن علی طبرسی، الاحتجاج.</ref> [[حاکمان]] وقت نیز که خودْ از [[فضل]] بالای [[علمی]] [[امامان]] {{عم}} [[آگاه]] بودند، در موارد پرشمار، پرسشگران را به آن [[ستارگان]] [[علمی]] ارجاع می‌دادند.<ref>درباره این مسئله در دوران امام علی {{ع}}، ر. ک: احمد بن عبدالله طبری، ذخائر العقبی، ص۷۹-۸۲.</ref>		در [[منابع تاریخی]] و [[حدیثی]]، مناظرات فراوانی با [[دانشمندان]] [[ادیان]] مختلف ضبط شده است.<ref>ر. ک: احمد بن علی طبرسی، الاحتجاج.</ref> [[حاکمان]] وقت نیز که خودْ از [[فضل]] بالای [[علمی]] [[امامان]] {{عم}} [[آگاه]] بودند، در موارد پرشمار، پرسشگران را به آن [[ستارگان]] [[علمی]] ارجاع می‌دادند.<ref>درباره این مسئله در دوران امام علی {{ع}}، ر. ک: احمد بن عبدالله طبری، ذخائر العقبی، ص۷۹-۸۲.</ref>
	در این میان، مناظرات [[علمی]] [[امام علی]] {{ع}} با [[دانشمندان یهود]]،<ref>ر. ک: همان.</ref> [[امام صادق]] {{ع}} با زنادقه‌ای همچون [[ابن ابی العوجاء]]،<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۷۴-۷۷.</ref> و [[امام رضا]] {{ع}} با [[دانشمندان یهود]]، [[نصارا]]، [[مجوس]]، صابئان<ref>محمد بن علی بن بابویه قمی (شیخ صدوق)، التوحيد، ص۴۱۷-۴۴۰؛ همو، عیون اخبار الرضا {{ع}}، ج۱، ص۱۶۸-۱۷۸.</ref> و... معروف است؛ چنان‌که گاه برخی از [[عالمان]] این [[ادیان]] به [[اسلام]] می‌گرویدند که می‌توان به [[مسلمان]] شدن [[عمران]] صابئی اشاره کرد.<ref>همو، التوحید، ص۴۴۰.</ref> بی‌تردید این مناظرات، گامی در راستای [[انتشار دین]] به شمار می‌رود.<ref>گفتنی است این شأن می‌تواند به عنوان یکی از زیرفصل‌های شأن مرجعیت دینی باشد؛ اما در اینجا با رویکرد تبلیغ و انتشار دین، آن را بررسی کرده‌ایم.</ref><ref>ر. ک. [[صفدر الهی راد\|الهی راد، صفدر]]، [[انسان‌شناسی (کتاب)\|انسان‌شناسی]]، ص ۲۹۷ الی ۳۰۱.</ref>		در این میان، مناظرات [[علمی]] [[امام علی]] {{ع}} با [[دانشمندان یهود]]،<ref>ر. ک: همان.</ref> [[امام صادق]] {{ع}} با زنادقه‌ای همچون [[ابن ابی العوجاء]]،<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۷۴-۷۷.</ref> و [[امام رضا]] {{ع}} با [[دانشمندان یهود]]، [[نصارا]]، [[مجوس]]، صابئان<ref>محمد بن علی بن بابویه قمی (شیخ صدوق)، التوحيد، ص۴۱۷-۴۴۰؛ همو، عیون اخبار الرضا {{ع}}، ج۱، ص۱۶۸-۱۷۸.</ref> و... معروف است؛ چنان‌که گاه برخی از [[عالمان]] این [[ادیان]] به [[اسلام]] می‌گرویدند که می‌توان به [[مسلمان]] شدن [[عمران]] صابئی اشاره کرد.<ref>همو، التوحید، ص۴۴۰.</ref> بی‌تردید این مناظرات، گامی در راستای [[انتشار دین]] به شمار می‌رود.<ref>گفتنی است این شأن می‌تواند به عنوان یکی از زیرفصل‌های شأن مرجعیت دینی باشد؛ اما در اینجا با رویکرد تبلیغ و انتشار دین، آن را بررسی کرده‌ایم.</ref><ref>ر. ک. [[صفدر الهی راد\|الهی راد، صفدر]]، [[انسان‌شناسی (کتاب)\|انسان‌شناسی]]، ص ۲۹۷ الی ۳۰۱.</ref>