انتقادپذیری - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani: /* مقدمه */

2025-05-18T08:11:57Z

مقدمه

نمایش تغییرات

Bahmani: /* مقدمه */

2025-05-18T08:09:02Z

مقدمه

نمایش تغییرات

Jaafari در ‏۶ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۲۵

2025-04-06T08:25:26Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۶ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۵۵
خط ۲:		خط ۲:
	\| موضوع مرتبط =		\| موضوع مرتبط =
	\| عنوان مدخل =		\| عنوان مدخل =
	\| مداخل مرتبط = [[انتقادپذیری در معارف و سیره علوی]] - [[انتقادپذیری در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]		\| مداخل مرتبط = [[انتقادپذیری در معارف و سیره علوی]] - [[انتقادپذیری در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]] - [[انتقادپذیری در سبک زندگی اسلامی]]
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}
خط ۲۶:		خط ۲۶:

	باز بودن فضای نقد و انتقاد از برنامه‌ها و امور جاری در [[جامعه اسلامی]]، خود را در امور مختلف [[سیاسی]]- [[اجتماعی]] نشان می‌دهد و امری است پذیرفته. نبود [[آزادی]] برای [[جوامع]] استبدادی است نه [[حاکمیت اسلامی]] که هیچ نسبتی با [[استبداد]] ندارد، به تعبیر «آمارتیا سن»، [[قحطی]] ویژه کشورهای سلطنتی کهن، جوامع استبدادی جدید، دیوان‌سالاری‌های نوین استبدادی، [[اقتصاد]] [[استعماری]] تحت [[سلطه]] امپریالیست‌های شمال، [[رهبران]] [[مستبد]] و نظام‌های تک حزبی است که غیرقابل [[تحمل]] است. قحطی هرگز در کشوری مستقل، در کشوری که مرتباً در آن [[انتخابات]] انجام می‌شود، در کشوری که دارای [[احزاب]] [[مخالف]] است که می‌توانند علناً انتقاد کنند و اجازه می‌دهند که روزنامه‌ها آزادانه گزارش دهند و [[منطق]] سیاست‌های [[دولت]] را فارغ از سانسور گسترده زیر سؤال ببرند، [[مشاهده]] نشده است<ref>آمارتیا سن، توسعه یعنی آزادی، ص۲۸۰.</ref><ref>[[سید کاظم سیدباقری\|سیدباقری، سید کاظم]]، [[آزادی سیاسی از منظر قرآن کریم (کتاب)\|آزادی سیاسی از منظر قرآن کریم]]، ص ۱۸۰.</ref>		باز بودن فضای نقد و انتقاد از برنامه‌ها و امور جاری در [[جامعه اسلامی]]، خود را در امور مختلف [[سیاسی]]- [[اجتماعی]] نشان می‌دهد و امری است پذیرفته. نبود [[آزادی]] برای [[جوامع]] استبدادی است نه [[حاکمیت اسلامی]] که هیچ نسبتی با [[استبداد]] ندارد، به تعبیر «آمارتیا سن»، [[قحطی]] ویژه کشورهای سلطنتی کهن، جوامع استبدادی جدید، دیوان‌سالاری‌های نوین استبدادی، [[اقتصاد]] [[استعماری]] تحت [[سلطه]] امپریالیست‌های شمال، [[رهبران]] [[مستبد]] و نظام‌های تک حزبی است که غیرقابل [[تحمل]] است. قحطی هرگز در کشوری مستقل، در کشوری که مرتباً در آن [[انتخابات]] انجام می‌شود، در کشوری که دارای [[احزاب]] [[مخالف]] است که می‌توانند علناً انتقاد کنند و اجازه می‌دهند که روزنامه‌ها آزادانه گزارش دهند و [[منطق]] سیاست‌های [[دولت]] را فارغ از سانسور گسترده زیر سؤال ببرند، [[مشاهده]] نشده است<ref>آمارتیا سن، توسعه یعنی آزادی، ص۲۸۰.</ref><ref>[[سید کاظم سیدباقری\|سیدباقری، سید کاظم]]، [[آزادی سیاسی از منظر قرآن کریم (کتاب)\|آزادی سیاسی از منظر قرآن کریم]]، ص ۱۸۰.</ref>
	~~==انتقادپذیری==~~
	یکی از [[سجایای اخلاقی]]، پذیرش [[تذکر]] یا [[انتقاد]] دیگران است. اگرچه ممکن است انتقاد با [[بدگویی]] درآمیزد، اما [[انسان]] [[آزاده]] آن را پلی برای رفع نقایص خود یا گروه وابسته به خود می‌سازد. هرچه یک فرد یا یک [[جامعه]] از [[خوی]] [[استبدادی]] و از [[خودمحوری]] دورتر باشد، راحت‌تر انتقاد از عملکرد خویش را می‌‌پذیرد.
	[[امام علی]]{{ع}} در [[خطبه ۲۱۶]] [[نهج‌البلاغه]] می‌‌فرمایند: «درباره من اینطور [[فکر]] نکنید که اگر مراعات حقی را به من گوشزد کنید برایم گران است و [[احساس]] سنگینی می‌کنم، یا دربند آنم که مرا بزرگ شمارید؛ زیرا کسی که شنیدن سخن [[حق]] یا عرضه شدن [[عدالت]] بر او سخت باشد، عمل کردن بدان برایش مشکل‌تر خواهد بود. بنابراین از گفتن سخن حق یا اظهارنظر عادلانه [[پرهیز]] نکنید. من خود را [[برتر]] از آنکه [[اشتباه]] کنم نمی‌دانم و خود را [[مصون از خطا]] نمی‌بینم، مگر آنکه [[خداوند]] حفظم کند».<ref>[[محمد دشتی نیشابوری\|دشتی نیشابوری، محمد]]، [[سبک زندگی - نیشابوری (کتاب)\|سبک زندگی]]، ص ۸۵</ref>

	== منابع ==		== منابع ==
	{{منابع}}		{{منابع}}
	# [[پرونده: 1100733.jpg\|22px]] [[سید کاظم سیدباقری\|سیدباقری، سید کاظم]]، [[آزادی سیاسی از منظر قرآن کریم (کتاب)\|'''آزادی سیاسی از منظر قرآن کریم''']]		# [[پرونده: 1100733.jpg\|22px]] [[سید کاظم سیدباقری\|سیدباقری، سید کاظم]]، [[آزادی سیاسی از منظر قرآن کریم (کتاب)\|'''آزادی سیاسی از منظر قرآن کریم''']]
	~~# [[پرونده:IM010759.jpg\|22px]] [[محمد دشتی نیشابوری\|دشتی نیشابوری، محمد]]، [[سبک زندگی - نیشابوری (کتاب)\|'''سبک زندگی''']]~~
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

Wasity در ‏۶ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۱۵

2025-04-06T08:15:23Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۶ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۴۵
خط ۲۶:		خط ۲۶:

	باز بودن فضای نقد و انتقاد از برنامه‌ها و امور جاری در [[جامعه اسلامی]]، خود را در امور مختلف [[سیاسی]]- [[اجتماعی]] نشان می‌دهد و امری است پذیرفته. نبود [[آزادی]] برای [[جوامع]] استبدادی است نه [[حاکمیت اسلامی]] که هیچ نسبتی با [[استبداد]] ندارد، به تعبیر «آمارتیا سن»، [[قحطی]] ویژه کشورهای سلطنتی کهن، جوامع استبدادی جدید، دیوان‌سالاری‌های نوین استبدادی، [[اقتصاد]] [[استعماری]] تحت [[سلطه]] امپریالیست‌های شمال، [[رهبران]] [[مستبد]] و نظام‌های تک حزبی است که غیرقابل [[تحمل]] است. قحطی هرگز در کشوری مستقل، در کشوری که مرتباً در آن [[انتخابات]] انجام می‌شود، در کشوری که دارای [[احزاب]] [[مخالف]] است که می‌توانند علناً انتقاد کنند و اجازه می‌دهند که روزنامه‌ها آزادانه گزارش دهند و [[منطق]] سیاست‌های [[دولت]] را فارغ از سانسور گسترده زیر سؤال ببرند، [[مشاهده]] نشده است<ref>آمارتیا سن، توسعه یعنی آزادی، ص۲۸۰.</ref><ref>[[سید کاظم سیدباقری\|سیدباقری، سید کاظم]]، [[آزادی سیاسی از منظر قرآن کریم (کتاب)\|آزادی سیاسی از منظر قرآن کریم]]، ص ۱۸۰.</ref>		باز بودن فضای نقد و انتقاد از برنامه‌ها و امور جاری در [[جامعه اسلامی]]، خود را در امور مختلف [[سیاسی]]- [[اجتماعی]] نشان می‌دهد و امری است پذیرفته. نبود [[آزادی]] برای [[جوامع]] استبدادی است نه [[حاکمیت اسلامی]] که هیچ نسبتی با [[استبداد]] ندارد، به تعبیر «آمارتیا سن»، [[قحطی]] ویژه کشورهای سلطنتی کهن، جوامع استبدادی جدید، دیوان‌سالاری‌های نوین استبدادی، [[اقتصاد]] [[استعماری]] تحت [[سلطه]] امپریالیست‌های شمال، [[رهبران]] [[مستبد]] و نظام‌های تک حزبی است که غیرقابل [[تحمل]] است. قحطی هرگز در کشوری مستقل، در کشوری که مرتباً در آن [[انتخابات]] انجام می‌شود، در کشوری که دارای [[احزاب]] [[مخالف]] است که می‌توانند علناً انتقاد کنند و اجازه می‌دهند که روزنامه‌ها آزادانه گزارش دهند و [[منطق]] سیاست‌های [[دولت]] را فارغ از سانسور گسترده زیر سؤال ببرند، [[مشاهده]] نشده است<ref>آمارتیا سن، توسعه یعنی آزادی، ص۲۸۰.</ref><ref>[[سید کاظم سیدباقری\|سیدباقری، سید کاظم]]، [[آزادی سیاسی از منظر قرآن کریم (کتاب)\|آزادی سیاسی از منظر قرآن کریم]]، ص ۱۸۰.</ref>
			==انتقادپذیری==
	یکی از [[سجایای اخلاقی]]، پذیرش [[تذکر]] یا [[انتقاد]] دیگران است. اگرچه ممکن است انتقاد با [[بدگویی]] درآمیزد، اما [[انسان]] [[آزاده]] آن را پلی برای رفع نقایص خود یا گروه وابسته به خود می‌سازد. هرچه یک فرد یا یک [[جامعه]] از [[خوی]] [[استبدادی]] و از [[خودمحوری]] دورتر باشد، راحت‌تر انتقاد از عملکرد خویش را می‌‌پذیرد.		یکی از [[سجایای اخلاقی]]، پذیرش [[تذکر]] یا [[انتقاد]] دیگران است. اگرچه ممکن است انتقاد با [[بدگویی]] درآمیزد، اما [[انسان]] [[آزاده]] آن را پلی برای رفع نقایص خود یا گروه وابسته به خود می‌سازد. هرچه یک فرد یا یک [[جامعه]] از [[خوی]] [[استبدادی]] و از [[خودمحوری]] دورتر باشد، راحت‌تر انتقاد از عملکرد خویش را می‌‌پذیرد.
	[[امام علی]]{{ع}} در [[خطبه ۲۱۶]] [[نهج‌البلاغه]] می‌‌فرمایند: «درباره من اینطور [[فکر]] نکنید که اگر مراعات حقی را به من گوشزد کنید برایم گران است و [[احساس]] سنگینی می‌کنم، یا دربند آنم که مرا بزرگ شمارید؛ زیرا کسی که شنیدن سخن [[حق]] یا عرضه شدن [[عدالت]] بر او سخت باشد، عمل کردن بدان برایش مشکل‌تر خواهد بود. بنابراین از گفتن سخن حق یا اظهارنظر عادلانه [[پرهیز]] نکنید. من خود را [[برتر]] از آنکه [[اشتباه]] کنم نمی‌دانم و خود را [[مصون از خطا]] نمی‌بینم، مگر آنکه [[خداوند]] حفظم کند».<ref>[[محمد دشتی نیشابوری\|دشتی نیشابوری، محمد]]، [[سبک زندگی - نیشابوری (کتاب)\|سبک زندگی]]، ص ۸۵</ref>		[[امام علی]]{{ع}} در [[خطبه ۲۱۶]] [[نهج‌البلاغه]] می‌‌فرمایند: «درباره من اینطور [[فکر]] نکنید که اگر مراعات حقی را به من گوشزد کنید برایم گران است و [[احساس]] سنگینی می‌کنم، یا دربند آنم که مرا بزرگ شمارید؛ زیرا کسی که شنیدن سخن [[حق]] یا عرضه شدن [[عدالت]] بر او سخت باشد، عمل کردن بدان برایش مشکل‌تر خواهد بود. بنابراین از گفتن سخن حق یا اظهارنظر عادلانه [[پرهیز]] نکنید. من خود را [[برتر]] از آنکه [[اشتباه]] کنم نمی‌دانم و خود را [[مصون از خطا]] نمی‌بینم، مگر آنکه [[خداوند]] حفظم کند».<ref>[[محمد دشتی نیشابوری\|دشتی نیشابوری، محمد]]، [[سبک زندگی - نیشابوری (کتاب)\|سبک زندگی]]، ص ۸۵</ref>

Jaafari: /* منابع */

2025-04-06T07:30:38Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۶ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۰۰
خط ۲۶:		خط ۲۶:

	باز بودن فضای نقد و انتقاد از برنامه‌ها و امور جاری در [[جامعه اسلامی]]، خود را در امور مختلف [[سیاسی]]- [[اجتماعی]] نشان می‌دهد و امری است پذیرفته. نبود [[آزادی]] برای [[جوامع]] استبدادی است نه [[حاکمیت اسلامی]] که هیچ نسبتی با [[استبداد]] ندارد، به تعبیر «آمارتیا سن»، [[قحطی]] ویژه کشورهای سلطنتی کهن، جوامع استبدادی جدید، دیوان‌سالاری‌های نوین استبدادی، [[اقتصاد]] [[استعماری]] تحت [[سلطه]] امپریالیست‌های شمال، [[رهبران]] [[مستبد]] و نظام‌های تک حزبی است که غیرقابل [[تحمل]] است. قحطی هرگز در کشوری مستقل، در کشوری که مرتباً در آن [[انتخابات]] انجام می‌شود، در کشوری که دارای [[احزاب]] [[مخالف]] است که می‌توانند علناً انتقاد کنند و اجازه می‌دهند که روزنامه‌ها آزادانه گزارش دهند و [[منطق]] سیاست‌های [[دولت]] را فارغ از سانسور گسترده زیر سؤال ببرند، [[مشاهده]] نشده است<ref>آمارتیا سن، توسعه یعنی آزادی، ص۲۸۰.</ref><ref>[[سید کاظم سیدباقری\|سیدباقری، سید کاظم]]، [[آزادی سیاسی از منظر قرآن کریم (کتاب)\|آزادی سیاسی از منظر قرآن کریم]]، ص ۱۸۰.</ref>		باز بودن فضای نقد و انتقاد از برنامه‌ها و امور جاری در [[جامعه اسلامی]]، خود را در امور مختلف [[سیاسی]]- [[اجتماعی]] نشان می‌دهد و امری است پذیرفته. نبود [[آزادی]] برای [[جوامع]] استبدادی است نه [[حاکمیت اسلامی]] که هیچ نسبتی با [[استبداد]] ندارد، به تعبیر «آمارتیا سن»، [[قحطی]] ویژه کشورهای سلطنتی کهن، جوامع استبدادی جدید، دیوان‌سالاری‌های نوین استبدادی، [[اقتصاد]] [[استعماری]] تحت [[سلطه]] امپریالیست‌های شمال، [[رهبران]] [[مستبد]] و نظام‌های تک حزبی است که غیرقابل [[تحمل]] است. قحطی هرگز در کشوری مستقل، در کشوری که مرتباً در آن [[انتخابات]] انجام می‌شود، در کشوری که دارای [[احزاب]] [[مخالف]] است که می‌توانند علناً انتقاد کنند و اجازه می‌دهند که روزنامه‌ها آزادانه گزارش دهند و [[منطق]] سیاست‌های [[دولت]] را فارغ از سانسور گسترده زیر سؤال ببرند، [[مشاهده]] نشده است<ref>آمارتیا سن، توسعه یعنی آزادی، ص۲۸۰.</ref><ref>[[سید کاظم سیدباقری\|سیدباقری، سید کاظم]]، [[آزادی سیاسی از منظر قرآن کریم (کتاب)\|آزادی سیاسی از منظر قرآن کریم]]، ص ۱۸۰.</ref>

			یکی از [[سجایای اخلاقی]]، پذیرش [[تذکر]] یا [[انتقاد]] دیگران است. اگرچه ممکن است انتقاد با [[بدگویی]] درآمیزد، اما [[انسان]] [[آزاده]] آن را پلی برای رفع نقایص خود یا گروه وابسته به خود می‌سازد. هرچه یک فرد یا یک [[جامعه]] از [[خوی]] [[استبدادی]] و از [[خودمحوری]] دورتر باشد، راحت‌تر انتقاد از عملکرد خویش را می‌‌پذیرد.
			[[امام علی]]{{ع}} در [[خطبه ۲۱۶]] [[نهج‌البلاغه]] می‌‌فرمایند: «درباره من اینطور [[فکر]] نکنید که اگر مراعات حقی را به من گوشزد کنید برایم گران است و [[احساس]] سنگینی می‌کنم، یا دربند آنم که مرا بزرگ شمارید؛ زیرا کسی که شنیدن سخن [[حق]] یا عرضه شدن [[عدالت]] بر او سخت باشد، عمل کردن بدان برایش مشکل‌تر خواهد بود. بنابراین از گفتن سخن حق یا اظهارنظر عادلانه [[پرهیز]] نکنید. من خود را [[برتر]] از آنکه [[اشتباه]] کنم نمی‌دانم و خود را [[مصون از خطا]] نمی‌بینم، مگر آنکه [[خداوند]] حفظم کند».<ref>[[محمد دشتی نیشابوری\|دشتی نیشابوری، محمد]]، [[سبک زندگی - نیشابوری (کتاب)\|سبک زندگی]]، ص ۸۵</ref>

	== منابع ==		== منابع ==
	{{منابع}}		{{منابع}}
	# [[پرونده: 1100733.jpg\|22px]] [[سید کاظم سیدباقری\|سیدباقری، سید کاظم]]، [[آزادی سیاسی از منظر قرآن کریم (کتاب)\|'''آزادی سیاسی از منظر قرآن کریم''']]		# [[پرونده: 1100733.jpg\|22px]] [[سید کاظم سیدباقری\|سیدباقری، سید کاظم]]، [[آزادی سیاسی از منظر قرآن کریم (کتاب)\|'''آزادی سیاسی از منظر قرآن کریم''']]
			# [[پرونده:IM010759.jpg\|22px]] [[محمد دشتی نیشابوری\|دشتی نیشابوری، محمد]]، [[سبک زندگی - نیشابوری (کتاب)\|'''سبک زندگی''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

Bahmani: /* پانویس */

2024-03-12T05:52:02Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۲ مارس ۲۰۲۴، ساعت ۰۹:۲۲
خط ۳۵:		خط ۳۵:
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

	[[رده:~~انتقادپذیری~~]]		[[رده:اصطلاحات سیاسی]]
	[[رده:مدخل‌های در انتظار تلخیص]]		[[رده:مدخل‌های در انتظار تلخیص]]

Bahmani در ‏۲۴ ژانویهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۰۸:۲۸

2023-01-24T08:28:33Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ ژانویهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۱:۵۸
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط = ~~انتقادپذیری~~		\| موضوع مرتبط =
	\| عنوان مدخل = ~~انتقادپذیری~~		\| عنوان مدخل =
	\| مداخل مرتبط = ~~[[انتقادپذیری در قرآن]] - [[انتقادپذیری در حدیث]] - [[انتقادپذیری در تاریخ اسلامی]] -~~ [[انتقادپذیری در معارف و سیره علوی]] - [[انتقادپذیری در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]		\| مداخل مرتبط = [[انتقادپذیری در معارف و سیره علوی]] - [[انتقادپذیری در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}

Bahmani: /* پانویس */

2023-01-23T08:17:29Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۳ ژانویهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۱:۴۷
خط ۳۶:		خط ۳۶:

	[[رده:انتقادپذیری]]		[[رده:انتقادپذیری]]
			[[رده:مدخل‌های در انتظار تلخیص]]

Wasity: جایگزینی متن - 'وصف' به 'وصف'

2022-09-09T16:17:53Z

جایگزینی متن - 'وصف' به 'وصف'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۹ سپتامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۹:۴۷
خط ۱۷:		خط ۱۷:
	لذا علی {{ع}} در [[زمان]] [[خلافت]]، متخلفین از [[بیعت]] و همچنین خارجین از [[بیعت]] ([[خوارج]]) را و کسانی که شخص او را [[تکفیر]] و تضلیل می‌کردند مزاحم نمی‌شد و حتی سهم [[بیت‌المال]] آنها را نبرید تا چه رسد که [[امنیت]] [[مالی]] و جانی آنها را [[تهدید]] کند. اینها برای این بود که همه بدانند [[قدرت]] حاکمه نباید و نمی‌تواند جلو اظهار [[رأی]] و [[عقیده]] آنها را بگیرد<ref>مرتضی مطهری، یادداشت‌های استاد مطهری، ج۱، ص۱۲۰.</ref>. همین [[روحیه]] بود که ایشان در [[عهدنامه مالک اشتر]] سفارش می‌کند: {{متن حدیث\|وَ لَا تَقُولَنَّ إِنِّي مُؤَمَّرٌ آمُرُ فَأُطَاعُ فَإِنَّ ذَلِكَ‏ إِدْغَالٌ‏ فِي‏ الْقَلْبِ‏ وَ مَنْهَكَةٌ لِلدِّينِ}}<ref>«هرگز با خود مگو: «من [[فرمانده]] هستم، پس باید دستوردهنده باشم و دیگران [[اطاعت]] کنند». به [[یقین]]، چنین پنداری، مایه [[فساد]] [[قلب]] و [[سستی]] [[دین]] خواهد شد.» نهج البلاغه، نامه ۵۳.</ref>.		لذا علی {{ع}} در [[زمان]] [[خلافت]]، متخلفین از [[بیعت]] و همچنین خارجین از [[بیعت]] ([[خوارج]]) را و کسانی که شخص او را [[تکفیر]] و تضلیل می‌کردند مزاحم نمی‌شد و حتی سهم [[بیت‌المال]] آنها را نبرید تا چه رسد که [[امنیت]] [[مالی]] و جانی آنها را [[تهدید]] کند. اینها برای این بود که همه بدانند [[قدرت]] حاکمه نباید و نمی‌تواند جلو اظهار [[رأی]] و [[عقیده]] آنها را بگیرد<ref>مرتضی مطهری، یادداشت‌های استاد مطهری، ج۱، ص۱۲۰.</ref>. همین [[روحیه]] بود که ایشان در [[عهدنامه مالک اشتر]] سفارش می‌کند: {{متن حدیث\|وَ لَا تَقُولَنَّ إِنِّي مُؤَمَّرٌ آمُرُ فَأُطَاعُ فَإِنَّ ذَلِكَ‏ إِدْغَالٌ‏ فِي‏ الْقَلْبِ‏ وَ مَنْهَكَةٌ لِلدِّينِ}}<ref>«هرگز با خود مگو: «من [[فرمانده]] هستم، پس باید دستوردهنده باشم و دیگران [[اطاعت]] کنند». به [[یقین]]، چنین پنداری، مایه [[فساد]] [[قلب]] و [[سستی]] [[دین]] خواهد شد.» نهج البلاغه، نامه ۵۳.</ref>.

	با این ~~[[وصف]]،~~ به [[حاکم]] می‌آموزد تا [[متکبر]] نباشد و تنها اطاعت دیگران را مطالبه نکند و در جایی دیگر به حضور منتقدان منصف و [[همراهی]] با آنان تأکید می‌شود: {{متن حدیث\|ثُمَّ لْيَكُنْ‏ آثَرُهُمْ‏ عِنْدَكَ‏ أَقْوَلَهُمْ‏ بِمُرِّ الْحَقِّ لَكَ وَ أَقَلَّهُمْ مُسَاعَدَةً فِيمَا يَكُونُ مِنْكَ مِمَّا كَرِهَ اللَّهُ لِأَوْلِيَائِهِ وَاقِعاً ذَلِكَ مِنْ هَوَاكَ حَيْثُ وَقَعَ}}<ref>باید برگزیده‌ترین آنان نزد تو، آن کس از [[وزیران]] باشد که سخن تلخ [[حق]] را بیشتر به تو بازگو کند و کمتر تو را در آنچه [[خدا]] از اولیانش نمی‌پسندد و مطابق هوای توست، [[یاری]] و مساعدت کند.</ref>.		با این وصف، به [[حاکم]] می‌آموزد تا [[متکبر]] نباشد و تنها اطاعت دیگران را مطالبه نکند و در جایی دیگر به حضور منتقدان منصف و [[همراهی]] با آنان تأکید می‌شود: {{متن حدیث\|ثُمَّ لْيَكُنْ‏ آثَرُهُمْ‏ عِنْدَكَ‏ أَقْوَلَهُمْ‏ بِمُرِّ الْحَقِّ لَكَ وَ أَقَلَّهُمْ مُسَاعَدَةً فِيمَا يَكُونُ مِنْكَ مِمَّا كَرِهَ اللَّهُ لِأَوْلِيَائِهِ وَاقِعاً ذَلِكَ مِنْ هَوَاكَ حَيْثُ وَقَعَ}}<ref>باید برگزیده‌ترین آنان نزد تو، آن کس از [[وزیران]] باشد که سخن تلخ [[حق]] را بیشتر به تو بازگو کند و کمتر تو را در آنچه [[خدا]] از اولیانش نمی‌پسندد و مطابق هوای توست، [[یاری]] و مساعدت کند.</ref>.

	[[حضرت]] در ادامه تأکید می‌کند حاکم باید خود را با کسانی همراه کند که [[واقعیت]] را برایش بیان کنند: {{متن حدیث\|وَ الْصَقْ بِأَهْلِ الْوَرَعِ وَ الصِّدْقِ ثُمَّ رُضْهُمْ عَلَى أَلَّا يُطْرُوكَ وَ لَا يَبْجَحُوكَ بِبَاطِلٍ لَمْ تَفْعَلْهُ فَإِنَّ كَثْرَةَ الْإِطْرَاءِ تُحْدِثُ الزَّهْوَ وَ تُدْنِي مِنَ الْعِزَّةِ}}<ref>«و خود را با صاحبان [[تقوا]] و [[صداقت]]، [[محشور]] کن، و عادتشان بده که ثناگویی و ستایشت نکنند و از اینکه باطلی را ترک کرده‌ای - که [[وظیفه]] تو است، با [[مدح]] خود - تو را شادمان نسازند؛ زیرا [[ستایش]] زیاد، [[خودپسندی]] می‌آورد و شخص را به [[تکبّر]] نزدیک می‌کند.» نهج البلاغه، نامه ۵۳.</ref>.		[[حضرت]] در ادامه تأکید می‌کند حاکم باید خود را با کسانی همراه کند که [[واقعیت]] را برایش بیان کنند: {{متن حدیث\|وَ الْصَقْ بِأَهْلِ الْوَرَعِ وَ الصِّدْقِ ثُمَّ رُضْهُمْ عَلَى أَلَّا يُطْرُوكَ وَ لَا يَبْجَحُوكَ بِبَاطِلٍ لَمْ تَفْعَلْهُ فَإِنَّ كَثْرَةَ الْإِطْرَاءِ تُحْدِثُ الزَّهْوَ وَ تُدْنِي مِنَ الْعِزَّةِ}}<ref>«و خود را با صاحبان [[تقوا]] و [[صداقت]]، [[محشور]] کن، و عادتشان بده که ثناگویی و ستایشت نکنند و از اینکه باطلی را ترک کرده‌ای - که [[وظیفه]] تو است، با [[مدح]] خود - تو را شادمان نسازند؛ زیرا [[ستایش]] زیاد، [[خودپسندی]] می‌آورد و شخص را به [[تکبّر]] نزدیک می‌کند.» نهج البلاغه، نامه ۵۳.</ref>.

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

2022-08-24T15:02:30Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ اوت ۲۰۲۲، ساعت ۱۸:۳۲
خط ۶:		خط ۶:
	}}		}}

	==مقدمه==		== مقدمه ==
	یکی از [[مفسران]] معاصر با [[نقد]] دیدگاهی که گروهی را نقدناپذیر می‌دانند بر این امر تأکید دارد که برخی بر اثر [[قصور]] اطلاع از [[مبانی دینی]]، [[حق نظارت]] و [[انتقاد]] را در [[نظام اسلامی]]، محدود و [[اعمال]] آن را ناممکن می‌انگارند و علت آن را نیز [[مقدس]] بودن بعضی از [[مقامات]] [[حکومتی]] معرفی می‌کنند؛ در حالی که این دیدگاه از اساس بی‌پایه و سُست است. در [[فریضه]] [[امر به معروف و نهی از منکر]]، همان گونه که در عاملان این فریضه، هیچ گونه محدودیتی نیست و همگی به [[امتثال]] این [[واجب]] موظفند، در مورد مخاطبان این واجب نیز [[محدودیت]] وجود ندارد؛ به گونه‌ای که بالاترین [[مقام حکومت]] [[دینی]] که [[ولی فقیه]] است از هیچ‌گونه امر به معروف و نهی از منکر مستثنا نیست؛ هرچند او به سبب [[عدالت]] و تنزّهی که دارد، بیش از دیگران و پیش از آنان به [[قوانین الهی]] [[احترام]] می‌گذارد؛ اما این بدان معنا نیست که اگر [[اشتباه]] و خطایی از وی سر زد، نباید به او [[تذکر]] داد، بلکه باید به او [[یادآوری]] کرد، و [[حق]] تذکر به وی نیز مربوط به قشر خاص نیست و همه اقشار [[جامعه]] حق دارند، بلکه [[وظیفه]] دارند ایشان را از نظرها و انتقادهای سازنده خود مطلع کنند<ref>عبدالله جوادی آملی، نسبت دین و دنیا، ص۲۱۸.</ref>.		یکی از [[مفسران]] معاصر با [[نقد]] دیدگاهی که گروهی را نقدناپذیر می‌دانند بر این امر تأکید دارد که برخی بر اثر [[قصور]] اطلاع از [[مبانی دینی]]، [[حق نظارت]] و [[انتقاد]] را در [[نظام اسلامی]]، محدود و [[اعمال]] آن را ناممکن می‌انگارند و علت آن را نیز [[مقدس]] بودن بعضی از [[مقامات]] [[حکومتی]] معرفی می‌کنند؛ در حالی که این دیدگاه از اساس بی‌پایه و سُست است. در [[فریضه]] [[امر به معروف و نهی از منکر]]، همان گونه که در عاملان این فریضه، هیچ گونه محدودیتی نیست و همگی به [[امتثال]] این [[واجب]] موظفند، در مورد مخاطبان این واجب نیز [[محدودیت]] وجود ندارد؛ به گونه‌ای که بالاترین [[مقام حکومت]] [[دینی]] که [[ولی فقیه]] است از هیچ‌گونه امر به معروف و نهی از منکر مستثنا نیست؛ هرچند او به سبب [[عدالت]] و تنزّهی که دارد، بیش از دیگران و پیش از آنان به [[قوانین الهی]] [[احترام]] می‌گذارد؛ اما این بدان معنا نیست که اگر [[اشتباه]] و خطایی از وی سر زد، نباید به او [[تذکر]] داد، بلکه باید به او [[یادآوری]] کرد، و [[حق]] تذکر به وی نیز مربوط به قشر خاص نیست و همه اقشار [[جامعه]] حق دارند، بلکه [[وظیفه]] دارند ایشان را از نظرها و انتقادهای سازنده خود مطلع کنند<ref>عبدالله جوادی آملی، نسبت دین و دنیا، ص۲۱۸.</ref>.

	یکی از مصادیق آشکار حق انتقاد از [[حاکمان]] و باز بودن فضای نقد در نظام اسلامی را می‌توان در برخورد امیرالمؤمنین علی{{ع}} با [[خوارج]] [[مشاهده]] کرد، ایشان در [[مسجد کوفه]]، در حال [[سخنرانی]] بود که یکی از خوارج برخاست و گفت {{متن حدیث\|لَا حَكَمَ‏ إِلَّا اللَّهُ‏}}، سپس ساکت شد، بعد دیگری و دیگری برخاستند و آن گاه که گویندگان این سخن زیاد شدند، [[حضرت]] فرمود: {{متن حدیث\|كَلِمَةُ حَقٍّ‏ يُرَادُ بِهَا بَاطِلٌ}} و چنین ادامه دادند: {{متن حدیث\|لَكُمْ عِنْدَنَا ثَلَاثُ خِصَالٍ لَا نَمْنَعُكُمْ مَسَاجِدَ اللَّهِ أَنْ تُصَلُّوا فِيهَا وَ لَا نَمْنَعُكُمُ الْفَيْ‏ءَ مَا كَانَتْ أَيْدِيكُمْ مَعَ أَيْدِينَا وَ لَا نَبْدَؤُكُمْ بِحَرْبٍ حَتَّى تَبْدَءُونَا بِهِ}}<ref>«برای شما در نزد ما سه ویژگی و [[حق]] خواهد بود: مانع ورود شما به [[مساجد]] [[خدا]] نمی‌شویم که در آن [[نماز]] بگزارید، سهم [[بیت‌المال]] شما را قطع نمی‌کنیم، تا آن‌گاه که دستان شما با ماست و [[[شورش]] نمی‌کنید] و آغازگر [[جنگ]] نخواهیم بود مگر آنکه شما شروع کننده باشید.» نعمان بن محمد مغربی ابن حیون، دعائم الإسلام، ج۱، ص۳۸۸؛ ر.ک: حسین بن محمدتقی نوری، مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل، ج۱۲، ص۱۲۴.</ref>.		یکی از مصادیق آشکار حق انتقاد از [[حاکمان]] و باز بودن فضای نقد در نظام اسلامی را می‌توان در برخورد امیرالمؤمنین علی {{ع}} با [[خوارج]] [[مشاهده]] کرد، ایشان در [[مسجد کوفه]]، در حال [[سخنرانی]] بود که یکی از خوارج برخاست و گفت {{متن حدیث\|لَا حَكَمَ‏ إِلَّا اللَّهُ‏}}، سپس ساکت شد، بعد دیگری و دیگری برخاستند و آن گاه که گویندگان این سخن زیاد شدند، [[حضرت]] فرمود: {{متن حدیث\|كَلِمَةُ حَقٍّ‏ يُرَادُ بِهَا بَاطِلٌ}} و چنین ادامه دادند: {{متن حدیث\|لَكُمْ عِنْدَنَا ثَلَاثُ خِصَالٍ لَا نَمْنَعُكُمْ مَسَاجِدَ اللَّهِ أَنْ تُصَلُّوا فِيهَا وَ لَا نَمْنَعُكُمُ الْفَيْ‏ءَ مَا كَانَتْ أَيْدِيكُمْ مَعَ أَيْدِينَا وَ لَا نَبْدَؤُكُمْ بِحَرْبٍ حَتَّى تَبْدَءُونَا بِهِ}}<ref>«برای شما در نزد ما سه ویژگی و [[حق]] خواهد بود: مانع ورود شما به [[مساجد]] [[خدا]] نمی‌شویم که در آن [[نماز]] بگزارید، سهم [[بیت‌المال]] شما را قطع نمی‌کنیم، تا آن‌گاه که دستان شما با ماست و [[[شورش]] نمی‌کنید] و آغازگر [[جنگ]] نخواهیم بود مگر آنکه شما شروع کننده باشید.» نعمان بن محمد مغربی ابن حیون، دعائم الإسلام، ج۱، ص۳۸۸؛ ر. ک: حسین بن محمدتقی نوری، مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل، ج۱۲، ص۱۲۴.</ref>.

	همچنین در [[تاریخ]] آمده است، یکی از [[خوارج]] وقتی که جمله‌ای حکیمانه از [[علی]]{{ع}} شنید، به ایشان گفت: {{متن حدیث\|قَاتَلَهُ‏ اللَّهُ‏ كَافِراً مَا أَفْقَهَهُ}}.<ref>خدا این کار را بکشد! چقدر با [[درایت]] و [[فهم]] است!</ref>. [[اصحاب]] [[حضرت]] خواستند او را بکشند، اما ایشان فرمود: {{متن حدیث\|رُوَيْداً إِنَّمَا هُوَ سَبٌّ بِسَبٍّ أَوْ عَفْوٌ عَنْ ذَنْبٍ}}<ref>«آرام باشید! او [[دشنام]] داده است، جزای او یا دشنام است یا برای گناهی که کرده، [[بخشش]].» نهج البلاغه، حکمت ۴۲۰.</ref>.		همچنین در [[تاریخ]] آمده است، یکی از [[خوارج]] وقتی که جمله‌ای حکیمانه از [[علی]] {{ع}} شنید، به ایشان گفت: {{متن حدیث\|قَاتَلَهُ‏ اللَّهُ‏ كَافِراً مَا أَفْقَهَهُ}}.<ref>خدا این کار را بکشد! چقدر با [[درایت]] و [[فهم]] است!</ref>. [[اصحاب]] [[حضرت]] خواستند او را بکشند، اما ایشان فرمود: {{متن حدیث\|رُوَيْداً إِنَّمَا هُوَ سَبٌّ بِسَبٍّ أَوْ عَفْوٌ عَنْ ذَنْبٍ}}<ref>«آرام باشید! او [[دشنام]] داده است، جزای او یا دشنام است یا برای گناهی که کرده، [[بخشش]].» نهج البلاغه، حکمت ۴۲۰.</ref>.

	این [[رفتار]] و گفتار به ما بیان می‌کند که در اوج [[قدرت]] علی{{ع}} در [[کوفه]]، فضا برای [[نقد]] شخص [[حاکم]] هرچند غیرمنصفانه، باز بوده و با آنکه [[حاکم اسلامی]] می‌داند که گروه [[شورشی]] بر باطل‌اند و چه [[سرنوشت]] خطرناکی در [[انتظار]] آنان است، اما تا زمانی که [[امنیت]] [[جامعه اسلامی]] را با خطر جدی مواجه نمی‌کنند، [[حقوق]] آنان را می‌پردازد و آنان را از حق خود [[محروم]] نمی‌سازد. [[آزادی]] نقد و گفت‌وگوی آنان را که به [[خون]] او [[تشنه]] بودند، پاس می‌دارد و اجازه اظهار [[عقیده]] می‌دهد، صادقانه و صبورانه به [[پرسش‌ها]] و حتی [[بهانه‌جویی]] آنان پاسخ می‌دهد و سفارش می‌کند: {{متن حدیث\|لَا تَقْتُلُوا الْخَوَارِجَ‏ بَعْدِي فَلَيْسَ مَنْ طَلَبَ الْحَقَّ فَأَخْطَأَهُ كَمَنْ طَلَبَ الْبَاطِلَ فَأَدْرَكَهُ}}<ref>«پس از من خوارج را نکشید، زیرا آن کس که حق را می‌جوید و به [[گمراهی]] می‌رود همانند آن نیست که [[باطل]] را [[طلب]] کند و بیابد [مثل [[معاویه]] و اصحاب او].» نهج البلاغه، خطبه ۶۱.</ref>.		این [[رفتار]] و گفتار به ما بیان می‌کند که در اوج [[قدرت]] علی {{ع}} در [[کوفه]]، فضا برای [[نقد]] شخص [[حاکم]] هرچند غیرمنصفانه، باز بوده و با آنکه [[حاکم اسلامی]] می‌داند که گروه [[شورشی]] بر باطل‌اند و چه [[سرنوشت]] خطرناکی در [[انتظار]] آنان است، اما تا زمانی که [[امنیت]] [[جامعه اسلامی]] را با خطر جدی مواجه نمی‌کنند، [[حقوق]] آنان را می‌پردازد و آنان را از حق خود [[محروم]] نمی‌سازد. [[آزادی]] نقد و گفت‌وگوی آنان را که به [[خون]] او [[تشنه]] بودند، پاس می‌دارد و اجازه اظهار [[عقیده]] می‌دهد، صادقانه و صبورانه به [[پرسش‌ها]] و حتی [[بهانه‌جویی]] آنان پاسخ می‌دهد و سفارش می‌کند: {{متن حدیث\|لَا تَقْتُلُوا الْخَوَارِجَ‏ بَعْدِي فَلَيْسَ مَنْ طَلَبَ الْحَقَّ فَأَخْطَأَهُ كَمَنْ طَلَبَ الْبَاطِلَ فَأَدْرَكَهُ}}<ref>«پس از من خوارج را نکشید، زیرا آن کس که حق را می‌جوید و به [[گمراهی]] می‌رود همانند آن نیست که [[باطل]] را [[طلب]] کند و بیابد [مثل [[معاویه]] و اصحاب او].» نهج البلاغه، خطبه ۶۱.</ref>.

	لذا علی{{ع}} در [[زمان]] [[خلافت]]، متخلفین از [[بیعت]] و همچنین خارجین از [[بیعت]] ([[خوارج]]) را و کسانی که شخص او را [[تکفیر]] و تضلیل می‌کردند مزاحم نمی‌شد و حتی سهم [[بیت‌المال]] آنها را نبرید تا چه رسد که [[امنیت]] [[مالی]] و جانی آنها را [[تهدید]] کند. اینها برای این بود که همه بدانند [[قدرت]] حاکمه نباید و نمی‌تواند جلو اظهار [[رأی]] و [[عقیده]] آنها را بگیرد<ref>مرتضی مطهری، یادداشت‌های استاد مطهری، ج۱، ص۱۲۰.</ref>. همین [[روحیه]] بود که ایشان در [[عهدنامه مالک اشتر]] سفارش می‌کند: {{متن حدیث\|وَ لَا تَقُولَنَّ إِنِّي مُؤَمَّرٌ آمُرُ فَأُطَاعُ فَإِنَّ ذَلِكَ‏ إِدْغَالٌ‏ فِي‏ الْقَلْبِ‏ وَ مَنْهَكَةٌ لِلدِّينِ}}<ref>«هرگز با خود مگو: «من [[فرمانده]] هستم، پس باید دستوردهنده باشم و دیگران [[اطاعت]] کنند». به [[یقین]]، چنین پنداری، مایه [[فساد]] [[قلب]] و [[سستی]] [[دین]] خواهد شد.» نهج البلاغه، نامه ۵۳.</ref>.		لذا علی {{ع}} در [[زمان]] [[خلافت]]، متخلفین از [[بیعت]] و همچنین خارجین از [[بیعت]] ([[خوارج]]) را و کسانی که شخص او را [[تکفیر]] و تضلیل می‌کردند مزاحم نمی‌شد و حتی سهم [[بیت‌المال]] آنها را نبرید تا چه رسد که [[امنیت]] [[مالی]] و جانی آنها را [[تهدید]] کند. اینها برای این بود که همه بدانند [[قدرت]] حاکمه نباید و نمی‌تواند جلو اظهار [[رأی]] و [[عقیده]] آنها را بگیرد<ref>مرتضی مطهری، یادداشت‌های استاد مطهری، ج۱، ص۱۲۰.</ref>. همین [[روحیه]] بود که ایشان در [[عهدنامه مالک اشتر]] سفارش می‌کند: {{متن حدیث\|وَ لَا تَقُولَنَّ إِنِّي مُؤَمَّرٌ آمُرُ فَأُطَاعُ فَإِنَّ ذَلِكَ‏ إِدْغَالٌ‏ فِي‏ الْقَلْبِ‏ وَ مَنْهَكَةٌ لِلدِّينِ}}<ref>«هرگز با خود مگو: «من [[فرمانده]] هستم، پس باید دستوردهنده باشم و دیگران [[اطاعت]] کنند». به [[یقین]]، چنین پنداری، مایه [[فساد]] [[قلب]] و [[سستی]] [[دین]] خواهد شد.» نهج البلاغه، نامه ۵۳.</ref>.

	با این [[وصف]]، به [[حاکم]] می‌آموزد تا [[متکبر]] نباشد و تنها اطاعت دیگران را مطالبه نکند و در جایی دیگر به حضور منتقدان منصف و [[همراهی]] با آنان تأکید می‌شود: {{متن حدیث\|ثُمَّ لْيَكُنْ‏ آثَرُهُمْ‏ عِنْدَكَ‏ أَقْوَلَهُمْ‏ بِمُرِّ الْحَقِّ لَكَ وَ أَقَلَّهُمْ مُسَاعَدَةً فِيمَا يَكُونُ مِنْكَ مِمَّا كَرِهَ اللَّهُ لِأَوْلِيَائِهِ وَاقِعاً ذَلِكَ مِنْ هَوَاكَ حَيْثُ وَقَعَ}}<ref>باید برگزیده‌ترین آنان نزد تو، آن کس از [[وزیران]] باشد که سخن تلخ [[حق]] را بیشتر به تو بازگو کند و کمتر تو را در آنچه [[خدا]] از اولیانش نمی‌پسندد و مطابق هوای توست، [[یاری]] و مساعدت کند.</ref>.		با این [[وصف]]، به [[حاکم]] می‌آموزد تا [[متکبر]] نباشد و تنها اطاعت دیگران را مطالبه نکند و در جایی دیگر به حضور منتقدان منصف و [[همراهی]] با آنان تأکید می‌شود: {{متن حدیث\|ثُمَّ لْيَكُنْ‏ آثَرُهُمْ‏ عِنْدَكَ‏ أَقْوَلَهُمْ‏ بِمُرِّ الْحَقِّ لَكَ وَ أَقَلَّهُمْ مُسَاعَدَةً فِيمَا يَكُونُ مِنْكَ مِمَّا كَرِهَ اللَّهُ لِأَوْلِيَائِهِ وَاقِعاً ذَلِكَ مِنْ هَوَاكَ حَيْثُ وَقَعَ}}<ref>باید برگزیده‌ترین آنان نزد تو، آن کس از [[وزیران]] باشد که سخن تلخ [[حق]] را بیشتر به تو بازگو کند و کمتر تو را در آنچه [[خدا]] از اولیانش نمی‌پسندد و مطابق هوای توست، [[یاری]] و مساعدت کند.</ref>.
خط ۲۱:		خط ۲۱:
	[[حضرت]] در ادامه تأکید می‌کند حاکم باید خود را با کسانی همراه کند که [[واقعیت]] را برایش بیان کنند: {{متن حدیث\|وَ الْصَقْ بِأَهْلِ الْوَرَعِ وَ الصِّدْقِ ثُمَّ رُضْهُمْ عَلَى أَلَّا يُطْرُوكَ وَ لَا يَبْجَحُوكَ بِبَاطِلٍ لَمْ تَفْعَلْهُ فَإِنَّ كَثْرَةَ الْإِطْرَاءِ تُحْدِثُ الزَّهْوَ وَ تُدْنِي مِنَ الْعِزَّةِ}}<ref>«و خود را با صاحبان [[تقوا]] و [[صداقت]]، [[محشور]] کن، و عادتشان بده که ثناگویی و ستایشت نکنند و از اینکه باطلی را ترک کرده‌ای - که [[وظیفه]] تو است، با [[مدح]] خود - تو را شادمان نسازند؛ زیرا [[ستایش]] زیاد، [[خودپسندی]] می‌آورد و شخص را به [[تکبّر]] نزدیک می‌کند.» نهج البلاغه، نامه ۵۳.</ref>.		[[حضرت]] در ادامه تأکید می‌کند حاکم باید خود را با کسانی همراه کند که [[واقعیت]] را برایش بیان کنند: {{متن حدیث\|وَ الْصَقْ بِأَهْلِ الْوَرَعِ وَ الصِّدْقِ ثُمَّ رُضْهُمْ عَلَى أَلَّا يُطْرُوكَ وَ لَا يَبْجَحُوكَ بِبَاطِلٍ لَمْ تَفْعَلْهُ فَإِنَّ كَثْرَةَ الْإِطْرَاءِ تُحْدِثُ الزَّهْوَ وَ تُدْنِي مِنَ الْعِزَّةِ}}<ref>«و خود را با صاحبان [[تقوا]] و [[صداقت]]، [[محشور]] کن، و عادتشان بده که ثناگویی و ستایشت نکنند و از اینکه باطلی را ترک کرده‌ای - که [[وظیفه]] تو است، با [[مدح]] خود - تو را شادمان نسازند؛ زیرا [[ستایش]] زیاد، [[خودپسندی]] می‌آورد و شخص را به [[تکبّر]] نزدیک می‌کند.» نهج البلاغه، نامه ۵۳.</ref>.

	در روایتی که [[امام باقر]]{{ع}} از [[حضرت عیسی]]{{ع}} نقل می‌کند، بر [[نقد]] و سنجش سخنان، تأکید شده است. ایشان می‌فرماید: {{متن حدیث\|‏خُذُوا الْحَقَّ مِنْ أَهْلِ الْبَاطِلِ وَ لَا تَأْخُذُوا الْبَاطِلَ مِنْ أَهْلِ الْحَقِّ كُونُوا نُقَّادَ الْكَلَامِ‏ فَكَمْ‏ مِنْ‏ ضَلَالَةٍ زُخْرِفَتْ بِآيَةٍ مِنْ كِتَابِ اللَّهِ كَمَا زُخْرِفَ الدِّرْهَمُ مِنْ نُحَاسٍ بِالْفِضَّةِ الْمُمَوَّهَةِ النَّظَرُ إِلَى ذَلِكَ سَوَاءٌ وَ الْبُصَرَاءُ بِهِ خُبَرَاءُ}}<ref>«سخن [[حق]] را بگیرید، گرچه گوینده آن [[اهل باطل]] باشد، اما، سخن [[باطل]] را [[انکار]] کنید، گرچه گوینده آن [[اهل حق]] باشد. شما سنجش‌گران و منتقدان [[کلام]] باشید. چه بسا کلام [[گمراهی]] که به وسیله آیه‌ای از [[کتاب خدا]] تزئین شده باشد، آن گونه که ممکن است درهمی از مس با آب نقره، آراسته و مخلوط شده باشد، نگاه به آن دو یکسان است و ظاهراً قابل تشخیص نیست، ولی کسانی که با [[بصیرت]] و دقت در آن نگاه کنند به آن [[آگاهی]] می‌یابند.» محمدباقر مجلسی، بحارالانوار، ج۲، ص۹۶.</ref>.		در روایتی که [[امام باقر]] {{ع}} از [[حضرت عیسی]] {{ع}} نقل می‌کند، بر [[نقد]] و سنجش سخنان، تأکید شده است. ایشان می‌فرماید: {{متن حدیث\|‏خُذُوا الْحَقَّ مِنْ أَهْلِ الْبَاطِلِ وَ لَا تَأْخُذُوا الْبَاطِلَ مِنْ أَهْلِ الْحَقِّ كُونُوا نُقَّادَ الْكَلَامِ‏ فَكَمْ‏ مِنْ‏ ضَلَالَةٍ زُخْرِفَتْ بِآيَةٍ مِنْ كِتَابِ اللَّهِ كَمَا زُخْرِفَ الدِّرْهَمُ مِنْ نُحَاسٍ بِالْفِضَّةِ الْمُمَوَّهَةِ النَّظَرُ إِلَى ذَلِكَ سَوَاءٌ وَ الْبُصَرَاءُ بِهِ خُبَرَاءُ}}<ref>«سخن [[حق]] را بگیرید، گرچه گوینده آن [[اهل باطل]] باشد، اما، سخن [[باطل]] را [[انکار]] کنید، گرچه گوینده آن [[اهل حق]] باشد. شما سنجش‌گران و منتقدان [[کلام]] باشید. چه بسا کلام [[گمراهی]] که به وسیله آیه‌ای از [[کتاب خدا]] تزئین شده باشد، آن گونه که ممکن است درهمی از مس با آب نقره، آراسته و مخلوط شده باشد، نگاه به آن دو یکسان است و ظاهراً قابل تشخیص نیست، ولی کسانی که با [[بصیرت]] و دقت در آن نگاه کنند به آن [[آگاهی]] می‌یابند.» محمدباقر مجلسی، بحارالانوار، ج۲، ص۹۶.</ref>.

	[[امام خمینی]] بر این [[باور]] بود که هر فردی از افراد [[ملت]] حق دارد که مستقیماً در برابر سایرین، [[زمامدار]] [[مسلمین]] را استیضاح کند و به او [[انتقاد]] کند و او باید جواب قانع کننده بدهد<ref>سیدروح الله موسوی خمینی، صحیفه امام، ج۵، ص۴۰۹.</ref>.		[[امام خمینی]] بر این [[باور]] بود که هر فردی از افراد [[ملت]] حق دارد که مستقیماً در برابر سایرین، [[زمامدار]] [[مسلمین]] را استیضاح کند و به او [[انتقاد]] کند و او باید جواب قانع کننده بدهد<ref>سیدروح الله موسوی خمینی، صحیفه امام، ج۵، ص۴۰۹.</ref>.

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۹ سپتامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۹:۴۷
خط ۱۷:		خط ۱۷:
	لذا علی {{ع}} در [[زمان]] [[خلافت]]، متخلفین از [[بیعت]] و همچنین خارجین از [[بیعت]] ([[خوارج]]) را و کسانی که شخص او را [[تکفیر]] و تضلیل می‌کردند مزاحم نمی‌شد و حتی سهم [[بیت‌المال]] آنها را نبرید تا چه رسد که [[امنیت]] [[مالی]] و جانی آنها را [[تهدید]] کند. اینها برای این بود که همه بدانند [[قدرت]] حاکمه نباید و نمی‌تواند جلو اظهار [[رأی]] و [[عقیده]] آنها را بگیرد<ref>مرتضی مطهری، یادداشت‌های استاد مطهری، ج۱، ص۱۲۰.</ref>. همین [[روحیه]] بود که ایشان در [[عهدنامه مالک اشتر]] سفارش می‌کند: {{متن حدیث\|وَ لَا تَقُولَنَّ إِنِّي مُؤَمَّرٌ آمُرُ فَأُطَاعُ فَإِنَّ ذَلِكَ‏ إِدْغَالٌ‏ فِي‏ الْقَلْبِ‏ وَ مَنْهَكَةٌ لِلدِّينِ}}<ref>«هرگز با خود مگو: «من [[فرمانده]] هستم، پس باید دستوردهنده باشم و دیگران [[اطاعت]] کنند». به [[یقین]]، چنین پنداری، مایه [[فساد]] [[قلب]] و [[سستی]] [[دین]] خواهد شد.» نهج البلاغه، نامه ۵۳.</ref>.		لذا علی {{ع}} در [[زمان]] [[خلافت]]، متخلفین از [[بیعت]] و همچنین خارجین از [[بیعت]] ([[خوارج]]) را و کسانی که شخص او را [[تکفیر]] و تضلیل می‌کردند مزاحم نمی‌شد و حتی سهم [[بیت‌المال]] آنها را نبرید تا چه رسد که [[امنیت]] [[مالی]] و جانی آنها را [[تهدید]] کند. اینها برای این بود که همه بدانند [[قدرت]] حاکمه نباید و نمی‌تواند جلو اظهار [[رأی]] و [[عقیده]] آنها را بگیرد<ref>مرتضی مطهری، یادداشت‌های استاد مطهری، ج۱، ص۱۲۰.</ref>. همین [[روحیه]] بود که ایشان در [[عهدنامه مالک اشتر]] سفارش می‌کند: {{متن حدیث\|وَ لَا تَقُولَنَّ إِنِّي مُؤَمَّرٌ آمُرُ فَأُطَاعُ فَإِنَّ ذَلِكَ‏ إِدْغَالٌ‏ فِي‏ الْقَلْبِ‏ وَ مَنْهَكَةٌ لِلدِّينِ}}<ref>«هرگز با خود مگو: «من [[فرمانده]] هستم، پس باید دستوردهنده باشم و دیگران [[اطاعت]] کنند». به [[یقین]]، چنین پنداری، مایه [[فساد]] [[قلب]] و [[سستی]] [[دین]] خواهد شد.» نهج البلاغه، نامه ۵۳.</ref>.

	با این ~~[[وصف]]،~~ به [[حاکم]] می‌آموزد تا [[متکبر]] نباشد و تنها اطاعت دیگران را مطالبه نکند و در جایی دیگر به حضور منتقدان منصف و [[همراهی]] با آنان تأکید می‌شود: {{متن حدیث\|ثُمَّ لْيَكُنْ‏ آثَرُهُمْ‏ عِنْدَكَ‏ أَقْوَلَهُمْ‏ بِمُرِّ الْحَقِّ لَكَ وَ أَقَلَّهُمْ مُسَاعَدَةً فِيمَا يَكُونُ مِنْكَ مِمَّا كَرِهَ اللَّهُ لِأَوْلِيَائِهِ وَاقِعاً ذَلِكَ مِنْ هَوَاكَ حَيْثُ وَقَعَ}}<ref>باید برگزیده‌ترین آنان نزد تو، آن کس از [[وزیران]] باشد که سخن تلخ [[حق]] را بیشتر به تو بازگو کند و کمتر تو را در آنچه [[خدا]] از اولیانش نمی‌پسندد و مطابق هوای توست، [[یاری]] و مساعدت کند.</ref>.		با این وصف، به [[حاکم]] می‌آموزد تا [[متکبر]] نباشد و تنها اطاعت دیگران را مطالبه نکند و در جایی دیگر به حضور منتقدان منصف و [[همراهی]] با آنان تأکید می‌شود: {{متن حدیث\|ثُمَّ لْيَكُنْ‏ آثَرُهُمْ‏ عِنْدَكَ‏ أَقْوَلَهُمْ‏ بِمُرِّ الْحَقِّ لَكَ وَ أَقَلَّهُمْ مُسَاعَدَةً فِيمَا يَكُونُ مِنْكَ مِمَّا كَرِهَ اللَّهُ لِأَوْلِيَائِهِ وَاقِعاً ذَلِكَ مِنْ هَوَاكَ حَيْثُ وَقَعَ}}<ref>باید برگزیده‌ترین آنان نزد تو، آن کس از [[وزیران]] باشد که سخن تلخ [[حق]] را بیشتر به تو بازگو کند و کمتر تو را در آنچه [[خدا]] از اولیانش نمی‌پسندد و مطابق هوای توست، [[یاری]] و مساعدت کند.</ref>.

	[[حضرت]] در ادامه تأکید می‌کند حاکم باید خود را با کسانی همراه کند که [[واقعیت]] را برایش بیان کنند: {{متن حدیث\|وَ الْصَقْ بِأَهْلِ الْوَرَعِ وَ الصِّدْقِ ثُمَّ رُضْهُمْ عَلَى أَلَّا يُطْرُوكَ وَ لَا يَبْجَحُوكَ بِبَاطِلٍ لَمْ تَفْعَلْهُ فَإِنَّ كَثْرَةَ الْإِطْرَاءِ تُحْدِثُ الزَّهْوَ وَ تُدْنِي مِنَ الْعِزَّةِ}}<ref>«و خود را با صاحبان [[تقوا]] و [[صداقت]]، [[محشور]] کن، و عادتشان بده که ثناگویی و ستایشت نکنند و از اینکه باطلی را ترک کرده‌ای - که [[وظیفه]] تو است، با [[مدح]] خود - تو را شادمان نسازند؛ زیرا [[ستایش]] زیاد، [[خودپسندی]] می‌آورد و شخص را به [[تکبّر]] نزدیک می‌کند.» نهج البلاغه، نامه ۵۳.</ref>.		[[حضرت]] در ادامه تأکید می‌کند حاکم باید خود را با کسانی همراه کند که [[واقعیت]] را برایش بیان کنند: {{متن حدیث\|وَ الْصَقْ بِأَهْلِ الْوَرَعِ وَ الصِّدْقِ ثُمَّ رُضْهُمْ عَلَى أَلَّا يُطْرُوكَ وَ لَا يَبْجَحُوكَ بِبَاطِلٍ لَمْ تَفْعَلْهُ فَإِنَّ كَثْرَةَ الْإِطْرَاءِ تُحْدِثُ الزَّهْوَ وَ تُدْنِي مِنَ الْعِزَّةِ}}<ref>«و خود را با صاحبان [[تقوا]] و [[صداقت]]، [[محشور]] کن، و عادتشان بده که ثناگویی و ستایشت نکنند و از اینکه باطلی را ترک کرده‌ای - که [[وظیفه]] تو است، با [[مدح]] خود - تو را شادمان نسازند؛ زیرا [[ستایش]] زیاد، [[خودپسندی]] می‌آورد و شخص را به [[تکبّر]] نزدیک می‌کند.» نهج البلاغه، نامه ۵۳.</ref>.