اهداف قرآن - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani در ‏۹ مارس ۲۰۲۴، ساعت ۰۵:۵۹

2024-03-09T05:59:38Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۹ مارس ۲۰۲۴، ساعت ۰۹:۲۹
خط ۷:		خط ۷:
	}}		}}

	[[هدف]] به معنای نشانه و غرض بوده و در اصطلاح '''اهداف قرآن''' عبارت از غایت و مقصدی است که [[خداوند متعال]] با [[نزول قرآن]] در پی تحقق آن است. راه‌های [[شناخت قرآن]] مراجعه به خود [[قرآن]] و استفاده از منابع خارجی است و اهداف قرآن [[دعوت به توحید]]، انسان‌سازی و [[بیان احکام]] است. مهمترین ویژگی‌های آن [[جامعیت]] و [[فطری]] بودن اهداف بوده [[گناه]]، [[حب دنیا]] و ~~[[خودبینی]]،~~ از موانع دستیابی به اهداف قرآن است.		[[هدف]] به معنای نشانه و غرض بوده و در اصطلاح '''اهداف قرآن''' عبارت از غایت و مقصدی است که [[خداوند متعال]] با [[نزول قرآن]] در پی تحقق آن است. راه‌های [[شناخت قرآن]] مراجعه به خود [[قرآن]] و استفاده از منابع خارجی است و اهداف قرآن [[دعوت به توحید]]، انسان‌سازی و [[بیان احکام]] است. مهمترین ویژگی‌های آن [[جامعیت]] و [[فطری]] بودن اهداف بوده [[گناه]]، [[حب دنیا]] و خودبینی، از موانع دستیابی به اهداف قرآن است.

	== مقدمه ==		== مقدمه ==
	[[هدف]] به معانی نشانه تیر<ref>ابن منظور، محمد بن مکرم، لسان العرب، ج۹، ص۳۴۵-۳۴۶؛ دهخدا، ج۱۴، ص۲۰۷۱۲.</ref> و غرض<ref>فراهیدی، خلیل بن احمد، کتاب العین، ج۴، ص۲۸؛ عسکری، حسن بن عبدالله، الفروق فی اللغة، ص۲۶.</ref> است. در اصطلاح مراد از اهداف قرآن، [[غایت]] و مقصدی است که [[خداوند متعال]] با نزول قرآن در پی تحقق آن است<ref>حکیم طباطبایی، سید محمد باقر، علوم القرآن، ص۴۵ -۴۹؛ مصباح یزدی، محمدتقی، قرآن‌شناسی، ج۲، ص۲۳.</ref>. قرآن، کتاب [[معرفت]]، [[اخلاق]] و [[دعوت]] به [[سعادت]] و کمال است و هر مفسری که از این امر [[غفلت]] کرده و یا چشم پوشیده یا به آن اهمیت نداده، از مقصود قرآن غفلت ورزیده است؛ چنان که معنای [[تفسیر]] نیز شرح مقاصد [[کلام الهی]] است و [[مفسر]] وقتی مقصد از [[نزول]] را بفهماند، مفسر است<ref>امام خمینی، آداب الصلاة، ص۱۹۲-۱۹۳.</ref>.<ref>[[مهدی رضوانی‌پور\|رضوانی‌پور، مهدی]]، [[اهداف قرآن (مقاله)\| مقاله «اهداف قرآن»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۲ (کتاب)\|دانشنامه امام خمینی ج۲]] ص ۴۵۵.</ref>		[[هدف]] به معانی نشانه تیر<ref>ابن منظور، محمد بن مکرم، لسان العرب، ج۹، ص۳۴۵-۳۴۶؛ دهخدا، ج۱۴، ص۲۰۷۱۲.</ref> و غرض<ref>فراهیدی، خلیل بن احمد، کتاب العین، ج۴، ص۲۸؛ عسکری، حسن بن عبدالله، الفروق فی اللغة، ص۲۶.</ref> است. در اصطلاح مراد از اهداف قرآن، غایت و مقصدی است که [[خداوند متعال]] با نزول قرآن در پی تحقق آن است<ref>حکیم طباطبایی، سید محمد باقر، علوم القرآن، ص۴۵ -۴۹؛ مصباح یزدی، محمدتقی، قرآن‌شناسی، ج۲، ص۲۳.</ref>. قرآن، کتاب [[معرفت]]، [[اخلاق]] و [[دعوت]] به [[سعادت]] و کمال است و هر مفسری که از این امر [[غفلت]] کرده و یا چشم پوشیده یا به آن اهمیت نداده، از مقصود قرآن غفلت ورزیده است؛ چنان که معنای [[تفسیر]] نیز شرح مقاصد [[کلام الهی]] است و [[مفسر]] وقتی مقصد از نزول را بفهماند، مفسر است<ref>امام خمینی، آداب الصلاة، ص۱۹۲-۱۹۳.</ref>.<ref>[[مهدی رضوانی‌پور\|رضوانی‌پور، مهدی]]، [[اهداف قرآن (مقاله)\| مقاله «اهداف قرآن»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۲ (کتاب)\|دانشنامه امام خمینی ج۲]] ص ۴۵۵.</ref>

	== پیشینه ==		== پیشینه ==

Bahmani در ‏۳۰ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۵:۳۰

2022-10-30T05:30:33Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۰ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۹:۰۰
خط ۷:		خط ۷:
	}}		}}

	[[هدف]] به معنای نشانه و غرض بوده و در اصطلاح '''اهداف قرآن''' عبارت از [[غایت]] و مقصدی است که [[خداوند متعال]] با [[نزول قرآن]] در پی تحقق آن است. راه‌های [[شناخت قرآن]] مراجعه به خود [[قرآن]] و استفاده از منابع خارجی است و اهداف قرآن [[دعوت به توحید]]، [[انسان‌سازی]] و [[بیان احکام]] است. مهمترین ویژگی‌های آن [[جامعیت]] و [[فطری]] بودن اهداف بوده [[گناه]]، [[حب دنیا]] و [[خودبینی]]، از موانع دستیابی به اهداف قرآن است.		[[هدف]] به معنای نشانه و غرض بوده و در اصطلاح '''اهداف قرآن''' عبارت از غایت و مقصدی است که [[خداوند متعال]] با [[نزول قرآن]] در پی تحقق آن است. راه‌های [[شناخت قرآن]] مراجعه به خود [[قرآن]] و استفاده از منابع خارجی است و اهداف قرآن [[دعوت به توحید]]، انسان‌سازی و [[بیان احکام]] است. مهمترین ویژگی‌های آن [[جامعیت]] و [[فطری]] بودن اهداف بوده [[گناه]]، [[حب دنیا]] و [[خودبینی]]، از موانع دستیابی به اهداف قرآن است.

	== مقدمه ==		== مقدمه ==

Bahmani در ‏۳۰ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۵:۳۰

2022-10-30T05:30:16Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۰ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۹:۰۰
خط ۶:		خط ۶:
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}

			[[هدف]] به معنای نشانه و غرض بوده و در اصطلاح '''اهداف قرآن''' عبارت از [[غایت]] و مقصدی است که [[خداوند متعال]] با [[نزول قرآن]] در پی تحقق آن است. راه‌های [[شناخت قرآن]] مراجعه به خود [[قرآن]] و استفاده از منابع خارجی است و اهداف قرآن [[دعوت به توحید]]، [[انسان‌سازی]] و [[بیان احکام]] است. مهمترین ویژگی‌های آن [[جامعیت]] و [[فطری]] بودن اهداف بوده [[گناه]]، [[حب دنیا]] و [[خودبینی]]، از موانع دستیابی به اهداف قرآن است.

	== مقدمه ==		== مقدمه ==

Wasity: /* راه‌های شناخت اهداف قرآن */

2022-10-30T05:24:51Z

راه‌های شناخت اهداف قرآن

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۰ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۸:۵۴
خط ۲۶:		خط ۲۶:
	در راه نخست، به استفاده از [[آیات]] زیربنایی و [[معارف]] کلیدی [[قرآن]] برای [[فهم]] آیات و مقاصد قرآن<ref>زحیلی، ج۱، ص۴۴۴؛ طباطبایی، سید محمد حسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ج۳، ص۸۶.</ref> و در راه دوم به استفاده از [[روایات تفسیری]] در فهم مقاصد قرآن و [[شناخت]] سبب [[نزول آیات]] و مکی یا [[مدنی]] بودن آنان توجه می‌کنند<ref>طاهری، ج۲، ص۳۰۲؛ رجبی، ص۲۷۲.</ref>.		در راه نخست، به استفاده از [[آیات]] زیربنایی و [[معارف]] کلیدی [[قرآن]] برای [[فهم]] آیات و مقاصد قرآن<ref>زحیلی، ج۱، ص۴۴۴؛ طباطبایی، سید محمد حسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ج۳، ص۸۶.</ref> و در راه دوم به استفاده از [[روایات تفسیری]] در فهم مقاصد قرآن و [[شناخت]] سبب [[نزول آیات]] و مکی یا [[مدنی]] بودن آنان توجه می‌کنند<ref>طاهری، ج۲، ص۳۰۲؛ رجبی، ص۲۷۲.</ref>.

	~~یکی~~ از دانشمندان ~~معاصر~~ در به دست آوردن مقصود و اهداف قرآن به دو شیوه ~~برون متنی~~ ([[عقلی]]) و ~~درون متنی~~ که در آن از خود قرآن برای دستیابی به اهداف کمک گرفته می‌شود، استفاده کرده و ~~[[معتقد]] است~~ گذشته از جهات عقلی و برهانی که مقصد از [[تنزیل]] را می‌فهماند، باید مقصود و [[هدف]] قرآن را از خود کتاب و قرآن برگرفت؛ زیرا مصنف کتاب، مقصد خود را بهتر می‌داند<ref>امام خمینی، آداب الصلاة، ص۱۹۳.</ref>.		برخی از دانشمندان معتقدند در به دست آوردن مقصود و اهداف قرآن شایسته است به دو شیوه برون‌متنی ([[عقلی]]) و درون‌متنی که در آن از خود قرآن برای دستیابی به اهداف کمک گرفته می‌شود، استفاده کرده و بر این نظرند که گذشته از جهات عقلی و برهانی که مقصد از [[تنزیل]] را می‌فهماند، باید مقصود و [[هدف]] قرآن را از خود کتاب و قرآن برگرفت؛ زیرا مصنف کتاب، مقصد خود را بهتر می‌داند<ref>امام خمینی، آداب الصلاة، ص۱۹۳.</ref>.

	== اهداف اصلی و فرعی قرآن ==		== اهداف اصلی و فرعی قرآن ==

Wasity: /* اهداف اصلی و فرعی قرآن */

2022-10-30T05:21:11Z

اهداف اصلی و فرعی قرآن

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۰ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۸:۵۱
خط ۲۹:		خط ۲۹:

	== اهداف اصلی و فرعی قرآن ==		== اهداف اصلی و فرعی قرآن ==
	از جمله [[ویژگی‌های قرآن]] ~~کریم~~ که آن را [[جهان شمول]] و [[ابدی]] کرده، [[هدف‌داری]] [[قرآن کریم]] و [[قانون‌مندی]] این اهداف است<ref>طباطبایی، سید محمد حسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ج۱، ص۵۹- ۶۲ و ج۲، ص۱۳۲- ۱۳۳.</ref>. [[مفسران]] اهداف قرآن را به اعتبار اینکه بعضی مقاصد مهم‌ترند و دیگر موارد به آن باز می‌گردد و آن را تکمیل می‌کند، تقسیم کرده‌اند<ref>ابن عاشور، محمد طاهر، التحریر والتنویر، ج۱، ص۱۳۱؛ ملاصدرا، مفاتیح الغیب، ص۴۹.</ref>.		از جمله [[ویژگی‌های قرآن کریم]] که آن را [[جهان شمول]] و [[ابدی]] کرده، [[هدف‌داری]] [[قرآن کریم]] و [[قانون‌مندی]] این اهداف است<ref>طباطبایی، سید محمد حسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ج۱، ص۵۹- ۶۲ و ج۲، ص۱۳۲- ۱۳۳.</ref>. [[مفسران]] اهداف قرآن را به اعتبار اینکه بعضی مقاصد مهم‌ترند و دیگر موارد به آن باز می‌گردد و آن را تکمیل می‌کند، تقسیم کرده‌اند<ref>ابن عاشور، محمد طاهر، التحریر والتنویر، ج۱، ص۱۳۱؛ ملاصدرا، مفاتیح الغیب، ص۴۹.</ref>.

	اهداف و مقاصد اصلی [[قرآن]] عبارت‌اند از:		اهداف و مقاصد اصلی [[قرآن]] عبارت‌اند از:

Bahmani در ‏۳۰ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۵:۱۷

2022-10-30T05:17:43Z

نمایش تغییرات

Bahmani در ‏۲۹ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۸:۳۸

2022-10-29T18:38:52Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۹ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۲۲:۰۸
خط ۳:		خط ۳:
	\| موضوع مرتبط = قرآن		\| موضوع مرتبط = قرآن
	\| عنوان مدخل = [[اهداف قرآن]]		\| عنوان مدخل = [[اهداف قرآن]]
	\| مداخل مرتبط = [[اهداف قرآن در علوم قرآنی]] - [[اهداف قرآن در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]		\| مداخل مرتبط = [[اهداف قرآن در قرآن]] - [[اهداف قرآن در علوم قرآنی]] - [[اهداف قرآن در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]] - [[اهداف قرآن از دیدگاه برون‌دینی]]
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}

	==مقدمه==		==مقدمه==
	[[هدف]] به معانی نشانه تیر<ref>ابن منظور، محمد بن مکرم، لسان العرب، ج۹، ص۳۴۵-۳۴۶؛ دهخدا، ج۱۴، ص۲۰۷۱۲.</ref>، هر چیز مرتفع<ref>فیومی، احمد بن محمد، المصباح المنیر فی غریب الشرح الکبیر، ص۶۳۵؛ طریحی، فخرالدین، مجمع البحرین، ج۵، ص۱۳۲.</ref> و غرض<ref>فراهیدی، خلیل بن احمد، کتاب العین، ج۴، ص۲۸؛ عسکری، حسن بن عبدالله، الفروق فی اللغة، ص۲۶.</ref> است. در اصطلاح مراد از اهداف قرآن، [[غایت]] و مقصدی است که [[خداوند متعال]] با نزول قرآن در پی تحقق آن است<ref>حکیم طباطبایی، سید محمد باقر، علوم القرآن، ص۴۵ -۴۹؛ مصباح یزدی، محمدتقی، قرآن‌شناسی، ج۲، ص۲۳.</ref>. [[امام خمینی]] نیز هدف از [[قرآن]] را همان مقصود و مراد اصلی [[خداوند]] از انزال این [[کتاب الهی]] می‌داند<ref>امام خمینی، آداب الصلاة، ص۱۹۳.</ref> و بر این [[باور]] است قرآن، کتاب [[معرفت]]، [[اخلاق]] و [[دعوت]] به [[سعادت]] و کمال است و هر مفسری که از این امر [[غفلت]] کرده و یا چشم پوشیده یا به آن اهمیت نداده، از مقصود قرآن غفلت ورزیده است؛ چنان که معنای [[تفسیر]] نیز شرح مقاصد [[کلام الهی]] است و [[مفسر]] وقتی مقصد از [[نزول]] را بفهماند، مفسر است<ref>امام خمینی، آداب الصلاة، ص۱۹۲-۱۹۳.</ref>.<ref>[[مهدی رضوانی‌پور\|رضوانی‌پور، مهدی]]، [[اهداف قرآن (مقاله)\| مقاله «اهداف قرآن»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۲ (کتاب)\|دانشنامه امام خمینی ج۲]] ص ۴۵۵.</ref>		[[هدف]] به معانی نشانه تیر<ref>ابن منظور، محمد بن مکرم، لسان العرب، ج۹، ص۳۴۵-۳۴۶؛ دهخدا، ج۱۴، ص۲۰۷۱۲.</ref>، هر چیز مرتفع<ref>فیومی، احمد بن محمد، المصباح المنیر فی غریب الشرح الکبیر، ص۶۳۵؛ طریحی، فخرالدین، مجمع البحرین، ج۵، ص۱۳۲.</ref> و غرض<ref>فراهیدی، خلیل بن احمد، کتاب العین، ج۴، ص۲۸؛ عسکری، حسن بن عبدالله، الفروق فی اللغة، ص۲۶.</ref> است. در اصطلاح مراد از اهداف قرآن، [[غایت]] و مقصدی است که [[خداوند متعال]] با نزول قرآن در پی تحقق آن است<ref>حکیم طباطبایی، سید محمد باقر، علوم القرآن، ص۴۵ -۴۹؛ مصباح یزدی، محمدتقی، قرآن‌شناسی، ج۲، ص۲۳.</ref>. [[امام خمینی]] نیز هدف از [[قرآن]] را همان مقصود و مراد اصلی [[خداوند]] از انزال این [[کتاب الهی]] می‌داند<ref>امام خمینی، آداب الصلاة، ص۱۹۳.</ref> و بر این [[باور]] است قرآن، کتاب [[معرفت]]، [[اخلاق]] و [[دعوت]] به [[سعادت]] و کمال است و هر مفسری که از این امر [[غفلت]] کرده و یا چشم پوشیده یا به آن اهمیت نداده، از مقصود قرآن غفلت ورزیده است؛ چنان که معنای [[تفسیر]] نیز شرح مقاصد [[کلام الهی]] است و [[مفسر]] وقتی مقصد از [[نزول]] را بفهماند، مفسر است<ref>امام خمینی، آداب الصلاة، ص۱۹۲-۱۹۳.</ref>.<ref>[[مهدی رضوانی‌پور\|رضوانی‌پور، مهدی]]، [[اهداف قرآن (مقاله)\| مقاله «اهداف قرآن»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۲ (کتاب)\|دانشنامه امام خمینی ج۲]] ص ۴۵۵.</ref>
خط ۶۷:		خط ۶۸:
	== پانویس ==		== پانویس ==
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

			[[رده:قرآن]]

Msadeq در ‏۱۶ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۷:۵۰

2022-10-16T07:50:17Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۶ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۱:۲۰
خط ۳:		خط ۳:
	\| موضوع مرتبط = قرآن		\| موضوع مرتبط = قرآن
	\| عنوان مدخل = [[اهداف قرآن]]		\| عنوان مدخل = [[اهداف قرآن]]
	\| مداخل مرتبط = [[اهداف قرآن در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]		\| مداخل مرتبط = [[اهداف قرآن در علوم قرآنی]] - [[اهداف قرآن در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}

Msadeq در ‏۱۶ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۷:۲۶

2022-10-16T07:26:52Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۶ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۵۶
خط ۳:		خط ۳:
	\| موضوع مرتبط = قرآن		\| موضوع مرتبط = قرآن
	\| عنوان مدخل = [[اهداف قرآن]]		\| عنوان مدخل = [[اهداف قرآن]]
	\| مداخل مرتبط = ~~[[اهداف قرآن در قرآن]] -~~ [[اهداف قرآن در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]		\| مداخل مرتبط = [[اهداف قرآن در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}

	==مقدمه==		==مقدمه==
	[[هدف]] به معانی نشانه تیر<ref>ابن منظور، محمد بن مکرم، لسان العرب، ج۹، ص۳۴۵-۳۴۶؛ دهخدا، ج۱۴، ص۲۰۷۱۲.</ref>، هر چیز مرتفع<ref>فیومی، احمد بن محمد، المصباح المنیر فی غریب الشرح الکبیر، ص۶۳۵؛ طریحی، فخرالدین، مجمع البحرین، ج۵، ص۱۳۲.</ref> و غرض<ref>فراهیدی، خلیل بن احمد، کتاب العین، ج۴، ص۲۸؛ عسکری، حسن بن عبدالله، الفروق فی اللغة، ص۲۶.</ref> است. در اصطلاح مراد از اهداف قرآن، [[غایت]] و مقصدی است که [[خداوند متعال]] با نزول قرآن در پی تحقق آن است<ref>حکیم طباطبایی، سید محمد باقر، علوم القرآن، ص۴۵ -۴۹؛ مصباح یزدی، محمدتقی، قرآن‌شناسی، ج۲، ص۲۳.</ref>. [[امام خمینی]] نیز هدف از [[قرآن]] را همان مقصود و مراد اصلی [[خداوند]] از انزال این [[کتاب الهی]] می‌داند<ref>امام خمینی، آداب الصلاة، ص۱۹۳.</ref> و بر این [[باور]] است قرآن، کتاب [[معرفت]]، [[اخلاق]] و [[دعوت]] به [[سعادت]] و کمال است و هر مفسری که از این امر [[غفلت]] کرده و یا چشم پوشیده یا به آن اهمیت نداده، از مقصود قرآن غفلت ورزیده است؛ چنان که معنای [[تفسیر]] نیز شرح مقاصد [[کلام الهی]] است و [[مفسر]] وقتی مقصد از [[نزول]] را بفهماند، مفسر است<ref>امام خمینی، آداب الصلاة، ص۱۹۲-۱۹۳.</ref>.<ref>[[مهدی رضوانی‌پور\|رضوانی‌پور، مهدی]]، [[اهداف قرآن (مقاله)\| مقاله «اهداف قرآن»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۲ (کتاب)\|دانشنامه امام خمینی ج۲]] ص ۴۵۵.</ref>		[[هدف]] به معانی نشانه تیر<ref>ابن منظور، محمد بن مکرم، لسان العرب، ج۹، ص۳۴۵-۳۴۶؛ دهخدا، ج۱۴، ص۲۰۷۱۲.</ref>، هر چیز مرتفع<ref>فیومی، احمد بن محمد، المصباح المنیر فی غریب الشرح الکبیر، ص۶۳۵؛ طریحی، فخرالدین، مجمع البحرین، ج۵، ص۱۳۲.</ref> و غرض<ref>فراهیدی، خلیل بن احمد، کتاب العین، ج۴، ص۲۸؛ عسکری، حسن بن عبدالله، الفروق فی اللغة، ص۲۶.</ref> است. در اصطلاح مراد از اهداف قرآن، [[غایت]] و مقصدی است که [[خداوند متعال]] با نزول قرآن در پی تحقق آن است<ref>حکیم طباطبایی، سید محمد باقر، علوم القرآن، ص۴۵ -۴۹؛ مصباح یزدی، محمدتقی، قرآن‌شناسی، ج۲، ص۲۳.</ref>. [[امام خمینی]] نیز هدف از [[قرآن]] را همان مقصود و مراد اصلی [[خداوند]] از انزال این [[کتاب الهی]] می‌داند<ref>امام خمینی، آداب الصلاة، ص۱۹۳.</ref> و بر این [[باور]] است قرآن، کتاب [[معرفت]]، [[اخلاق]] و [[دعوت]] به [[سعادت]] و کمال است و هر مفسری که از این امر [[غفلت]] کرده و یا چشم پوشیده یا به آن اهمیت نداده، از مقصود قرآن غفلت ورزیده است؛ چنان که معنای [[تفسیر]] نیز شرح مقاصد [[کلام الهی]] است و [[مفسر]] وقتی مقصد از [[نزول]] را بفهماند، مفسر است<ref>امام خمینی، آداب الصلاة، ص۱۹۲-۱۹۳.</ref>.<ref>[[مهدی رضوانی‌پور\|رضوانی‌پور، مهدی]]، [[اهداف قرآن (مقاله)\| مقاله «اهداف قرآن»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۲ (کتاب)\|دانشنامه امام خمینی ج۲]] ص ۴۵۵.</ref>

	==پیشینه==		==پیشینه==
	[[قرآن کریم]] خود در [[آیات]] فراوانی، هدف از نزول خود را بیان کرده است؛ مانند [[هدایت]]<ref>بقره، ۲؛ زمر، ۴۱.</ref>، [[تفکر]] و [[توسعه]] معرفت<ref>حشر، ص۲۱.</ref> و [[تعقل]] و [[تدبر]]<ref>ص، ۲۹؛ یوسف، ۲.</ref>. [[مفسران]] و قرآن پژوهان نیز به این بحث توجه کرده و در آثار خویش به این موضوع پرداخته‌اند<ref>مقاتل بن سلیمان، ابوالحسن، تفسیر مقاتل بن سلیمان، ج۵، ص۱۲۹؛ فخررازی، محمد بن عمر، مفاتیح الغیب (التفسیر الکبیر)، ج۱، ص۱۵۶.</ref>. آغاز بحث [[عالمان]] از اهداف قرآن را می‌توان از [[قرن دوم هجری]] دانست که مفسرانی، مانند [[مقاتل بن سلیمان بلخی]] در تفسیر خویش، این اهداف را تصحیح [[اعتقاد]]، [[تهذیب اخلاق]]، [[تشریع احکام]] و [[تعلیم]] [[مسلمانان]] برشمرده‌اند<ref>فخررازی، محمد بن عمر، مفاتیح الغیب (التفسیر الکبیر) ج۵، ص۱۲۹.</ref>. در قرن‌های بعد، اندیشمندانی چون غزالی<ref>فخررازی، محمد بن عمر، مفاتیح الغیب (التفسیر الکبیر) ج۵، ص۱۱ -۲۱.</ref>، فخررازی<ref>فخررازی، محمد بن عمر، مفاتیح الغیب (التفسیر الکبیر) ج۱، ص۱۵۶ و ج۲۶، ص۳۲۱.</ref>، [[کاشفی]]<ref>فخررازی، محمد بن عمر، مفاتیح الغیب (التفسیر الکبیر) ج۱، ص۴۲۴.</ref>، [[ملاصدرا]]<ref>ملاصدرا، مفاتیح الغیب، ص۳۰، ۴۹ – ۵۲.</ref>و همچنین بسیاری از متأخران، مطالبی درباره اهداف قرآن بازگفته‌اند و به منظور تبیین اهداف قرآن با تعابیر مختلف، بر جنبه [[تربیت]] [[انسان]]، [[هدایت]] و نزدیک شدن او به [[خداوند]] و سامان‌مندی [[زندگی]] [[بشر]] تأکید کرده‌اند<ref>طباطبایی، سید محمد حسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ج۲، ص۳۸۳؛ ج۳، ص۷۵ و ج۲۰، ص۳۳۲.</ref>.		[[قرآن کریم]] خود در [[آیات]] فراوانی، هدف از نزول خود را بیان کرده است؛ مانند [[هدایت]]<ref>بقره، ۲؛ زمر، ۴۱.</ref>، [[تفکر]] و [[توسعه]] معرفت<ref>حشر، ص۲۱.</ref> و [[تعقل]] و [[تدبر]]<ref>ص، ۲۹؛ یوسف، ۲.</ref>. [[مفسران]] و قرآن پژوهان نیز به این بحث توجه کرده و در آثار خویش به این موضوع پرداخته‌اند<ref>مقاتل بن سلیمان، ابوالحسن، تفسیر مقاتل بن سلیمان، ج۵، ص۱۲۹؛ فخررازی، محمد بن عمر، مفاتیح الغیب (التفسیر الکبیر)، ج۱، ص۱۵۶.</ref>. آغاز بحث [[عالمان]] از اهداف قرآن را می‌توان از [[قرن دوم هجری]] دانست که مفسرانی، مانند [[مقاتل بن سلیمان بلخی]] در تفسیر خویش، این اهداف را تصحیح [[اعتقاد]]، [[تهذیب اخلاق]]، [[تشریع احکام]] و [[تعلیم]] [[مسلمانان]] برشمرده‌اند<ref>فخررازی، محمد بن عمر، مفاتیح الغیب (التفسیر الکبیر) ج۵، ص۱۲۹.</ref>. در قرن‌های بعد، اندیشمندانی چون غزالی <ref>فخررازی، محمد بن عمر، مفاتیح الغیب (التفسیر الکبیر) ج۵، ص۱۱ -۲۱.</ref>، فخررازی<ref>فخررازی، محمد بن عمر، مفاتیح الغیب (التفسیر الکبیر) ج۱، ص۱۵۶ و ج۲۶، ص۳۲۱.</ref>، [[کاشفی]]<ref>فخررازی، محمد بن عمر، مفاتیح الغیب (التفسیر الکبیر) ج۱، ص۴۲۴.</ref>، [[ملاصدرا]]<ref>ملاصدرا، مفاتیح الغیب، ص۳۰، ۴۹ – ۵۲.</ref>و همچنین بسیاری از متأخران، مطالبی درباره اهداف قرآن بازگفته‌اند و به منظور تبیین اهداف قرآن با تعابیر مختلف، بر جنبه [[تربیت]] [[انسان]]، [[هدایت]] و نزدیک شدن او به [[خداوند]] و سامان‌مندی [[زندگی]] [[بشر]] تأکید کرده‌اند<ref>طباطبایی، سید محمد حسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ج۲، ص۳۸۳؛ ج۳، ص۷۵ و ج۲۰، ص۳۳۲.</ref>.

	از آنجا که [[قرآن کریم]] [[کتاب هدایت]] است، در بیان مقاصد خود مانند روش متداول [[کتب فقهی]] و [[فلسفی]] عمل نکرده یا از علت حکمی آشکارا سخن نگفته است، اما در ضمن قیود و اوصاف و [[حکمت‌ها]]، به برخی شرایط و اهداف خود، و گاه در ضمن وسایل [[اعتقادی]]، [[اخلاقی]] و [[قصص]]، به مقاصد خود اشاره کرده است<ref>ایازی، ملاکات احکام و شیوه‌های استکشاف آن، ص۱۱۶ – ۱۲۶.</ref>. اهمیت این بحث به این جهت است که روشن شدن مقاصد و اهداف قرآن، در چگونگی نگرش [[مفسر]] به [[قرآن]] مؤثر است<ref>ایازی، سیدمحمدعلی، تفسیر قرآن مجید برگرفته از آثار امام خمینی، ج۱، ص۹۰.</ref> و از اصول تأثیرگذار در [[تغییر]] [[فهم]] و تفاوت [[تفاسیر]] به شمار می‌رود؛ زیرا برای مفسر مهم است که به صورت کلی یا در [[تفسیر]] آیه‌ای خاص، اهداف آن را ارزیابی کند و متناسب با آن مقصد، به سراغ [[آیه]] برود<ref>ایازی، سیدمحمدعلی، تفسیر قرآن مجید برگرفته از آثار امام خمینی، ج۱، ص۱۸۹.</ref>. همچنین این بحث مبنای مهم مسایل [[قرآنی]]، همچون [[زبان قرآن]]، [[ظواهر]]، امکان فهم و [[تفسیر قرآن]] است<ref>کلانتری، ابراهیم، امکان و موانع فهم صحیح قرآن کریم از منظر امام خمینی، ص۱۷۵.</ref>؛ چنان‌که [[هدف]] تفسیر نیز به هدف [[شناخت قرآن]]، به عنوان [[کتاب آسمانی]] و کتاب درس زندگی و کسب [[سعادت]] بازمی‌گردد<ref>ایازی، سیدمحمدعلی، تفسیر قرآن مجید برگرفته از آثار امام خمینی، ج۱، ص۱۸۸.</ref>.		از آنجا که [[قرآن کریم]] [[کتاب هدایت]] است، در بیان مقاصد خود مانند روش متداول [[کتب فقهی]] و [[فلسفی]] عمل نکرده یا از علت حکمی آشکارا سخن نگفته است، اما در ضمن قیود و اوصاف و [[حکمت‌ها]]، به برخی شرایط و اهداف خود، و گاه در ضمن وسایل [[اعتقادی]]، [[اخلاقی]] و [[قصص]]، به مقاصد خود اشاره کرده است<ref>ایازی، ملاکات احکام و شیوه‌های استکشاف آن، ص۱۱۶ – ۱۲۶.</ref>. اهمیت این بحث به این جهت است که روشن شدن مقاصد و اهداف قرآن، در چگونگی نگرش [[مفسر]] به [[قرآن]] مؤثر است<ref>ایازی، سیدمحمدعلی، تفسیر قرآن مجید برگرفته از آثار امام خمینی، ج۱، ص۹۰.</ref> و از اصول تأثیرگذار در [[تغییر]] [[فهم]] و تفاوت [[تفاسیر]] به شمار می‌رود؛ زیرا برای مفسر مهم است که به صورت کلی یا در [[تفسیر]] آیه‌ای خاص، اهداف آن را ارزیابی کند و متناسب با آن مقصد، به سراغ [[آیه]] برود<ref>ایازی، سیدمحمدعلی، تفسیر قرآن مجید برگرفته از آثار امام خمینی، ج۱، ص۱۸۹.</ref>. همچنین این بحث مبنای مهم مسایل [[قرآنی]]، همچون [[زبان قرآن]]، [[ظواهر]]، امکان فهم و [[تفسیر قرآن]] است<ref>کلانتری، ابراهیم، امکان و موانع فهم صحیح قرآن کریم از منظر امام خمینی، ص۱۷۵.</ref>؛ چنان‌که [[هدف]] تفسیر نیز به هدف [[شناخت قرآن]]، به عنوان [[کتاب آسمانی]] و کتاب درس زندگی و کسب [[سعادت]] بازمی‌گردد<ref>ایازی، سیدمحمدعلی، تفسیر قرآن مجید برگرفته از آثار امام خمینی، ج۱، ص۱۸۸.</ref>.

Jaafari: /* موانع دستیابی به اهداف قرآن */

2022-10-16T04:33:45Z

موانع دستیابی به اهداف قرآن

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۶ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۸:۰۳
خط ۴۷:		خط ۴۷:

	==موانع دستیابی به اهداف قرآن==		==موانع دستیابی به اهداف قرآن==
	برخی [[اندیشمندان]] موانعی برای بهره‌مندی از اهداف قرآن برشمرده‌اند؛ از جمله: ۱. [[ایمان]] نداشتن به [[رسالت]] [[اسلامی]] و دعوت قرآن: کسی می‌تواند از مقاصد قرآن بهره‌مند شود که به [[درستی]] رسالت و دعوت قرآن [[ایمان کامل]] داشته باشد؛ اما با [[آلوده]] بودن به [[شرک]] و [[بی‌ایمانی]] هرگز نمی‌توان به مقاصد قرآن دست یافت<ref>عمید زنجانی، عباسعلی، مبانی و روش‌های تفسیر قرآن، ص۳۲۴.</ref>؛ ۲. مشغول شدن به [[علوم]] ادبی و [[تجربی]]: یکی از موانعی که [[انسان]] را از مقاصد قرآن دور می‌کند، تفاسیری است که انسان را تنها به مباحث [[اعراب]] و [[قواعد]] نحوی و بلاغی و [[علوم تجربی]] و مانند آن مشغول می‌سازد<ref>رشید رضا، محمد، تفسیر القرآن الحکیم (المنار)، ج۱، ص۷.</ref>.		برخی [[اندیشمندان]] موانعی برای بهره‌مندی از اهداف قرآن برشمرده‌اند؛ از جمله:
			#[[ایمان]] نداشتن به [[رسالت]] [[اسلامی]] و دعوت قرآن: کسی می‌تواند از مقاصد قرآن بهره‌مند شود که به [[درستی]] رسالت و دعوت قرآن [[ایمان کامل]] داشته باشد؛ اما با [[آلوده]] بودن به [[شرک]] و [[بی‌ایمانی]] هرگز نمی‌توان به مقاصد قرآن دست یافت<ref>عمید زنجانی، عباسعلی، مبانی و روش‌های تفسیر قرآن، ص۳۲۴.</ref>؛
			#مشغول شدن به [[علوم]] ادبی و [[تجربی]]: یکی از موانعی که [[انسان]] را از مقاصد قرآن دور می‌کند، تفاسیری است که انسان را تنها به مباحث [[اعراب]] و [[قواعد]] نحوی و بلاغی و [[علوم تجربی]] و مانند آن مشغول می‌سازد<ref>رشید رضا، محمد، تفسیر القرآن الحکیم (المنار)، ج۱، ص۷.</ref>.

	[[امام خمینی]] نیز به برخی موانع دستیابی به اهداف و [[معارف قرآن]] اشاره کرده است؛ از جمله: ۱. [[گناه]]: [[حجاب]] [[گناهان]] و تاریکی‌های حاصل از [[طغیان]] و [[سرکشی]] در برابر [[پروردگار]]، مانع از این می‌شود که [[قلب]] انسان [[حقایق]] و [[معارف الهی]] را [[درک]] کند؛ زیرا هنگامی که قلب به واسطه گناه تحت [[سلطه]] و [[تصرف]] [[شیطان]] قرار می‌گیرد، همه قوا نیز به تصرف او در می‌آیند و چشم و گوش در برابر [[معارف]] و [[مواعظ]] الهی [[کور]] و کر می‌شوند<ref>امام خمینی، آداب الصلاة، ص۲۰۱.</ref>؛ ۲. [[حب دنیا]]: [[دوستی دنیا]] سبب می‌شود تمام [[همت]] انسان صرف [[دنیا]] شود و قلب او از ذکر [[خداوند]] [[غافل]] بماند. به با ورامام خمینی، کسی که خواهان بهره بردن از معارف و مواعظ الهی است، باید قلب خود را از [[پلیدی]] [[تعلقات دنیوی]] [[پاک]] کند<ref>امام خمینی، آداب الصلاة، ص۲۰۲.</ref>؛ ۳. [[خودبینی]] و [[قناعت]] به داشته‌ها: از جمله حجاب‌های بزرگ میان [[انسان]] و [[قرآن]] خودبینی است که سبب [[بی‌نیاز]] دیدن خویش از قرآن می‌شود؛ همانند اینکه [[اهل]] [[تجوید]] به [[علم]] جزیی خود قانع شوند و «[[حاملان قرآن]]» را بر خود تطبیق کنند. این خودبینی، آنان را از [[فهم]] [[کتاب خدا]] و استفاده از آن [[محروم]] می‌سازد؛ همین طور صاحبان [[علوم]] [[ادبیات]]، [[تفسیر]]، [[فلسفه]] و [[عرفان]]<ref>امام خمینی، آداب الصلاة، ص۱۹۵ – ۱۹۶.</ref>؛ ۴. [[اعتقادات]] و آرای [[فاسد]]: این [[حجاب]] غالباً از [[تبعیت]] و [[تقلید کورکورانه]] پدید می‌آید. [[اعتقادی]] که با شنیدن سخنان از [[پدر]] و [[مادر]] یا [[اهل منبر]] [[جاهل]] به مسایل، در [[دل انسان]] [[نفوذ]] می‌یابد و مانع میان او و [[آیات الهی]] می‌شود؛ مانند اینکه [[آیات]] مربوط به [[لقاء الله]] را به دلیل [[عقیده]] به بسته بودن راه [[معرفت خداوند]]، به طور کلی توجیه و [[تأویل]] می‌کنند<ref>امام خمینی، آداب الصلاة، ص۱۹۶-۱۹۷.</ref>؛ ۵. عقیده به انحصار استفاده از قرآن: [[اعتقاد]] و [[جمود]] بر اینکه تنها [[مفسران]]، [[حق]] استفاده از قرآن را دارند و [[تفکر]] و [[تدبر در آیات]] آن، همان [[تفسیر به رأی]] ممنوع است، از حجاب‌های استفاده از قرآن و [[معارف]] متعدد آن است<ref>امام خمینی، آداب الصلاة، ص۱۹۹.</ref>؛ ۶. تأکید بر نکات تجویدی و ظاهری: رعایت نکات تجویدی و توجه به نکات [[بلاغت]]، وجوه [[اعجاز]]، جهات [[تاریخی]]، اسباب و اوقات [[نزول]]، [[مکی و مدنی]] بودن آیات و سور و [[اختلاف قرائات]] نیز حجاب رسیدن به مقاصد قرآن است<ref>امام خمینی، آداب الصلاة، ص۱۹۲؛ چهل حدیث، ص۴۹۹.</ref>؛ ۷. توجه به [[ثواب]] قرائت: [[قرائت قرآن]] تنها برای اخذ ثواب و [[اجر]]، موجب محجوب شدن از [[حقایق]] قرآن است<ref>امام خمینی، آداب الصلاة، ص۱۹۲.</ref>؛ ۸. توجه به [[اختلاف]] دیدگاه مفسران از [[عامه]] و [[خاصه]]<ref>امام خمینی، آداب الصلاة، ص۱۹۲.</ref>.<ref>[[مهدی رضوانی‌پور\|رضوانی‌پور، مهدی]]، [[اهداف قرآن (مقاله)\| مقاله «اهداف قرآن»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۲ (کتاب)\|دانشنامه امام خمینی ج۲]] ص ۴۵۹.</ref>		[[امام خمینی]] نیز به برخی موانع دستیابی به اهداف و [[معارف قرآن]] اشاره کرده است؛ از جمله:
			#[[گناه]]: [[حجاب]] [[گناهان]] و تاریکی‌های حاصل از [[طغیان]] و [[سرکشی]] در برابر [[پروردگار]]، مانع از این می‌شود که [[قلب]] انسان [[حقایق]] و [[معارف الهی]] را [[درک]] کند؛ زیرا هنگامی که قلب به واسطه گناه تحت [[سلطه]] و [[تصرف]] [[شیطان]] قرار می‌گیرد، همه قوا نیز به تصرف او در می‌آیند و چشم و گوش در برابر [[معارف]] و [[مواعظ]] الهی [[کور]] و کر می‌شوند<ref>امام خمینی، آداب الصلاة، ص۲۰۱.</ref>؛
			#[[حب دنیا]]: [[دوستی دنیا]] سبب می‌شود تمام [[همت]] انسان صرف [[دنیا]] شود و قلب او از ذکر [[خداوند]] [[غافل]] بماند. به با ورامام خمینی، کسی که خواهان بهره بردن از معارف و مواعظ الهی است، باید قلب خود را از [[پلیدی]] [[تعلقات دنیوی]] [[پاک]] کند<ref>امام خمینی، آداب الصلاة، ص۲۰۲.</ref>؛
			#[[خودبینی]] و [[قناعت]] به داشته‌ها: از جمله حجاب‌های بزرگ میان [[انسان]] و [[قرآن]] خودبینی است که سبب [[بی‌نیاز]] دیدن خویش از قرآن می‌شود؛ همانند اینکه [[اهل]] [[تجوید]] به [[علم]] جزیی خود قانع شوند و «[[حاملان قرآن]]» را بر خود تطبیق کنند. این خودبینی، آنان را از [[فهم]] [[کتاب خدا]] و استفاده از آن [[محروم]] می‌سازد؛ همین طور صاحبان [[علوم]] [[ادبیات]]، [[تفسیر]]، [[فلسفه]] و [[عرفان]]<ref>امام خمینی، آداب الصلاة، ص۱۹۵ – ۱۹۶.</ref>؛
			#[[اعتقادات]] و آرای [[فاسد]]: این [[حجاب]] غالباً از [[تبعیت]] و [[تقلید کورکورانه]] پدید می‌آید. [[اعتقادی]] که با شنیدن سخنان از [[پدر]] و [[مادر]] یا [[اهل منبر]] [[جاهل]] به مسایل، در [[دل انسان]] [[نفوذ]] می‌یابد و مانع میان او و [[آیات الهی]] می‌شود؛ مانند اینکه [[آیات]] مربوط به [[لقاء الله]] را به دلیل [[عقیده]] به بسته بودن راه [[معرفت خداوند]]، به طور کلی توجیه و [[تأویل]] می‌کنند<ref>امام خمینی، آداب الصلاة، ص۱۹۶-۱۹۷.</ref>؛
			#عقیده به انحصار استفاده از قرآن: [[اعتقاد]] و [[جمود]] بر اینکه تنها [[مفسران]]، [[حق]] استفاده از قرآن را دارند و [[تفکر]] و [[تدبر در آیات]] آن، همان [[تفسیر به رأی]] ممنوع است، از حجاب‌های استفاده از قرآن و [[معارف]] متعدد آن است<ref>امام خمینی، آداب الصلاة، ص۱۹۹.</ref>؛
			#تأکید بر نکات تجویدی و ظاهری: رعایت نکات تجویدی و توجه به نکات [[بلاغت]]، وجوه [[اعجاز]]، جهات [[تاریخی]]، اسباب و اوقات [[نزول]]، [[مکی و مدنی]] بودن آیات و سور و [[اختلاف قرائات]] نیز حجاب رسیدن به مقاصد قرآن است<ref>امام خمینی، آداب الصلاة، ص۱۹۲؛ چهل حدیث، ص۴۹۹.</ref>؛
			#توجه به [[ثواب]] قرائت: [[قرائت قرآن]] تنها برای اخذ ثواب و [[اجر]]، موجب محجوب شدن از [[حقایق]] قرآن است<ref>امام خمینی، آداب الصلاة، ص۱۹۲.</ref>؛
			#توجه به [[اختلاف]] دیدگاه مفسران از [[عامه]] و [[خاصه]]<ref>امام خمینی، آداب الصلاة، ص۱۹۲.</ref>.<ref>[[مهدی رضوانی‌پور\|رضوانی‌پور، مهدی]]، [[اهداف قرآن (مقاله)\| مقاله «اهداف قرآن»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۲ (کتاب)\|دانشنامه امام خمینی ج۲]] ص ۴۵۹.</ref>

	== منابع ==		== منابع ==