اهل حدیث در کلام اسلامی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani: /* فرقه‌ها */

2025-08-17T06:49:45Z

فرقه‌ها

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۷ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۱۹
خط ۶۰:		خط ۶۰:
	=== [[فرقه‌ها]] ===		=== [[فرقه‌ها]] ===
	[[اهل حدیث]]، گرچه در نادرست دانستن روش [[تأویل]] و [[اعمال]] رأی و نظر در [[آیات]] و [[روایات]] اتفاق‌نظر داشتند، ولی در چگونگی استفاده از ظواهر آیات و روایات دو دسته شدند:		[[اهل حدیث]]، گرچه در نادرست دانستن روش [[تأویل]] و [[اعمال]] رأی و نظر در [[آیات]] و [[روایات]] اتفاق‌نظر داشتند، ولی در چگونگی استفاده از ظواهر آیات و روایات دو دسته شدند:
	# [[حشویه]]: عده‌ای از ایشان، به مفاد ظاهری آیات و روایات در باب [[صفات خداوند]] [[معتقد]] شدند و در نتیجه، به تجسیم و [[تشبیه]] روی آوردند که از این گروه معمولاً با نام «حشویه» یاد می‌شود،		# '''[[حشویه]]:''' عده‌ای از ایشان، به مفاد ظاهری آیات و روایات در باب [[صفات خداوند]] [[معتقد]] شدند و در نتیجه، به تجسیم و [[تشبیه]] روی آوردند که از این گروه معمولاً با نام «حشویه» یاد می‌شود،
	# [[مفوضه]] گروهی دیگر از اظهارنظر درباره این‌گونه آیات و صفات خودداری کرده، گفتند: معنا و مقصود آنها را به [[خداوند]] یا [[راسخان در علم]] واگذار می‌کنیم و بدین دلیل به مفوضه ([[اهل]] [[تفویض]]) [[شهرت]] یافتند<ref>ربانی گلپایگانی، علی، درآمدی بر علم کلام، ص۲۳۹-۲۴۰.</ref>. البته این تفویض با تفویضی که در باب [[صفات الهی]]، نقطه مقابل تعطیل و [[تنزیه]] قرار دارد، متفاوت است و آنها تنها در اسم مشترک هستند وگرنه، تفویض در برابر تعطیل و تنزیه، به معنای واگذاری امور [[خلق]] به خود خلق به امر [[خدای متعال]] و این تفویض به معنای واگذاری معنای اوصاف خبری به [[خدا]] و بحث نکردن از آن است.<ref>[[حسن رضائی\|رضائی، حسن]]، [[تجسم (مقاله)\|مقاله «تجسم»]]، [[فرهنگنامه کلام اسلامی (کتاب)\|فرهنگنامه کلام اسلامی]]، ص ۳۵۰.</ref>		# '''[[مفوضه]]''' گروهی دیگر از اظهارنظر درباره این‌گونه آیات و صفات خودداری کرده، گفتند: معنا و مقصود آنها را به [[خداوند]] یا [[راسخان در علم]] واگذار می‌کنیم و بدین دلیل به مفوضه ([[اهل]] [[تفویض]]) [[شهرت]] یافتند<ref>ربانی گلپایگانی، علی، درآمدی بر علم کلام، ص۲۳۹-۲۴۰.</ref>. البته این تفویض با تفویضی که در باب [[صفات الهی]]، نقطه مقابل تعطیل و [[تنزیه]] قرار دارد، متفاوت است و آنها تنها در اسم مشترک هستند وگرنه، تفویض در برابر تعطیل و تنزیه، به معنای واگذاری امور [[خلق]] به خود خلق به امر [[خدای متعال]] و این تفویض به معنای واگذاری معنای اوصاف خبری به [[خدا]] و بحث نکردن از آن است.<ref>[[حسن رضائی\|رضائی، حسن]]، [[تجسم (مقاله)\|مقاله «تجسم»]]، [[فرهنگنامه کلام اسلامی (کتاب)\|فرهنگنامه کلام اسلامی]]، ص ۳۵۰.</ref>

	شیوه خاص [[اهل حدیث]] در مباحث [[کلامی]] بعد از [[احمد بن حنبل]]، به صورت [[فرقه]] کلامی استمرار یافت و با سایر گروه‌های کلامی به خصوص [[معتزله]]، درگیری‌ها و چالش‌های زیادی پیدا کرد، به همین دلیل در اوائل قرن چهارم، سه نفر برای [[عقلانی]] کردن شیوه ظاهر گرایانه اهل حدیث و مقابله با شیوه معتزله، به تألیف کتاب و رساله اقدام کردند.		شیوه خاص [[اهل حدیث]] در مباحث [[کلامی]] بعد از [[احمد بن حنبل]]، به صورت [[فرقه]] کلامی استمرار یافت و با سایر گروه‌های کلامی به خصوص [[معتزله]]، درگیری‌ها و چالش‌های زیادی پیدا کرد، به همین دلیل در اوائل قرن چهارم، سه نفر برای [[عقلانی]] کردن شیوه ظاهر گرایانه اهل حدیث و مقابله با شیوه معتزله، به تألیف کتاب و رساله اقدام کردند.

Bahmani در ‏۱۷ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۰۶:۴۹

2025-08-17T06:49:23Z

نمایش تغییرات

Bahmani: /* مقدمه */

2025-08-17T06:26:44Z

مقدمه

نمایش تغییرات

Bahmani: /* پانویس */

2025-08-17T06:24:54Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۷ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۵۴
خط ۹۵:		خط ۹۵:
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

	[[رده:~~حدیث~~]]		[[رده:فرقه‌های اهل سنت]]

Bahmani: /* پانویس */

2025-08-17T06:24:28Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۷ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۵۴
خط ۹۵:		خط ۹۵:
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

	[[رده:~~اهل~~ حدیث]]		[[رده:حدیث]]

Bahmani در ‏۱۷ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۰۶:۲۴

2025-08-17T06:24:18Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۷ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۵۴
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط = اهل حدیث		\| موضوع مرتبط = اهل حدیث
	\| عنوان مدخل = [[اهل حدیث]]		\| عنوان مدخل = اهل حدیث
	\| مداخل مرتبط = [[اهل حدیث در کلام اسلامی]]		\| مداخل مرتبط = [[اهل حدیث در کلام اسلامی]]
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =

Jaafari: /* منابع */

2025-08-11T07:48:33Z

منابع

@@ خط ۵۰: / خط ۵۰: @@
 تلاش‌های ابن تیمیه چندان [[پیروی]] پیدا نکرد تا این که در قرن [[دوازده]] [[هجری]] [[محمد بن عبدالوهاب]] [[افکار]] او را [[احیاء]] کرد<ref>الوهابیة فی المیزان، ص۲۱ـ ۳۳</ref> و بدین ترتیب [[مذهب]] [[اهل حدیث]] در زمینه [[اعتقادات]] به مذهب وهابیّه [[تحول]] یافت.<ref>[[رسول رضوی|رضوی، رسول]]، [[اهل حدیث (مقاله)|مقاله «اهل حدیث»]]، [[دانشنامه کلام اسلامی ج۱ (کتاب)|دانشنامه کلام اسلامی ج۱]] ص ۵۴۹.</ref>
 == منابع ==
 {{منابع}}
 # [[پرونده:440259451.jpg|22px]] [[رسول رضوی|رضوی، رسول]]، [[اهل حدیث (مقاله)|مقاله «اهل حدیث»]]، [[دانشنامه کلام اسلامی ج۱ (کتاب)|'''دانشنامه کلام اسلامی ج۱''']]
 {{پایان منابع}}

Wasity: /* مقدمه */

2023-07-04T07:22:45Z

مقدمه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ ژوئیهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۵۲
خط ۱۶:		خط ۱۶:
	این [[شیوه رفتار]] با احادیث [[پیامبر]] {{صل}} در دوره [[خلفای سه گانه]] و دستور به [[جعل حدیث]] در عصر [[معاویه]] و جانشینانش<ref>بحوث فی الملل والنحل، ج۱، ص۶۷</ref> و ورود داستان‌ها و افسانه‌های سایر [[اقوام]] و [[ادیان]] در پیکره [[جامعه اسلامی]]، به ظاهر در آغاز [[قرن دوم هجری]] یعنی با به [[قدرت]] رسیدن [[عمر بن عبد العزیز]] در سال ۹۹ هـ. ق<ref>تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۳۰۱</ref> به پایان رسید و [[پیروان]] [[مکتب خلفا]] نیز [[تصمیم]] گرفتند همانند [[پیروان مکتب اهل بیت]] [[پیامبر اکرم]] {{صل}} به جمع‌آوری احادیث [[اقدام]] کنند، این کار با دستور عمر بن [[عبدالعزیز]] به کارگزارانش در [[مدینه]] و سایر [[شهرها]] آغاز شد<ref>فتح الباری، ج۱، ص۱۹۴</ref> و عده ای عهده دار جمع‌آوری و نقل احادیث پیامبر {{صل}} شدند و به دلیل اهتمام به این کار به تدریج نام [[اصحاب]] [[حدیث]] و [[اهل حدیث]] به خود گرفتند. و در [[حقیقت]] این نام مختص [[فرقه]] خاصی نمی‌شد<ref>اعتقاد اهل السنة شرح اصحاب الحدیث، ص۹</ref> و همه مسلمانانی که در این زمینه کار می‌‌کردند به این نام خوانده می‌‌شدند.		این [[شیوه رفتار]] با احادیث [[پیامبر]] {{صل}} در دوره [[خلفای سه گانه]] و دستور به [[جعل حدیث]] در عصر [[معاویه]] و جانشینانش<ref>بحوث فی الملل والنحل، ج۱، ص۶۷</ref> و ورود داستان‌ها و افسانه‌های سایر [[اقوام]] و [[ادیان]] در پیکره [[جامعه اسلامی]]، به ظاهر در آغاز [[قرن دوم هجری]] یعنی با به [[قدرت]] رسیدن [[عمر بن عبد العزیز]] در سال ۹۹ هـ. ق<ref>تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۳۰۱</ref> به پایان رسید و [[پیروان]] [[مکتب خلفا]] نیز [[تصمیم]] گرفتند همانند [[پیروان مکتب اهل بیت]] [[پیامبر اکرم]] {{صل}} به جمع‌آوری احادیث [[اقدام]] کنند، این کار با دستور عمر بن [[عبدالعزیز]] به کارگزارانش در [[مدینه]] و سایر [[شهرها]] آغاز شد<ref>فتح الباری، ج۱، ص۱۹۴</ref> و عده ای عهده دار جمع‌آوری و نقل احادیث پیامبر {{صل}} شدند و به دلیل اهتمام به این کار به تدریج نام [[اصحاب]] [[حدیث]] و [[اهل حدیث]] به خود گرفتند. و در [[حقیقت]] این نام مختص [[فرقه]] خاصی نمی‌شد<ref>اعتقاد اهل السنة شرح اصحاب الحدیث، ص۹</ref> و همه مسلمانانی که در این زمینه کار می‌‌کردند به این نام خوانده می‌‌شدند.

	برخی از افراد مهم [[اهل سنت]] در این زمینه عبارتند از: [[زکریا بن ابوزایده]]، [[عبدالملک بن ~~جریح~~]]، [[محمد بن اسحاق]]، [[معمر بن راشد]]، [[سعید بن ابوعروبه]]، [[سعید بن ابوعوانه]]، [[اوزاعی]]، [[ابن ابوذیب]]، [[ربیع بن صبیح]]، [[سفیان ثوری]]، [[حماد بن ابوسلمه]]، [[لیس بن سعد]]، [[عبداللّه بن مبارک]]، [[هیثم بن بشیر]]، [[زیاد بکائی]]، [[ولید بن مسلم]]، [[وکیع بن جراح]]، [[عبداللّه بن وهب]]، [[سفیان عینیه]]،<ref>السنة النبویة، مکانتها عوامل بقائها وتدوینها، ص۱۱۴</ref>.		برخی از افراد مهم [[اهل سنت]] در این زمینه عبارتند از: [[زکریا بن ابوزایده]]، [[عبدالملک بن جریج]]، [[محمد بن اسحاق]]، [[معمر بن راشد]]، [[سعید بن ابوعروبه]]، [[سعید بن ابوعوانه]]، [[اوزاعی]]، [[ابن ابوذیب]]، [[ربیع بن صبیح]]، [[سفیان ثوری]]، [[حماد بن ابوسلمه]]، [[لیس بن سعد]]، [[عبداللّه بن مبارک]]، [[هیثم بن بشیر]]، [[زیاد بکائی]]، [[ولید بن مسلم]]، [[وکیع بن جراح]]، [[عبداللّه بن وهب]]، [[سفیان عینیه]]،<ref>السنة النبویة، مکانتها عوامل بقائها وتدوینها، ص۱۱۴</ref>.

	اما گویا [[لغو]] ممنوعیت [[نگارش]] حدیث در اوائل [[قرن دوم]] نتوانست آثار [[سوء]] این ممنوعیت را برطرف کند؛ زیرا به دلیل کم توجهی به [[احادیث]] در [[قرن اول]] [[اسلامی]] عده ای از علمای [[اهل سنت]] که در مناطق خارج از [[حجاز]] و بیشتر در [[عراق]] ساکن بودند برای [[استنباط]] مسائل [[فقهی]] به [[رأی]] و [[قیاس]] [[پناه]] آوردند و در عرصه [[فقه]] به [[اصحاب]] الرأی [[شهرت]] یافتند.<ref>تاج العروس، ج۱۹، ص۴۳۹ و الملل والنحل، ج۱، ص۲۲۶</ref> [[ابوحنیفه]] یکی از بزرگان آنها به شمار می‌‌آید<ref>مفاتیح العلوم، ص۳۳</ref> وی در قبول [[حدیث]] سخت گیر بود و تنها احادیث مشهور و [[متواتر]] را با قیود خاصی می‌‌پذیرفت.		اما گویا [[لغو]] ممنوعیت [[نگارش]] حدیث در اوائل [[قرن دوم]] نتوانست آثار [[سوء]] این ممنوعیت را برطرف کند؛ زیرا به دلیل کم توجهی به [[احادیث]] در [[قرن اول]] [[اسلامی]] عده ای از علمای [[اهل سنت]] که در مناطق خارج از [[حجاز]] و بیشتر در [[عراق]] ساکن بودند برای [[استنباط]] مسائل [[فقهی]] به [[رأی]] و [[قیاس]] [[پناه]] آوردند و در عرصه [[فقه]] به [[اصحاب]] الرأی [[شهرت]] یافتند.<ref>تاج العروس، ج۱۹، ص۴۳۹ و الملل والنحل، ج۱، ص۲۲۶</ref> [[ابوحنیفه]] یکی از بزرگان آنها به شمار می‌‌آید<ref>مفاتیح العلوم، ص۳۳</ref> وی در قبول [[حدیث]] سخت گیر بود و تنها احادیث مشهور و [[متواتر]] را با قیود خاصی می‌‌پذیرفت.

Wasity: جایگزینی متن - 'معتصم عباسی' به 'معتصم عباسی'

2022-11-13T05:38:26Z

جایگزینی متن - 'معتصم عباسی' به 'معتصم عباسی'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۳ نوامبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۹:۰۸
خط ۲۶:		خط ۲۶:
	این شیوه در پاسخ به سؤال از [[صفات خبری]] [[خداوند متعال]]، مورد قبول سایر [[اهل حدیث]] قرار گرفت و آنان علاوه بر تعطیل [[عقل]] در [[مباحث اعتقادی]]، کسانی را که به مباحث [[عقلی]] پرداخته و به [[علم کلام]] مشغول بودند را محکوم کرده<ref>تحریم النظر فی کتب الکلام، ص۴۱ و ۴۲ و شرح العقیدة الطحاویه، ص۲۰۵</ref> آن را [[بدترین گناه]] بعد از [[شرک]] می‌‌دانستند. در مقابل، [[متکلّمان]] نیز آنان را [[ظاهریه]]، [[حشویه]]، مجبره، مجسمه و مشبهه، می‌‌نامیدند<ref>فرق الشیعه نوبختی، ص۱۰، و قطف الثمر فی بیان عقیدة اهل الاثر، ص۳۵۵ و ۳۵۶ و اعتقاد اهل السنة شرح اصحاب الحدیث، ص۱۰ و ۹</ref>.		این شیوه در پاسخ به سؤال از [[صفات خبری]] [[خداوند متعال]]، مورد قبول سایر [[اهل حدیث]] قرار گرفت و آنان علاوه بر تعطیل [[عقل]] در [[مباحث اعتقادی]]، کسانی را که به مباحث [[عقلی]] پرداخته و به [[علم کلام]] مشغول بودند را محکوم کرده<ref>تحریم النظر فی کتب الکلام، ص۴۱ و ۴۲ و شرح العقیدة الطحاویه، ص۲۰۵</ref> آن را [[بدترین گناه]] بعد از [[شرک]] می‌‌دانستند. در مقابل، [[متکلّمان]] نیز آنان را [[ظاهریه]]، [[حشویه]]، مجبره، مجسمه و مشبهه، می‌‌نامیدند<ref>فرق الشیعه نوبختی، ص۱۰، و قطف الثمر فی بیان عقیدة اهل الاثر، ص۳۵۵ و ۳۵۶ و اعتقاد اهل السنة شرح اصحاب الحدیث، ص۱۰ و ۹</ref>.

	در [[زمان]] درگیری میان اهل حدیث و [[متکلمین]]، [[احمد بن حنبل]] مؤلف کتاب [[الرد علی الزنادقة (کتاب)\|الرد علی الزنادقة]]<ref>الاعلام، ج۱، ص۲۰۳</ref> به دلیل [[مقاومت]] در برابر فشارهای [[مأمون]] و [[معتصم~~]] [[~~عباسی]] که از حامیان [[معتزله]] بودند<ref>تاریخ طبری، ج۷، ص۲۰۰ ۲۰۲ والکامل فی التاریخ، ج۵، ص۲۲۵ـ ۲۳۳</ref> [[رهبری]] اهل حدیث را به عهده گرفت و با پافشاری بر قدیم بودن [[قرآن]]<ref>اصول السنة، ص۲۲</ref> به تنظیم نظریات اهل حدیث در عرصه [[مسائل اعتقادی]] پرداخت و کتاب السنة وی عهده دار این [[وظیفه]] شد. و به این ترتیب شیوه استناد به [[ظواهر]] [[حدیث]] و [[گریز]] از مباحث عقلی، هم در عرصه [[فقه]] و هم در عرصه [[کلام]]، نقش آفرینی کرد و [[فرقه]] [[کلامی]] جدیدی پدید آورد که پیروانش [[دوست]] داشتند [[اهل سنت]] و [[اهل جماعت]] نامیده شوند و گروه‌های دیگر از قبیل [[جهمیه]]، [[مرجئه]] و... را که قبلاً از زمره اهل حدیث به حساب می‌‌آمدند کنار زدند<ref>المذاهب الاسلامیه، ص۲۹ـ ۳۲ و الفرق بین الفرق، ص۳۰۴</ref>.		در [[زمان]] درگیری میان اهل حدیث و [[متکلمین]]، [[احمد بن حنبل]] مؤلف کتاب [[الرد علی الزنادقة (کتاب)\|الرد علی الزنادقة]]<ref>الاعلام، ج۱، ص۲۰۳</ref> به دلیل [[مقاومت]] در برابر فشارهای [[مأمون]] و [[معتصم عباسی]] که از حامیان [[معتزله]] بودند<ref>تاریخ طبری، ج۷، ص۲۰۰ ۲۰۲ والکامل فی التاریخ، ج۵، ص۲۲۵ـ ۲۳۳</ref> [[رهبری]] اهل حدیث را به عهده گرفت و با پافشاری بر قدیم بودن [[قرآن]]<ref>اصول السنة، ص۲۲</ref> به تنظیم نظریات اهل حدیث در عرصه [[مسائل اعتقادی]] پرداخت و کتاب السنة وی عهده دار این [[وظیفه]] شد. و به این ترتیب شیوه استناد به [[ظواهر]] [[حدیث]] و [[گریز]] از مباحث عقلی، هم در عرصه [[فقه]] و هم در عرصه [[کلام]]، نقش آفرینی کرد و [[فرقه]] [[کلامی]] جدیدی پدید آورد که پیروانش [[دوست]] داشتند [[اهل سنت]] و [[اهل جماعت]] نامیده شوند و گروه‌های دیگر از قبیل [[جهمیه]]، [[مرجئه]] و... را که قبلاً از زمره اهل حدیث به حساب می‌‌آمدند کنار زدند<ref>المذاهب الاسلامیه، ص۲۹ـ ۳۲ و الفرق بین الفرق، ص۳۰۴</ref>.

	احمد بن حنبل [[عقاید]] کلامی اهل حدیث را سامان داد و رساله اصول السنة را به این منظور نوشت. البته کتاب‌های دیگری نیز به این منظور نوشته شده‌اند که برخی از آنها عبارتند از: السنة تألیف [[احمد بن یزید خلال]]، شرح السنة [[حسن بن علی بربهاری]]، [[اصل السنة واعتقاد الدین (کتاب)\|اصل السنة واعتقاد الدین]] [[ابوحاتم رازی]] و [[الابانة عن اصول الدیانه (کتاب)\|الابانة عن اصول الدیانه]] تألیف [[ابوالحسن اشعری]] و....		احمد بن حنبل [[عقاید]] کلامی اهل حدیث را سامان داد و رساله اصول السنة را به این منظور نوشت. البته کتاب‌های دیگری نیز به این منظور نوشته شده‌اند که برخی از آنها عبارتند از: السنة تألیف [[احمد بن یزید خلال]]، شرح السنة [[حسن بن علی بربهاری]]، [[اصل السنة واعتقاد الدین (کتاب)\|اصل السنة واعتقاد الدین]] [[ابوحاتم رازی]] و [[الابانة عن اصول الدیانه (کتاب)\|الابانة عن اصول الدیانه]] تألیف [[ابوالحسن اشعری]] و....

Wasity: جایگزینی متن - 'داود' به 'داوود'

2022-11-07T08:24:25Z

جایگزینی متن - 'داود' به 'داوود'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۷ نوامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۱:۵۴
خط ۲۰:		خط ۲۰:
	اما گویا [[لغو]] ممنوعیت [[نگارش]] حدیث در اوائل [[قرن دوم]] نتوانست آثار [[سوء]] این ممنوعیت را برطرف کند؛ زیرا به دلیل کم توجهی به [[احادیث]] در [[قرن اول]] [[اسلامی]] عده ای از علمای [[اهل سنت]] که در مناطق خارج از [[حجاز]] و بیشتر در [[عراق]] ساکن بودند برای [[استنباط]] مسائل [[فقهی]] به [[رأی]] و [[قیاس]] [[پناه]] آوردند و در عرصه [[فقه]] به [[اصحاب]] الرأی [[شهرت]] یافتند.<ref>تاج العروس، ج۱۹، ص۴۳۹ و الملل والنحل، ج۱، ص۲۲۶</ref> [[ابوحنیفه]] یکی از بزرگان آنها به شمار می‌‌آید<ref>مفاتیح العلوم، ص۳۳</ref> وی در قبول [[حدیث]] سخت گیر بود و تنها احادیث مشهور و [[متواتر]] را با قیود خاصی می‌‌پذیرفت.		اما گویا [[لغو]] ممنوعیت [[نگارش]] حدیث در اوائل [[قرن دوم]] نتوانست آثار [[سوء]] این ممنوعیت را برطرف کند؛ زیرا به دلیل کم توجهی به [[احادیث]] در [[قرن اول]] [[اسلامی]] عده ای از علمای [[اهل سنت]] که در مناطق خارج از [[حجاز]] و بیشتر در [[عراق]] ساکن بودند برای [[استنباط]] مسائل [[فقهی]] به [[رأی]] و [[قیاس]] [[پناه]] آوردند و در عرصه [[فقه]] به [[اصحاب]] الرأی [[شهرت]] یافتند.<ref>تاج العروس، ج۱۹، ص۴۳۹ و الملل والنحل، ج۱، ص۲۲۶</ref> [[ابوحنیفه]] یکی از بزرگان آنها به شمار می‌‌آید<ref>مفاتیح العلوم، ص۳۳</ref> وی در قبول [[حدیث]] سخت گیر بود و تنها احادیث مشهور و [[متواتر]] را با قیود خاصی می‌‌پذیرفت.

	از آنجا که بیشتر [[راویان احادیث]] در منطقه حجاز [[زندگی]] می‌‌کردند، برخی از آنها در مقابل [[اهل رأی]] به جای استفاده از روش‌های [[عقلی]] و رأی و قیاس در مباحث فقهی، سعی در استفاده از حدیث و استناد به [[ظواهر]] آنها نموده و خود را [[اهل حدیث]] و اصحاب الحدیث نامیدند<ref>معجم لغة الفقهاء، ج۱، ص۷۱</ref> [[مالک بن انس]] [[رئیس]] [[مذهب]] مالکیه، [[محمد بن ادریس شافعی]]، [[احمد بن محمد بن حنبل]] و [[~~داود~~ بن علی اصفهانی]] رئیس مذهب [[~~داودیه~~]]، از بزرگان اهل حدیث که وارد عرصه فقه شده بودند به شمار می‌‌آیند<ref>مفاتیح العلوم، ص۳۲، الملل والنحل، ج۱، ص۲۲۶ و معجم لغة الفقهاء، ج۱، ص۷۷</ref>.		از آنجا که بیشتر [[راویان احادیث]] در منطقه حجاز [[زندگی]] می‌‌کردند، برخی از آنها در مقابل [[اهل رأی]] به جای استفاده از روش‌های [[عقلی]] و رأی و قیاس در مباحث فقهی، سعی در استفاده از حدیث و استناد به [[ظواهر]] آنها نموده و خود را [[اهل حدیث]] و اصحاب الحدیث نامیدند<ref>معجم لغة الفقهاء، ج۱، ص۷۱</ref> [[مالک بن انس]] [[رئیس]] [[مذهب]] مالکیه، [[محمد بن ادریس شافعی]]، [[احمد بن محمد بن حنبل]] و [[داوود بن علی اصفهانی]] رئیس مذهب [[داوودیه]]، از بزرگان اهل حدیث که وارد عرصه فقه شده بودند به شمار می‌‌آیند<ref>مفاتیح العلوم، ص۳۲، الملل والنحل، ج۱، ص۲۲۶ و معجم لغة الفقهاء، ج۱، ص۷۷</ref>.

	گروه یاد شده از [[محدثین]] که در عرصه فقه شیوه [[عقل]] گریزی را پیشه کرده بودند در مقابل سؤال‌های [[اعتقادی]] و مباحث [[کلامی]] نیز همین روش را [[انتخاب]] کردند و مالک بن انس مؤلف [[رساله الرد علی القدریه (کتاب)\|رساله الرد علی القدریه]]<ref>الاعلام، ج۵، ص۲۵۷</ref> به عنوان [[رهبر]] جریان اهل حدیث در پاسخ به سؤال از معنای [[آیه]] {{متن قرآن\|الرَّحْمَنُ عَلَى الْعَرْشِ اسْتَوَى}}<ref>«خداوند [[بخشنده]] بر اورنگ فرمانفرمایی [[جهان]] [[استیلا]] دارد» [[سوره طه]]، آیه ۵.</ref> می‌‌گفت: الاستواء معلوم والکیفیة مجهولة والایمان به [[واجب]] والسؤال عنه بدعة: استوا معلوم است کیفیت آن مجهول و [[ایمان]] به آن واجب است و [[پرسش]] از آن [[گمراهی]]<ref>الفرق بین الفرق، ص۱۲۶</ref>.		گروه یاد شده از [[محدثین]] که در عرصه فقه شیوه [[عقل]] گریزی را پیشه کرده بودند در مقابل سؤال‌های [[اعتقادی]] و مباحث [[کلامی]] نیز همین روش را [[انتخاب]] کردند و مالک بن انس مؤلف [[رساله الرد علی القدریه (کتاب)\|رساله الرد علی القدریه]]<ref>الاعلام، ج۵، ص۲۵۷</ref> به عنوان [[رهبر]] جریان اهل حدیث در پاسخ به سؤال از معنای [[آیه]] {{متن قرآن\|الرَّحْمَنُ عَلَى الْعَرْشِ اسْتَوَى}}<ref>«خداوند [[بخشنده]] بر اورنگ فرمانفرمایی [[جهان]] [[استیلا]] دارد» [[سوره طه]]، آیه ۵.</ref> می‌‌گفت: الاستواء معلوم والکیفیة مجهولة والایمان به [[واجب]] والسؤال عنه بدعة: استوا معلوم است کیفیت آن مجهول و [[ایمان]] به آن واجب است و [[پرسش]] از آن [[گمراهی]]<ref>الفرق بین الفرق، ص۱۲۶</ref>.
خط ۳۱:		خط ۳۱:

	آراء خاص [[اهل حدیث]] را که با آنها شناخته می‌‌شوند می‌‌توان در موارد ذیل خلاصه کرد:		آراء خاص [[اهل حدیث]] را که با آنها شناخته می‌‌شوند می‌‌توان در موارد ذیل خلاصه کرد:
	# اهل حدیث [[صفات خبری]] را به همان معنای ظاهری و بدون [[تأویل]] حمل می‌‌کنند، ولی برای آن صفات، کیفیت قائل نشده و [[خداوند]] را به [[صفات انسانی]] [[تشبیه]] نمی‌کنند<ref>اعتقاد فرق المسلمین والمشرکین، ص۶۶</ref>، و می‌‌گویند: خداوند صورت دارد [[بلا]] کیف<ref>الابانة عن اصول الدیانه، ج۱، ص۲۲</ref>، و همچنین دو دست و چشم دارد، ولی بدون کیف<ref>مقالات الاسلامیین واختلاف المصلین، ص۷۱</ref>،و قلب‌های [[مؤمنان]] در بین دو انگشت از انگشتان خداوند قرار دارد<ref>صحیح مسلم، ح۲۶۵۵۴ والتوحید ابن خزیمه، ص۷۴</ref>، هر کس [[گمان]] کند اسم‌های خداوند غیر از او هستند، [[گمراه]] است<ref>الابانة عن اصول الدیانة، ج۱، ص۲۲</ref>، [[کلام الهی]] مخلوق نیست و قدیم است<ref>سنن ~~ابوداود،~~ ج۱۲، ص۳۴۸، ح ۴۱۱۲ و اعتقاد ائمة الحدیث، ص۱۰</ref>. [[قرآن]] کلام الهی است و غیر مخلوق بوده و هر کس بگوید قرآن مخلوق است [[کافر]] است<ref>اعتقاد اهل السنة شرح اصحاب الحدیث، ج۱، ص۶۶ و شرح الطحاویة فی العقیدة السلفیه، ص۳۲۷</ref>.		# اهل حدیث [[صفات خبری]] را به همان معنای ظاهری و بدون [[تأویل]] حمل می‌‌کنند، ولی برای آن صفات، کیفیت قائل نشده و [[خداوند]] را به [[صفات انسانی]] [[تشبیه]] نمی‌کنند<ref>اعتقاد فرق المسلمین والمشرکین، ص۶۶</ref>، و می‌‌گویند: خداوند صورت دارد [[بلا]] کیف<ref>الابانة عن اصول الدیانه، ج۱، ص۲۲</ref>، و همچنین دو دست و چشم دارد، ولی بدون کیف<ref>مقالات الاسلامیین واختلاف المصلین، ص۷۱</ref>،و قلب‌های [[مؤمنان]] در بین دو انگشت از انگشتان خداوند قرار دارد<ref>صحیح مسلم، ح۲۶۵۵۴ والتوحید ابن خزیمه، ص۷۴</ref>، هر کس [[گمان]] کند اسم‌های خداوند غیر از او هستند، [[گمراه]] است<ref>الابانة عن اصول الدیانة، ج۱، ص۲۲</ref>، [[کلام الهی]] مخلوق نیست و قدیم است<ref>سنن ابوداوود، ج۱۲، ص۳۴۸، ح ۴۱۱۲ و اعتقاد ائمة الحدیث، ص۱۰</ref>. [[قرآن]] کلام الهی است و غیر مخلوق بوده و هر کس بگوید قرآن مخلوق است [[کافر]] است<ref>اعتقاد اهل السنة شرح اصحاب الحدیث، ج۱، ص۶۶ و شرح الطحاویة فی العقیدة السلفیه، ص۳۲۷</ref>.
	# آنان [[اعتقاد]] به [[قضاء و قدر]] را مساوی با اعتقاد به [[جبر]] می‌‌دانند و آن را لازمه [[اعتقاد به توحید]] می‌‌شمارند و می‌‌گویند: غیر از خداوند خالقی نیست و [[اعمال]] [[بندگان]] مخلوق و مقدور خداوند است<ref>مقالات الاسلامیین واختلاف المصلین، ص۷۱و اعتقاد ائمة الحدیث، ص۱۱</ref>، و خداوند به مؤمنان [[توفیق]] [[اطاعت]] داده آنها را [[هدایت]] می‌‌کند و کافر را گمراه می‌‌کند و اگر آنها را هم هدایت می‌‌کرد، هدایت می‌‌شدند، ولی خواست که آنها کافر باشند.		# آنان [[اعتقاد]] به [[قضاء و قدر]] را مساوی با اعتقاد به [[جبر]] می‌‌دانند و آن را لازمه [[اعتقاد به توحید]] می‌‌شمارند و می‌‌گویند: غیر از خداوند خالقی نیست و [[اعمال]] [[بندگان]] مخلوق و مقدور خداوند است<ref>مقالات الاسلامیین واختلاف المصلین، ص۷۱و اعتقاد ائمة الحدیث، ص۱۱</ref>، و خداوند به مؤمنان [[توفیق]] [[اطاعت]] داده آنها را [[هدایت]] می‌‌کند و کافر را گمراه می‌‌کند و اگر آنها را هم هدایت می‌‌کرد، هدایت می‌‌شدند، ولی خواست که آنها کافر باشند.
	# اهل حدیث می‌‌گویند: مؤمنان خداوند را در [[آخرت]] با چشم می‌‌بینند همان گونه که ماه شب چهاردهم دیده می‌‌شود<ref>صحیح بخاری، ح۶۸۸۲، سنن ~~ابوداود،~~ ج۱۲، ص۳۳۸، ح ۴۱۰۴و اعتقاد ائمة الحدیث، ص۱۴</ref> ولی [[کافران]] نمی‌توانند او را ببینند<ref>التوحید ابن خزیمه، ص۱۵۶</ref>.		# اهل حدیث می‌‌گویند: مؤمنان خداوند را در [[آخرت]] با چشم می‌‌بینند همان گونه که ماه شب چهاردهم دیده می‌‌شود<ref>صحیح بخاری، ح۶۸۸۲، سنن ابوداوود، ج۱۲، ص۳۳۸، ح ۴۱۰۴و اعتقاد ائمة الحدیث، ص۱۴</ref> ولی [[کافران]] نمی‌توانند او را ببینند<ref>التوحید ابن خزیمه، ص۱۵۶</ref>.
	# [[ایمان]] قول و عمل است و زیادی و نقصان دارد<ref>سنن ~~ابوداود،~~ ج۱۲، ص۲۸۸، اعتقاد ائمة الحدیث، ص۱۵ و اصول السنة، ص۳۴</ref>.		# [[ایمان]] قول و عمل است و زیادی و نقصان دارد<ref>سنن ابوداوود، ج۱۲، ص۲۸۸، اعتقاد ائمة الحدیث، ص۱۵ و اصول السنة، ص۳۴</ref>.
	# [[احمد بن حنبل]]، هر کس را که با [[پیامبر]] هم نشین بوده صحابومی داند اگر چه یک [[روز]] یا یک [[ساعت]] باشد<ref>اصول السنة، ص۴۰</ref>.		# [[احمد بن حنبل]]، هر کس را که با [[پیامبر]] هم نشین بوده صحابومی داند اگر چه یک [[روز]] یا یک [[ساعت]] باشد<ref>اصول السنة، ص۴۰</ref>.
	# از دیدگاه [[اهل حدیث]]، [[امام]] بعد از [[پیامبر]] به ترتیب [[ابوبکر]]، [[عمر]]، [[عثمان]] و بعد از سه تن [[حضرت]] [[علی بن ابوطالب]] {{ع}} است<ref>اعتقاد ائمة الحدیث، ص۲۴ و اصول السنة، ص۳۶</ref> ومعتقدند که در [[فضیلت]] نیز این ترتیب رعایت می‌‌شود و به ترتیب [[خلافت]] بر همدیگر فضیلت دارند<ref>شرح العقیدة الطحاویه، ص۴۸۵</ref>. البته برخی در [[تفضیل]] عثمان بر [[حضرت علی]] {{ع}} [[اختلاف]] دارند<ref>الفرق بین الفرق، ص۲۷۲</ref>.		# از دیدگاه [[اهل حدیث]]، [[امام]] بعد از [[پیامبر]] به ترتیب [[ابوبکر]]، [[عمر]]، [[عثمان]] و بعد از سه تن [[حضرت]] [[علی بن ابوطالب]] {{ع}} است<ref>اعتقاد ائمة الحدیث، ص۲۴ و اصول السنة، ص۳۶</ref> ومعتقدند که در [[فضیلت]] نیز این ترتیب رعایت می‌‌شود و به ترتیب [[خلافت]] بر همدیگر فضیلت دارند<ref>شرح العقیدة الطحاویه، ص۴۸۵</ref>. البته برخی در [[تفضیل]] عثمان بر [[حضرت علی]] {{ع}} [[اختلاف]] دارند<ref>الفرق بین الفرق، ص۲۷۲</ref>.