اهل بیت در لغت - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Msadeq: /* معناشناسی */

2023-11-26T10:19:25Z

معناشناسی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ نوامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۳:۴۹
خط ۷:		خط ۷:

	== معناشناسی ==		== معناشناسی ==
	اهل بیت، ترکیبی از دو واژۀ "[[اهل]]" و "[[بیت]]" است. کلمۀ [[اهل]] معمولاً با توجه به مضاف‌الیه خود معنی می‌شود، "[[أهل]] الرجل" [[قبیله]] و [[نزدیکان]] او هستند. به [[همسر]] مرد نیز [[اهل]] او گفته می‌شود. "[[أهل]] الأمر" والیان و [[فرمانروایان]] هستند و "[[أهل]] الاسلام" [[مسلمانان]] هستند و گاهی به [[خواص]] و نزدیک‌ترین افراد به شخص، "[[اهل]] الرجل" گفته می‌شود و "[[أهل]] البیت" به معنی ساکنان [[خانه]] یا اتاق است<ref>معجم مقاییس اللغة، ج۱، ص۱۵۰؛ لسان العرب، ج۱۱، ص۲۹.</ref>.<ref>[[مهدی کمپانی زارع\|کمپانی زارع، مهدی]]، [[اهل بیت - کمپانی زارع (مقاله)\|مقاله «اهل بیت»]]، [[دانشنامه امام رضا ج۲ (کتاب)\|دانشنامه امام رضا ج۲]]، ص ۶۶۵.</ref>		اهل بیت، ترکیبی از دو واژۀ "[[اهل]]" و "[[بیت]]" است. کلمۀ [[اهل]] معمولاً با توجه به مضاف‌الیه خود معنی می‌شود، "أهل الرجل" [[قبیله]] و [[نزدیکان]] او هستند. به [[همسر]] مرد نیز [[اهل]] او گفته می‌شود. "أهل الأمر" والیان و [[فرمانروایان]] هستند و "أهل الاسلام" [[مسلمانان]] هستند و گاهی به [[خواص]] و نزدیک‌ترین افراد به شخص، "اهل الرجل" گفته می‌شود و "أهل البیت" به معنی ساکنان [[خانه]] یا اتاق است<ref>معجم مقاییس اللغة، ج۱، ص۱۵۰؛ لسان العرب، ج۱۱، ص۲۹.</ref>.<ref>[[مهدی کمپانی زارع\|کمپانی زارع، مهدی]]، [[اهل بیت - کمپانی زارع (مقاله)\|مقاله «اهل بیت»]]، [[دانشنامه امام رضا ج۲ (کتاب)\|دانشنامه امام رضا ج۲]]، ص ۶۶۵.</ref>

	درباره معنای لغوی کلمه "[[أهل]]" دو دیدگاه به چشم می‌خورد؛ برخی این واژه را به مصادیق آن [[تفسیر]] کرده و معنای واحد و جامعی برای آن ذکر ننموده‌اند. این گروه، مصادیق [[خانواده]]، [[خاندان]]، [[خویشان]]، [[شیعیان]] و اهل دین [[انسان]] را به عنوان معنای خود این واژه در نظر گرفته اند<ref>ر.ک: فیومی، احمد بن محمد، «المصباح المنیر فی غریب الشرح الکبیر»، ج۲، ص۲۸؛ عسکری ابوهلال، حسن بن عبدالله، «الفروق فی اللغه»، ص۲۷۵؛ ابن منظور، محمد بن مکرم، «لسان العرب»، ج۱۱، ص۲۸؛ مرتضی زبیدی، محمد بن محمد، «تاج العروس»، ج۱۴، ص۳۵؛ طریحی، فخرالدین، «مجمع البحرین»، ج۵، ص۳۱۴.</ref>.<ref>[[محمد باقر تحریری\|تحریری، محمد باقر]]، [[جلوه‌های لاهوتی ج۱ (کتاب)\|جلوه‌های لاهوتی ج۱]]، ص۴۵.</ref>		درباره معنای لغوی کلمه "[[أهل]]" دو دیدگاه به چشم می‌خورد؛ برخی این واژه را به مصادیق آن [[تفسیر]] کرده و معنای واحد و جامعی برای آن ذکر ننموده‌اند. این گروه، مصادیق [[خانواده]]، [[خاندان]]، [[خویشان]]، [[شیعیان]] و اهل دین [[انسان]] را به عنوان معنای خود این واژه در نظر گرفته اند<ref>ر.ک: فیومی، احمد بن محمد، «المصباح المنیر فی غریب الشرح الکبیر»، ج۲، ص۲۸؛ عسکری ابوهلال، حسن بن عبدالله، «الفروق فی اللغه»، ص۲۷۵؛ ابن منظور، محمد بن مکرم، «لسان العرب»، ج۱۱، ص۲۸؛ مرتضی زبیدی، محمد بن محمد، «تاج العروس»، ج۱۴، ص۳۵؛ طریحی، فخرالدین، «مجمع البحرین»، ج۵، ص۳۱۴.</ref>.<ref>[[محمد باقر تحریری\|تحریری، محمد باقر]]، [[جلوه‌های لاهوتی ج۱ (کتاب)\|جلوه‌های لاهوتی ج۱]]، ص۴۵.</ref>

	در مقابل، عده ای دیگر، معنایی جامع و ریشه‌ای واحد را برای واژه "[[أهل]]" قائل‌اند که قدر جامع همه آنها تعلق خاطر، سنخیت، اُنس و [[الفت]] داشتن با چیزی و اختصاص داشتن به آن است<ref>مصطفوی، حسن، «التحقیق فی کلمات القرآن الکریم»، ج۱ ص۱۷۰؛ فیومی، احمد بن محمد، «المصباح المنیر»، ج۲ ص۲۸؛ ابن منظور، محمد بن مکرم، «لسان العرب»، ج۱۱ صص۳۰-۲۸. لازم به ذکر است که در این عبارت، مولف، معانی و مصادیق مختلف اهل را به یک مفهوم واحد ارجاع داده است ولی به وجود یک معنای جامع و فراگیر، "پیوند جامع"، تصریح کرده است.</ref>.<ref>[[سید مجتبی حسینی\|حسینی، سید مجتبی]]، [[مقامات اولیاء ج۱ (کتاب)\|مقامات اولیاء ج۱]]، ص۲۷؛ [[احمد زمردیان\|زمردیان، احمد]]، [[مقام ولایت در شرح زیارت جامعه کبیره (کتاب)\|مقام ولایت در شرح زیارت جامعه کبیره]]، ص۲۲.</ref>		در مقابل، عده ای دیگر، معنایی جامع و ریشه‌ای واحد را برای واژه "أهل" قائل‌اند که قدر جامع همه آنها تعلق خاطر، سنخیت، اُنس و [[الفت]] داشتن با چیزی و اختصاص داشتن به آن است<ref> مصطفوی، حسن، «التحقیق فی کلمات القرآن الکریم»، ج۱ ص۱۷۰؛ فیومی، احمد بن محمد، «المصباح المنیر»، ج۲ ص۲۸؛ ابن منظور، محمد بن مکرم، «لسان العرب»، ج۱۱ صص۳۰-۲۸. لازم به ذکر است که در این عبارت، مولف، معانی و مصادیق مختلف اهل را به یک مفهوم واحد ارجاع داده است ولی به وجود یک معنای جامع و فراگیر، "پیوند جامع"، تصریح کرده است.</ref>.<ref>[[سید مجتبی حسینی\|حسینی، سید مجتبی]]، [[مقامات اولیاء ج۱ (کتاب)\|مقامات اولیاء ج۱]]، ص۲۷؛ [[احمد زمردیان\|زمردیان، احمد]]، [[مقام ولایت در شرح زیارت جامعه کبیره (کتاب)\|مقام ولایت در شرح زیارت جامعه کبیره]]، ص۲۲.</ref>

	با مقایسه دو دیدگاه، روشن می‌شود دیدگاه دوم که قائل به "وجود یک ریشه معنایی جامع و فراگیر برای واژه [[أهل]]" است بهتر از دیدگاه نخست است؛ زیرا بازگشت معانی دیدگاه اول به دیدگاه دوم است<ref>ر.ک: [[سید علی حسینی میلانی\|حسینی میلانی، سید علی]]، [[با پیشوایان هدایتگر ج۱ (کتاب)\|با پیشوایان هدایتگر ج۱]]، ص۹۹.</ref>. در مجموع واژه "[[اهل]]" به معانی سزاوار و لایق به چیزی، مختار و منتخب، [[خاندان]]، اقوام و [[خویشان]]، عیال و [[فرزندان]]، [[ملت]] و [[امت]] و... آمده است<ref>بصائر ذوی التمییز، ج‌۲، ص‌۸۳ ـ ۸۴.</ref> و قدر جامع همه آنها تعلق، سنخیت، اُنس و [[الفت]] داشتن با چیزی و اختصاص داشتن به آن است. البته هرچه تعلق چیزی به چیزی بیشتر باشد اختصاص بدان شدیدتر است و هرچه اختصاص شدیدتر باشد [[صدق]] عنوان "[[اهل]]" قوی‌تر خواهد بود<ref>التحقیق، ج‌۱، ص‌۱۶۹ ـ ۱۷۱، «اهل».</ref>. از نظر واژه‌شناسان "[[آل]]" به [[دلیل]] اینکه مصغّر آن "اُهَیْل" است با "[[اهل]]" یکی است، با این تفاوت که "[[آل]]" مخصوص انسان‌هاست و باید به اسم عَلَم اضافه شود، در حالی که چنین التزامی در کار برد "[[اهل]]" وجود ندارد<ref>مفردات، ص‌۹۸، «آل».</ref>.<ref>[[حسن یوسفیان\|یوسفیان، حسن]]، [[اهل بیت - یوسفیان (مقاله)\|مقاله «اهل بیت»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۵ (کتاب)\|دائرةالمعارف قرآن کریم ج۵]]، ص۷۶ - ۹۵.</ref>		با مقایسه دو دیدگاه، روشن می‌شود دیدگاه دوم که قائل به "وجود یک ریشه معنایی جامع و فراگیر برای واژه [[أهل]]" است بهتر از دیدگاه نخست است؛ زیرا بازگشت معانی دیدگاه اول به دیدگاه دوم است<ref>ر.ک: [[سید علی حسینی میلانی\|حسینی میلانی، سید علی]]، [[با پیشوایان هدایتگر ج۱ (کتاب)\|با پیشوایان هدایتگر ج۱]]، ص۹۹.</ref>. در مجموع واژه "[[اهل]]" به معانی سزاوار و لایق به چیزی، مختار و منتخب، [[خاندان]]، اقوام و [[خویشان]]، عیال و [[فرزندان]]، [[ملت]] و [[امت]] و... آمده است<ref>بصائر ذوی التمییز، ج‌۲، ص‌۸۳ ـ ۸۴.</ref> و قدر جامع همه آنها تعلق، سنخیت، اُنس و [[الفت]] داشتن با چیزی و اختصاص داشتن به آن است. البته هرچه تعلق چیزی به چیزی بیشتر باشد اختصاص بدان شدیدتر است و هرچه اختصاص شدیدتر باشد [[صدق]] عنوان "[[اهل]]" قوی‌تر خواهد بود<ref>التحقیق، ج‌۱، ص‌۱۶۹ ـ ۱۷۱، «اهل».</ref>. از نظر واژه‌شناسان "[[آل]]" به [[دلیل]] اینکه مصغّر آن "اُهَیْل" است با "[[اهل]]" یکی است، با این تفاوت که "[[آل]]" مخصوص انسان‌هاست و باید به اسم عَلَم اضافه شود، در حالی که چنین التزامی در کار برد "[[اهل]]" وجود ندارد<ref>مفردات، ص‌۹۸، «آل».</ref>.<ref>[[حسن یوسفیان\|یوسفیان، حسن]]، [[اهل بیت - یوسفیان (مقاله)\|مقاله «اهل بیت»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۵ (کتاب)\|دائرةالمعارف قرآن کریم ج۵]]، ص۷۶ - ۹۵.</ref>

	ابن منظور درباره کلمه "[[بیت]]" چنین گوید: "البیت، معنایش معروف است و جمعش [[بیوت]] و ابیات و ابابیت، عیال مرد را نیز "[[بیت]]" گویند و بَیتُ الرجلُ: [[زن]] او را گویند که با کلمه [[بیت]] از او کنایه می‌آورند، همچنین در معنای [[ازدواج]] نیز استعمال گردیده و {{عربی\|فلانٌ بیتُ قومه}} یعنی بزرگ و [[شریف]] آنهاست. بَیتُ العرب: [[شرافت]] [[عرب]] را گویند، سیبویه گفته: در أَکثر موارد بیشترین اسم‌هایی که بر اختصاص دلالت دارند عبارتند از: {{عربی\|بَنُو فلانٍ و مَعشَرٌ}} (در صورتی که اضافه گردد) {{عربی\|و أهل البيت و آل فلان}}. مراد از [[اهل بیت پیامبر]]، {{متن قرآن\|إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ}} [[همسران]] و دخترش و داماد او یعنی [[علی]] {{ع}} است<ref>لسان العرب، ج۲، ص۱۴.</ref>.		[[ابن منظور]] درباره کلمه "[[بیت]]" چنین گوید: "البیت، معنایش معروف است و جمعش [[بیوت]] و ابیات و ابابیت، عیال مرد را نیز "[[بیت]]" گویند و بَیتُ الرجلُ: [[زن]] او را گویند که با کلمه [[بیت]] از او کنایه می‌آورند، همچنین در معنای [[ازدواج]] نیز استعمال گردیده و {{عربی\|فلانٌ بیتُ قومه}} یعنی بزرگ و [[شریف]] آنهاست. بَیتُ العرب: [[شرافت]] [[عرب]] را گویند، سیبویه گفته: در أَکثر موارد بیشترین اسم‌هایی که بر اختصاص دلالت دارند عبارتند از: {{عربی\|بَنُو فلانٍ و مَعشَرٌ}} (در صورتی که اضافه گردد) {{عربی\|و أهل البيت و آل فلان}}. مراد از [[اهل بیت پیامبر]]، {{متن قرآن\|إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ}} [[همسران]] و دخترش و داماد او یعنی [[علی]] {{ع}} است<ref>لسان العرب، ج۲، ص۱۴.</ref>.

	[[راغب اصفهانی]] درباره کلمه "[[بیت]] و [[اهل بیت]]" گوید: در اصل [[بیت]] به [[پناهگاه]] [[انسان]] در شب گفته می‌شود، سپس در [[مسکن]] بدون اعتبار شب استعمال شده، کلمه "[[اهل البیت]]" در [[آل]] النبی {{صل}} معمول و متعارف گردیده است و اینکه [[پیامبر]] درباره [[سلمان]] فرمود: {{متن حدیث\|سَلْمَانُ مِنَّا أَهْلَ الْبَيْتِ}} به خاطر اینست که بفهماند: [[آزاده]] شده قومی را می‌توان به آن نسبت داد و گفته شده در [[آیات شریفه]] {{متن قرآن\|فِي بُيُوتٍ أَذِنَ اللَّهُ أَنْ تُرْفَعَ}}<ref>«(این چراغ) در خانه‌هایی (است) که خداوند رخصت داده است تا والایی یابند» سوره نور، آیه ۳۶.</ref> و {{متن قرآن\|لَا تَدْخُلُوا بُيُوتً}}<ref>«به خانه‌هایی جز خانه خودتان درنیایید» سوره احزاب، آیه ۵۳.</ref> مراد از [[بیوت]]، [[اهل بیت]] و [[قوم]] [[پیامبر]] هستند<ref>المفردات، ص۶۴-۶۵.</ref>.<ref>[[آرزو شکری\|شکری، آرزو]]، [[حقوق اهل بیت (کتاب)\|حقوق اهل بیت]]، ص۴۷- ۴۸.</ref>		[[راغب اصفهانی]] درباره کلمه "[[بیت]] و [[اهل بیت]]" گوید: در اصل [[بیت]] به [[پناهگاه]] [[انسان]] در شب گفته می‌شود، سپس در [[مسکن]] بدون اعتبار شب استعمال شده، کلمه "[[اهل البیت]]" در [[آل]] النبی {{صل}} معمول و متعارف گردیده است و اینکه [[پیامبر]] درباره [[سلمان]] فرمود: {{متن حدیث\|سَلْمَانُ مِنَّا أَهْلَ الْبَيْتِ}} به خاطر اینست که بفهماند: [[آزاده]] شده قومی را می‌توان به آن نسبت داد و گفته شده در [[آیات شریفه]] {{متن قرآن\|فِي بُيُوتٍ أَذِنَ اللَّهُ أَنْ تُرْفَعَ}}<ref>«(این چراغ) در خانه‌هایی (است) که خداوند رخصت داده است تا والایی یابند» سوره نور، آیه ۳۶.</ref> و {{متن قرآن\|لَا تَدْخُلُوا بُيُوتً}}<ref>«به خانه‌هایی جز خانه خودتان درنیایید» سوره احزاب، آیه ۵۳.</ref> مراد از [[بیوت]]، [[اهل بیت]] و [[قوم]] [[پیامبر]] هستند<ref>المفردات، ص۶۴-۶۵.</ref>.<ref>[[آرزو شکری\|شکری، آرزو]]، [[حقوق اهل بیت (کتاب)\|حقوق اهل بیت]]، ص۴۷- ۴۸.</ref>

Bahmani: /* منابع */

2023-05-21T09:06:54Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۱ مهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۲:۳۶
خط ۳۰:		خط ۳۰:
	# [[پرونده:lahuti1.jpg\|22px]] [[محمد باقر تحریری\|تحریری، محمد باقر]]، [[جلوه‌های لاهوتی ج۱ (کتاب)\|'''جلوه‌های لاهوتی ج۱''']]		# [[پرونده:lahuti1.jpg\|22px]] [[محمد باقر تحریری\|تحریری، محمد باقر]]، [[جلوه‌های لاهوتی ج۱ (کتاب)\|'''جلوه‌های لاهوتی ج۱''']]
	# [[پرونده:1379781.jpg\|22px]] [[آرزو شکری\|شکری، آرزو]]، [[حقوق اهل بیت (کتاب)\|'''حقوق اهل بیت''']]		# [[پرونده:1379781.jpg\|22px]] [[آرزو شکری\|شکری، آرزو]]، [[حقوق اهل بیت (کتاب)\|'''حقوق اهل بیت''']]
	# [[پرونده:IM009896.jpg\|22px]] [[~~رحمت الله ضیائی~~\|~~ضیائی، رحمت الله~~]]، [[مصداق اهل بیت (مقاله)\|مقاله «مصداق اهل بیت»]]، [[موسوعه رد شبهات ج۱۷ (کتاب)\|'''موسوعه رد شبهات ج۱۷''']]		# [[پرونده:IM009896.jpg\|22px]] [[رحمت‌الله ضیایی\|ضیایی، رحمت‌الله]]، [[مصداق اهل بیت (مقاله)\|مقاله «مصداق اهل بیت»]]، [[موسوعه رد شبهات ج۱۷ (کتاب)\|'''موسوعه رد شبهات ج۱۷''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

Bahmani: /* منابع */

2023-05-21T09:06:19Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۱ مهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۲:۳۶
خط ۳۰:		خط ۳۰:
	# [[پرونده:lahuti1.jpg\|22px]] [[محمد باقر تحریری\|تحریری، محمد باقر]]، [[جلوه‌های لاهوتی ج۱ (کتاب)\|'''جلوه‌های لاهوتی ج۱''']]		# [[پرونده:lahuti1.jpg\|22px]] [[محمد باقر تحریری\|تحریری، محمد باقر]]، [[جلوه‌های لاهوتی ج۱ (کتاب)\|'''جلوه‌های لاهوتی ج۱''']]
	# [[پرونده:1379781.jpg\|22px]] [[آرزو شکری\|شکری، آرزو]]، [[حقوق اهل بیت (کتاب)\|'''حقوق اهل بیت''']]		# [[پرونده:1379781.jpg\|22px]] [[آرزو شکری\|شکری، آرزو]]، [[حقوق اهل بیت (کتاب)\|'''حقوق اهل بیت''']]
			# [[پرونده:IM009896.jpg\|22px]] [[رحمت الله ضیائی\|ضیائی، رحمت الله]]، [[مصداق اهل بیت (مقاله)\|مقاله «مصداق اهل بیت»]]، [[موسوعه رد شبهات ج۱۷ (کتاب)\|'''موسوعه رد شبهات ج۱۷''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

Bahmani: /* معناشناسی */

2023-05-21T09:04:43Z

معناشناسی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۱ مهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۲:۳۴
خط ۱۹:		خط ۱۹:
	[[راغب اصفهانی]] درباره کلمه "[[بیت]] و [[اهل بیت]]" گوید: در اصل [[بیت]] به [[پناهگاه]] [[انسان]] در شب گفته می‌شود، سپس در [[مسکن]] بدون اعتبار شب استعمال شده، کلمه "[[اهل البیت]]" در [[آل]] النبی {{صل}} معمول و متعارف گردیده است و اینکه [[پیامبر]] درباره [[سلمان]] فرمود: {{متن حدیث\|سَلْمَانُ مِنَّا أَهْلَ الْبَيْتِ}} به خاطر اینست که بفهماند: [[آزاده]] شده قومی را می‌توان به آن نسبت داد و گفته شده در [[آیات شریفه]] {{متن قرآن\|فِي بُيُوتٍ أَذِنَ اللَّهُ أَنْ تُرْفَعَ}}<ref>«(این چراغ) در خانه‌هایی (است) که خداوند رخصت داده است تا والایی یابند» سوره نور، آیه ۳۶.</ref> و {{متن قرآن\|لَا تَدْخُلُوا بُيُوتً}}<ref>«به خانه‌هایی جز خانه خودتان درنیایید» سوره احزاب، آیه ۵۳.</ref> مراد از [[بیوت]]، [[اهل بیت]] و [[قوم]] [[پیامبر]] هستند<ref>المفردات، ص۶۴-۶۵.</ref>.<ref>[[آرزو شکری\|شکری، آرزو]]، [[حقوق اهل بیت (کتاب)\|حقوق اهل بیت]]، ص۴۷- ۴۸.</ref>		[[راغب اصفهانی]] درباره کلمه "[[بیت]] و [[اهل بیت]]" گوید: در اصل [[بیت]] به [[پناهگاه]] [[انسان]] در شب گفته می‌شود، سپس در [[مسکن]] بدون اعتبار شب استعمال شده، کلمه "[[اهل البیت]]" در [[آل]] النبی {{صل}} معمول و متعارف گردیده است و اینکه [[پیامبر]] درباره [[سلمان]] فرمود: {{متن حدیث\|سَلْمَانُ مِنَّا أَهْلَ الْبَيْتِ}} به خاطر اینست که بفهماند: [[آزاده]] شده قومی را می‌توان به آن نسبت داد و گفته شده در [[آیات شریفه]] {{متن قرآن\|فِي بُيُوتٍ أَذِنَ اللَّهُ أَنْ تُرْفَعَ}}<ref>«(این چراغ) در خانه‌هایی (است) که خداوند رخصت داده است تا والایی یابند» سوره نور، آیه ۳۶.</ref> و {{متن قرآن\|لَا تَدْخُلُوا بُيُوتً}}<ref>«به خانه‌هایی جز خانه خودتان درنیایید» سوره احزاب، آیه ۵۳.</ref> مراد از [[بیوت]]، [[اهل بیت]] و [[قوم]] [[پیامبر]] هستند<ref>المفردات، ص۶۴-۶۵.</ref>.<ref>[[آرزو شکری\|شکری، آرزو]]، [[حقوق اهل بیت (کتاب)\|حقوق اهل بیت]]، ص۴۷- ۴۸.</ref>

	"[[بیت]]" نیز به معنای [[خانه]] و محل سکونت است<ref>لسان العرب، ج‌۱، ص‌۵۴۵‌، «بیت».</ref> و بدین ترتیب، ترکیب "[[اهل بیت]]" به معنای "ساکنان [[خانه]]" است<ref>[[حسن یوسفیان\|یوسفیان، حسن]]، [[اهل بیت - یوسفیان (مقاله)\|مقاله «اهل بیت»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۵ (کتاب)\|دائرةالمعارف قرآن کریم ج۵]]، ص۷۶ - ۹۵.</ref>.		"[[بیت]]" نیز به معنای [[خانه]] و محل سکونت است<ref>لسان العرب، ج‌۱، ص‌۵۴۵‌، «بیت».</ref> و بدین ترتیب، ترکیب "[[اهل بیت]]" به معنای "ساکنان [[خانه]]" است<ref>[[حسن یوسفیان\|یوسفیان، حسن]]، [[اهل بیت - یوسفیان (مقاله)\|مقاله «اهل بیت»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۵ (کتاب)\|دائرةالمعارف قرآن کریم ج۵]]، ص۷۶ - ۹۵؛ [[مصداق اهل بیت (مقاله)\|مقاله «مصداق اهل بیت»]]، [[موسوعه رد شبهات ج۱۷ (کتاب)\|موسوعه رد شبهات ج۱۷]] ص ۹.</ref>.

	== منابع ==		== منابع ==

Bahmani: /* معناشناسی */

2023-05-21T05:43:26Z

معناشناسی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۱ مهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۰۹:۱۳
خط ۱۵:		خط ۱۵:
	با مقایسه دو دیدگاه، روشن می‌شود دیدگاه دوم که قائل به "وجود یک ریشه معنایی جامع و فراگیر برای واژه [[أهل]]" است بهتر از دیدگاه نخست است؛ زیرا بازگشت معانی دیدگاه اول به دیدگاه دوم است<ref>ر.ک: [[سید علی حسینی میلانی\|حسینی میلانی، سید علی]]، [[با پیشوایان هدایتگر ج۱ (کتاب)\|با پیشوایان هدایتگر ج۱]]، ص۹۹.</ref>. در مجموع واژه "[[اهل]]" به معانی سزاوار و لایق به چیزی، مختار و منتخب، [[خاندان]]، اقوام و [[خویشان]]، عیال و [[فرزندان]]، [[ملت]] و [[امت]] و... آمده است<ref>بصائر ذوی التمییز، ج‌۲، ص‌۸۳ ـ ۸۴.</ref> و قدر جامع همه آنها تعلق، سنخیت، اُنس و [[الفت]] داشتن با چیزی و اختصاص داشتن به آن است. البته هرچه تعلق چیزی به چیزی بیشتر باشد اختصاص بدان شدیدتر است و هرچه اختصاص شدیدتر باشد [[صدق]] عنوان "[[اهل]]" قوی‌تر خواهد بود<ref>التحقیق، ج‌۱، ص‌۱۶۹ ـ ۱۷۱، «اهل».</ref>. از نظر واژه‌شناسان "[[آل]]" به [[دلیل]] اینکه مصغّر آن "اُهَیْل" است با "[[اهل]]" یکی است، با این تفاوت که "[[آل]]" مخصوص انسان‌هاست و باید به اسم عَلَم اضافه شود، در حالی که چنین التزامی در کار برد "[[اهل]]" وجود ندارد<ref>مفردات، ص‌۹۸، «آل».</ref>.<ref>[[حسن یوسفیان\|یوسفیان، حسن]]، [[اهل بیت - یوسفیان (مقاله)\|مقاله «اهل بیت»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۵ (کتاب)\|دائرةالمعارف قرآن کریم ج۵]]، ص۷۶ - ۹۵.</ref>		با مقایسه دو دیدگاه، روشن می‌شود دیدگاه دوم که قائل به "وجود یک ریشه معنایی جامع و فراگیر برای واژه [[أهل]]" است بهتر از دیدگاه نخست است؛ زیرا بازگشت معانی دیدگاه اول به دیدگاه دوم است<ref>ر.ک: [[سید علی حسینی میلانی\|حسینی میلانی، سید علی]]، [[با پیشوایان هدایتگر ج۱ (کتاب)\|با پیشوایان هدایتگر ج۱]]، ص۹۹.</ref>. در مجموع واژه "[[اهل]]" به معانی سزاوار و لایق به چیزی، مختار و منتخب، [[خاندان]]، اقوام و [[خویشان]]، عیال و [[فرزندان]]، [[ملت]] و [[امت]] و... آمده است<ref>بصائر ذوی التمییز، ج‌۲، ص‌۸۳ ـ ۸۴.</ref> و قدر جامع همه آنها تعلق، سنخیت، اُنس و [[الفت]] داشتن با چیزی و اختصاص داشتن به آن است. البته هرچه تعلق چیزی به چیزی بیشتر باشد اختصاص بدان شدیدتر است و هرچه اختصاص شدیدتر باشد [[صدق]] عنوان "[[اهل]]" قوی‌تر خواهد بود<ref>التحقیق، ج‌۱، ص‌۱۶۹ ـ ۱۷۱، «اهل».</ref>. از نظر واژه‌شناسان "[[آل]]" به [[دلیل]] اینکه مصغّر آن "اُهَیْل" است با "[[اهل]]" یکی است، با این تفاوت که "[[آل]]" مخصوص انسان‌هاست و باید به اسم عَلَم اضافه شود، در حالی که چنین التزامی در کار برد "[[اهل]]" وجود ندارد<ref>مفردات، ص‌۹۸، «آل».</ref>.<ref>[[حسن یوسفیان\|یوسفیان، حسن]]، [[اهل بیت - یوسفیان (مقاله)\|مقاله «اهل بیت»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۵ (کتاب)\|دائرةالمعارف قرآن کریم ج۵]]، ص۷۶ - ۹۵.</ref>

	ابن منظور درباره کلمه "[[بیت]]" چنین گوید: "البیت، معنایش معروف است و جمعش [[بیوت]] و ابیات و ابابیت، عیال مرد را نیز "[[بیت]]" گویند و بَیتُ الرجلُ: [[زن]] او را گویند که با کلمه [[بیت]] از او کنایه می‌آورند، همچنین در معنای [[ازدواج]] نیز استعمال گردیده و {{عربی\|فلانٌ بیتُ قومه}} یعنی بزرگ و [[شریف]] آنهاست. بَیتُ العرب: [[شرافت]] [[عرب]] را گویند، سیبویه گفته: در أَکثر موارد بیشترین اسم‌هایی که بر اختصاص دلالت دارند عبارتند از: {{عربی\|بَنُو فلانٍ و مَعشَرٌ}} (در صورتی که اضافه گردد) {{عربی\|و أهل البيت و آل فلان}}. مراد از [[اهل بیت پیامبر]]، {{متن قرآن\|إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ}} [[همسران]] و دخترش و داماد او یعنی [[علی]] {{ع}} است <ref>لسان العرب، ج۲، ص۱۴.</ref>.		ابن منظور درباره کلمه "[[بیت]]" چنین گوید: "البیت، معنایش معروف است و جمعش [[بیوت]] و ابیات و ابابیت، عیال مرد را نیز "[[بیت]]" گویند و بَیتُ الرجلُ: [[زن]] او را گویند که با کلمه [[بیت]] از او کنایه می‌آورند، همچنین در معنای [[ازدواج]] نیز استعمال گردیده و {{عربی\|فلانٌ بیتُ قومه}} یعنی بزرگ و [[شریف]] آنهاست. بَیتُ العرب: [[شرافت]] [[عرب]] را گویند، سیبویه گفته: در أَکثر موارد بیشترین اسم‌هایی که بر اختصاص دلالت دارند عبارتند از: {{عربی\|بَنُو فلانٍ و مَعشَرٌ}} (در صورتی که اضافه گردد) {{عربی\|و أهل البيت و آل فلان}}. مراد از [[اهل بیت پیامبر]]، {{متن قرآن\|إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ}} [[همسران]] و دخترش و داماد او یعنی [[علی]] {{ع}} است<ref>لسان العرب، ج۲، ص۱۴.</ref>.

	[[راغب اصفهانی]] درباره کلمه "[[بیت]] و [[اهل بیت]]" گوید: در اصل [[بیت]] به [[پناهگاه]] [[انسان]] در شب گفته می‌شود، سپس در [[مسکن]] بدون اعتبار شب استعمال شده، کلمه "[[اهل البیت]]" در [[آل]] النبی {{صل}} معمول و متعارف گردیده است و اینکه [[پیامبر]] درباره [[سلمان]] فرمود: {{متن حدیث\|سَلْمَانُ مِنَّا أَهْلَ الْبَيْتِ}} به خاطر اینست که بفهماند: [[آزاده]] شده قومی را می‌توان به آن نسبت داد و گفته شده در [[آیات شریفه]] {{متن قرآن\|فِي بُيُوتٍ أَذِنَ اللَّهُ أَنْ تُرْفَعَ}}<ref>«(این چراغ) در خانه‌هایی (است) که خداوند رخصت داده است تا والایی یابند» سوره نور، آیه ۳۶.</ref> و {{متن قرآن\|لَا تَدْخُلُوا بُيُوتً}}<ref>«به خانه‌هایی جز خانه خودتان درنیایید» سوره احزاب، آیه ۵۳.</ref> مراد از [[بیوت]]، [[اهل بیت]] و [[قوم]] [[پیامبر]] هستند<ref>المفردات، ص۶۴-۶۵.</ref>.<ref>[[آرزو شکری\|شکری، آرزو]]، [[حقوق اهل بیت (کتاب)\|حقوق اهل بیت]]، ص۴۷- ۴۸.</ref>		[[راغب اصفهانی]] درباره کلمه "[[بیت]] و [[اهل بیت]]" گوید: در اصل [[بیت]] به [[پناهگاه]] [[انسان]] در شب گفته می‌شود، سپس در [[مسکن]] بدون اعتبار شب استعمال شده، کلمه "[[اهل البیت]]" در [[آل]] النبی {{صل}} معمول و متعارف گردیده است و اینکه [[پیامبر]] درباره [[سلمان]] فرمود: {{متن حدیث\|سَلْمَانُ مِنَّا أَهْلَ الْبَيْتِ}} به خاطر اینست که بفهماند: [[آزاده]] شده قومی را می‌توان به آن نسبت داد و گفته شده در [[آیات شریفه]] {{متن قرآن\|فِي بُيُوتٍ أَذِنَ اللَّهُ أَنْ تُرْفَعَ}}<ref>«(این چراغ) در خانه‌هایی (است) که خداوند رخصت داده است تا والایی یابند» سوره نور، آیه ۳۶.</ref> و {{متن قرآن\|لَا تَدْخُلُوا بُيُوتً}}<ref>«به خانه‌هایی جز خانه خودتان درنیایید» سوره احزاب، آیه ۵۳.</ref> مراد از [[بیوت]]، [[اهل بیت]] و [[قوم]] [[پیامبر]] هستند<ref>المفردات، ص۶۴-۶۵.</ref>.<ref>[[آرزو شکری\|شکری، آرزو]]، [[حقوق اهل بیت (کتاب)\|حقوق اهل بیت]]، ص۴۷- ۴۸.</ref>

Bahmani در ‏۲۱ مهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۰۵:۴۳

2023-05-21T05:43:02Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۱ مهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۰۹:۱۳
خط ۷:		خط ۷:

	== معناشناسی ==		== معناشناسی ==
	اهل بیت، ترکیبی از دو واژۀ "[[اهل]]" و "[[بیت]]" است. کلمۀ [[اهل]] معمولاً با توجه به مضاف‌الیه خود معنی می‌شود، "[[أهل]] الرجل" [[قبیله]] و [[نزدیکان]] او هستند. به [[همسر]] مرد نیز [[اهل]] او گفته می‌شود. "[[أهل]] الأمر" [[والیان]] و [[فرمانروایان]] هستند و "[[أهل]] الاسلام" [[مسلمانان]] هستند و گاهی به [[خواص]] و نزدیک‌ترین افراد به شخص، "[[اهل]] الرجل" گفته می‌شود و "[[أهل]] البیت" به معنی ساکنان [[خانه]] یا اتاق است<ref>معجم مقاییس اللغة، ج۱، ص۱۵۰؛ لسان العرب، ج۱۱، ص۲۹.</ref>.<ref>[[مهدی کمپانی زارع\|کمپانی زارع، مهدی]]، [[اهل بیت - کمپانی زارع (مقاله)\|مقاله «اهل بیت»]]، [[دانشنامه امام رضا ج۲ (کتاب)\|دانشنامه امام رضا ج۲]]، ص ۶۶۵.</ref>		اهل بیت، ترکیبی از دو واژۀ "[[اهل]]" و "[[بیت]]" است. کلمۀ [[اهل]] معمولاً با توجه به مضاف‌الیه خود معنی می‌شود، "[[أهل]] الرجل" [[قبیله]] و [[نزدیکان]] او هستند. به [[همسر]] مرد نیز [[اهل]] او گفته می‌شود. "[[أهل]] الأمر" والیان و [[فرمانروایان]] هستند و "[[أهل]] الاسلام" [[مسلمانان]] هستند و گاهی به [[خواص]] و نزدیک‌ترین افراد به شخص، "[[اهل]] الرجل" گفته می‌شود و "[[أهل]] البیت" به معنی ساکنان [[خانه]] یا اتاق است<ref>معجم مقاییس اللغة، ج۱، ص۱۵۰؛ لسان العرب، ج۱۱، ص۲۹.</ref>.<ref>[[مهدی کمپانی زارع\|کمپانی زارع، مهدی]]، [[اهل بیت - کمپانی زارع (مقاله)\|مقاله «اهل بیت»]]، [[دانشنامه امام رضا ج۲ (کتاب)\|دانشنامه امام رضا ج۲]]، ص ۶۶۵.</ref>

	درباره معنای لغوی کلمه "[[أهل]]" دو دیدگاه به چشم می‌خورد؛ برخی این واژه را به مصادیق آن [[تفسیر]] کرده و معنای واحد و جامعی برای آن ذکر ننموده‌اند. این گروه، مصادیق [[خانواده]]، [[خاندان]]، [[خویشان]]، [[شیعیان]] و [[اهل دین]] [[انسان]] را به عنوان معنای خود این واژه در نظر گرفته اند<ref>ر.ک: فیومی، احمد بن محمد، «المصباح المنیر فی غریب الشرح الکبیر»، ج۲، ص۲۸؛ عسکری ابوهلال، حسن بن عبدالله، «الفروق فی اللغه»، ص۲۷۵؛ ابن منظور، محمد بن مکرم، «لسان العرب»، ج۱۱، ص۲۸؛ مرتضی زبیدی، محمد بن محمد، «تاج العروس»، ج۱۴، ص۳۵؛ طریحی، فخرالدین، «مجمع البحرین»، ج۵، ص۳۱۴.</ref>.<ref>[[محمد باقر تحریری\|تحریری، محمد باقر]]، [[جلوه‌های لاهوتی ج۱ (کتاب)\|جلوه‌های لاهوتی ج۱]]، ص۴۵.</ref>		درباره معنای لغوی کلمه "[[أهل]]" دو دیدگاه به چشم می‌خورد؛ برخی این واژه را به مصادیق آن [[تفسیر]] کرده و معنای واحد و جامعی برای آن ذکر ننموده‌اند. این گروه، مصادیق [[خانواده]]، [[خاندان]]، [[خویشان]]، [[شیعیان]] و اهل دین [[انسان]] را به عنوان معنای خود این واژه در نظر گرفته اند<ref>ر.ک: فیومی، احمد بن محمد، «المصباح المنیر فی غریب الشرح الکبیر»، ج۲، ص۲۸؛ عسکری ابوهلال، حسن بن عبدالله، «الفروق فی اللغه»، ص۲۷۵؛ ابن منظور، محمد بن مکرم، «لسان العرب»، ج۱۱، ص۲۸؛ مرتضی زبیدی، محمد بن محمد، «تاج العروس»، ج۱۴، ص۳۵؛ طریحی، فخرالدین، «مجمع البحرین»، ج۵، ص۳۱۴.</ref>.<ref>[[محمد باقر تحریری\|تحریری، محمد باقر]]، [[جلوه‌های لاهوتی ج۱ (کتاب)\|جلوه‌های لاهوتی ج۱]]، ص۴۵.</ref>

	در مقابل، عده ای دیگر، معنایی جامع و ریشه‌ای واحد را برای واژه "[[أهل]]" قائل‌اند که قدر جامع همه آنها تعلق خاطر، سنخیت، اُنس و [[الفت]] داشتن با چیزی و اختصاص داشتن به آن است<ref>مصطفوی، حسن، «التحقیق فی کلمات القرآن الکریم»، ج۱ ص۱۷۰؛ فیومی، احمد بن محمد، «المصباح المنیر»، ج۲ ص۲۸؛ ابن منظور، محمد بن مکرم، «لسان العرب»، ج۱۱ صص۳۰-۲۸. لازم به ذکر است که در این عبارت، مولف، معانی و مصادیق مختلف اهل را به یک مفهوم واحد ارجاع داده است ولی به وجود یک معنای جامع و فراگیر، "پیوند جامع"، تصریح کرده است.</ref>.<ref>[[سید مجتبی حسینی\|حسینی، سید مجتبی]]، [[مقامات اولیاء ج۱ (کتاب)\|مقامات اولیاء ج۱]]، ص۲۷؛ [[احمد زمردیان\|زمردیان، احمد]]، [[مقام ولایت در شرح زیارت جامعه کبیره (کتاب)\|مقام ولایت در شرح زیارت جامعه کبیره]]، ص۲۲.</ref>		در مقابل، عده ای دیگر، معنایی جامع و ریشه‌ای واحد را برای واژه "[[أهل]]" قائل‌اند که قدر جامع همه آنها تعلق خاطر، سنخیت، اُنس و [[الفت]] داشتن با چیزی و اختصاص داشتن به آن است<ref>مصطفوی، حسن، «التحقیق فی کلمات القرآن الکریم»، ج۱ ص۱۷۰؛ فیومی، احمد بن محمد، «المصباح المنیر»، ج۲ ص۲۸؛ ابن منظور، محمد بن مکرم، «لسان العرب»، ج۱۱ صص۳۰-۲۸. لازم به ذکر است که در این عبارت، مولف، معانی و مصادیق مختلف اهل را به یک مفهوم واحد ارجاع داده است ولی به وجود یک معنای جامع و فراگیر، "پیوند جامع"، تصریح کرده است.</ref>.<ref>[[سید مجتبی حسینی\|حسینی، سید مجتبی]]، [[مقامات اولیاء ج۱ (کتاب)\|مقامات اولیاء ج۱]]، ص۲۷؛ [[احمد زمردیان\|زمردیان، احمد]]، [[مقام ولایت در شرح زیارت جامعه کبیره (کتاب)\|مقام ولایت در شرح زیارت جامعه کبیره]]، ص۲۲.</ref>

	با مقایسه دو دیدگاه، روشن می‌شود دیدگاه دوم که قائل به "وجود یک ریشه معنایی جامع و فراگیر برای واژه [[أهل]]" است بهتر از دیدگاه نخست است؛ زیرا بازگشت معانی دیدگاه اول به دیدگاه دوم است<ref>ر.ک: [[سید علی حسینی میلانی\|حسینی میلانی، سید علی]]، [[با پیشوایان هدایتگر ج۱ (کتاب)\|با پیشوایان هدایتگر ج۱]]، ص۹۹.</ref>. در مجموع واژه "[[اهل]]" به معانی سزاوار و لایق به چیزی، مختار و منتخب، [[خاندان]]، [[اقوام]] و [[خویشان]]، عیال و [[فرزندان]]، [[ملت]] و [[امت]] و... آمده است<ref>بصائر ذوی التمییز، ج‌۲، ص‌۸۳ ـ ۸۴.</ref> و قدر جامع همه آنها تعلق، سنخیت، اُنس و [[الفت]] داشتن با چیزی و اختصاص داشتن به آن است. البته هرچه تعلق چیزی به چیزی بیشتر باشد اختصاص بدان شدیدتر است و هرچه اختصاص شدیدتر باشد [[صدق]] عنوان "[[اهل]]" قوی‌تر خواهد بود<ref>التحقیق، ج‌۱، ص‌۱۶۹ ـ ۱۷۱، «اهل».</ref>. از نظر واژه‌شناسان "[[آل]]" به [[دلیل]] اینکه مصغّر آن "اُهَیْل" است با "[[اهل]]" یکی است، با این تفاوت که "[[آل]]" مخصوص انسان‌هاست و باید به اسم عَلَم اضافه شود، در حالی که چنین التزامی در کار برد "[[اهل]]" وجود ندارد<ref>مفردات، ص‌۹۸، «آل».</ref>.<ref>[[حسن یوسفیان\|یوسفیان، حسن]]، [[اهل بیت - یوسفیان (مقاله)\|مقاله «اهل بیت»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۵ (کتاب)\|دائرةالمعارف قرآن کریم ج۵]]، ص۷۶ - ۹۵.</ref>		با مقایسه دو دیدگاه، روشن می‌شود دیدگاه دوم که قائل به "وجود یک ریشه معنایی جامع و فراگیر برای واژه [[أهل]]" است بهتر از دیدگاه نخست است؛ زیرا بازگشت معانی دیدگاه اول به دیدگاه دوم است<ref>ر.ک: [[سید علی حسینی میلانی\|حسینی میلانی، سید علی]]، [[با پیشوایان هدایتگر ج۱ (کتاب)\|با پیشوایان هدایتگر ج۱]]، ص۹۹.</ref>. در مجموع واژه "[[اهل]]" به معانی سزاوار و لایق به چیزی، مختار و منتخب، [[خاندان]]، اقوام و [[خویشان]]، عیال و [[فرزندان]]، [[ملت]] و [[امت]] و... آمده است<ref>بصائر ذوی التمییز، ج‌۲، ص‌۸۳ ـ ۸۴.</ref> و قدر جامع همه آنها تعلق، سنخیت، اُنس و [[الفت]] داشتن با چیزی و اختصاص داشتن به آن است. البته هرچه تعلق چیزی به چیزی بیشتر باشد اختصاص بدان شدیدتر است و هرچه اختصاص شدیدتر باشد [[صدق]] عنوان "[[اهل]]" قوی‌تر خواهد بود<ref>التحقیق، ج‌۱، ص‌۱۶۹ ـ ۱۷۱، «اهل».</ref>. از نظر واژه‌شناسان "[[آل]]" به [[دلیل]] اینکه مصغّر آن "اُهَیْل" است با "[[اهل]]" یکی است، با این تفاوت که "[[آل]]" مخصوص انسان‌هاست و باید به اسم عَلَم اضافه شود، در حالی که چنین التزامی در کار برد "[[اهل]]" وجود ندارد<ref>مفردات، ص‌۹۸، «آل».</ref>.<ref>[[حسن یوسفیان\|یوسفیان، حسن]]، [[اهل بیت - یوسفیان (مقاله)\|مقاله «اهل بیت»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۵ (کتاب)\|دائرةالمعارف قرآن کریم ج۵]]، ص۷۶ - ۹۵.</ref>

	[[ابن منظور]] درباره کلمه "[[بیت]]" چنین گوید: "البیت، معنایش معروف است و جمعش [[بیوت]] و ابیات و ابابیت، عیال مرد را نیز "[[بیت]]" گویند و بَیتُ الرجلُ: [[زن]] او را گویند که با کلمه [[بیت]] از او کنایه می‌آورند، همچنین در معنای [[ازدواج]] نیز استعمال گردیده و {{عربی\|فلانٌ بیتُ قومه}} یعنی بزرگ و [[شریف]] آنهاست. بَیتُ العرب: [[شرافت]] [[عرب]] را گویند، [[سیبویه]] گفته: در أَکثر موارد بیشترین اسم‌هایی که بر اختصاص دلالت دارند عبارتند از: {{عربی\|بَنُو فلانٍ و مَعشَرٌ}} (در صورتی که اضافه گردد) {{عربی\|و أهل البيت و آل فلان}}. مراد از [[اهل بیت پیامبر]]، {{متن قرآن\|إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ}} [[همسران]] و دخترش و داماد او یعنی [[علی]] {{ع}} است <ref>لسان العرب، ج۲، ص۱۴.</ref>.		ابن منظور درباره کلمه "[[بیت]]" چنین گوید: "البیت، معنایش معروف است و جمعش [[بیوت]] و ابیات و ابابیت، عیال مرد را نیز "[[بیت]]" گویند و بَیتُ الرجلُ: [[زن]] او را گویند که با کلمه [[بیت]] از او کنایه می‌آورند، همچنین در معنای [[ازدواج]] نیز استعمال گردیده و {{عربی\|فلانٌ بیتُ قومه}} یعنی بزرگ و [[شریف]] آنهاست. بَیتُ العرب: [[شرافت]] [[عرب]] را گویند، سیبویه گفته: در أَکثر موارد بیشترین اسم‌هایی که بر اختصاص دلالت دارند عبارتند از: {{عربی\|بَنُو فلانٍ و مَعشَرٌ}} (در صورتی که اضافه گردد) {{عربی\|و أهل البيت و آل فلان}}. مراد از [[اهل بیت پیامبر]]، {{متن قرآن\|إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ}} [[همسران]] و دخترش و داماد او یعنی [[علی]] {{ع}} است <ref>لسان العرب، ج۲، ص۱۴.</ref>.

	[[راغب اصفهانی]] درباره کلمه "[[بیت]] و [[اهل بیت]]" گوید: در اصل [[بیت]] به [[پناهگاه]] [[انسان]] در [[شب]] گفته می‌شود، سپس در [[مسکن]] بدون اعتبار [[شب]] استعمال شده، کلمه "[[اهل البیت]]" در [[آل]] النبی {{صل}} معمول و متعارف گردیده است و اینکه [[پیامبر]] درباره [[سلمان]] فرمود: {{متن حدیث\|سَلْمَانُ مِنَّا أَهْلَ الْبَيْتِ}} به خاطر اینست که بفهماند: [[آزاده]] شده قومی را می‌توان به آن نسبت داد و گفته شده در [[آیات شریفه]] {{متن قرآن\|فِي بُيُوتٍ أَذِنَ اللَّهُ أَنْ تُرْفَعَ}}<ref>«(این چراغ) در خانه‌هایی (است) که خداوند رخصت داده است تا والایی یابند» سوره نور، آیه ۳۶.</ref> و {{متن قرآن\|لَا تَدْخُلُوا بُيُوتً}}<ref>«به خانه‌هایی جز خانه خودتان درنیایید» سوره احزاب، آیه ۵۳.</ref> مراد از [[بیوت]]، [[اهل بیت]] و [[قوم]] [[پیامبر]] هستند<ref>المفردات، ص۶۴-۶۵.</ref>.<ref>[[آرزو شکری\|شکری، آرزو]]، [[حقوق اهل بیت (کتاب)\|حقوق اهل بیت]]، ص۴۷- ۴۸.</ref>		[[راغب اصفهانی]] درباره کلمه "[[بیت]] و [[اهل بیت]]" گوید: در اصل [[بیت]] به [[پناهگاه]] [[انسان]] در شب گفته می‌شود، سپس در [[مسکن]] بدون اعتبار شب استعمال شده، کلمه "[[اهل البیت]]" در [[آل]] النبی {{صل}} معمول و متعارف گردیده است و اینکه [[پیامبر]] درباره [[سلمان]] فرمود: {{متن حدیث\|سَلْمَانُ مِنَّا أَهْلَ الْبَيْتِ}} به خاطر اینست که بفهماند: [[آزاده]] شده قومی را می‌توان به آن نسبت داد و گفته شده در [[آیات شریفه]] {{متن قرآن\|فِي بُيُوتٍ أَذِنَ اللَّهُ أَنْ تُرْفَعَ}}<ref>«(این چراغ) در خانه‌هایی (است) که خداوند رخصت داده است تا والایی یابند» سوره نور، آیه ۳۶.</ref> و {{متن قرآن\|لَا تَدْخُلُوا بُيُوتً}}<ref>«به خانه‌هایی جز خانه خودتان درنیایید» سوره احزاب، آیه ۵۳.</ref> مراد از [[بیوت]]، [[اهل بیت]] و [[قوم]] [[پیامبر]] هستند<ref>المفردات، ص۶۴-۶۵.</ref>.<ref>[[آرزو شکری\|شکری، آرزو]]، [[حقوق اهل بیت (کتاب)\|حقوق اهل بیت]]، ص۴۷- ۴۸.</ref>

	"[[بیت]]" نیز به معنای [[خانه]] و محل سکونت است<ref>لسان العرب، ج‌۱، ص‌۵۴۵‌، «بیت».</ref> و بدین ترتیب، ترکیب "[[اهل بیت]]" به معنای "ساکنان [[خانه]]" است<ref>[[حسن یوسفیان\|یوسفیان، حسن]]، [[اهل بیت - یوسفیان (مقاله)\|مقاله «اهل بیت»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۵ (کتاب)\|دائرةالمعارف قرآن کریم ج۵]]، ص۷۶ - ۹۵.</ref>.		"[[بیت]]" نیز به معنای [[خانه]] و محل سکونت است<ref>لسان العرب، ج‌۱، ص‌۵۴۵‌، «بیت».</ref> و بدین ترتیب، ترکیب "[[اهل بیت]]" به معنای "ساکنان [[خانه]]" است<ref>[[حسن یوسفیان\|یوسفیان، حسن]]، [[اهل بیت - یوسفیان (مقاله)\|مقاله «اهل بیت»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۵ (کتاب)\|دائرةالمعارف قرآن کریم ج۵]]، ص۷۶ - ۹۵.</ref>.

Bahmani در ‏۲۱ مهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۰۵:۳۹

2023-05-21T05:39:59Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۱ مهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۰۹:۰۹
خط ۷:		خط ۷:

	== معناشناسی ==		== معناشناسی ==
	اهل بیت، ترکیبی از دو واژۀ "[[اهل]]" و "[[بیت]]" است. کلمۀ [[اهل]] معمولاً با توجه به مضاف‌الیه خود معنی می‌شود، "[[أهل]] الرجل" [[قبیله]] و [[نزدیکان]] او هستند. به [[همسر]] مرد نیز [[اهل]] او گفته می‌شود. "[[أهل]] الأمر" [[والیان]] و [[فرمانروایان]] هستند و "[[أهل]] الاسلام" [[مسلمانان]] هستند و گاهی به [[خواص]] و نزدیک‌ترین افراد به شخص، "[[اهل]] الرجل" گفته می‌شود و "[[أهل]] البیت" به معنی ساکنان [[خانه]] یا اتاق است<ref>معجم مقاییس اللغة، ج۱، ص۱۵۰؛ لسان العرب، ج۱۱، ص۲۹.</ref>.<ref>[[مهدی کمپانی زارع\|کمپانی زارع، مهدی]]، [[اهل بیت - کمپانی زارع (مقاله)\|مقاله «اهل بیت»]]، [[دانشنامه امام رضا ج۲ (کتاب)\|دانشنامه امام رضا]]، ج۲ ص ۶۶۵.</ref>		اهل بیت، ترکیبی از دو واژۀ "[[اهل]]" و "[[بیت]]" است. کلمۀ [[اهل]] معمولاً با توجه به مضاف‌الیه خود معنی می‌شود، "[[أهل]] الرجل" [[قبیله]] و [[نزدیکان]] او هستند. به [[همسر]] مرد نیز [[اهل]] او گفته می‌شود. "[[أهل]] الأمر" [[والیان]] و [[فرمانروایان]] هستند و "[[أهل]] الاسلام" [[مسلمانان]] هستند و گاهی به [[خواص]] و نزدیک‌ترین افراد به شخص، "[[اهل]] الرجل" گفته می‌شود و "[[أهل]] البیت" به معنی ساکنان [[خانه]] یا اتاق است<ref>معجم مقاییس اللغة، ج۱، ص۱۵۰؛ لسان العرب، ج۱۱، ص۲۹.</ref>.<ref>[[مهدی کمپانی زارع\|کمپانی زارع، مهدی]]، [[اهل بیت - کمپانی زارع (مقاله)\|مقاله «اهل بیت»]]، [[دانشنامه امام رضا ج۲ (کتاب)\|دانشنامه امام رضا ج۲]]، ص ۶۶۵.</ref>

	درباره معنای لغوی کلمه "[[أهل]]" دو دیدگاه به چشم می‌خورد؛ برخی این واژه را به مصادیق آن [[تفسیر]] کرده و معنای واحد و جامعی برای آن ذکر ننموده‌اند. این گروه، مصادیق [[خانواده]]، [[خاندان]]، [[خویشان]]، [[شیعیان]] و [[اهل دین]] [[انسان]] را به عنوان معنای خود این واژه در نظر گرفته اند<ref>ر.ک: فیومی، احمد بن محمد، «المصباح المنیر فی غریب الشرح الکبیر»، ج۲، ص۲۸؛ عسکری ابوهلال، حسن بن عبدالله، «الفروق فی اللغه»، ص۲۷۵؛ ابن منظور، محمد بن مکرم، «لسان العرب»، ج۱۱، ص۲۸؛ مرتضی زبیدی، محمد بن محمد، «تاج العروس»، ج۱۴، ص۳۵؛ طریحی، فخرالدین، «مجمع البحرین»، ج۵، ص۳۱۴.</ref>.<ref>[[محمد باقر تحریری\|تحریری، محمد باقر]]، [[جلوه‌های لاهوتی (کتاب)\|جلوه‌های لاهوتی]]، ~~ج۱،~~ ص۴۵.</ref>		درباره معنای لغوی کلمه "[[أهل]]" دو دیدگاه به چشم می‌خورد؛ برخی این واژه را به مصادیق آن [[تفسیر]] کرده و معنای واحد و جامعی برای آن ذکر ننموده‌اند. این گروه، مصادیق [[خانواده]]، [[خاندان]]، [[خویشان]]، [[شیعیان]] و [[اهل دین]] [[انسان]] را به عنوان معنای خود این واژه در نظر گرفته اند<ref>ر.ک: فیومی، احمد بن محمد، «المصباح المنیر فی غریب الشرح الکبیر»، ج۲، ص۲۸؛ عسکری ابوهلال، حسن بن عبدالله، «الفروق فی اللغه»، ص۲۷۵؛ ابن منظور، محمد بن مکرم، «لسان العرب»، ج۱۱، ص۲۸؛ مرتضی زبیدی، محمد بن محمد، «تاج العروس»، ج۱۴، ص۳۵؛ طریحی، فخرالدین، «مجمع البحرین»، ج۵، ص۳۱۴.</ref>.<ref>[[محمد باقر تحریری\|تحریری، محمد باقر]]، [[جلوه‌های لاهوتی ج۱ (کتاب)\|جلوه‌های لاهوتی ج۱]]، ص۴۵.</ref>

	در مقابل، عده ای دیگر، معنایی جامع و ریشه‌ای واحد را برای واژه "[[أهل]]" قائل‌اند که قدر جامع همه آنها تعلق خاطر، سنخیت، اُنس و [[الفت]] داشتن با چیزی و اختصاص داشتن به آن است<ref>مصطفوی، حسن، «التحقیق فی کلمات القرآن الکریم»، ج۱ ص۱۷۰؛ فیومی، احمد بن محمد، «المصباح المنیر»، ج۲ ص۲۸؛ ابن منظور، محمد بن مکرم، «لسان العرب»، ج۱۱ صص۳۰-۲۸. لازم به ذکر است که در این عبارت، مولف، معانی و مصادیق مختلف اهل را به یک مفهوم واحد ارجاع داده است ولی به وجود یک معنای جامع و فراگیر، "پیوند جامع"، تصریح کرده است.</ref>.<ref>[[سید مجتبی حسینی\|حسینی، سید مجتبی]]، [[مقامات اولیاء (کتاب)\|مقامات اولیاء]]، ~~ج۱،~~ ص۲۷؛ [[احمد زمردیان\|زمردیان، احمد]]، [[مقام ولایت در شرح زیارت جامعه کبیره (کتاب)\|مقام ولایت در شرح زیارت جامعه کبیره]]، ص۲۲.</ref>		در مقابل، عده ای دیگر، معنایی جامع و ریشه‌ای واحد را برای واژه "[[أهل]]" قائل‌اند که قدر جامع همه آنها تعلق خاطر، سنخیت، اُنس و [[الفت]] داشتن با چیزی و اختصاص داشتن به آن است<ref>مصطفوی، حسن، «التحقیق فی کلمات القرآن الکریم»، ج۱ ص۱۷۰؛ فیومی، احمد بن محمد، «المصباح المنیر»، ج۲ ص۲۸؛ ابن منظور، محمد بن مکرم، «لسان العرب»، ج۱۱ صص۳۰-۲۸. لازم به ذکر است که در این عبارت، مولف، معانی و مصادیق مختلف اهل را به یک مفهوم واحد ارجاع داده است ولی به وجود یک معنای جامع و فراگیر، "پیوند جامع"، تصریح کرده است.</ref>.<ref>[[سید مجتبی حسینی\|حسینی، سید مجتبی]]، [[مقامات اولیاء ج۱ (کتاب)\|مقامات اولیاء ج۱]]، ص۲۷؛ [[احمد زمردیان\|زمردیان، احمد]]، [[مقام ولایت در شرح زیارت جامعه کبیره (کتاب)\|مقام ولایت در شرح زیارت جامعه کبیره]]، ص۲۲.</ref>

	با مقایسه دو دیدگاه، روشن می‌شود دیدگاه دوم که قائل به "وجود یک ریشه معنایی جامع و فراگیر برای واژه [[أهل]]" است بهتر از دیدگاه نخست است؛ زیرا بازگشت معانی دیدگاه اول به دیدگاه دوم است<ref>ر.ک: [[سید علی حسینی میلانی\|حسینی میلانی، سید علی]]، [[با پیشوایان هدایتگر (کتاب)\|با پیشوایان هدایتگر]]، ~~ج۱،~~ ص۹۹.</ref>. در مجموع واژه "[[اهل]]" به معانی سزاوار و لایق به چیزی، مختار و منتخب، [[خاندان]]، [[اقوام]] و [[خویشان]]، عیال و [[فرزندان]]، [[ملت]] و [[امت]] و... آمده است<ref>بصائر ذوی التمییز، ج‌۲، ص‌۸۳ ـ ۸۴.</ref> و قدر جامع همه آنها تعلق، سنخیت، اُنس و [[الفت]] داشتن با چیزی و اختصاص داشتن به آن است. البته هرچه تعلق چیزی به چیزی بیشتر باشد اختصاص بدان شدیدتر است و هرچه اختصاص شدیدتر باشد [[صدق]] عنوان "[[اهل]]" قوی‌تر خواهد بود<ref>التحقیق، ج‌۱، ص‌۱۶۹ ـ ۱۷۱، «اهل».</ref>. از نظر واژه‌شناسان "[[آل]]" به [[دلیل]] اینکه مصغّر آن "اُهَیْل" است با "[[اهل]]" یکی است، با این تفاوت که "[[آل]]" مخصوص انسان‌هاست و باید به اسم عَلَم اضافه شود، در حالی که چنین التزامی در کار برد "[[اهل]]" وجود ندارد<ref>مفردات، ص‌۹۸، «آل».</ref>.<ref>[[حسن یوسفیان\|یوسفیان، حسن]]، [[اهل بیت - یوسفیان (مقاله)\|مقاله «اهل بیت»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۵ (کتاب)\|دائرةالمعارف قرآن کریم ج۵]]، ص۷۶ - ۹۵.</ref>		با مقایسه دو دیدگاه، روشن می‌شود دیدگاه دوم که قائل به "وجود یک ریشه معنایی جامع و فراگیر برای واژه [[أهل]]" است بهتر از دیدگاه نخست است؛ زیرا بازگشت معانی دیدگاه اول به دیدگاه دوم است<ref>ر.ک: [[سید علی حسینی میلانی\|حسینی میلانی، سید علی]]، [[با پیشوایان هدایتگر ج۱ (کتاب)\|با پیشوایان هدایتگر ج۱]]، ص۹۹.</ref>. در مجموع واژه "[[اهل]]" به معانی سزاوار و لایق به چیزی، مختار و منتخب، [[خاندان]]، [[اقوام]] و [[خویشان]]، عیال و [[فرزندان]]، [[ملت]] و [[امت]] و... آمده است<ref>بصائر ذوی التمییز، ج‌۲، ص‌۸۳ ـ ۸۴.</ref> و قدر جامع همه آنها تعلق، سنخیت، اُنس و [[الفت]] داشتن با چیزی و اختصاص داشتن به آن است. البته هرچه تعلق چیزی به چیزی بیشتر باشد اختصاص بدان شدیدتر است و هرچه اختصاص شدیدتر باشد [[صدق]] عنوان "[[اهل]]" قوی‌تر خواهد بود<ref>التحقیق، ج‌۱، ص‌۱۶۹ ـ ۱۷۱، «اهل».</ref>. از نظر واژه‌شناسان "[[آل]]" به [[دلیل]] اینکه مصغّر آن "اُهَیْل" است با "[[اهل]]" یکی است، با این تفاوت که "[[آل]]" مخصوص انسان‌هاست و باید به اسم عَلَم اضافه شود، در حالی که چنین التزامی در کار برد "[[اهل]]" وجود ندارد<ref>مفردات، ص‌۹۸، «آل».</ref>.<ref>[[حسن یوسفیان\|یوسفیان، حسن]]، [[اهل بیت - یوسفیان (مقاله)\|مقاله «اهل بیت»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۵ (کتاب)\|دائرةالمعارف قرآن کریم ج۵]]، ص۷۶ - ۹۵.</ref>

	[[ابن منظور]] درباره کلمه "[[بیت]]" چنین گوید: "البیت، معنایش معروف است و جمعش [[بیوت]] و ابیات و ابابیت، عیال مرد را نیز "[[بیت]]" گویند و بَیتُ الرجلُ: [[زن]] او را گویند که با کلمه [[بیت]] از او کنایه می‌آورند، همچنین در معنای [[ازدواج]] نیز استعمال گردیده و {{عربی\|فلانٌ بیتُ قومه}} یعنی بزرگ و [[شریف]] آنهاست. بَیتُ العرب: [[شرافت]] [[عرب]] را گویند، [[سیبویه]] گفته: در أَکثر موارد بیشترین اسم‌هایی که بر اختصاص دلالت دارند عبارتند از: {{عربی\|بَنُو فلانٍ و مَعشَرٌ}} (در صورتی که اضافه گردد) {{عربی\|و أهل البيت و آل فلان}}. مراد از [[اهل بیت پیامبر]]، {{متن قرآن\|إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ}} [[همسران]] و دخترش و داماد او یعنی [[علی]] {{ع}} است <ref>لسان العرب، ج۲، ص۱۴.</ref>.		[[ابن منظور]] درباره کلمه "[[بیت]]" چنین گوید: "البیت، معنایش معروف است و جمعش [[بیوت]] و ابیات و ابابیت، عیال مرد را نیز "[[بیت]]" گویند و بَیتُ الرجلُ: [[زن]] او را گویند که با کلمه [[بیت]] از او کنایه می‌آورند، همچنین در معنای [[ازدواج]] نیز استعمال گردیده و {{عربی\|فلانٌ بیتُ قومه}} یعنی بزرگ و [[شریف]] آنهاست. بَیتُ العرب: [[شرافت]] [[عرب]] را گویند، [[سیبویه]] گفته: در أَکثر موارد بیشترین اسم‌هایی که بر اختصاص دلالت دارند عبارتند از: {{عربی\|بَنُو فلانٍ و مَعشَرٌ}} (در صورتی که اضافه گردد) {{عربی\|و أهل البيت و آل فلان}}. مراد از [[اهل بیت پیامبر]]، {{متن قرآن\|إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ}} [[همسران]] و دخترش و داماد او یعنی [[علی]] {{ع}} است <ref>لسان العرب، ج۲، ص۱۴.</ref>.

Bahmani: /* منابع */

2023-05-21T05:38:55Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۱ مهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۰۹:۰۸
خط ۲۷:		خط ۲۷:
	# [[پرونده:11460.jpg\|22px]] [[سید مجتبی حسینی\|حسینی، سید مجتبی]]، [[مقامات اولیاء ج۱ (کتاب)\|'''مقامات اولیاء ج۱''']]		# [[پرونده:11460.jpg\|22px]] [[سید مجتبی حسینی\|حسینی، سید مجتبی]]، [[مقامات اولیاء ج۱ (کتاب)\|'''مقامات اولیاء ج۱''']]
	# [[پرونده:11031312.jpg\|22px]] [[احمد زمردیان\|زمردیان، احمد]]، [[مقام ولایت در شرح زیارت جامعه کبیره (کتاب)\|'''مقام ولایت در شرح زیارت جامعه کبیره''']]		# [[پرونده:11031312.jpg\|22px]] [[احمد زمردیان\|زمردیان، احمد]]، [[مقام ولایت در شرح زیارت جامعه کبیره (کتاب)\|'''مقام ولایت در شرح زیارت جامعه کبیره''']]
	# [[پرونده:5604.jpg\|22px]] [[سید علی حسینی میلانی\|حسینی میلانی، سید علی]]، [[با پیشوایان هدایتگر (کتاب)\|'''با پیشوایان هدایتگر''']]		# [[پرونده:5604.jpg\|22px]] [[سید علی حسینی میلانی\|حسینی میلانی، سید علی]]، [[با پیشوایان هدایتگر ج۱ (کتاب)\|'''با پیشوایان هدایتگر ج۱''']]
	# [[پرونده:lahuti1.jpg\|22px]] [[محمد باقر تحریری\|تحریری، محمد باقر]]، [[جلوه‌های لاهوتی ج۱ (کتاب)\|'''جلوه‌های لاهوتی ج۱''']]		# [[پرونده:lahuti1.jpg\|22px]] [[محمد باقر تحریری\|تحریری، محمد باقر]]، [[جلوه‌های لاهوتی ج۱ (کتاب)\|'''جلوه‌های لاهوتی ج۱''']]
	# [[پرونده:1379781.jpg\|22px]] [[آرزو شکری\|شکری، آرزو]]، [[حقوق اهل بیت (کتاب)\|'''حقوق اهل بیت''']]		# [[پرونده:1379781.jpg\|22px]] [[آرزو شکری\|شکری، آرزو]]، [[حقوق اهل بیت (کتاب)\|'''حقوق اهل بیت''']]

Bahmani: /* منابع */

2023-05-21T05:37:34Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۱ مهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۰۹:۰۷
خط ۲۵:		خط ۲۵:
	# [[پرونده:1100515.jpg\|22px]] [[مهدی کمپانی زارع\|کمپانی زارع، مهدی]]، [[اهل بیت - کمپانی زارع (مقاله)\|مقاله «اهل بیت»]]، [[دانشنامه امام رضا ج۲ (کتاب)\|'''دانشنامه امام رضا ج۲''']]		# [[پرونده:1100515.jpg\|22px]] [[مهدی کمپانی زارع\|کمپانی زارع، مهدی]]، [[اهل بیت - کمپانی زارع (مقاله)\|مقاله «اهل بیت»]]، [[دانشنامه امام رضا ج۲ (کتاب)\|'''دانشنامه امام رضا ج۲''']]
	# [[پرونده:1313.jpg\|22px]] [[حسن یوسفیان\|یوسفیان، حسن]]، [[اهل بیت - یوسفیان (مقاله)\|مقاله «اهل بیت»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۵ (کتاب)\|'''دائرةالمعارف قرآن کریم ج۵''']]		# [[پرونده:1313.jpg\|22px]] [[حسن یوسفیان\|یوسفیان، حسن]]، [[اهل بیت - یوسفیان (مقاله)\|مقاله «اهل بیت»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۵ (کتاب)\|'''دائرةالمعارف قرآن کریم ج۵''']]
	# [[پرونده:11460.jpg\|22px]] [[سید مجتبی حسینی\|حسینی، سید مجتبی]]، [[مقامات اولیاء (کتاب)\|'''مقامات اولیاء''']]		# [[پرونده:11460.jpg\|22px]] [[سید مجتبی حسینی\|حسینی، سید مجتبی]]، [[مقامات اولیاء ج۱ (کتاب)\|'''مقامات اولیاء ج۱''']]
	# [[پرونده:11031312.jpg\|22px]] [[احمد زمردیان\|زمردیان، احمد]]، [[مقام ولایت در شرح زیارت جامعه کبیره (کتاب)\|'''مقام ولایت در شرح زیارت جامعه کبیره''']]		# [[پرونده:11031312.jpg\|22px]] [[احمد زمردیان\|زمردیان، احمد]]، [[مقام ولایت در شرح زیارت جامعه کبیره (کتاب)\|'''مقام ولایت در شرح زیارت جامعه کبیره''']]
	# [[پرونده:5604.jpg\|22px]] [[سید علی حسینی میلانی\|حسینی میلانی، سید علی]]، [[با پیشوایان هدایتگر (کتاب)\|'''با پیشوایان هدایتگر''']]		# [[پرونده:5604.jpg\|22px]] [[سید علی حسینی میلانی\|حسینی میلانی، سید علی]]، [[با پیشوایان هدایتگر (کتاب)\|'''با پیشوایان هدایتگر''']]

Bahmani: /* منابع */

2023-05-21T05:36:03Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۱ مهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۰۹:۰۶
خط ۲۸:		خط ۲۸:
	# [[پرونده:11031312.jpg\|22px]] [[احمد زمردیان\|زمردیان، احمد]]، [[مقام ولایت در شرح زیارت جامعه کبیره (کتاب)\|'''مقام ولایت در شرح زیارت جامعه کبیره''']]		# [[پرونده:11031312.jpg\|22px]] [[احمد زمردیان\|زمردیان، احمد]]، [[مقام ولایت در شرح زیارت جامعه کبیره (کتاب)\|'''مقام ولایت در شرح زیارت جامعه کبیره''']]
	# [[پرونده:5604.jpg\|22px]] [[سید علی حسینی میلانی\|حسینی میلانی، سید علی]]، [[با پیشوایان هدایتگر (کتاب)\|'''با پیشوایان هدایتگر''']]		# [[پرونده:5604.jpg\|22px]] [[سید علی حسینی میلانی\|حسینی میلانی، سید علی]]، [[با پیشوایان هدایتگر (کتاب)\|'''با پیشوایان هدایتگر''']]
	# [[پرونده:lahuti1.jpg\|22px]] [[محمد باقر تحریری\|تحریری، محمد باقر]]، [[جلوه‌های لاهوتی (کتاب)\|'''جلوه‌های لاهوتی''']]		# [[پرونده:lahuti1.jpg\|22px]] [[محمد باقر تحریری\|تحریری، محمد باقر]]، [[جلوه‌های لاهوتی ج۱ (کتاب)\|'''جلوه‌های لاهوتی ج۱''']]
	# [[پرونده:1379781.jpg\|22px]] [[آرزو شکری\|شکری، آرزو]]، [[حقوق اهل بیت (کتاب)\|'''حقوق اهل بیت''']]		# [[پرونده:1379781.jpg\|22px]] [[آرزو شکری\|شکری، آرزو]]، [[حقوق اهل بیت (کتاب)\|'''حقوق اهل بیت''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ نوامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۳:۴۹
خط ۷:		خط ۷:

	== معناشناسی ==		== معناشناسی ==
	اهل بیت، ترکیبی از دو واژۀ "[[اهل]]" و "[[بیت]]" است. کلمۀ [[اهل]] معمولاً با توجه به مضاف‌الیه خود معنی می‌شود، "[[أهل]] الرجل" [[قبیله]] و [[نزدیکان]] او هستند. به [[همسر]] مرد نیز [[اهل]] او گفته می‌شود. "[[أهل]] الأمر" والیان و [[فرمانروایان]] هستند و "[[أهل]] الاسلام" [[مسلمانان]] هستند و گاهی به [[خواص]] و نزدیک‌ترین افراد به شخص، "[[اهل]] الرجل" گفته می‌شود و "[[أهل]] البیت" به معنی ساکنان [[خانه]] یا اتاق است<ref>معجم مقاییس اللغة، ج۱، ص۱۵۰؛ لسان العرب، ج۱۱، ص۲۹.</ref>.<ref>[[مهدی کمپانی زارع\|کمپانی زارع، مهدی]]، [[اهل بیت - کمپانی زارع (مقاله)\|مقاله «اهل بیت»]]، [[دانشنامه امام رضا ج۲ (کتاب)\|دانشنامه امام رضا ج۲]]، ص ۶۶۵.</ref>		اهل بیت، ترکیبی از دو واژۀ "[[اهل]]" و "[[بیت]]" است. کلمۀ [[اهل]] معمولاً با توجه به مضاف‌الیه خود معنی می‌شود، "أهل الرجل" [[قبیله]] و [[نزدیکان]] او هستند. به [[همسر]] مرد نیز [[اهل]] او گفته می‌شود. "أهل الأمر" والیان و [[فرمانروایان]] هستند و "أهل الاسلام" [[مسلمانان]] هستند و گاهی به [[خواص]] و نزدیک‌ترین افراد به شخص، "اهل الرجل" گفته می‌شود و "أهل البیت" به معنی ساکنان [[خانه]] یا اتاق است<ref>معجم مقاییس اللغة، ج۱، ص۱۵۰؛ لسان العرب، ج۱۱، ص۲۹.</ref>.<ref>[[مهدی کمپانی زارع\|کمپانی زارع، مهدی]]، [[اهل بیت - کمپانی زارع (مقاله)\|مقاله «اهل بیت»]]، [[دانشنامه امام رضا ج۲ (کتاب)\|دانشنامه امام رضا ج۲]]، ص ۶۶۵.</ref>

	درباره معنای لغوی کلمه "[[أهل]]" دو دیدگاه به چشم می‌خورد؛ برخی این واژه را به مصادیق آن [[تفسیر]] کرده و معنای واحد و جامعی برای آن ذکر ننموده‌اند. این گروه، مصادیق [[خانواده]]، [[خاندان]]، [[خویشان]]، [[شیعیان]] و اهل دین [[انسان]] را به عنوان معنای خود این واژه در نظر گرفته اند<ref>ر.ک: فیومی، احمد بن محمد، «المصباح المنیر فی غریب الشرح الکبیر»، ج۲، ص۲۸؛ عسکری ابوهلال، حسن بن عبدالله، «الفروق فی اللغه»، ص۲۷۵؛ ابن منظور، محمد بن مکرم، «لسان العرب»، ج۱۱، ص۲۸؛ مرتضی زبیدی، محمد بن محمد، «تاج العروس»، ج۱۴، ص۳۵؛ طریحی، فخرالدین، «مجمع البحرین»، ج۵، ص۳۱۴.</ref>.<ref>[[محمد باقر تحریری\|تحریری، محمد باقر]]، [[جلوه‌های لاهوتی ج۱ (کتاب)\|جلوه‌های لاهوتی ج۱]]، ص۴۵.</ref>		درباره معنای لغوی کلمه "[[أهل]]" دو دیدگاه به چشم می‌خورد؛ برخی این واژه را به مصادیق آن [[تفسیر]] کرده و معنای واحد و جامعی برای آن ذکر ننموده‌اند. این گروه، مصادیق [[خانواده]]، [[خاندان]]، [[خویشان]]، [[شیعیان]] و اهل دین [[انسان]] را به عنوان معنای خود این واژه در نظر گرفته اند<ref>ر.ک: فیومی، احمد بن محمد، «المصباح المنیر فی غریب الشرح الکبیر»، ج۲، ص۲۸؛ عسکری ابوهلال، حسن بن عبدالله، «الفروق فی اللغه»، ص۲۷۵؛ ابن منظور، محمد بن مکرم، «لسان العرب»، ج۱۱، ص۲۸؛ مرتضی زبیدی، محمد بن محمد، «تاج العروس»، ج۱۴، ص۳۵؛ طریحی، فخرالدین، «مجمع البحرین»، ج۵، ص۳۱۴.</ref>.<ref>[[محمد باقر تحریری\|تحریری، محمد باقر]]، [[جلوه‌های لاهوتی ج۱ (کتاب)\|جلوه‌های لاهوتی ج۱]]، ص۴۵.</ref>

	در مقابل، عده ای دیگر، معنایی جامع و ریشه‌ای واحد را برای واژه "[[أهل]]" قائل‌اند که قدر جامع همه آنها تعلق خاطر، سنخیت، اُنس و [[الفت]] داشتن با چیزی و اختصاص داشتن به آن است<ref>مصطفوی، حسن، «التحقیق فی کلمات القرآن الکریم»، ج۱ ص۱۷۰؛ فیومی، احمد بن محمد، «المصباح المنیر»، ج۲ ص۲۸؛ ابن منظور، محمد بن مکرم، «لسان العرب»، ج۱۱ صص۳۰-۲۸. لازم به ذکر است که در این عبارت، مولف، معانی و مصادیق مختلف اهل را به یک مفهوم واحد ارجاع داده است ولی به وجود یک معنای جامع و فراگیر، "پیوند جامع"، تصریح کرده است.</ref>.<ref>[[سید مجتبی حسینی\|حسینی، سید مجتبی]]، [[مقامات اولیاء ج۱ (کتاب)\|مقامات اولیاء ج۱]]، ص۲۷؛ [[احمد زمردیان\|زمردیان، احمد]]، [[مقام ولایت در شرح زیارت جامعه کبیره (کتاب)\|مقام ولایت در شرح زیارت جامعه کبیره]]، ص۲۲.</ref>		در مقابل، عده ای دیگر، معنایی جامع و ریشه‌ای واحد را برای واژه "أهل" قائل‌اند که قدر جامع همه آنها تعلق خاطر، سنخیت، اُنس و [[الفت]] داشتن با چیزی و اختصاص داشتن به آن است<ref> مصطفوی، حسن، «التحقیق فی کلمات القرآن الکریم»، ج۱ ص۱۷۰؛ فیومی، احمد بن محمد، «المصباح المنیر»، ج۲ ص۲۸؛ ابن منظور، محمد بن مکرم، «لسان العرب»، ج۱۱ صص۳۰-۲۸. لازم به ذکر است که در این عبارت، مولف، معانی و مصادیق مختلف اهل را به یک مفهوم واحد ارجاع داده است ولی به وجود یک معنای جامع و فراگیر، "پیوند جامع"، تصریح کرده است.</ref>.<ref>[[سید مجتبی حسینی\|حسینی، سید مجتبی]]، [[مقامات اولیاء ج۱ (کتاب)\|مقامات اولیاء ج۱]]، ص۲۷؛ [[احمد زمردیان\|زمردیان، احمد]]، [[مقام ولایت در شرح زیارت جامعه کبیره (کتاب)\|مقام ولایت در شرح زیارت جامعه کبیره]]، ص۲۲.</ref>

	با مقایسه دو دیدگاه، روشن می‌شود دیدگاه دوم که قائل به "وجود یک ریشه معنایی جامع و فراگیر برای واژه [[أهل]]" است بهتر از دیدگاه نخست است؛ زیرا بازگشت معانی دیدگاه اول به دیدگاه دوم است<ref>ر.ک: [[سید علی حسینی میلانی\|حسینی میلانی، سید علی]]، [[با پیشوایان هدایتگر ج۱ (کتاب)\|با پیشوایان هدایتگر ج۱]]، ص۹۹.</ref>. در مجموع واژه "[[اهل]]" به معانی سزاوار و لایق به چیزی، مختار و منتخب، [[خاندان]]، اقوام و [[خویشان]]، عیال و [[فرزندان]]، [[ملت]] و [[امت]] و... آمده است<ref>بصائر ذوی التمییز، ج‌۲، ص‌۸۳ ـ ۸۴.</ref> و قدر جامع همه آنها تعلق، سنخیت، اُنس و [[الفت]] داشتن با چیزی و اختصاص داشتن به آن است. البته هرچه تعلق چیزی به چیزی بیشتر باشد اختصاص بدان شدیدتر است و هرچه اختصاص شدیدتر باشد [[صدق]] عنوان "[[اهل]]" قوی‌تر خواهد بود<ref>التحقیق، ج‌۱، ص‌۱۶۹ ـ ۱۷۱، «اهل».</ref>. از نظر واژه‌شناسان "[[آل]]" به [[دلیل]] اینکه مصغّر آن "اُهَیْل" است با "[[اهل]]" یکی است، با این تفاوت که "[[آل]]" مخصوص انسان‌هاست و باید به اسم عَلَم اضافه شود، در حالی که چنین التزامی در کار برد "[[اهل]]" وجود ندارد<ref>مفردات، ص‌۹۸، «آل».</ref>.<ref>[[حسن یوسفیان\|یوسفیان، حسن]]، [[اهل بیت - یوسفیان (مقاله)\|مقاله «اهل بیت»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۵ (کتاب)\|دائرةالمعارف قرآن کریم ج۵]]، ص۷۶ - ۹۵.</ref>		با مقایسه دو دیدگاه، روشن می‌شود دیدگاه دوم که قائل به "وجود یک ریشه معنایی جامع و فراگیر برای واژه [[أهل]]" است بهتر از دیدگاه نخست است؛ زیرا بازگشت معانی دیدگاه اول به دیدگاه دوم است<ref>ر.ک: [[سید علی حسینی میلانی\|حسینی میلانی، سید علی]]، [[با پیشوایان هدایتگر ج۱ (کتاب)\|با پیشوایان هدایتگر ج۱]]، ص۹۹.</ref>. در مجموع واژه "[[اهل]]" به معانی سزاوار و لایق به چیزی، مختار و منتخب، [[خاندان]]، اقوام و [[خویشان]]، عیال و [[فرزندان]]، [[ملت]] و [[امت]] و... آمده است<ref>بصائر ذوی التمییز، ج‌۲، ص‌۸۳ ـ ۸۴.</ref> و قدر جامع همه آنها تعلق، سنخیت، اُنس و [[الفت]] داشتن با چیزی و اختصاص داشتن به آن است. البته هرچه تعلق چیزی به چیزی بیشتر باشد اختصاص بدان شدیدتر است و هرچه اختصاص شدیدتر باشد [[صدق]] عنوان "[[اهل]]" قوی‌تر خواهد بود<ref>التحقیق، ج‌۱، ص‌۱۶۹ ـ ۱۷۱، «اهل».</ref>. از نظر واژه‌شناسان "[[آل]]" به [[دلیل]] اینکه مصغّر آن "اُهَیْل" است با "[[اهل]]" یکی است، با این تفاوت که "[[آل]]" مخصوص انسان‌هاست و باید به اسم عَلَم اضافه شود، در حالی که چنین التزامی در کار برد "[[اهل]]" وجود ندارد<ref>مفردات، ص‌۹۸، «آل».</ref>.<ref>[[حسن یوسفیان\|یوسفیان، حسن]]، [[اهل بیت - یوسفیان (مقاله)\|مقاله «اهل بیت»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۵ (کتاب)\|دائرةالمعارف قرآن کریم ج۵]]، ص۷۶ - ۹۵.</ref>

	ابن منظور درباره کلمه "[[بیت]]" چنین گوید: "البیت، معنایش معروف است و جمعش [[بیوت]] و ابیات و ابابیت، عیال مرد را نیز "[[بیت]]" گویند و بَیتُ الرجلُ: [[زن]] او را گویند که با کلمه [[بیت]] از او کنایه می‌آورند، همچنین در معنای [[ازدواج]] نیز استعمال گردیده و {{عربی\|فلانٌ بیتُ قومه}} یعنی بزرگ و [[شریف]] آنهاست. بَیتُ العرب: [[شرافت]] [[عرب]] را گویند، سیبویه گفته: در أَکثر موارد بیشترین اسم‌هایی که بر اختصاص دلالت دارند عبارتند از: {{عربی\|بَنُو فلانٍ و مَعشَرٌ}} (در صورتی که اضافه گردد) {{عربی\|و أهل البيت و آل فلان}}. مراد از [[اهل بیت پیامبر]]، {{متن قرآن\|إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ}} [[همسران]] و دخترش و داماد او یعنی [[علی]] {{ع}} است<ref>لسان العرب، ج۲، ص۱۴.</ref>.		[[ابن منظور]] درباره کلمه "[[بیت]]" چنین گوید: "البیت، معنایش معروف است و جمعش [[بیوت]] و ابیات و ابابیت، عیال مرد را نیز "[[بیت]]" گویند و بَیتُ الرجلُ: [[زن]] او را گویند که با کلمه [[بیت]] از او کنایه می‌آورند، همچنین در معنای [[ازدواج]] نیز استعمال گردیده و {{عربی\|فلانٌ بیتُ قومه}} یعنی بزرگ و [[شریف]] آنهاست. بَیتُ العرب: [[شرافت]] [[عرب]] را گویند، سیبویه گفته: در أَکثر موارد بیشترین اسم‌هایی که بر اختصاص دلالت دارند عبارتند از: {{عربی\|بَنُو فلانٍ و مَعشَرٌ}} (در صورتی که اضافه گردد) {{عربی\|و أهل البيت و آل فلان}}. مراد از [[اهل بیت پیامبر]]، {{متن قرآن\|إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ}} [[همسران]] و دخترش و داماد او یعنی [[علی]] {{ع}} است<ref>لسان العرب، ج۲، ص۱۴.</ref>.

	[[راغب اصفهانی]] درباره کلمه "[[بیت]] و [[اهل بیت]]" گوید: در اصل [[بیت]] به [[پناهگاه]] [[انسان]] در شب گفته می‌شود، سپس در [[مسکن]] بدون اعتبار شب استعمال شده، کلمه "[[اهل البیت]]" در [[آل]] النبی {{صل}} معمول و متعارف گردیده است و اینکه [[پیامبر]] درباره [[سلمان]] فرمود: {{متن حدیث\|سَلْمَانُ مِنَّا أَهْلَ الْبَيْتِ}} به خاطر اینست که بفهماند: [[آزاده]] شده قومی را می‌توان به آن نسبت داد و گفته شده در [[آیات شریفه]] {{متن قرآن\|فِي بُيُوتٍ أَذِنَ اللَّهُ أَنْ تُرْفَعَ}}<ref>«(این چراغ) در خانه‌هایی (است) که خداوند رخصت داده است تا والایی یابند» سوره نور، آیه ۳۶.</ref> و {{متن قرآن\|لَا تَدْخُلُوا بُيُوتً}}<ref>«به خانه‌هایی جز خانه خودتان درنیایید» سوره احزاب، آیه ۵۳.</ref> مراد از [[بیوت]]، [[اهل بیت]] و [[قوم]] [[پیامبر]] هستند<ref>المفردات، ص۶۴-۶۵.</ref>.<ref>[[آرزو شکری\|شکری، آرزو]]، [[حقوق اهل بیت (کتاب)\|حقوق اهل بیت]]، ص۴۷- ۴۸.</ref>		[[راغب اصفهانی]] درباره کلمه "[[بیت]] و [[اهل بیت]]" گوید: در اصل [[بیت]] به [[پناهگاه]] [[انسان]] در شب گفته می‌شود، سپس در [[مسکن]] بدون اعتبار شب استعمال شده، کلمه "[[اهل البیت]]" در [[آل]] النبی {{صل}} معمول و متعارف گردیده است و اینکه [[پیامبر]] درباره [[سلمان]] فرمود: {{متن حدیث\|سَلْمَانُ مِنَّا أَهْلَ الْبَيْتِ}} به خاطر اینست که بفهماند: [[آزاده]] شده قومی را می‌توان به آن نسبت داد و گفته شده در [[آیات شریفه]] {{متن قرآن\|فِي بُيُوتٍ أَذِنَ اللَّهُ أَنْ تُرْفَعَ}}<ref>«(این چراغ) در خانه‌هایی (است) که خداوند رخصت داده است تا والایی یابند» سوره نور، آیه ۳۶.</ref> و {{متن قرآن\|لَا تَدْخُلُوا بُيُوتً}}<ref>«به خانه‌هایی جز خانه خودتان درنیایید» سوره احزاب، آیه ۵۳.</ref> مراد از [[بیوت]]، [[اهل بیت]] و [[قوم]] [[پیامبر]] هستند<ref>المفردات، ص۶۴-۶۵.</ref>.<ref>[[آرزو شکری\|شکری، آرزو]]، [[حقوق اهل بیت (کتاب)\|حقوق اهل بیت]]، ص۴۷- ۴۸.</ref>

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۱ مهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۰۹:۱۳
خط ۱۵:		خط ۱۵:
	با مقایسه دو دیدگاه، روشن می‌شود دیدگاه دوم که قائل به "وجود یک ریشه معنایی جامع و فراگیر برای واژه [[أهل]]" است بهتر از دیدگاه نخست است؛ زیرا بازگشت معانی دیدگاه اول به دیدگاه دوم است<ref>ر.ک: [[سید علی حسینی میلانی\|حسینی میلانی، سید علی]]، [[با پیشوایان هدایتگر ج۱ (کتاب)\|با پیشوایان هدایتگر ج۱]]، ص۹۹.</ref>. در مجموع واژه "[[اهل]]" به معانی سزاوار و لایق به چیزی، مختار و منتخب، [[خاندان]]، اقوام و [[خویشان]]، عیال و [[فرزندان]]، [[ملت]] و [[امت]] و... آمده است<ref>بصائر ذوی التمییز، ج‌۲، ص‌۸۳ ـ ۸۴.</ref> و قدر جامع همه آنها تعلق، سنخیت، اُنس و [[الفت]] داشتن با چیزی و اختصاص داشتن به آن است. البته هرچه تعلق چیزی به چیزی بیشتر باشد اختصاص بدان شدیدتر است و هرچه اختصاص شدیدتر باشد [[صدق]] عنوان "[[اهل]]" قوی‌تر خواهد بود<ref>التحقیق، ج‌۱، ص‌۱۶۹ ـ ۱۷۱، «اهل».</ref>. از نظر واژه‌شناسان "[[آل]]" به [[دلیل]] اینکه مصغّر آن "اُهَیْل" است با "[[اهل]]" یکی است، با این تفاوت که "[[آل]]" مخصوص انسان‌هاست و باید به اسم عَلَم اضافه شود، در حالی که چنین التزامی در کار برد "[[اهل]]" وجود ندارد<ref>مفردات، ص‌۹۸، «آل».</ref>.<ref>[[حسن یوسفیان\|یوسفیان، حسن]]، [[اهل بیت - یوسفیان (مقاله)\|مقاله «اهل بیت»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۵ (کتاب)\|دائرةالمعارف قرآن کریم ج۵]]، ص۷۶ - ۹۵.</ref>		با مقایسه دو دیدگاه، روشن می‌شود دیدگاه دوم که قائل به "وجود یک ریشه معنایی جامع و فراگیر برای واژه [[أهل]]" است بهتر از دیدگاه نخست است؛ زیرا بازگشت معانی دیدگاه اول به دیدگاه دوم است<ref>ر.ک: [[سید علی حسینی میلانی\|حسینی میلانی، سید علی]]، [[با پیشوایان هدایتگر ج۱ (کتاب)\|با پیشوایان هدایتگر ج۱]]، ص۹۹.</ref>. در مجموع واژه "[[اهل]]" به معانی سزاوار و لایق به چیزی، مختار و منتخب، [[خاندان]]، اقوام و [[خویشان]]، عیال و [[فرزندان]]، [[ملت]] و [[امت]] و... آمده است<ref>بصائر ذوی التمییز، ج‌۲، ص‌۸۳ ـ ۸۴.</ref> و قدر جامع همه آنها تعلق، سنخیت، اُنس و [[الفت]] داشتن با چیزی و اختصاص داشتن به آن است. البته هرچه تعلق چیزی به چیزی بیشتر باشد اختصاص بدان شدیدتر است و هرچه اختصاص شدیدتر باشد [[صدق]] عنوان "[[اهل]]" قوی‌تر خواهد بود<ref>التحقیق، ج‌۱، ص‌۱۶۹ ـ ۱۷۱، «اهل».</ref>. از نظر واژه‌شناسان "[[آل]]" به [[دلیل]] اینکه مصغّر آن "اُهَیْل" است با "[[اهل]]" یکی است، با این تفاوت که "[[آل]]" مخصوص انسان‌هاست و باید به اسم عَلَم اضافه شود، در حالی که چنین التزامی در کار برد "[[اهل]]" وجود ندارد<ref>مفردات، ص‌۹۸، «آل».</ref>.<ref>[[حسن یوسفیان\|یوسفیان، حسن]]، [[اهل بیت - یوسفیان (مقاله)\|مقاله «اهل بیت»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۵ (کتاب)\|دائرةالمعارف قرآن کریم ج۵]]، ص۷۶ - ۹۵.</ref>

	ابن منظور درباره کلمه "[[بیت]]" چنین گوید: "البیت، معنایش معروف است و جمعش [[بیوت]] و ابیات و ابابیت، عیال مرد را نیز "[[بیت]]" گویند و بَیتُ الرجلُ: [[زن]] او را گویند که با کلمه [[بیت]] از او کنایه می‌آورند، همچنین در معنای [[ازدواج]] نیز استعمال گردیده و {{عربی\|فلانٌ بیتُ قومه}} یعنی بزرگ و [[شریف]] آنهاست. بَیتُ العرب: [[شرافت]] [[عرب]] را گویند، سیبویه گفته: در أَکثر موارد بیشترین اسم‌هایی که بر اختصاص دلالت دارند عبارتند از: {{عربی\|بَنُو فلانٍ و مَعشَرٌ}} (در صورتی که اضافه گردد) {{عربی\|و أهل البيت و آل فلان}}. مراد از [[اهل بیت پیامبر]]، {{متن قرآن\|إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ}} [[همسران]] و دخترش و داماد او یعنی [[علی]] {{ع}} است <ref>لسان العرب، ج۲، ص۱۴.</ref>.		ابن منظور درباره کلمه "[[بیت]]" چنین گوید: "البیت، معنایش معروف است و جمعش [[بیوت]] و ابیات و ابابیت، عیال مرد را نیز "[[بیت]]" گویند و بَیتُ الرجلُ: [[زن]] او را گویند که با کلمه [[بیت]] از او کنایه می‌آورند، همچنین در معنای [[ازدواج]] نیز استعمال گردیده و {{عربی\|فلانٌ بیتُ قومه}} یعنی بزرگ و [[شریف]] آنهاست. بَیتُ العرب: [[شرافت]] [[عرب]] را گویند، سیبویه گفته: در أَکثر موارد بیشترین اسم‌هایی که بر اختصاص دلالت دارند عبارتند از: {{عربی\|بَنُو فلانٍ و مَعشَرٌ}} (در صورتی که اضافه گردد) {{عربی\|و أهل البيت و آل فلان}}. مراد از [[اهل بیت پیامبر]]، {{متن قرآن\|إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ}} [[همسران]] و دخترش و داماد او یعنی [[علی]] {{ع}} است<ref>لسان العرب، ج۲، ص۱۴.</ref>.

	[[راغب اصفهانی]] درباره کلمه "[[بیت]] و [[اهل بیت]]" گوید: در اصل [[بیت]] به [[پناهگاه]] [[انسان]] در شب گفته می‌شود، سپس در [[مسکن]] بدون اعتبار شب استعمال شده، کلمه "[[اهل البیت]]" در [[آل]] النبی {{صل}} معمول و متعارف گردیده است و اینکه [[پیامبر]] درباره [[سلمان]] فرمود: {{متن حدیث\|سَلْمَانُ مِنَّا أَهْلَ الْبَيْتِ}} به خاطر اینست که بفهماند: [[آزاده]] شده قومی را می‌توان به آن نسبت داد و گفته شده در [[آیات شریفه]] {{متن قرآن\|فِي بُيُوتٍ أَذِنَ اللَّهُ أَنْ تُرْفَعَ}}<ref>«(این چراغ) در خانه‌هایی (است) که خداوند رخصت داده است تا والایی یابند» سوره نور، آیه ۳۶.</ref> و {{متن قرآن\|لَا تَدْخُلُوا بُيُوتً}}<ref>«به خانه‌هایی جز خانه خودتان درنیایید» سوره احزاب، آیه ۵۳.</ref> مراد از [[بیوت]]، [[اهل بیت]] و [[قوم]] [[پیامبر]] هستند<ref>المفردات، ص۶۴-۶۵.</ref>.<ref>[[آرزو شکری\|شکری، آرزو]]، [[حقوق اهل بیت (کتاب)\|حقوق اهل بیت]]، ص۴۷- ۴۸.</ref>		[[راغب اصفهانی]] درباره کلمه "[[بیت]] و [[اهل بیت]]" گوید: در اصل [[بیت]] به [[پناهگاه]] [[انسان]] در شب گفته می‌شود، سپس در [[مسکن]] بدون اعتبار شب استعمال شده، کلمه "[[اهل البیت]]" در [[آل]] النبی {{صل}} معمول و متعارف گردیده است و اینکه [[پیامبر]] درباره [[سلمان]] فرمود: {{متن حدیث\|سَلْمَانُ مِنَّا أَهْلَ الْبَيْتِ}} به خاطر اینست که بفهماند: [[آزاده]] شده قومی را می‌توان به آن نسبت داد و گفته شده در [[آیات شریفه]] {{متن قرآن\|فِي بُيُوتٍ أَذِنَ اللَّهُ أَنْ تُرْفَعَ}}<ref>«(این چراغ) در خانه‌هایی (است) که خداوند رخصت داده است تا والایی یابند» سوره نور، آیه ۳۶.</ref> و {{متن قرآن\|لَا تَدْخُلُوا بُيُوتً}}<ref>«به خانه‌هایی جز خانه خودتان درنیایید» سوره احزاب، آیه ۵۳.</ref> مراد از [[بیوت]]، [[اهل بیت]] و [[قوم]] [[پیامبر]] هستند<ref>المفردات، ص۶۴-۶۵.</ref>.<ref>[[آرزو شکری\|شکری، آرزو]]، [[حقوق اهل بیت (کتاب)\|حقوق اهل بیت]]، ص۴۷- ۴۸.</ref>

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۱ مهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۰۹:۱۳
خط ۷:		خط ۷:

	== معناشناسی ==		== معناشناسی ==
	اهل بیت، ترکیبی از دو واژۀ "[[اهل]]" و "[[بیت]]" است. کلمۀ [[اهل]] معمولاً با توجه به مضاف‌الیه خود معنی می‌شود، "[[أهل]] الرجل" [[قبیله]] و [[نزدیکان]] او هستند. به [[همسر]] مرد نیز [[اهل]] او گفته می‌شود. "[[أهل]] الأمر" [[والیان]] و [[فرمانروایان]] هستند و "[[أهل]] الاسلام" [[مسلمانان]] هستند و گاهی به [[خواص]] و نزدیک‌ترین افراد به شخص، "[[اهل]] الرجل" گفته می‌شود و "[[أهل]] البیت" به معنی ساکنان [[خانه]] یا اتاق است<ref>معجم مقاییس اللغة، ج۱، ص۱۵۰؛ لسان العرب، ج۱۱، ص۲۹.</ref>.<ref>[[مهدی کمپانی زارع\|کمپانی زارع، مهدی]]، [[اهل بیت - کمپانی زارع (مقاله)\|مقاله «اهل بیت»]]، [[دانشنامه امام رضا ج۲ (کتاب)\|دانشنامه امام رضا ج۲]]، ص ۶۶۵.</ref>		اهل بیت، ترکیبی از دو واژۀ "[[اهل]]" و "[[بیت]]" است. کلمۀ [[اهل]] معمولاً با توجه به مضاف‌الیه خود معنی می‌شود، "[[أهل]] الرجل" [[قبیله]] و [[نزدیکان]] او هستند. به [[همسر]] مرد نیز [[اهل]] او گفته می‌شود. "[[أهل]] الأمر" والیان و [[فرمانروایان]] هستند و "[[أهل]] الاسلام" [[مسلمانان]] هستند و گاهی به [[خواص]] و نزدیک‌ترین افراد به شخص، "[[اهل]] الرجل" گفته می‌شود و "[[أهل]] البیت" به معنی ساکنان [[خانه]] یا اتاق است<ref>معجم مقاییس اللغة، ج۱، ص۱۵۰؛ لسان العرب، ج۱۱، ص۲۹.</ref>.<ref>[[مهدی کمپانی زارع\|کمپانی زارع، مهدی]]، [[اهل بیت - کمپانی زارع (مقاله)\|مقاله «اهل بیت»]]، [[دانشنامه امام رضا ج۲ (کتاب)\|دانشنامه امام رضا ج۲]]، ص ۶۶۵.</ref>

	درباره معنای لغوی کلمه "[[أهل]]" دو دیدگاه به چشم می‌خورد؛ برخی این واژه را به مصادیق آن [[تفسیر]] کرده و معنای واحد و جامعی برای آن ذکر ننموده‌اند. این گروه، مصادیق [[خانواده]]، [[خاندان]]، [[خویشان]]، [[شیعیان]] و [[اهل دین]] [[انسان]] را به عنوان معنای خود این واژه در نظر گرفته اند<ref>ر.ک: فیومی، احمد بن محمد، «المصباح المنیر فی غریب الشرح الکبیر»، ج۲، ص۲۸؛ عسکری ابوهلال، حسن بن عبدالله، «الفروق فی اللغه»، ص۲۷۵؛ ابن منظور، محمد بن مکرم، «لسان العرب»، ج۱۱، ص۲۸؛ مرتضی زبیدی، محمد بن محمد، «تاج العروس»، ج۱۴، ص۳۵؛ طریحی، فخرالدین، «مجمع البحرین»، ج۵، ص۳۱۴.</ref>.<ref>[[محمد باقر تحریری\|تحریری، محمد باقر]]، [[جلوه‌های لاهوتی ج۱ (کتاب)\|جلوه‌های لاهوتی ج۱]]، ص۴۵.</ref>		درباره معنای لغوی کلمه "[[أهل]]" دو دیدگاه به چشم می‌خورد؛ برخی این واژه را به مصادیق آن [[تفسیر]] کرده و معنای واحد و جامعی برای آن ذکر ننموده‌اند. این گروه، مصادیق [[خانواده]]، [[خاندان]]، [[خویشان]]، [[شیعیان]] و اهل دین [[انسان]] را به عنوان معنای خود این واژه در نظر گرفته اند<ref>ر.ک: فیومی، احمد بن محمد، «المصباح المنیر فی غریب الشرح الکبیر»، ج۲، ص۲۸؛ عسکری ابوهلال، حسن بن عبدالله، «الفروق فی اللغه»، ص۲۷۵؛ ابن منظور، محمد بن مکرم، «لسان العرب»، ج۱۱، ص۲۸؛ مرتضی زبیدی، محمد بن محمد، «تاج العروس»، ج۱۴، ص۳۵؛ طریحی، فخرالدین، «مجمع البحرین»، ج۵، ص۳۱۴.</ref>.<ref>[[محمد باقر تحریری\|تحریری، محمد باقر]]، [[جلوه‌های لاهوتی ج۱ (کتاب)\|جلوه‌های لاهوتی ج۱]]، ص۴۵.</ref>

	در مقابل، عده ای دیگر، معنایی جامع و ریشه‌ای واحد را برای واژه "[[أهل]]" قائل‌اند که قدر جامع همه آنها تعلق خاطر، سنخیت، اُنس و [[الفت]] داشتن با چیزی و اختصاص داشتن به آن است<ref>مصطفوی، حسن، «التحقیق فی کلمات القرآن الکریم»، ج۱ ص۱۷۰؛ فیومی، احمد بن محمد، «المصباح المنیر»، ج۲ ص۲۸؛ ابن منظور، محمد بن مکرم، «لسان العرب»، ج۱۱ صص۳۰-۲۸. لازم به ذکر است که در این عبارت، مولف، معانی و مصادیق مختلف اهل را به یک مفهوم واحد ارجاع داده است ولی به وجود یک معنای جامع و فراگیر، "پیوند جامع"، تصریح کرده است.</ref>.<ref>[[سید مجتبی حسینی\|حسینی، سید مجتبی]]، [[مقامات اولیاء ج۱ (کتاب)\|مقامات اولیاء ج۱]]، ص۲۷؛ [[احمد زمردیان\|زمردیان، احمد]]، [[مقام ولایت در شرح زیارت جامعه کبیره (کتاب)\|مقام ولایت در شرح زیارت جامعه کبیره]]، ص۲۲.</ref>		در مقابل، عده ای دیگر، معنایی جامع و ریشه‌ای واحد را برای واژه "[[أهل]]" قائل‌اند که قدر جامع همه آنها تعلق خاطر، سنخیت، اُنس و [[الفت]] داشتن با چیزی و اختصاص داشتن به آن است<ref>مصطفوی، حسن، «التحقیق فی کلمات القرآن الکریم»، ج۱ ص۱۷۰؛ فیومی، احمد بن محمد، «المصباح المنیر»، ج۲ ص۲۸؛ ابن منظور، محمد بن مکرم، «لسان العرب»، ج۱۱ صص۳۰-۲۸. لازم به ذکر است که در این عبارت، مولف، معانی و مصادیق مختلف اهل را به یک مفهوم واحد ارجاع داده است ولی به وجود یک معنای جامع و فراگیر، "پیوند جامع"، تصریح کرده است.</ref>.<ref>[[سید مجتبی حسینی\|حسینی، سید مجتبی]]، [[مقامات اولیاء ج۱ (کتاب)\|مقامات اولیاء ج۱]]، ص۲۷؛ [[احمد زمردیان\|زمردیان، احمد]]، [[مقام ولایت در شرح زیارت جامعه کبیره (کتاب)\|مقام ولایت در شرح زیارت جامعه کبیره]]، ص۲۲.</ref>

	با مقایسه دو دیدگاه، روشن می‌شود دیدگاه دوم که قائل به "وجود یک ریشه معنایی جامع و فراگیر برای واژه [[أهل]]" است بهتر از دیدگاه نخست است؛ زیرا بازگشت معانی دیدگاه اول به دیدگاه دوم است<ref>ر.ک: [[سید علی حسینی میلانی\|حسینی میلانی، سید علی]]، [[با پیشوایان هدایتگر ج۱ (کتاب)\|با پیشوایان هدایتگر ج۱]]، ص۹۹.</ref>. در مجموع واژه "[[اهل]]" به معانی سزاوار و لایق به چیزی، مختار و منتخب، [[خاندان]]، [[اقوام]] و [[خویشان]]، عیال و [[فرزندان]]، [[ملت]] و [[امت]] و... آمده است<ref>بصائر ذوی التمییز، ج‌۲، ص‌۸۳ ـ ۸۴.</ref> و قدر جامع همه آنها تعلق، سنخیت، اُنس و [[الفت]] داشتن با چیزی و اختصاص داشتن به آن است. البته هرچه تعلق چیزی به چیزی بیشتر باشد اختصاص بدان شدیدتر است و هرچه اختصاص شدیدتر باشد [[صدق]] عنوان "[[اهل]]" قوی‌تر خواهد بود<ref>التحقیق، ج‌۱، ص‌۱۶۹ ـ ۱۷۱، «اهل».</ref>. از نظر واژه‌شناسان "[[آل]]" به [[دلیل]] اینکه مصغّر آن "اُهَیْل" است با "[[اهل]]" یکی است، با این تفاوت که "[[آل]]" مخصوص انسان‌هاست و باید به اسم عَلَم اضافه شود، در حالی که چنین التزامی در کار برد "[[اهل]]" وجود ندارد<ref>مفردات، ص‌۹۸، «آل».</ref>.<ref>[[حسن یوسفیان\|یوسفیان، حسن]]، [[اهل بیت - یوسفیان (مقاله)\|مقاله «اهل بیت»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۵ (کتاب)\|دائرةالمعارف قرآن کریم ج۵]]، ص۷۶ - ۹۵.</ref>		با مقایسه دو دیدگاه، روشن می‌شود دیدگاه دوم که قائل به "وجود یک ریشه معنایی جامع و فراگیر برای واژه [[أهل]]" است بهتر از دیدگاه نخست است؛ زیرا بازگشت معانی دیدگاه اول به دیدگاه دوم است<ref>ر.ک: [[سید علی حسینی میلانی\|حسینی میلانی، سید علی]]، [[با پیشوایان هدایتگر ج۱ (کتاب)\|با پیشوایان هدایتگر ج۱]]، ص۹۹.</ref>. در مجموع واژه "[[اهل]]" به معانی سزاوار و لایق به چیزی، مختار و منتخب، [[خاندان]]، اقوام و [[خویشان]]، عیال و [[فرزندان]]، [[ملت]] و [[امت]] و... آمده است<ref>بصائر ذوی التمییز، ج‌۲، ص‌۸۳ ـ ۸۴.</ref> و قدر جامع همه آنها تعلق، سنخیت، اُنس و [[الفت]] داشتن با چیزی و اختصاص داشتن به آن است. البته هرچه تعلق چیزی به چیزی بیشتر باشد اختصاص بدان شدیدتر است و هرچه اختصاص شدیدتر باشد [[صدق]] عنوان "[[اهل]]" قوی‌تر خواهد بود<ref>التحقیق، ج‌۱، ص‌۱۶۹ ـ ۱۷۱، «اهل».</ref>. از نظر واژه‌شناسان "[[آل]]" به [[دلیل]] اینکه مصغّر آن "اُهَیْل" است با "[[اهل]]" یکی است، با این تفاوت که "[[آل]]" مخصوص انسان‌هاست و باید به اسم عَلَم اضافه شود، در حالی که چنین التزامی در کار برد "[[اهل]]" وجود ندارد<ref>مفردات، ص‌۹۸، «آل».</ref>.<ref>[[حسن یوسفیان\|یوسفیان، حسن]]، [[اهل بیت - یوسفیان (مقاله)\|مقاله «اهل بیت»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۵ (کتاب)\|دائرةالمعارف قرآن کریم ج۵]]، ص۷۶ - ۹۵.</ref>

	[[ابن منظور]] درباره کلمه "[[بیت]]" چنین گوید: "البیت، معنایش معروف است و جمعش [[بیوت]] و ابیات و ابابیت، عیال مرد را نیز "[[بیت]]" گویند و بَیتُ الرجلُ: [[زن]] او را گویند که با کلمه [[بیت]] از او کنایه می‌آورند، همچنین در معنای [[ازدواج]] نیز استعمال گردیده و {{عربی\|فلانٌ بیتُ قومه}} یعنی بزرگ و [[شریف]] آنهاست. بَیتُ العرب: [[شرافت]] [[عرب]] را گویند، [[سیبویه]] گفته: در أَکثر موارد بیشترین اسم‌هایی که بر اختصاص دلالت دارند عبارتند از: {{عربی\|بَنُو فلانٍ و مَعشَرٌ}} (در صورتی که اضافه گردد) {{عربی\|و أهل البيت و آل فلان}}. مراد از [[اهل بیت پیامبر]]، {{متن قرآن\|إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ}} [[همسران]] و دخترش و داماد او یعنی [[علی]] {{ع}} است <ref>لسان العرب، ج۲، ص۱۴.</ref>.		ابن منظور درباره کلمه "[[بیت]]" چنین گوید: "البیت، معنایش معروف است و جمعش [[بیوت]] و ابیات و ابابیت، عیال مرد را نیز "[[بیت]]" گویند و بَیتُ الرجلُ: [[زن]] او را گویند که با کلمه [[بیت]] از او کنایه می‌آورند، همچنین در معنای [[ازدواج]] نیز استعمال گردیده و {{عربی\|فلانٌ بیتُ قومه}} یعنی بزرگ و [[شریف]] آنهاست. بَیتُ العرب: [[شرافت]] [[عرب]] را گویند، سیبویه گفته: در أَکثر موارد بیشترین اسم‌هایی که بر اختصاص دلالت دارند عبارتند از: {{عربی\|بَنُو فلانٍ و مَعشَرٌ}} (در صورتی که اضافه گردد) {{عربی\|و أهل البيت و آل فلان}}. مراد از [[اهل بیت پیامبر]]، {{متن قرآن\|إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ}} [[همسران]] و دخترش و داماد او یعنی [[علی]] {{ع}} است <ref>لسان العرب، ج۲، ص۱۴.</ref>.

	[[راغب اصفهانی]] درباره کلمه "[[بیت]] و [[اهل بیت]]" گوید: در اصل [[بیت]] به [[پناهگاه]] [[انسان]] در [[شب]] گفته می‌شود، سپس در [[مسکن]] بدون اعتبار [[شب]] استعمال شده، کلمه "[[اهل البیت]]" در [[آل]] النبی {{صل}} معمول و متعارف گردیده است و اینکه [[پیامبر]] درباره [[سلمان]] فرمود: {{متن حدیث\|سَلْمَانُ مِنَّا أَهْلَ الْبَيْتِ}} به خاطر اینست که بفهماند: [[آزاده]] شده قومی را می‌توان به آن نسبت داد و گفته شده در [[آیات شریفه]] {{متن قرآن\|فِي بُيُوتٍ أَذِنَ اللَّهُ أَنْ تُرْفَعَ}}<ref>«(این چراغ) در خانه‌هایی (است) که خداوند رخصت داده است تا والایی یابند» سوره نور، آیه ۳۶.</ref> و {{متن قرآن\|لَا تَدْخُلُوا بُيُوتً}}<ref>«به خانه‌هایی جز خانه خودتان درنیایید» سوره احزاب، آیه ۵۳.</ref> مراد از [[بیوت]]، [[اهل بیت]] و [[قوم]] [[پیامبر]] هستند<ref>المفردات، ص۶۴-۶۵.</ref>.<ref>[[آرزو شکری\|شکری، آرزو]]، [[حقوق اهل بیت (کتاب)\|حقوق اهل بیت]]، ص۴۷- ۴۸.</ref>		[[راغب اصفهانی]] درباره کلمه "[[بیت]] و [[اهل بیت]]" گوید: در اصل [[بیت]] به [[پناهگاه]] [[انسان]] در شب گفته می‌شود، سپس در [[مسکن]] بدون اعتبار شب استعمال شده، کلمه "[[اهل البیت]]" در [[آل]] النبی {{صل}} معمول و متعارف گردیده است و اینکه [[پیامبر]] درباره [[سلمان]] فرمود: {{متن حدیث\|سَلْمَانُ مِنَّا أَهْلَ الْبَيْتِ}} به خاطر اینست که بفهماند: [[آزاده]] شده قومی را می‌توان به آن نسبت داد و گفته شده در [[آیات شریفه]] {{متن قرآن\|فِي بُيُوتٍ أَذِنَ اللَّهُ أَنْ تُرْفَعَ}}<ref>«(این چراغ) در خانه‌هایی (است) که خداوند رخصت داده است تا والایی یابند» سوره نور، آیه ۳۶.</ref> و {{متن قرآن\|لَا تَدْخُلُوا بُيُوتً}}<ref>«به خانه‌هایی جز خانه خودتان درنیایید» سوره احزاب، آیه ۵۳.</ref> مراد از [[بیوت]]، [[اهل بیت]] و [[قوم]] [[پیامبر]] هستند<ref>المفردات، ص۶۴-۶۵.</ref>.<ref>[[آرزو شکری\|شکری، آرزو]]، [[حقوق اهل بیت (کتاب)\|حقوق اهل بیت]]، ص۴۷- ۴۸.</ref>

	"[[بیت]]" نیز به معنای [[خانه]] و محل سکونت است<ref>لسان العرب، ج‌۱، ص‌۵۴۵‌، «بیت».</ref> و بدین ترتیب، ترکیب "[[اهل بیت]]" به معنای "ساکنان [[خانه]]" است<ref>[[حسن یوسفیان\|یوسفیان، حسن]]، [[اهل بیت - یوسفیان (مقاله)\|مقاله «اهل بیت»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۵ (کتاب)\|دائرةالمعارف قرآن کریم ج۵]]، ص۷۶ - ۹۵.</ref>.		"[[بیت]]" نیز به معنای [[خانه]] و محل سکونت است<ref>لسان العرب، ج‌۱، ص‌۵۴۵‌، «بیت».</ref> و بدین ترتیب، ترکیب "[[اهل بیت]]" به معنای "ساکنان [[خانه]]" است<ref>[[حسن یوسفیان\|یوسفیان، حسن]]، [[اهل بیت - یوسفیان (مقاله)\|مقاله «اهل بیت»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۵ (کتاب)\|دائرةالمعارف قرآن کریم ج۵]]، ص۷۶ - ۹۵.</ref>.

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۱ مهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۰۹:۰۹
خط ۷:		خط ۷:

	== معناشناسی ==		== معناشناسی ==
	اهل بیت، ترکیبی از دو واژۀ "[[اهل]]" و "[[بیت]]" است. کلمۀ [[اهل]] معمولاً با توجه به مضاف‌الیه خود معنی می‌شود، "[[أهل]] الرجل" [[قبیله]] و [[نزدیکان]] او هستند. به [[همسر]] مرد نیز [[اهل]] او گفته می‌شود. "[[أهل]] الأمر" [[والیان]] و [[فرمانروایان]] هستند و "[[أهل]] الاسلام" [[مسلمانان]] هستند و گاهی به [[خواص]] و نزدیک‌ترین افراد به شخص، "[[اهل]] الرجل" گفته می‌شود و "[[أهل]] البیت" به معنی ساکنان [[خانه]] یا اتاق است<ref>معجم مقاییس اللغة، ج۱، ص۱۵۰؛ لسان العرب، ج۱۱، ص۲۹.</ref>.<ref>[[مهدی کمپانی زارع\|کمپانی زارع، مهدی]]، [[اهل بیت - کمپانی زارع (مقاله)\|مقاله «اهل بیت»]]، [[دانشنامه امام رضا ج۲ (کتاب)\|دانشنامه امام رضا]]، ج۲ ص ۶۶۵.</ref>		اهل بیت، ترکیبی از دو واژۀ "[[اهل]]" و "[[بیت]]" است. کلمۀ [[اهل]] معمولاً با توجه به مضاف‌الیه خود معنی می‌شود، "[[أهل]] الرجل" [[قبیله]] و [[نزدیکان]] او هستند. به [[همسر]] مرد نیز [[اهل]] او گفته می‌شود. "[[أهل]] الأمر" [[والیان]] و [[فرمانروایان]] هستند و "[[أهل]] الاسلام" [[مسلمانان]] هستند و گاهی به [[خواص]] و نزدیک‌ترین افراد به شخص، "[[اهل]] الرجل" گفته می‌شود و "[[أهل]] البیت" به معنی ساکنان [[خانه]] یا اتاق است<ref>معجم مقاییس اللغة، ج۱، ص۱۵۰؛ لسان العرب، ج۱۱، ص۲۹.</ref>.<ref>[[مهدی کمپانی زارع\|کمپانی زارع، مهدی]]، [[اهل بیت - کمپانی زارع (مقاله)\|مقاله «اهل بیت»]]، [[دانشنامه امام رضا ج۲ (کتاب)\|دانشنامه امام رضا ج۲]]، ص ۶۶۵.</ref>

	درباره معنای لغوی کلمه "[[أهل]]" دو دیدگاه به چشم می‌خورد؛ برخی این واژه را به مصادیق آن [[تفسیر]] کرده و معنای واحد و جامعی برای آن ذکر ننموده‌اند. این گروه، مصادیق [[خانواده]]، [[خاندان]]، [[خویشان]]، [[شیعیان]] و [[اهل دین]] [[انسان]] را به عنوان معنای خود این واژه در نظر گرفته اند<ref>ر.ک: فیومی، احمد بن محمد، «المصباح المنیر فی غریب الشرح الکبیر»، ج۲، ص۲۸؛ عسکری ابوهلال، حسن بن عبدالله، «الفروق فی اللغه»، ص۲۷۵؛ ابن منظور، محمد بن مکرم، «لسان العرب»، ج۱۱، ص۲۸؛ مرتضی زبیدی، محمد بن محمد، «تاج العروس»، ج۱۴، ص۳۵؛ طریحی، فخرالدین، «مجمع البحرین»، ج۵، ص۳۱۴.</ref>.<ref>[[محمد باقر تحریری\|تحریری، محمد باقر]]، [[جلوه‌های لاهوتی (کتاب)\|جلوه‌های لاهوتی]]، ~~ج۱،~~ ص۴۵.</ref>		درباره معنای لغوی کلمه "[[أهل]]" دو دیدگاه به چشم می‌خورد؛ برخی این واژه را به مصادیق آن [[تفسیر]] کرده و معنای واحد و جامعی برای آن ذکر ننموده‌اند. این گروه، مصادیق [[خانواده]]، [[خاندان]]، [[خویشان]]، [[شیعیان]] و [[اهل دین]] [[انسان]] را به عنوان معنای خود این واژه در نظر گرفته اند<ref>ر.ک: فیومی، احمد بن محمد، «المصباح المنیر فی غریب الشرح الکبیر»، ج۲، ص۲۸؛ عسکری ابوهلال، حسن بن عبدالله، «الفروق فی اللغه»، ص۲۷۵؛ ابن منظور، محمد بن مکرم، «لسان العرب»، ج۱۱، ص۲۸؛ مرتضی زبیدی، محمد بن محمد، «تاج العروس»، ج۱۴، ص۳۵؛ طریحی، فخرالدین، «مجمع البحرین»، ج۵، ص۳۱۴.</ref>.<ref>[[محمد باقر تحریری\|تحریری، محمد باقر]]، [[جلوه‌های لاهوتی ج۱ (کتاب)\|جلوه‌های لاهوتی ج۱]]، ص۴۵.</ref>

	در مقابل، عده ای دیگر، معنایی جامع و ریشه‌ای واحد را برای واژه "[[أهل]]" قائل‌اند که قدر جامع همه آنها تعلق خاطر، سنخیت، اُنس و [[الفت]] داشتن با چیزی و اختصاص داشتن به آن است<ref>مصطفوی، حسن، «التحقیق فی کلمات القرآن الکریم»، ج۱ ص۱۷۰؛ فیومی، احمد بن محمد، «المصباح المنیر»، ج۲ ص۲۸؛ ابن منظور، محمد بن مکرم، «لسان العرب»، ج۱۱ صص۳۰-۲۸. لازم به ذکر است که در این عبارت، مولف، معانی و مصادیق مختلف اهل را به یک مفهوم واحد ارجاع داده است ولی به وجود یک معنای جامع و فراگیر، "پیوند جامع"، تصریح کرده است.</ref>.<ref>[[سید مجتبی حسینی\|حسینی، سید مجتبی]]، [[مقامات اولیاء (کتاب)\|مقامات اولیاء]]، ~~ج۱،~~ ص۲۷؛ [[احمد زمردیان\|زمردیان، احمد]]، [[مقام ولایت در شرح زیارت جامعه کبیره (کتاب)\|مقام ولایت در شرح زیارت جامعه کبیره]]، ص۲۲.</ref>		در مقابل، عده ای دیگر، معنایی جامع و ریشه‌ای واحد را برای واژه "[[أهل]]" قائل‌اند که قدر جامع همه آنها تعلق خاطر، سنخیت، اُنس و [[الفت]] داشتن با چیزی و اختصاص داشتن به آن است<ref>مصطفوی، حسن، «التحقیق فی کلمات القرآن الکریم»، ج۱ ص۱۷۰؛ فیومی، احمد بن محمد، «المصباح المنیر»، ج۲ ص۲۸؛ ابن منظور، محمد بن مکرم، «لسان العرب»، ج۱۱ صص۳۰-۲۸. لازم به ذکر است که در این عبارت، مولف، معانی و مصادیق مختلف اهل را به یک مفهوم واحد ارجاع داده است ولی به وجود یک معنای جامع و فراگیر، "پیوند جامع"، تصریح کرده است.</ref>.<ref>[[سید مجتبی حسینی\|حسینی، سید مجتبی]]، [[مقامات اولیاء ج۱ (کتاب)\|مقامات اولیاء ج۱]]، ص۲۷؛ [[احمد زمردیان\|زمردیان، احمد]]، [[مقام ولایت در شرح زیارت جامعه کبیره (کتاب)\|مقام ولایت در شرح زیارت جامعه کبیره]]، ص۲۲.</ref>

	با مقایسه دو دیدگاه، روشن می‌شود دیدگاه دوم که قائل به "وجود یک ریشه معنایی جامع و فراگیر برای واژه [[أهل]]" است بهتر از دیدگاه نخست است؛ زیرا بازگشت معانی دیدگاه اول به دیدگاه دوم است<ref>ر.ک: [[سید علی حسینی میلانی\|حسینی میلانی، سید علی]]، [[با پیشوایان هدایتگر (کتاب)\|با پیشوایان هدایتگر]]، ~~ج۱،~~ ص۹۹.</ref>. در مجموع واژه "[[اهل]]" به معانی سزاوار و لایق به چیزی، مختار و منتخب، [[خاندان]]، [[اقوام]] و [[خویشان]]، عیال و [[فرزندان]]، [[ملت]] و [[امت]] و... آمده است<ref>بصائر ذوی التمییز، ج‌۲، ص‌۸۳ ـ ۸۴.</ref> و قدر جامع همه آنها تعلق، سنخیت، اُنس و [[الفت]] داشتن با چیزی و اختصاص داشتن به آن است. البته هرچه تعلق چیزی به چیزی بیشتر باشد اختصاص بدان شدیدتر است و هرچه اختصاص شدیدتر باشد [[صدق]] عنوان "[[اهل]]" قوی‌تر خواهد بود<ref>التحقیق، ج‌۱، ص‌۱۶۹ ـ ۱۷۱، «اهل».</ref>. از نظر واژه‌شناسان "[[آل]]" به [[دلیل]] اینکه مصغّر آن "اُهَیْل" است با "[[اهل]]" یکی است، با این تفاوت که "[[آل]]" مخصوص انسان‌هاست و باید به اسم عَلَم اضافه شود، در حالی که چنین التزامی در کار برد "[[اهل]]" وجود ندارد<ref>مفردات، ص‌۹۸، «آل».</ref>.<ref>[[حسن یوسفیان\|یوسفیان، حسن]]، [[اهل بیت - یوسفیان (مقاله)\|مقاله «اهل بیت»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۵ (کتاب)\|دائرةالمعارف قرآن کریم ج۵]]، ص۷۶ - ۹۵.</ref>		با مقایسه دو دیدگاه، روشن می‌شود دیدگاه دوم که قائل به "وجود یک ریشه معنایی جامع و فراگیر برای واژه [[أهل]]" است بهتر از دیدگاه نخست است؛ زیرا بازگشت معانی دیدگاه اول به دیدگاه دوم است<ref>ر.ک: [[سید علی حسینی میلانی\|حسینی میلانی، سید علی]]، [[با پیشوایان هدایتگر ج۱ (کتاب)\|با پیشوایان هدایتگر ج۱]]، ص۹۹.</ref>. در مجموع واژه "[[اهل]]" به معانی سزاوار و لایق به چیزی، مختار و منتخب، [[خاندان]]، [[اقوام]] و [[خویشان]]، عیال و [[فرزندان]]، [[ملت]] و [[امت]] و... آمده است<ref>بصائر ذوی التمییز، ج‌۲، ص‌۸۳ ـ ۸۴.</ref> و قدر جامع همه آنها تعلق، سنخیت، اُنس و [[الفت]] داشتن با چیزی و اختصاص داشتن به آن است. البته هرچه تعلق چیزی به چیزی بیشتر باشد اختصاص بدان شدیدتر است و هرچه اختصاص شدیدتر باشد [[صدق]] عنوان "[[اهل]]" قوی‌تر خواهد بود<ref>التحقیق، ج‌۱، ص‌۱۶۹ ـ ۱۷۱، «اهل».</ref>. از نظر واژه‌شناسان "[[آل]]" به [[دلیل]] اینکه مصغّر آن "اُهَیْل" است با "[[اهل]]" یکی است، با این تفاوت که "[[آل]]" مخصوص انسان‌هاست و باید به اسم عَلَم اضافه شود، در حالی که چنین التزامی در کار برد "[[اهل]]" وجود ندارد<ref>مفردات، ص‌۹۸، «آل».</ref>.<ref>[[حسن یوسفیان\|یوسفیان، حسن]]، [[اهل بیت - یوسفیان (مقاله)\|مقاله «اهل بیت»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۵ (کتاب)\|دائرةالمعارف قرآن کریم ج۵]]، ص۷۶ - ۹۵.</ref>

	[[ابن منظور]] درباره کلمه "[[بیت]]" چنین گوید: "البیت، معنایش معروف است و جمعش [[بیوت]] و ابیات و ابابیت، عیال مرد را نیز "[[بیت]]" گویند و بَیتُ الرجلُ: [[زن]] او را گویند که با کلمه [[بیت]] از او کنایه می‌آورند، همچنین در معنای [[ازدواج]] نیز استعمال گردیده و {{عربی\|فلانٌ بیتُ قومه}} یعنی بزرگ و [[شریف]] آنهاست. بَیتُ العرب: [[شرافت]] [[عرب]] را گویند، [[سیبویه]] گفته: در أَکثر موارد بیشترین اسم‌هایی که بر اختصاص دلالت دارند عبارتند از: {{عربی\|بَنُو فلانٍ و مَعشَرٌ}} (در صورتی که اضافه گردد) {{عربی\|و أهل البيت و آل فلان}}. مراد از [[اهل بیت پیامبر]]، {{متن قرآن\|إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ}} [[همسران]] و دخترش و داماد او یعنی [[علی]] {{ع}} است <ref>لسان العرب، ج۲، ص۱۴.</ref>.		[[ابن منظور]] درباره کلمه "[[بیت]]" چنین گوید: "البیت، معنایش معروف است و جمعش [[بیوت]] و ابیات و ابابیت، عیال مرد را نیز "[[بیت]]" گویند و بَیتُ الرجلُ: [[زن]] او را گویند که با کلمه [[بیت]] از او کنایه می‌آورند، همچنین در معنای [[ازدواج]] نیز استعمال گردیده و {{عربی\|فلانٌ بیتُ قومه}} یعنی بزرگ و [[شریف]] آنهاست. بَیتُ العرب: [[شرافت]] [[عرب]] را گویند، [[سیبویه]] گفته: در أَکثر موارد بیشترین اسم‌هایی که بر اختصاص دلالت دارند عبارتند از: {{عربی\|بَنُو فلانٍ و مَعشَرٌ}} (در صورتی که اضافه گردد) {{عربی\|و أهل البيت و آل فلان}}. مراد از [[اهل بیت پیامبر]]، {{متن قرآن\|إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ}} [[همسران]] و دخترش و داماد او یعنی [[علی]] {{ع}} است <ref>لسان العرب، ج۲، ص۱۴.</ref>.

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۱ مهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۰۹:۰۸
خط ۲۷:		خط ۲۷:
	# [[پرونده:11460.jpg\|22px]] [[سید مجتبی حسینی\|حسینی، سید مجتبی]]، [[مقامات اولیاء ج۱ (کتاب)\|'''مقامات اولیاء ج۱''']]		# [[پرونده:11460.jpg\|22px]] [[سید مجتبی حسینی\|حسینی، سید مجتبی]]، [[مقامات اولیاء ج۱ (کتاب)\|'''مقامات اولیاء ج۱''']]
	# [[پرونده:11031312.jpg\|22px]] [[احمد زمردیان\|زمردیان، احمد]]، [[مقام ولایت در شرح زیارت جامعه کبیره (کتاب)\|'''مقام ولایت در شرح زیارت جامعه کبیره''']]		# [[پرونده:11031312.jpg\|22px]] [[احمد زمردیان\|زمردیان، احمد]]، [[مقام ولایت در شرح زیارت جامعه کبیره (کتاب)\|'''مقام ولایت در شرح زیارت جامعه کبیره''']]
	# [[پرونده:5604.jpg\|22px]] [[سید علی حسینی میلانی\|حسینی میلانی، سید علی]]، [[با پیشوایان هدایتگر (کتاب)\|'''با پیشوایان هدایتگر''']]		# [[پرونده:5604.jpg\|22px]] [[سید علی حسینی میلانی\|حسینی میلانی، سید علی]]، [[با پیشوایان هدایتگر ج۱ (کتاب)\|'''با پیشوایان هدایتگر ج۱''']]
	# [[پرونده:lahuti1.jpg\|22px]] [[محمد باقر تحریری\|تحریری، محمد باقر]]، [[جلوه‌های لاهوتی ج۱ (کتاب)\|'''جلوه‌های لاهوتی ج۱''']]		# [[پرونده:lahuti1.jpg\|22px]] [[محمد باقر تحریری\|تحریری، محمد باقر]]، [[جلوه‌های لاهوتی ج۱ (کتاب)\|'''جلوه‌های لاهوتی ج۱''']]
	# [[پرونده:1379781.jpg\|22px]] [[آرزو شکری\|شکری، آرزو]]، [[حقوق اهل بیت (کتاب)\|'''حقوق اهل بیت''']]		# [[پرونده:1379781.jpg\|22px]] [[آرزو شکری\|شکری، آرزو]]، [[حقوق اهل بیت (کتاب)\|'''حقوق اهل بیت''']]