اهل سنت - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani: /* منابع */

2025-11-22T07:20:29Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۲ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۵۰
خط ۴۸:		خط ۴۸:
	#[[پرونده:10119661.jpg\|22px]] [[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|'''فرهنگ اصطلاحات علم کلام''']]		#[[پرونده:10119661.jpg\|22px]] [[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|'''فرهنگ اصطلاحات علم کلام''']]
	#[[پرونده:1368987.jpg\|22px]] [[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|'''فرهنگ غدیر''']]		#[[پرونده:1368987.jpg\|22px]] [[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|'''فرهنگ غدیر''']]
			# [[پرونده:IM010703.jpg\|22px]] [[مجتبی تونه‌ای\|تونه‌ای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)\|'''محمدنامه''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

Bahmani: /* مذاهب اهل سنت */

2025-11-22T07:20:10Z

مذاهب اهل سنت

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۲ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۵۰
خط ۲۲:		خط ۲۲:
	# '''[[مالکیه]]:''' [[ابوعبدالله مالک‌ بن‌ انس]] در سال ۹۳ق در [[مدینه]] به دنیا آمد و در سال ۱۷۹ق درگذشت<ref>ابن‌خلکان، وفیات الأعیان و أبناء الزمان، ۴/۱۳۷.</ref>. مالک از شاگردان [[امام‌ صادق]]{{ع}} بود و بارها به عظمت و بزرگی آن حضرت اعتراف کرد و ایشان را برترینِ [[مردمان]] روی [[زمین]] می‌شمرد<ref>مجلسی، بحار الانوار الجامعة لدرر اخبار الائمة الاطهار{{ع}}، ۴۷/۲۰.</ref>. پیروان این مذهب بیشتر در [[حجاز]] و غرب عالم [[اسلام]] و [[آفریقا]] هستند. امویان اندلس از این مذهب حمایت رسمی می‌کردند<ref>جعفر پیشه‌فرد، درآمدی بر فقه مقارن، ۵۵؛ مدکور، مناهج الاجتهاد، ۶۱۶ و ۶۲۵.</ref>		# '''[[مالکیه]]:''' [[ابوعبدالله مالک‌ بن‌ انس]] در سال ۹۳ق در [[مدینه]] به دنیا آمد و در سال ۱۷۹ق درگذشت<ref>ابن‌خلکان، وفیات الأعیان و أبناء الزمان، ۴/۱۳۷.</ref>. مالک از شاگردان [[امام‌ صادق]]{{ع}} بود و بارها به عظمت و بزرگی آن حضرت اعتراف کرد و ایشان را برترینِ [[مردمان]] روی [[زمین]] می‌شمرد<ref>مجلسی، بحار الانوار الجامعة لدرر اخبار الائمة الاطهار{{ع}}، ۴۷/۲۰.</ref>. پیروان این مذهب بیشتر در [[حجاز]] و غرب عالم [[اسلام]] و [[آفریقا]] هستند. امویان اندلس از این مذهب حمایت رسمی می‌کردند<ref>جعفر پیشه‌فرد، درآمدی بر فقه مقارن، ۵۵؛ مدکور، مناهج الاجتهاد، ۶۱۶ و ۶۲۵.</ref>
	# '''[[شافعیه]]:''' [[ابوعبدالله محمد بن‌ ادریس]] در سال ۱۵۰ق در [[شهر]] غزه به [[دنیا]] آمد و در سال ۲۴۰ق در [[مصر]] درگذشت<ref>خطیب بغدادی، تاریخ بغداد، ۲/۵۴ و ۶۸.</ref>. وی از شاگردان مالک<ref>سمعانی، الانساب، ۸/۲۱.</ref> و از نظر [[فکری]] و [[سیاسی]] از مخالفان [[بنی‌امیه]] بود و [[حجاج‌ بن‌ یوسف ثقفی]] را در شمار [[اشقیا]] می‌شمرد<ref>امام‌ خمینی، صحیفه، ۲۰/۱۶۶.</ref>. [[مذهب شافعی]] در مصر<ref>جعفر پیشه‌فرد، درآمدی بر فقه مقارن، ۵۹.</ref> اندونزی و مالزی و کردهای ترکیه<ref>فرمانیان، فرق و مذاهب، ۱۳۷.</ref> و کردستان [[ایران]] دارای پیروانی است.		# '''[[شافعیه]]:''' [[ابوعبدالله محمد بن‌ ادریس]] در سال ۱۵۰ق در [[شهر]] غزه به [[دنیا]] آمد و در سال ۲۴۰ق در [[مصر]] درگذشت<ref>خطیب بغدادی، تاریخ بغداد، ۲/۵۴ و ۶۸.</ref>. وی از شاگردان مالک<ref>سمعانی، الانساب، ۸/۲۱.</ref> و از نظر [[فکری]] و [[سیاسی]] از مخالفان [[بنی‌امیه]] بود و [[حجاج‌ بن‌ یوسف ثقفی]] را در شمار [[اشقیا]] می‌شمرد<ref>امام‌ خمینی، صحیفه، ۲۰/۱۶۶.</ref>. [[مذهب شافعی]] در مصر<ref>جعفر پیشه‌فرد، درآمدی بر فقه مقارن، ۵۹.</ref> اندونزی و مالزی و کردهای ترکیه<ref>فرمانیان، فرق و مذاهب، ۱۳۷.</ref> و کردستان [[ایران]] دارای پیروانی است.
	# '''[[حنبلی]]:''' [[ابوعبدالله احمد بن‌ محمد بن‌ حنبل]] در سال ۱۶۴ق در [[بغداد]] به دنیا آمد و در سال ۲۴۱ق درگذشت. کتاب معروف [[حدیثی]] وی «مُسند» است<ref>زرکلی، الاعلام، ۱/۲۰۳.</ref>. پیروان این [[مذهب]] در مصر و خلیج فارس و [[جزیرةالعرب]] ساکن‌اند. [[وهابیت]] نیز از فرقه‌های تازه پدیدآمده اهل سنت و از انشعابات [[مذهب حنبلی]] است<ref>مشکور، فرهنگ فرق اسلامی، ۱۶۹–۱۷۰.</ref> که محمد بن‌ عبدالوهاب آن را پایه‌ریزی کرد و مروج [[افکار]] [[ابن‌تیمیه]] شد<ref>[[مصیب ایرانی\|ایرانی]] و [[باقر صاحبی\|صاحبی]]، [[اهل سنت - ایرانی و صاحبی (مقاله)\|مقاله «اهل سنت»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۲ (کتاب)\| دانشنامه امام خمینی ج۲]]، ص ۴۷۹ ـ ۴۸۸؛ [[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص ~~۲۸۳~~.</ref>.		# '''[[حنبلی]]:''' [[ابوعبدالله احمد بن‌ محمد بن‌ حنبل]] در سال ۱۶۴ق در [[بغداد]] به دنیا آمد و در سال ۲۴۱ق درگذشت. کتاب معروف [[حدیثی]] وی «مُسند» است<ref>زرکلی، الاعلام، ۱/۲۰۳.</ref>. پیروان این [[مذهب]] در مصر و خلیج فارس و [[جزیرةالعرب]] ساکن‌اند. [[وهابیت]] نیز از فرقه‌های تازه پدیدآمده اهل سنت و از انشعابات [[مذهب حنبلی]] است<ref>مشکور، فرهنگ فرق اسلامی، ۱۶۹–۱۷۰.</ref> که محمد بن‌ عبدالوهاب آن را پایه‌ریزی کرد و مروج [[افکار]] [[ابن‌تیمیه]] شد<ref>[[مصیب ایرانی\|ایرانی]] و [[باقر صاحبی\|صاحبی]]، [[اهل سنت - ایرانی و صاحبی (مقاله)\|مقاله «اهل سنت»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۲ (کتاب)\| دانشنامه امام خمینی ج۲]]، ص ۴۷۹ ـ ۴۸۸؛ [[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص ۲۸۳؛ [[مجتبی تونه‌ای\|تونه‌ای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)\|محمدنامه]]، ص ۸۶۳.</ref>.

	== اصول مشترک مذاهب سنی ==		== اصول مشترک مذاهب سنی ==

Bahmani: /* وضوی اهل سنت */

2025-11-22T07:17:56Z

وضوی اهل سنت

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۲ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۴۷
خط ۲۹:		خط ۲۹:
	از میان فرقه‌های کلامی اهل سنت [[معتزله]]، [[اشعریه]] و [[ماتریدیه]] از همه مشهورترند. معتزله به این پنج اصل [[اعتقاد]] دارند: [[توحید]]، [[عدل]]، [[وعده]] و وعید، [[منزلت]] بین المنزلتین و [[امر به معروف و نهی از منکر]]<ref>قاضی‌عبدالجبار، شرح الاصول الخمسه، ۹۵، ۲۰۱، ۴۱۱، ۴۶۹ و ۵۰۱؛ مطهری، مجموعه آثار استاد شهید مطهری، ۳/۶۸–۶۹.</ref>. در نگاه آنان اصل [[نبوت]] زیر عنوان عدل قرار می‌گیرد و از [[الطاف الهی]] به‌شمار می‌رود<ref>قراملکی، کلام فلسفی، ۱۸۰.</ref>.<ref>[[مصیب ایرانی\|ایرانی]] و [[باقر صاحبی\|صاحبی]]، [[اهل سنت - ایرانی و صاحبی (مقاله)\|مقاله «اهل سنت»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۲ (کتاب)\|دانشنامه امام خمینی]]، ج۲، ص ۴۷۹ – ۴۸۸.</ref>		از میان فرقه‌های کلامی اهل سنت [[معتزله]]، [[اشعریه]] و [[ماتریدیه]] از همه مشهورترند. معتزله به این پنج اصل [[اعتقاد]] دارند: [[توحید]]، [[عدل]]، [[وعده]] و وعید، [[منزلت]] بین المنزلتین و [[امر به معروف و نهی از منکر]]<ref>قاضی‌عبدالجبار، شرح الاصول الخمسه، ۹۵، ۲۰۱، ۴۱۱، ۴۶۹ و ۵۰۱؛ مطهری، مجموعه آثار استاد شهید مطهری، ۳/۶۸–۶۹.</ref>. در نگاه آنان اصل [[نبوت]] زیر عنوان عدل قرار می‌گیرد و از [[الطاف الهی]] به‌شمار می‌رود<ref>قراملکی، کلام فلسفی، ۱۸۰.</ref>.<ref>[[مصیب ایرانی\|ایرانی]] و [[باقر صاحبی\|صاحبی]]، [[اهل سنت - ایرانی و صاحبی (مقاله)\|مقاله «اهل سنت»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۲ (کتاب)\|دانشنامه امام خمینی]]، ج۲، ص ۴۷۹ – ۴۸۸.</ref>

	==وضوی [[اهل سنت]]==		== وضوی اهل سنت ==
	[[اهل تسنن]] به هنگام [[وضو]] گرفتن، وقتی می‌خواهند دستان خود را تا آرنج بشویند، آب را از نوک انگشتان دست تا آرنج و از پایین به بالا می‌ریزند، ولی در [[فقه شیعه]] این کار وضو را [[باطل]] می‌کند و باید آب را از آرنج به طرف نوک انگشتان دست ریخت و جریان داد.		[[اهل تسنن]] به هنگام [[وضو]] گرفتن، وقتی می‌خواهند دستان خود را تا آرنج بشویند، آب را از نوک انگشتان دست تا آرنج و از پایین به بالا می‌ریزند، ولی در فقه شیعه این کار وضو را [[باطل]] می‌کند و باید آب را از آرنج به طرف نوک انگشتان دست ریخت و جریان داد.

	مبنای این [[حکم]]، [[آیه شریفه]] {{متن قرآن\|فَاغْسِلُوا وُجُوهَكُمْ وَأَيْدِيَكُمْ إِلَى الْمَرَافِقِ}}<ref>«ای مؤمنان! چون برای نماز برخاستید چهره و دست‌هایتان را تا آرنج بشویید» سوره مائده، آیه ۶.</ref> است که اهل سنت از {{متن قرآن\|إِلَى الْمَرَافِقِ}} چنین فهمیده‌اند که آب باید به طرف آرنج ریخته شود. ولی [[ائمه اهل بیت]]{{عم}} فرموده‌اند که {{متن قرآن\|إِلَى الْمَرَافِقِ}} برای تعیین مقداری از دست است که باید شسته شود و دلالتی بر این که از کدام طرف شروع گردد، ندارد و چون [[پیامبر اسلام]]{{صل}} از طرف آرنج شروع می‌کرد ما نیز چنین می‌کنیم. معلوم است که [[اهل بیت پیامبر]] بهتر از هر کسی می‌دانستند که [[پیامبر]] چگونه وضو می‌گرفت.		مبنای این [[حکم]]، [[آیه شریفه]] {{متن قرآن\|فَاغْسِلُوا وُجُوهَكُمْ وَأَيْدِيَكُمْ إِلَى الْمَرَافِقِ}}<ref>«ای مؤمنان! چون برای نماز برخاستید چهره و دست‌هایتان را تا آرنج بشویید» سوره مائده، آیه ۶.</ref> است که اهل سنت از {{متن قرآن\|إِلَى الْمَرَافِقِ}} چنین فهمیده‌اند که آب باید به طرف آرنج ریخته شود. ولی [[ائمه اهل بیت]]{{عم}} فرموده‌اند که {{متن قرآن\|إِلَى الْمَرَافِقِ}} برای تعیین مقداری از دست است که باید شسته شود و دلالتی بر این که از کدام طرف شروع گردد، ندارد و چون [[پیامبر اسلام]]{{صل}} از طرف آرنج شروع می‌کرد ما نیز چنین می‌کنیم. معلوم است که [[اهل بیت پیامبر]] بهتر از هر کسی می‌دانستند که [[پیامبر]] چگونه وضو می‌گرفت.

	همچنین اهل تسنن در وضو، پاهای خود را می‌شویند ولی از نظر [[شیعه]]، شستن پاها وضو را باطل می‌کند و باید پاها را مسح کرد.		همچنین اهل تسنن در وضو، پاهای خود را می‌شویند ولی از نظر [[شیعه]]، شستن پاها وضو را باطل می‌کند و باید پاها را مسح کرد.

	مبنای این حکم نیز آیه شریفه {{متن قرآن\|وَامْسَحُوا بِرُءُوسِكُمْ وَأَرْجُلَكُمْ}}<ref>«ای مؤمنان! چون برای نماز برخاستید چهره و دست‌هایتان را تا آرنج بشویید و بخشی از سرتان را مسح کنید و نیز پاهای خود را تا برآمدگی روی پا» سوره مائده، آیه ۶.</ref> است. اهل سنت [[گمان]] می‌کننند که {{متن قرآن\|أَرْجُلَكُمْ}} عطف به {{متن قرآن\|وُجُوهَكُمْ}} است و باید پاها را شست، ولی ائمه اهل بیت{{عم}} همان معنای [[ظاهر آیه]] را گرفته‌اند که {{متن قرآن\|أَرْجُلَكُمْ}} پس از {{متن قرآن\|بِرُءُوسِكُمْ}} آمده و حکم هر دو، مسح کردن است که در [[آیه]] گفته شده است. البته برخی از [[علمای اهل سنت]] قبول دارند که آیه دلالت بر [[وجوب]] مسح پاها می‌کند، اما می‌گویند حکم آیه، با [[سنت]] [[نسخ]] شده است. ولی این سخن قابل قبول نیست و نمی‌توان [[اثبات]] کرد که [[سنت]] دلالت بر شستن پاها می‌کند؛ زیرا [[ائمه اهل بیت]]، [[سنت پیامبر]]{{صل}} را در این مسئله چنین نقل فرموده‌اند که [[پیامبر]] پاهای خود را مسح می‌کرد و [[اهل بیت]] بهتر می‌دانستند که پیامبر در این مورد چگونه عمل می‌کرد.		مبنای این حکم نیز آیه شریفه {{متن قرآن\|وَامْسَحُوا بِرُءُوسِكُمْ وَأَرْجُلَكُمْ}}<ref>«ای مؤمنان! چون برای نماز برخاستید چهره و دست‌هایتان را تا آرنج بشویید و بخشی از سرتان را مسح کنید و نیز پاهای خود را تا برآمدگی روی پا» سوره مائده، آیه ۶.</ref> است. اهل سنت [[گمان]] می‌کننند که {{متن قرآن\|أَرْجُلَكُمْ}} عطف به {{متن قرآن\|وُجُوهَكُمْ}} است و باید پاها را شست، ولی ائمه اهل بیت{{عم}} همان معنای ظاهر آیه را گرفته‌اند که {{متن قرآن\|أَرْجُلَكُمْ}} پس از {{متن قرآن\|بِرُءُوسِكُمْ}} آمده و حکم هر دو، مسح کردن است که در [[آیه]] گفته شده است. البته برخی از علمای اهل سنت قبول دارند که آیه دلالت بر [[وجوب]] مسح پاها می‌کند، اما می‌گویند حکم آیه، با [[سنت]] [[نسخ]] شده است. ولی این سخن قابل قبول نیست و نمی‌توان [[اثبات]] کرد که [[سنت]] دلالت بر شستن پاها می‌کند؛ زیرا [[ائمه اهل بیت]]، [[سنت پیامبر]]{{صل}} را در این مسئله چنین نقل فرموده‌اند که [[پیامبر]] پاهای خود را مسح می‌کرد و [[اهل بیت]] بهتر می‌دانستند که پیامبر در این مورد چگونه عمل می‌کرد.
	اما [[باطل]] شدن [[وضو]] با [[خواب]]؛ [[زائران]] در [[مکه]] و [[مدینه]] [[مشاهده]] می‌کنند که برخی از [[مردم]] در صف [[جماعت]] می‌خوابند و به هنگام [[اذان]] از خواب [[بیدار]] می‌شوند و بدون این که وضو بگیرند به [[نماز]] می‌ایستند.
	باید دانست که از نظر برخی از [[مذاهب اهل سنت]]، [[خوابیدن]] در [[حال]] نشسته و یا در حالی که تکیه به [[دیوار]] یا پشتی داده است و نشیمن‌گاه او بر [[زمین]] است وضو را باطل نمی‌کند، ولی اگر به حالتی بخوابد که مفاصل او [[آزاد]] باشد و احتمال بیرون آمدن باد از شکم بدهد وضو باطل می‌شود. [[حنبلی‌ها]] معتقدند که خواب به هر صورت وضو را باطل می‌کند مگر این که خیلی خفیف و در حالت نشسته یا ایستاده باشد. بنابراین، از نظر آنها خواب به خودی خود وضو را باطل نمی‌کند و اگر در حال خواب، حدثی سر زد وضو باطل می‌شود. ولی از نظر [[فقه ~~شیعه]]،~~ خواب وضو را باطل می‌کند اگر چه حدثی سر نزند<ref>آنچه یک زائر باید بداند، محمد نقدی، هجرت، ص۷۵.</ref>. در این باره روایاتی از [[ائمه معصومین]]{{عم}} نقل شده که در [[کتاب‌های حدیثی]] موجود است<ref>وسائل الشیعه، ج۱، ص۱۷۹، الفقه علی المذاهب الاربعه، ج۱، ص۸۱.</ref>.<ref>[[مجتبی تونه‌ای\|تونه‌ای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)\|محمدنامه]]، ص ۱۰۶۳.</ref>.		اما [[باطل]] شدن [[وضو]] با [[خواب]]؛ [[زائران]] در [[مکه]] و [[مدینه]] مشاهده می‌کنند که برخی از [[مردم]] در صف جماعت می‌خوابند و به هنگام [[اذان]] از خواب بیدار می‌شوند و بدون این که وضو بگیرند به [[نماز]] می‌ایستند.

			باید دانست که از نظر برخی از [[مذاهب اهل سنت]]، خوابیدن در حال نشسته و یا در حالی که تکیه به دیوار یا پشتی داده است و نشیمن‌گاه او بر [[زمین]] است وضو را باطل نمی‌کند، ولی اگر به حالتی بخوابد که مفاصل او [[آزاد]] باشد و احتمال بیرون آمدن باد از شکم بدهد وضو باطل می‌شود. [[حنبلی‌ها]] معتقدند که خواب به هر صورت وضو را باطل می‌کند مگر این که خیلی خفیف و در حالت نشسته یا ایستاده باشد. بنابراین، از نظر آنها خواب به خودی خود وضو را باطل نمی‌کند و اگر در حال خواب، حدثی سر زد وضو باطل می‌شود. ولی از نظر فقه شیعه، خواب وضو را باطل می‌کند اگر چه حدثی سر نزند<ref>آنچه یک زائر باید بداند، محمد نقدی، هجرت، ص۷۵.</ref>. در این باره روایاتی از [[ائمه معصومین]]{{عم}} نقل شده که در کتاب‌های حدیثی موجود است<ref>وسائل الشیعه، ج۱، ص۱۷۹، الفقه علی المذاهب الاربعه، ج۱، ص۸۱.</ref>.<ref>[[مجتبی تونه‌ای\|تونه‌ای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)\|محمدنامه]]، ص ۱۰۶۳.</ref>

	== منابع ==		== منابع ==

Jaafari: /* منابع */

2024-07-07T05:23:52Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۷ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۰۸:۵۳
خط ۲۸:		خط ۲۸:

	از میان فرقه‌های کلامی اهل سنت [[معتزله]]، [[اشعریه]] و [[ماتریدیه]] از همه مشهورترند. معتزله به این پنج اصل [[اعتقاد]] دارند: [[توحید]]، [[عدل]]، [[وعده]] و وعید، [[منزلت]] بین المنزلتین و [[امر به معروف و نهی از منکر]]<ref>قاضی‌عبدالجبار، شرح الاصول الخمسه، ۹۵، ۲۰۱، ۴۱۱، ۴۶۹ و ۵۰۱؛ مطهری، مجموعه آثار استاد شهید مطهری، ۳/۶۸–۶۹.</ref>. در نگاه آنان اصل [[نبوت]] زیر عنوان عدل قرار می‌گیرد و از [[الطاف الهی]] به‌شمار می‌رود<ref>قراملکی، کلام فلسفی، ۱۸۰.</ref>.<ref>[[مصیب ایرانی\|ایرانی]] و [[باقر صاحبی\|صاحبی]]، [[اهل سنت - ایرانی و صاحبی (مقاله)\|مقاله «اهل سنت»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۲ (کتاب)\|دانشنامه امام خمینی]]، ج۲، ص ۴۷۹ – ۴۸۸.</ref>		از میان فرقه‌های کلامی اهل سنت [[معتزله]]، [[اشعریه]] و [[ماتریدیه]] از همه مشهورترند. معتزله به این پنج اصل [[اعتقاد]] دارند: [[توحید]]، [[عدل]]، [[وعده]] و وعید، [[منزلت]] بین المنزلتین و [[امر به معروف و نهی از منکر]]<ref>قاضی‌عبدالجبار، شرح الاصول الخمسه، ۹۵، ۲۰۱، ۴۱۱، ۴۶۹ و ۵۰۱؛ مطهری، مجموعه آثار استاد شهید مطهری، ۳/۶۸–۶۹.</ref>. در نگاه آنان اصل [[نبوت]] زیر عنوان عدل قرار می‌گیرد و از [[الطاف الهی]] به‌شمار می‌رود<ref>قراملکی، کلام فلسفی، ۱۸۰.</ref>.<ref>[[مصیب ایرانی\|ایرانی]] و [[باقر صاحبی\|صاحبی]]، [[اهل سنت - ایرانی و صاحبی (مقاله)\|مقاله «اهل سنت»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۲ (کتاب)\|دانشنامه امام خمینی]]، ج۲، ص ۴۷۹ – ۴۸۸.</ref>

			==وضوی [[اهل سنت]]==
			[[اهل تسنن]] به هنگام [[وضو]] گرفتن، وقتی می‌خواهند دستان خود را تا آرنج بشویند، آب را از نوک انگشتان دست تا آرنج و از پایین به بالا می‌ریزند، ولی در [[فقه شیعه]] این کار وضو را [[باطل]] می‌کند و باید آب را از آرنج به طرف نوک انگشتان دست ریخت و جریان داد.
			مبنای این [[حکم]]، [[آیه شریفه]] {{متن قرآن\|فَاغْسِلُوا وُجُوهَكُمْ وَأَيْدِيَكُمْ إِلَى الْمَرَافِقِ}}<ref>«ای مؤمنان! چون برای نماز برخاستید چهره و دست‌هایتان را تا آرنج بشویید» سوره مائده، آیه ۶.</ref> است که اهل سنت از {{متن قرآن\|إِلَى الْمَرَافِقِ}} چنین فهمیده‌اند که آب باید به طرف آرنج ریخته شود. ولی [[ائمه اهل بیت]]{{عم}} فرموده‌اند که {{متن قرآن\|إِلَى الْمَرَافِقِ}} برای تعیین مقداری از دست است که باید شسته شود و دلالتی بر این که از کدام طرف شروع گردد، ندارد و چون [[پیامبر اسلام]]{{صل}} از طرف آرنج شروع می‌کرد ما نیز چنین می‌کنیم. معلوم است که [[اهل بیت پیامبر]] بهتر از هر کسی می‌دانستند که [[پیامبر]] چگونه وضو می‌گرفت.
			همچنین اهل تسنن در وضو، پاهای خود را می‌شویند ولی از نظر [[شیعه]]، شستن پاها وضو را باطل می‌کند و باید پاها را مسح کرد.

			مبنای این حکم نیز آیه شریفه {{متن قرآن\|وَامْسَحُوا بِرُءُوسِكُمْ وَأَرْجُلَكُمْ}}<ref>«ای مؤمنان! چون برای نماز برخاستید چهره و دست‌هایتان را تا آرنج بشویید و بخشی از سرتان را مسح کنید و نیز پاهای خود را تا برآمدگی روی پا» سوره مائده، آیه ۶.</ref> است. اهل سنت [[گمان]] می‌کننند که {{متن قرآن\|أَرْجُلَكُمْ}} عطف به {{متن قرآن\|وُجُوهَكُمْ}} است و باید پاها را شست، ولی ائمه اهل بیت{{عم}} همان معنای [[ظاهر آیه]] را گرفته‌اند که {{متن قرآن\|أَرْجُلَكُمْ}} پس از {{متن قرآن\|بِرُءُوسِكُمْ}} آمده و حکم هر دو، مسح کردن است که در [[آیه]] گفته شده است. البته برخی از [[علمای اهل سنت]] قبول دارند که آیه دلالت بر [[وجوب]] مسح پاها می‌کند، اما می‌گویند حکم آیه، با [[سنت]] [[نسخ]] شده است. ولی این سخن قابل قبول نیست و نمی‌توان [[اثبات]] کرد که [[سنت]] دلالت بر شستن پاها می‌کند؛ زیرا [[ائمه اهل بیت]]، [[سنت پیامبر]]{{صل}} را در این مسئله چنین نقل فرموده‌اند که [[پیامبر]] پاهای خود را مسح می‌کرد و [[اهل بیت]] بهتر می‌دانستند که پیامبر در این مورد چگونه عمل می‌کرد.
			اما [[باطل]] شدن [[وضو]] با [[خواب]]؛ [[زائران]] در [[مکه]] و [[مدینه]] [[مشاهده]] می‌کنند که برخی از [[مردم]] در صف [[جماعت]] می‌خوابند و به هنگام [[اذان]] از خواب [[بیدار]] می‌شوند و بدون این که وضو بگیرند به [[نماز]] می‌ایستند.
			باید دانست که از نظر برخی از [[مذاهب اهل سنت]]، [[خوابیدن]] در [[حال]] نشسته و یا در حالی که تکیه به [[دیوار]] یا پشتی داده است و نشیمن‌گاه او بر [[زمین]] است وضو را باطل نمی‌کند، ولی اگر به حالتی بخوابد که مفاصل او [[آزاد]] باشد و احتمال بیرون آمدن باد از شکم بدهد وضو باطل می‌شود. [[حنبلی‌ها]] معتقدند که خواب به هر صورت وضو را باطل می‌کند مگر این که خیلی خفیف و در حالت نشسته یا ایستاده باشد. بنابراین، از نظر آنها خواب به خودی خود وضو را باطل نمی‌کند و اگر در حال خواب، حدثی سر زد وضو باطل می‌شود. ولی از نظر [[فقه شیعه]]، خواب وضو را باطل می‌کند اگر چه حدثی سر نزند<ref>آنچه یک زائر باید بداند، محمد نقدی، هجرت، ص۷۵.</ref>. در این باره روایاتی از [[ائمه معصومین]]{{عم}} نقل شده که در [[کتاب‌های حدیثی]] موجود است<ref>وسائل الشیعه، ج۱، ص۱۷۹، الفقه علی المذاهب الاربعه، ج۱، ص۸۱.</ref>.<ref>[[مجتبی تونه‌ای\|تونه‌ای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)\|محمدنامه]]، ص ۱۰۶۳.</ref>.

	== منابع ==		== منابع ==

Bahmani: /* منابع */

2023-07-04T08:02:57Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ ژوئیهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۱:۳۲
خط ۳۱:		خط ۳۱:
	== منابع ==		== منابع ==
	{{منابع}}		{{منابع}}
			# [[پرونده:IM009734.jpg\|22px]] [[مصیب ایرانی\|ایرانی]] و [[باقر صاحبی\|صاحبی]]، [[اهل سنت - ایرانی و صاحبی (مقاله)\|مقاله «اهل سنت»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۲ (کتاب)\|'''دانشنامه امام خمینی ج۲''']]
	# [[پرونده:440259451.jpg\|22px]] [[جعفر سبحانی\|سبحانی، جعفر]]، [[اهل سنت (مقاله)\|اهل سنت]]، [[دانشنامه کلام اسلامی ج۱ (کتاب)\|'''دانشنامه کلام اسلامی ج۱''']]		# [[پرونده:440259451.jpg\|22px]] [[جعفر سبحانی\|سبحانی، جعفر]]، [[اهل سنت (مقاله)\|اهل سنت]]، [[دانشنامه کلام اسلامی ج۱ (کتاب)\|'''دانشنامه کلام اسلامی ج۱''']]
	#[[پرونده:10119661.jpg\|22px]] [[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|'''فرهنگ اصطلاحات علم کلام''']]		#[[پرونده:10119661.jpg\|22px]] [[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|'''فرهنگ اصطلاحات علم کلام''']]

Bahmani: /* اصول مشترک مذاهب سنی */

2023-07-04T08:02:43Z

اصول مشترک مذاهب سنی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ ژوئیهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۱:۳۲
خط ۲۶:		خط ۲۶:
	== اصول مشترک مذاهب سنی ==		== اصول مشترک مذاهب سنی ==
	شاید به [[سختی]] بتوان وجوه اشتراک دقیقی در [[مباحث اعتقادی]] میان چهار فرقۀ اهل سنت پیدا کرد، اما عده‌ای [[اصول اعتقادی]] مشترک اهل سنت را در شش اصل تعریف کرده‌اند؛ [[اعتقاد]] به [[خدا]]، [[فرشتگان]]، [[کتاب آسمانی]]، [[رسولان الهی]]، [[روز قیامت]]، [[تقدیر الهی]] و مسئله [[خلفا]]<ref>ابن‌خلدون، مقدمه، ص۴۶۲. </ref>.<ref>ر.ک: [[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص ۲۸۳.</ref>		شاید به [[سختی]] بتوان وجوه اشتراک دقیقی در [[مباحث اعتقادی]] میان چهار فرقۀ اهل سنت پیدا کرد، اما عده‌ای [[اصول اعتقادی]] مشترک اهل سنت را در شش اصل تعریف کرده‌اند؛ [[اعتقاد]] به [[خدا]]، [[فرشتگان]]، [[کتاب آسمانی]]، [[رسولان الهی]]، [[روز قیامت]]، [[تقدیر الهی]] و مسئله [[خلفا]]<ref>ابن‌خلدون، مقدمه، ص۴۶۲. </ref>.<ref>ر.ک: [[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص ۲۸۳.</ref>

			از میان فرقه‌های کلامی اهل سنت [[معتزله]]، [[اشعریه]] و [[ماتریدیه]] از همه مشهورترند. معتزله به این پنج اصل [[اعتقاد]] دارند: [[توحید]]، [[عدل]]، [[وعده]] و وعید، [[منزلت]] بین المنزلتین و [[امر به معروف و نهی از منکر]]<ref>قاضی‌عبدالجبار، شرح الاصول الخمسه، ۹۵، ۲۰۱، ۴۱۱، ۴۶۹ و ۵۰۱؛ مطهری، مجموعه آثار استاد شهید مطهری، ۳/۶۸–۶۹.</ref>. در نگاه آنان اصل [[نبوت]] زیر عنوان عدل قرار می‌گیرد و از [[الطاف الهی]] به‌شمار می‌رود<ref>قراملکی، کلام فلسفی، ۱۸۰.</ref>.<ref>[[مصیب ایرانی\|ایرانی]] و [[باقر صاحبی\|صاحبی]]، [[اهل سنت - ایرانی و صاحبی (مقاله)\|مقاله «اهل سنت»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۲ (کتاب)\|دانشنامه امام خمینی]]، ج۲، ص ۴۷۹ – ۴۸۸.</ref>

	== منابع ==		== منابع ==

Bahmani: /* مذاهب اهل سنت */

2023-07-04T08:00:04Z

مذاهب اهل سنت

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ ژوئیهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۱:۳۰
خط ۱۶:		خط ۱۶:

	== مذاهب اهل سنت ==		== مذاهب اهل سنت ==
	در میان اهل سنت [[فرقه‌های کلامی]] و [[فقهی]] بسیاری به وجود آمده است. [[مرجئه]]<ref>مشکور، فرهنگ فرق اسلامی، ۴۲–۴۳.</ref> [[معتزله]]، [[جبریه]] و [[صفاتیه]] (اهل سنت و [[حدیث]]) از جمله فرقه‌های کلامی [[اهل]] سنت‌اند. با گذشت [[زمان]] دو شاخه معروف معتزله و [[اشاعره]] در میان اهل سنت به [[رقابت]] پرداختند که سرانجام به [[پیروزی]] اشاعره بر معتزله ختم شد<ref>مطهری، مجموعه آثار استاد شهید مطهری، ۱۶/۳۸۷.</ref>.		در میان اهل سنت فرقه‌های کلامی و [[فقهی]] بسیاری به وجود آمده است. [[مرجئه]]<ref>مشکور، فرهنگ فرق اسلامی، ۴۲–۴۳.</ref> [[معتزله]]، جبریه و صفاتیه (اهل سنت و [[حدیث]]) از جمله فرقه‌های کلامی [[اهل]] سنت‌اند. با گذشت [[زمان]] دو شاخه معروف معتزله و [[اشاعره]] در میان اهل سنت به رقابت پرداختند که سرانجام به [[پیروزی]] اشاعره بر معتزله ختم شد<ref>مطهری، مجموعه آثار استاد شهید مطهری، ۱۶/۳۸۷.</ref>.

	اهل سنت [[مذاهب]] و مکتب‌های فقهی فراوانی نیز داشته‌اند<ref>مطهری، مجموعه آثار استاد شهید مطهری، ۱۴/۴۴۴–۴۴۶.</ref> و حدود ده [[مکتب]] و [[مذهب]] فقهیِ با اهمیت در میان آنان رواج داشت. به گزارشی در [[سده ~~هفتم]]، [[~~مذاهب فقهی]] اهل سنت منحصر به چهار مذهب شد و دیگر مذاهب از [[فتوا]] منع شدند<ref>آقابزرگ، توضیح الرشاد فی تاریخ حصر الاجتهاد، ۱۰۱–۱۰۲؛ مطهری، مجموعه آثار استاد شهید مطهری، ۳/۱۹۸.</ref>. مهم‌ترین [[مذاهب فقهی]] و رایج اهل سنت<ref>مغنیه، الفقه علی المذاهب الخمسه، ۱/۱۲.</ref> عبارت‌اند از:		اهل سنت [[مذاهب]] و مکتب‌های فقهی فراوانی نیز داشته‌اند<ref>مطهری، مجموعه آثار استاد شهید مطهری، ۱۴/۴۴۴–۴۴۶.</ref> و حدود ده [[مکتب]] و [[مذهب]] فقهیِ با اهمیت در میان آنان رواج داشت. به گزارشی در سده هفتم، مذاهب فقهی اهل سنت منحصر به چهار مذهب شد و دیگر مذاهب از [[فتوا]] منع شدند<ref>آقابزرگ، توضیح الرشاد فی تاریخ حصر الاجتهاد، ۱۰۱–۱۰۲؛ مطهری، مجموعه آثار استاد شهید مطهری، ۳/۱۹۸.</ref>. مهم‌ترین مذاهب فقهی و رایج اهل سنت<ref>مغنیه، الفقه علی المذاهب الخمسه، ۱/۱۲.</ref> عبارت‌اند از:
	# '''[[حنفیه]]:''' [[ابوحنیفه نعمان‌ بن‌ ثابت زوطی]] از [[ائمه]] اهل سنت بود و مدتی نزد [[امام‌ صادق]]{{ع}}، درس خواند<ref>ابن‌ابی‌الحدید، شرح نهج البلاغه، ۱۵/۲۷۴؛ مطهری، مجموعه آثار استاد شهید مطهری، ۲۲/۷۲۰.</ref>. کتاب الفقه الاکبر منسوب به او به جای مانده است. ابوحنیفه اجمالاً دارای [[گرایش]] [[علوی]] بود<ref>اصفهانی، مقاتل الطالبیین، ۳۱۵–۳۱۶.</ref>. [[قبر]] وی در بغداد دارای گنبد و بارگاه و محل [[زیارت]] و مورد [[احترام]] [[حنفیان]] است<ref>امام‌ خمینی، کشف اسرار، ۶۴.</ref>. [[مذهب حنفی]] بزرگ‌ترین [[مذهب]] اهل سنت است و حنفیان بیشترِ [[مسلمانان]] [[سنّی]] را تشکیل می‌دهند.		# '''[[حنفیه]]:''' [[ابوحنیفه نعمان‌ بن‌ ثابت زوطی]] از [[ائمه]] اهل سنت بود و مدتی نزد [[امام‌ صادق]]{{ع}}، درس خواند<ref>ابن‌ابی‌الحدید، شرح نهج البلاغه، ۱۵/۲۷۴؛ مطهری، مجموعه آثار استاد شهید مطهری، ۲۲/۷۲۰.</ref>. کتاب الفقه الاکبر منسوب به او به جای مانده است. ابوحنیفه اجمالاً دارای [[گرایش]] [[علوی]] بود<ref>اصفهانی، مقاتل الطالبیین، ۳۱۵–۳۱۶.</ref>. [[قبر]] وی در بغداد دارای گنبد و بارگاه و محل [[زیارت]] و مورد [[احترام]] [[حنفیان]] است<ref>امام‌ خمینی، کشف اسرار، ۶۴.</ref>. [[مذهب حنفی]] بزرگ‌ترین [[مذهب]] اهل سنت است و حنفیان بیشترِ [[مسلمانان]] [[سنّی]] را تشکیل می‌دهند.
	# '''[[مالکیه]]:''' [[ابوعبدالله مالک‌ بن‌ انس]] در سال ۹۳ق در [[مدینه]] به دنیا آمد و در سال ۱۷۹ق درگذشت<ref>ابن‌خلکان، وفیات الأعیان و أبناء الزمان، ۴/۱۳۷.</ref>. مالک از شاگردان [[امام‌ صادق]]{{ع}} بود و بارها به عظمت و بزرگی آن حضرت اعتراف کرد و ایشان را برترینِ [[مردمان]] روی [[زمین]] می‌شمرد<ref>مجلسی، بحار الانوار الجامعة لدرر اخبار الائمة الاطهار{{ع}}، ۴۷/۲۰.</ref>. پیروان این مذهب بیشتر در [[حجاز]] و غرب عالم [[اسلام]] و [[آفریقا]] هستند. امویان اندلس از این مذهب حمایت رسمی می‌کردند<ref>جعفر پیشه‌فرد، درآمدی بر فقه مقارن، ۵۵؛ مدکور، مناهج الاجتهاد، ۶۱۶ و ۶۲۵.</ref>		# '''[[مالکیه]]:''' [[ابوعبدالله مالک‌ بن‌ انس]] در سال ۹۳ق در [[مدینه]] به دنیا آمد و در سال ۱۷۹ق درگذشت<ref>ابن‌خلکان، وفیات الأعیان و أبناء الزمان، ۴/۱۳۷.</ref>. مالک از شاگردان [[امام‌ صادق]]{{ع}} بود و بارها به عظمت و بزرگی آن حضرت اعتراف کرد و ایشان را برترینِ [[مردمان]] روی [[زمین]] می‌شمرد<ref>مجلسی، بحار الانوار الجامعة لدرر اخبار الائمة الاطهار{{ع}}، ۴۷/۲۰.</ref>. پیروان این مذهب بیشتر در [[حجاز]] و غرب عالم [[اسلام]] و [[آفریقا]] هستند. امویان اندلس از این مذهب حمایت رسمی می‌کردند<ref>جعفر پیشه‌فرد، درآمدی بر فقه مقارن، ۵۵؛ مدکور، مناهج الاجتهاد، ۶۱۶ و ۶۲۵.</ref>
	# '''[[شافعیه]]:''' [[ابوعبدالله محمد بن‌ ادریس]] در سال ۱۵۰ق در [[شهر]] غزه به [[دنیا]] آمد و در سال ۲۴۰ق در [[مصر]] درگذشت<ref>خطیب بغدادی، تاریخ بغداد، ۲/۵۴ و ۶۸.</ref>. وی از شاگردان مالک<ref>سمعانی، الانساب، ۸/۲۱.</ref> و از نظر [[فکری]] و [[سیاسی]] از مخالفان [[بنی‌امیه]] بود و [[حجاج‌ بن‌ یوسف ثقفی]] را در شمار [[اشقیا]] می‌شمرد<ref>امام‌ خمینی، صحیفه، ۲۰/۱۶۶.</ref>. [[مذهب شافعی]] در مصر<ref>جعفر پیشه‌فرد، درآمدی بر فقه مقارن، ۵۹.</ref> اندونزی و مالزی و کردهای [[ترکیه]]<ref>فرمانیان، فرق و مذاهب، ۱۳۷.</ref> و کردستان [[ایران]] دارای پیروانی است.		# '''[[شافعیه]]:''' [[ابوعبدالله محمد بن‌ ادریس]] در سال ۱۵۰ق در [[شهر]] غزه به [[دنیا]] آمد و در سال ۲۴۰ق در [[مصر]] درگذشت<ref>خطیب بغدادی، تاریخ بغداد، ۲/۵۴ و ۶۸.</ref>. وی از شاگردان مالک<ref>سمعانی، الانساب، ۸/۲۱.</ref> و از نظر [[فکری]] و [[سیاسی]] از مخالفان [[بنی‌امیه]] بود و [[حجاج‌ بن‌ یوسف ثقفی]] را در شمار [[اشقیا]] می‌شمرد<ref>امام‌ خمینی، صحیفه، ۲۰/۱۶۶.</ref>. [[مذهب شافعی]] در مصر<ref>جعفر پیشه‌فرد، درآمدی بر فقه مقارن، ۵۹.</ref> اندونزی و مالزی و کردهای ترکیه<ref>فرمانیان، فرق و مذاهب، ۱۳۷.</ref> و کردستان [[ایران]] دارای پیروانی است.
	# '''[[حنبلی]]:''' [[ابوعبدالله احمد بن‌ محمد بن‌ حنبل]] در سال ۱۶۴ق در [[بغداد]] به دنیا آمد و در سال ۲۴۱ق درگذشت. کتاب معروف [[حدیثی]] وی «مُسند» است<ref>زرکلی، الاعلام، ۱/۲۰۳.</ref>. پیروان این [[مذهب]] در مصر و خلیج فارس و [[جزیرةالعرب]] ساکن‌اند. [[وهابیت]] نیز از فرقه‌های تازه پدیدآمده اهل سنت و از انشعابات [[مذهب حنبلی]] است<ref>مشکور، فرهنگ فرق اسلامی، ۱۶۹–۱۷۰.</ref> که [[محمد بن‌ عبدالوهاب]] آن را پایه‌ریزی کرد و مروج [[افکار]] [[ابن‌تیمیه]] شد<ref>[[مصیب ایرانی\|ایرانی]] و [[باقر صاحبی\|صاحبی]]، [[اهل سنت - ایرانی و صاحبی (مقاله)\|مقاله «اهل سنت»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۲ (کتاب)\| دانشنامه امام خمینی ج۲]]، ص ۴۷۹ ـ ۴۸۸؛ [[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص ۲۸۳.</ref>.		# '''[[حنبلی]]:''' [[ابوعبدالله احمد بن‌ محمد بن‌ حنبل]] در سال ۱۶۴ق در [[بغداد]] به دنیا آمد و در سال ۲۴۱ق درگذشت. کتاب معروف [[حدیثی]] وی «مُسند» است<ref>زرکلی، الاعلام، ۱/۲۰۳.</ref>. پیروان این [[مذهب]] در مصر و خلیج فارس و [[جزیرةالعرب]] ساکن‌اند. [[وهابیت]] نیز از فرقه‌های تازه پدیدآمده اهل سنت و از انشعابات [[مذهب حنبلی]] است<ref>مشکور، فرهنگ فرق اسلامی، ۱۶۹–۱۷۰.</ref> که محمد بن‌ عبدالوهاب آن را پایه‌ریزی کرد و مروج [[افکار]] [[ابن‌تیمیه]] شد<ref>[[مصیب ایرانی\|ایرانی]] و [[باقر صاحبی\|صاحبی]]، [[اهل سنت - ایرانی و صاحبی (مقاله)\|مقاله «اهل سنت»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۲ (کتاب)\| دانشنامه امام خمینی ج۲]]، ص ۴۷۹ ـ ۴۸۸؛ [[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص ۲۸۳.</ref>.

	== اصول مشترک مذاهب سنی ==		== اصول مشترک مذاهب سنی ==

Bahmani: /* فرقه‌های اهل سنت */

2023-07-04T07:58:33Z

فرقه‌های اهل سنت

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ ژوئیهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۱:۲۸
خط ۱۵:		خط ۱۵:
	شکل‌گیری و نقطۀ شروع اهل سنت به [[ماجرای سقیفه]] مربوط می‌‌شود، ماجرایی که بعد از انتساب [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} به [[جانشینی پیامبر]] اتفاق افتاد. در [[ماجرای سقیفه]] عده‌ای منکر [[جانشینی]] حضرت شده و جریان جدیدی به نام اهل سنت را شکل دادند. از اهل سنت به اهل جماعت هم یاد شده است<ref>ر.ک: [[جعفر سبحانی\|سبحانی، جعفر]]، [[اهل سنت (مقاله)\|اهل سنت]]، [[دانشنامه کلام اسلامی ج۱ (کتاب)\|دانشنامه کلام اسلامی ج۱]]؛ [[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|فرهنگ غدیر]]، ص۱۶۱؛ [[مصیب ایرانی\|ایرانی]] و [[باقر صاحبی\|صاحبی]]، [[اهل سنت - ایرانی و صاحبی (مقاله)\|مقاله «اهل سنت»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۲ (کتاب)\|دانشنامه امام خمینی ج۲]]، ص ۴۷۹ ـ ۴۸۸.</ref>.		شکل‌گیری و نقطۀ شروع اهل سنت به [[ماجرای سقیفه]] مربوط می‌‌شود، ماجرایی که بعد از انتساب [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} به [[جانشینی پیامبر]] اتفاق افتاد. در [[ماجرای سقیفه]] عده‌ای منکر [[جانشینی]] حضرت شده و جریان جدیدی به نام اهل سنت را شکل دادند. از اهل سنت به اهل جماعت هم یاد شده است<ref>ر.ک: [[جعفر سبحانی\|سبحانی، جعفر]]، [[اهل سنت (مقاله)\|اهل سنت]]، [[دانشنامه کلام اسلامی ج۱ (کتاب)\|دانشنامه کلام اسلامی ج۱]]؛ [[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|فرهنگ غدیر]]، ص۱۶۱؛ [[مصیب ایرانی\|ایرانی]] و [[باقر صاحبی\|صاحبی]]، [[اهل سنت - ایرانی و صاحبی (مقاله)\|مقاله «اهل سنت»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۲ (کتاب)\|دانشنامه امام خمینی ج۲]]، ص ۴۷۹ ـ ۴۸۸.</ref>.

	== ~~فرقه‌های [[~~اهل سنت]] ==		== مذاهب اهل سنت ==
	در میان اهل سنت [[فرقه‌های کلامی]] و [[فقهی]] بسیاری به وجود آمده است. [[مرجئه]]<ref>مشکور، فرهنگ فرق اسلامی، ۴۲–۴۳.</ref> [[معتزله]]، [[جبریه]] و [[صفاتیه]] (اهل سنت و [[حدیث]]) از جمله فرقه‌های کلامی [[اهل]] سنت‌اند. با گذشت [[زمان]] دو شاخه معروف معتزله و [[اشاعره]] در میان اهل سنت به [[رقابت]] پرداختند که سرانجام به [[پیروزی]] اشاعره بر معتزله ختم شد<ref>مطهری، مجموعه آثار استاد شهید مطهری، ۱۶/۳۸۷.</ref>.		در میان اهل سنت [[فرقه‌های کلامی]] و [[فقهی]] بسیاری به وجود آمده است. [[مرجئه]]<ref>مشکور، فرهنگ فرق اسلامی، ۴۲–۴۳.</ref> [[معتزله]]، [[جبریه]] و [[صفاتیه]] (اهل سنت و [[حدیث]]) از جمله فرقه‌های کلامی [[اهل]] سنت‌اند. با گذشت [[زمان]] دو شاخه معروف معتزله و [[اشاعره]] در میان اهل سنت به [[رقابت]] پرداختند که سرانجام به [[پیروزی]] اشاعره بر معتزله ختم شد<ref>مطهری، مجموعه آثار استاد شهید مطهری، ۱۶/۳۸۷.</ref>.

	اهل سنت [[مذاهب]] و مکتب‌های فقهی فراوانی نیز داشته‌اند<ref>مطهری، مجموعه آثار استاد شهید مطهری، ۱۴/۴۴۴–۴۴۶.</ref> و حدود ده [[مکتب]] و [[مذهب]] فقهیِ با اهمیت در میان آنان رواج داشت. به گزارشی در [[سده هفتم]]، [[مذاهب فقهی]] اهل سنت منحصر به چهار مذهب شد و دیگر مذاهب از [[فتوا]] منع شدند<ref>آقابزرگ، توضیح الرشاد فی تاریخ حصر الاجتهاد، ۱۰۱–۱۰۲؛ مطهری، مجموعه آثار استاد شهید مطهری، ۳/۱۹۸.</ref>. مهم‌ترین [[مذاهب فقهی]] و رایج [[اهل سنت]]<ref>مغنیه، الفقه علی المذاهب الخمسه، ۱/۱۲.</ref> عبارت‌اند از:		اهل سنت [[مذاهب]] و مکتب‌های فقهی فراوانی نیز داشته‌اند<ref>مطهری، مجموعه آثار استاد شهید مطهری، ۱۴/۴۴۴–۴۴۶.</ref> و حدود ده [[مکتب]] و [[مذهب]] فقهیِ با اهمیت در میان آنان رواج داشت. به گزارشی در [[سده هفتم]]، [[مذاهب فقهی]] اهل سنت منحصر به چهار مذهب شد و دیگر مذاهب از [[فتوا]] منع شدند<ref>آقابزرگ، توضیح الرشاد فی تاریخ حصر الاجتهاد، ۱۰۱–۱۰۲؛ مطهری، مجموعه آثار استاد شهید مطهری، ۳/۱۹۸.</ref>. مهم‌ترین [[مذاهب فقهی]] و رایج اهل سنت<ref>مغنیه، الفقه علی المذاهب الخمسه، ۱/۱۲.</ref> عبارت‌اند از:
	# [[حنفیه]]: [[ابوحنیفه نعمان‌ بن‌ ثابت زوطی]] از [[ائمه]] اهل سنت بود و مدتی نزد [[امام‌ صادق]]{{ع}}، درس خواند<ref>ابن‌ابی‌الحدید، شرح نهج البلاغه، ۱۵/۲۷۴؛ مطهری، مجموعه آثار استاد شهید مطهری، ۲۲/۷۲۰.</ref>. کتاب الفقه الاکبر منسوب به او به جای مانده است. ابوحنیفه اجمالاً دارای [[گرایش]] [[علوی]] بود<ref>اصفهانی، مقاتل الطالبیین، ۳۱۵–۳۱۶.</ref>. [[قبر]] وی در بغداد دارای گنبد و بارگاه و محل [[زیارت]] و مورد [[احترام]] [[حنفیان]] است<ref>امام‌ خمینی، کشف اسرار، ۶۴.</ref>. [[مذهب حنفی]] بزرگ‌ترین [[مذهب]] اهل سنت است و حنفیان بیشترِ [[مسلمانان]] [[سنّی]] را تشکیل می‌دهند.		# '''[[حنفیه]]:''' [[ابوحنیفه نعمان‌ بن‌ ثابت زوطی]] از [[ائمه]] اهل سنت بود و مدتی نزد [[امام‌ صادق]]{{ع}}، درس خواند<ref>ابن‌ابی‌الحدید، شرح نهج البلاغه، ۱۵/۲۷۴؛ مطهری، مجموعه آثار استاد شهید مطهری، ۲۲/۷۲۰.</ref>. کتاب الفقه الاکبر منسوب به او به جای مانده است. ابوحنیفه اجمالاً دارای [[گرایش]] [[علوی]] بود<ref>اصفهانی، مقاتل الطالبیین، ۳۱۵–۳۱۶.</ref>. [[قبر]] وی در بغداد دارای گنبد و بارگاه و محل [[زیارت]] و مورد [[احترام]] [[حنفیان]] است<ref>امام‌ خمینی، کشف اسرار، ۶۴.</ref>. [[مذهب حنفی]] بزرگ‌ترین [[مذهب]] اهل سنت است و حنفیان بیشترِ [[مسلمانان]] [[سنّی]] را تشکیل می‌دهند.
	# [[مالکیه]]: [[ابوعبدالله مالک‌ بن‌ انس]] در سال ۹۳ق در [[مدینه]] به دنیا آمد و در سال ۱۷۹ق درگذشت<ref>ابن‌خلکان، وفیات الأعیان و أبناء الزمان، ۴/۱۳۷.</ref>. مالک از شاگردان [[امام‌ صادق]]{{ع}} بود و بارها به عظمت و بزرگی آن حضرت اعتراف کرد و ایشان را برترینِ [[مردمان]] روی [[زمین]] می‌شمرد<ref>مجلسی، بحار الانوار الجامعة لدرر اخبار الائمة الاطهار{{ع}}، ۴۷/۲۰.</ref>. پیروان این مذهب بیشتر در [[حجاز]] و غرب عالم [[اسلام]] و [[آفریقا]] هستند. امویان اندلس از این مذهب حمایت رسمی می‌کردند<ref>جعفر پیشه‌فرد، درآمدی بر فقه مقارن، ۵۵؛ مدکور، مناهج الاجتهاد، ۶۱۶ و ۶۲۵.</ref>		# '''[[مالکیه]]:''' [[ابوعبدالله مالک‌ بن‌ انس]] در سال ۹۳ق در [[مدینه]] به دنیا آمد و در سال ۱۷۹ق درگذشت<ref>ابن‌خلکان، وفیات الأعیان و أبناء الزمان، ۴/۱۳۷.</ref>. مالک از شاگردان [[امام‌ صادق]]{{ع}} بود و بارها به عظمت و بزرگی آن حضرت اعتراف کرد و ایشان را برترینِ [[مردمان]] روی [[زمین]] می‌شمرد<ref>مجلسی، بحار الانوار الجامعة لدرر اخبار الائمة الاطهار{{ع}}، ۴۷/۲۰.</ref>. پیروان این مذهب بیشتر در [[حجاز]] و غرب عالم [[اسلام]] و [[آفریقا]] هستند. امویان اندلس از این مذهب حمایت رسمی می‌کردند<ref>جعفر پیشه‌فرد، درآمدی بر فقه مقارن، ۵۵؛ مدکور، مناهج الاجتهاد، ۶۱۶ و ۶۲۵.</ref>
	# [[شافعیه]]: [[ابوعبدالله محمد بن‌ ادریس]] در سال ۱۵۰ق در [[شهر]] غزه به [[دنیا]] آمد و در سال ۲۴۰ق در [[مصر]] درگذشت<ref>خطیب بغدادی، تاریخ بغداد، ۲/۵۴ و ۶۸.</ref>. وی از شاگردان مالک<ref>سمعانی، الانساب، ۸/۲۱.</ref> و از نظر [[فکری]] و [[سیاسی]] از مخالفان [[بنی‌امیه]] بود و [[حجاج‌ بن‌ یوسف ثقفی]] را در شمار [[اشقیا]] می‌شمرد<ref>امام‌ خمینی، صحیفه، ۲۰/۱۶۶.</ref>. [[مذهب شافعی]] در مصر<ref>جعفر پیشه‌فرد، درآمدی بر فقه مقارن، ۵۹.</ref> اندونزی و مالزی و کردهای [[ترکیه]]<ref>فرمانیان، فرق و مذاهب، ۱۳۷.</ref> و کردستان [[ایران]] دارای پیروانی است.		# '''[[شافعیه]]:''' [[ابوعبدالله محمد بن‌ ادریس]] در سال ۱۵۰ق در [[شهر]] غزه به [[دنیا]] آمد و در سال ۲۴۰ق در [[مصر]] درگذشت<ref>خطیب بغدادی، تاریخ بغداد، ۲/۵۴ و ۶۸.</ref>. وی از شاگردان مالک<ref>سمعانی، الانساب، ۸/۲۱.</ref> و از نظر [[فکری]] و [[سیاسی]] از مخالفان [[بنی‌امیه]] بود و [[حجاج‌ بن‌ یوسف ثقفی]] را در شمار [[اشقیا]] می‌شمرد<ref>امام‌ خمینی، صحیفه، ۲۰/۱۶۶.</ref>. [[مذهب شافعی]] در مصر<ref>جعفر پیشه‌فرد، درآمدی بر فقه مقارن، ۵۹.</ref> اندونزی و مالزی و کردهای [[ترکیه]]<ref>فرمانیان، فرق و مذاهب، ۱۳۷.</ref> و کردستان [[ایران]] دارای پیروانی است.
	# [[حنبلی]]: [[ابوعبدالله احمد بن‌ محمد بن‌ حنبل]] در سال ۱۶۴ق در [[بغداد]] به دنیا آمد و در سال ۲۴۱ق درگذشت. کتاب معروف [[حدیثی]] وی «مُسند» است<ref>زرکلی، الاعلام، ۱/۲۰۳.</ref>. پیروان این [[مذهب]] در مصر و خلیج فارس و [[جزیرةالعرب]] ساکن‌اند. [[وهابیت]] نیز از فرقه‌های تازه پدیدآمده [[اهل سنت]] و از انشعابات [[مذهب حنبلی]] است<ref>مشکور، فرهنگ فرق اسلامی، ۱۶۹–۱۷۰.</ref> که [[محمد بن‌ عبدالوهاب]] آن را پایه‌ریزی کرد و مروج [[افکار]] [[ابن‌تیمیه]] شد<ref>[[مصیب ایرانی\|ایرانی]] و [[باقر صاحبی\|صاحبی]]، [[اهل سنت - ایرانی و صاحبی (مقاله)\|مقاله «اهل سنت»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۲ (کتاب)\| دانشنامه امام خمینی ج۲]]، ص ۴۷۹ ـ ۴۸۸؛ [[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص ۲۸۳.</ref>.		# '''[[حنبلی]]:''' [[ابوعبدالله احمد بن‌ محمد بن‌ حنبل]] در سال ۱۶۴ق در [[بغداد]] به دنیا آمد و در سال ۲۴۱ق درگذشت. کتاب معروف [[حدیثی]] وی «مُسند» است<ref>زرکلی، الاعلام، ۱/۲۰۳.</ref>. پیروان این [[مذهب]] در مصر و خلیج فارس و [[جزیرةالعرب]] ساکن‌اند. [[وهابیت]] نیز از فرقه‌های تازه پدیدآمده اهل سنت و از انشعابات [[مذهب حنبلی]] است<ref>مشکور، فرهنگ فرق اسلامی، ۱۶۹–۱۷۰.</ref> که [[محمد بن‌ عبدالوهاب]] آن را پایه‌ریزی کرد و مروج [[افکار]] [[ابن‌تیمیه]] شد<ref>[[مصیب ایرانی\|ایرانی]] و [[باقر صاحبی\|صاحبی]]، [[اهل سنت - ایرانی و صاحبی (مقاله)\|مقاله «اهل سنت»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۲ (کتاب)\| دانشنامه امام خمینی ج۲]]، ص ۴۷۹ ـ ۴۸۸؛ [[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص ۲۸۳.</ref>.

	== اصول مشترک مذاهب سنی ==		== اصول مشترک مذاهب سنی ==

Bahmani: /* مذاهب اهل سنت */

2023-07-04T07:57:38Z

مذاهب اهل سنت

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ ژوئیهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۱:۲۷
خط ۱۵:		خط ۱۵:
	شکل‌گیری و نقطۀ شروع اهل سنت به [[ماجرای سقیفه]] مربوط می‌‌شود، ماجرایی که بعد از انتساب [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} به [[جانشینی پیامبر]] اتفاق افتاد. در [[ماجرای سقیفه]] عده‌ای منکر [[جانشینی]] حضرت شده و جریان جدیدی به نام اهل سنت را شکل دادند. از اهل سنت به اهل جماعت هم یاد شده است<ref>ر.ک: [[جعفر سبحانی\|سبحانی، جعفر]]، [[اهل سنت (مقاله)\|اهل سنت]]، [[دانشنامه کلام اسلامی ج۱ (کتاب)\|دانشنامه کلام اسلامی ج۱]]؛ [[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|فرهنگ غدیر]]، ص۱۶۱؛ [[مصیب ایرانی\|ایرانی]] و [[باقر صاحبی\|صاحبی]]، [[اهل سنت - ایرانی و صاحبی (مقاله)\|مقاله «اهل سنت»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۲ (کتاب)\|دانشنامه امام خمینی ج۲]]، ص ۴۷۹ ـ ۴۸۸.</ref>.		شکل‌گیری و نقطۀ شروع اهل سنت به [[ماجرای سقیفه]] مربوط می‌‌شود، ماجرایی که بعد از انتساب [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} به [[جانشینی پیامبر]] اتفاق افتاد. در [[ماجرای سقیفه]] عده‌ای منکر [[جانشینی]] حضرت شده و جریان جدیدی به نام اهل سنت را شکل دادند. از اهل سنت به اهل جماعت هم یاد شده است<ref>ر.ک: [[جعفر سبحانی\|سبحانی، جعفر]]، [[اهل سنت (مقاله)\|اهل سنت]]، [[دانشنامه کلام اسلامی ج۱ (کتاب)\|دانشنامه کلام اسلامی ج۱]]؛ [[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|فرهنگ غدیر]]، ص۱۶۱؛ [[مصیب ایرانی\|ایرانی]] و [[باقر صاحبی\|صاحبی]]، [[اهل سنت - ایرانی و صاحبی (مقاله)\|مقاله «اهل سنت»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۲ (کتاب)\|دانشنامه امام خمینی ج۲]]، ص ۴۷۹ ـ ۴۸۸.</ref>.

	== ~~مذاهب~~ اهل سنت ==		== فرقه‌های [[اهل سنت]] ==
	اهل سنت [[~~اکثریت~~]] ~~[[مسلمانان]] را تشکیل داده‌اند که در مسائل~~ [[فقهی]] به ~~چهار~~ [[~~فرقه~~]] و [[~~مذهب~~]] ~~تقسیم شده و از چهار~~ [[~~پیشوا~~]] [[~~پیروی~~]] ~~می‌‌کنند:~~ [[~~ابو حنیفه~~]]، [[~~مالک بن انس~~]]، [[~~شافعی~~]] و [[~~ابن حنبل~~]]. به ~~همین~~ [[~~دلیل~~]] به ~~آنان~~ [[~~حنفی~~]]~~، مالکی، [[شافعی]] و [[حنبلی]] گفته می‌شود و به مجموع این چهار [[مذهب]]، اهل سنت می‌‌گویند~~.		در میان اهل سنت [[فرقه‌های کلامی]] و [[فقهی]] بسیاری به وجود آمده است. [[مرجئه]]<ref>مشکور، فرهنگ فرق اسلامی، ۴۲–۴۳.</ref> [[معتزله]]، [[جبریه]] و [[صفاتیه]] (اهل سنت و [[حدیث]]) از جمله فرقه‌های کلامی [[اهل]] سنت‌اند. با گذشت [[زمان]] دو شاخه معروف معتزله و [[اشاعره]] در میان اهل سنت به [[رقابت]] پرداختند که سرانجام به [[پیروزی]] اشاعره بر معتزله ختم شد<ref>مطهری، مجموعه آثار استاد شهید مطهری، ۱۶/۳۸۷.</ref>.

	~~فرقه‌های کلامی~~ اهل سنت ~~متعدد~~ است ~~که دو~~ [[~~فرقه~~]] ~~اصلی~~ و ~~محوری~~ آن ~~عبارت‌اند~~ از "[[~~معتزله~~]]" و "[[~~اشاعره~~]]~~"؛ هرچند گرایش‌های~~ [[~~اعتقادی~~]] ~~مانند "~~[[~~خوارج~~]]~~"، "~~[[~~مرجئه~~]]" و "[[~~قدریه~~]]" در ~~یک گستره مفهومی عام، زیر مجموعه~~ اهل سنت ~~به حساب می‌‌آید~~<ref>ر.ک: [[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص ۲۸۳. </ref>.		اهل سنت [[مذاهب]] و مکتب‌های فقهی فراوانی نیز داشته‌اند<ref>مطهری، مجموعه آثار استاد شهید مطهری، ۱۴/۴۴۴–۴۴۶.</ref> و حدود ده [[مکتب]] و [[مذهب]] فقهیِ با اهمیت در میان آنان رواج داشت. به گزارشی در [[سده هفتم]]، [[مذاهب فقهی]] اهل سنت منحصر به چهار مذهب شد و دیگر مذاهب از [[فتوا]] منع شدند<ref>آقابزرگ، توضیح الرشاد فی تاریخ حصر الاجتهاد، ۱۰۱–۱۰۲؛ مطهری، مجموعه آثار استاد شهید مطهری، ۳/۱۹۸.</ref>. مهم‌ترین [[مذاهب فقهی]] و رایج [[اهل سنت]]<ref>مغنیه، الفقه علی المذاهب الخمسه، ۱/۱۲.</ref> عبارت‌اند از:
			# [[حنفیه]]: [[ابوحنیفه نعمان‌ بن‌ ثابت زوطی]] از [[ائمه]] اهل سنت بود و مدتی نزد [[امام‌ صادق]]{{ع}}، درس خواند<ref>ابن‌ابی‌الحدید، شرح نهج البلاغه، ۱۵/۲۷۴؛ مطهری، مجموعه آثار استاد شهید مطهری، ۲۲/۷۲۰.</ref>. کتاب الفقه الاکبر منسوب به او به جای مانده است. ابوحنیفه اجمالاً دارای [[گرایش]] [[علوی]] بود<ref>اصفهانی، مقاتل الطالبیین، ۳۱۵–۳۱۶.</ref>. [[قبر]] وی در بغداد دارای گنبد و بارگاه و محل [[زیارت]] و مورد [[احترام]] [[حنفیان]] است<ref>امام‌ خمینی، کشف اسرار، ۶۴.</ref>. [[مذهب حنفی]] بزرگ‌ترین [[مذهب]] اهل سنت است و حنفیان بیشترِ [[مسلمانان]] [[سنّی]] را تشکیل می‌دهند.
			# [[مالکیه]]: [[ابوعبدالله مالک‌ بن‌ انس]] در سال ۹۳ق در [[مدینه]] به دنیا آمد و در سال ۱۷۹ق درگذشت<ref>ابن‌خلکان، وفیات الأعیان و أبناء الزمان، ۴/۱۳۷.</ref>. مالک از شاگردان [[امام‌ صادق]]{{ع}} بود و بارها به عظمت و بزرگی آن حضرت اعتراف کرد و ایشان را برترینِ [[مردمان]] روی [[زمین]] می‌شمرد<ref>مجلسی، بحار الانوار الجامعة لدرر اخبار الائمة الاطهار{{ع}}، ۴۷/۲۰.</ref>. پیروان این مذهب بیشتر در [[حجاز]] و غرب عالم [[اسلام]] و [[آفریقا]] هستند. امویان اندلس از این مذهب حمایت رسمی می‌کردند<ref>جعفر پیشه‌فرد، درآمدی بر فقه مقارن، ۵۵؛ مدکور، مناهج الاجتهاد، ۶۱۶ و ۶۲۵.</ref>
			# [[شافعیه]]: [[ابوعبدالله محمد بن‌ ادریس]] در سال ۱۵۰ق در [[شهر]] غزه به [[دنیا]] آمد و در سال ۲۴۰ق در [[مصر]] درگذشت<ref>خطیب بغدادی، تاریخ بغداد، ۲/۵۴ و ۶۸.</ref>. وی از شاگردان مالک<ref>سمعانی، الانساب، ۸/۲۱.</ref> و از نظر [[فکری]] و [[سیاسی]] از مخالفان [[بنی‌امیه]] بود و [[حجاج‌ بن‌ یوسف ثقفی]] را در شمار [[اشقیا]] می‌شمرد<ref>امام‌ خمینی، صحیفه، ۲۰/۱۶۶.</ref>. [[مذهب شافعی]] در مصر<ref>جعفر پیشه‌فرد، درآمدی بر فقه مقارن، ۵۹.</ref> اندونزی و مالزی و کردهای [[ترکیه]]<ref>فرمانیان، فرق و مذاهب، ۱۳۷.</ref> و کردستان [[ایران]] دارای پیروانی است.
			# [[حنبلی]]: [[ابوعبدالله احمد بن‌ محمد بن‌ حنبل]] در سال ۱۶۴ق در [[بغداد]] به دنیا آمد و در سال ۲۴۱ق درگذشت. کتاب معروف [[حدیثی]] وی «مُسند» است<ref>زرکلی، الاعلام، ۱/۲۰۳.</ref>. پیروان این [[مذهب]] در مصر و خلیج فارس و [[جزیرةالعرب]] ساکن‌اند. [[وهابیت]] نیز از فرقه‌های تازه پدیدآمده [[اهل سنت]] و از انشعابات [[مذهب حنبلی]] است<ref>مشکور، فرهنگ فرق اسلامی، ۱۶۹–۱۷۰.</ref> که [[محمد بن‌ عبدالوهاب]] آن را پایه‌ریزی کرد و مروج [[افکار]] [[ابن‌تیمیه]] شد<ref>[[مصیب ایرانی\|ایرانی]] و [[باقر صاحبی\|صاحبی]]، [[اهل سنت - ایرانی و صاحبی (مقاله)\|مقاله «اهل سنت»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۲ (کتاب)\| دانشنامه امام خمینی ج۲]]، ص ۴۷۹ ـ ۴۸۸؛ [[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص ۲۸۳.</ref>.

	=== اصول مشترک مذاهب سنی ===		== اصول مشترک مذاهب سنی ==
	شاید به [[سختی]] بتوان وجوه اشتراک دقیقی در [[مباحث اعتقادی]] میان چهار فرقۀ اهل سنت پیدا کرد، اما عده‌ای [[اصول اعتقادی]] مشترک اهل سنت را در شش اصل تعریف کرده‌اند؛ [[اعتقاد]] به [[خدا]]، [[فرشتگان]]، [[کتاب آسمانی]]، [[رسولان الهی]]، [[روز قیامت]]، [[تقدیر الهی]] و مسئله [[خلفا]]<ref>ابن‌خلدون، مقدمه، ص۴۶۲. </ref>.<ref>ر.ک: [[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص ۲۸۳.</ref>		شاید به [[سختی]] بتوان وجوه اشتراک دقیقی در [[مباحث اعتقادی]] میان چهار فرقۀ اهل سنت پیدا کرد، اما عده‌ای [[اصول اعتقادی]] مشترک اهل سنت را در شش اصل تعریف کرده‌اند؛ [[اعتقاد]] به [[خدا]]، [[فرشتگان]]، [[کتاب آسمانی]]، [[رسولان الهی]]، [[روز قیامت]]، [[تقدیر الهی]] و مسئله [[خلفا]]<ref>ابن‌خلدون، مقدمه، ص۴۶۲. </ref>.<ref>ر.ک: [[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص ۲۸۳.</ref>

Bahmani: /* پیشینه */

2023-07-04T07:46:15Z

پیشینه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ ژوئیهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۱:۱۶
خط ۱۳:		خط ۱۳:
	آغاز به‌کارگیری انتساب به [[سنت]] و [[پیروی]] از آن به [[تاریخ]] پس از [[رحلت پیامبر خاتم]]{{صل}} و مرگ خلیفه دوم، در جریان [[انتخاب خلیفه]] باز می‌گردد و به معنای کسانی که از سنت شیخین پیروی می‌کنند استفاده شده است. اما «اهل سنت» در عصور پس از آن به معنای کسانی که از [[سنت پیامبر]] [[پیروی]] می‌‌کنند تفسیر شده است.		آغاز به‌کارگیری انتساب به [[سنت]] و [[پیروی]] از آن به [[تاریخ]] پس از [[رحلت پیامبر خاتم]]{{صل}} و مرگ خلیفه دوم، در جریان [[انتخاب خلیفه]] باز می‌گردد و به معنای کسانی که از سنت شیخین پیروی می‌کنند استفاده شده است. اما «اهل سنت» در عصور پس از آن به معنای کسانی که از [[سنت پیامبر]] [[پیروی]] می‌‌کنند تفسیر شده است.

	شکل‌گیری و نقطۀ شروع اهل سنت به [[ماجرای سقیفه]] مربوط می‌‌شود، ماجرایی که بعد از انتساب [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} به [[جانشینی پیامبر]] اتفاق افتاد. در [[ماجرای سقیفه]] عده‌ای منکر [[جانشینی]] حضرت شده و جریان جدیدی به نام اهل سنت را شکل دادند. از اهل سنت به اهل جماعت هم یاد شده است<ref>ر.ک: [[جعفر سبحانی\|سبحانی، جعفر]]، [[اهل سنت (مقاله)\|اهل سنت]]، [[دانشنامه کلام اسلامی ج۱ (کتاب)\|دانشنامه کلام اسلامی ج۱]]؛ [[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|فرهنگ غدیر]]، ~~ص۱۶۱~~.</ref>.		شکل‌گیری و نقطۀ شروع اهل سنت به [[ماجرای سقیفه]] مربوط می‌‌شود، ماجرایی که بعد از انتساب [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} به [[جانشینی پیامبر]] اتفاق افتاد. در [[ماجرای سقیفه]] عده‌ای منکر [[جانشینی]] حضرت شده و جریان جدیدی به نام اهل سنت را شکل دادند. از اهل سنت به اهل جماعت هم یاد شده است<ref>ر.ک: [[جعفر سبحانی\|سبحانی، جعفر]]، [[اهل سنت (مقاله)\|اهل سنت]]، [[دانشنامه کلام اسلامی ج۱ (کتاب)\|دانشنامه کلام اسلامی ج۱]]؛ [[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|فرهنگ غدیر]]، ص۱۶۱؛ [[مصیب ایرانی\|ایرانی]] و [[باقر صاحبی\|صاحبی]]، [[اهل سنت - ایرانی و صاحبی (مقاله)\|مقاله «اهل سنت»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۲ (کتاب)\|دانشنامه امام خمینی ج۲]]، ص ۴۷۹ ـ ۴۸۸.</ref>.

	== مذاهب اهل سنت ==		== مذاهب اهل سنت ==