باری در قرآن - تاریخچهٔ نسخه‌ها

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

2022-08-24T15:11:28Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ اوت ۲۰۲۲، ساعت ۱۸:۴۱
خط ۱۵:		خط ۱۵:
	#«خالق» به [[آفریدگاری]] که از نیستی هستی می‌آفریند، گفته می‌شود {{متن قرآن\|وَقَدْ خَلَقْتُكَ مِنْ قَبْلُ وَلَمْ تَكُ شَيْئًا}}<ref>«که پیش از آن تو را آفریدم و تو هیچ چیز نبودی» سوره مریم، آیه ۹.</ref>. و همچنین در مورد آفریده‌ای که از ماده اولیه‌ای پدید آید نیز ماده «[[خلق]]» به کار می‌رود: {{متن قرآن\|وَهُوَ الَّذِي خَلَقَ مِنَ الْمَاءِ بَشَرًا}}<ref>«و اوست که از آب بشری آفرید و او را نسبی و سببی نهاد و پروردگار تو تواناست» سوره فرقان، آیه ۵۴.</ref>. ولی «بارئ» تنها به آفریدگاری گویند که بدون ماده اولیه و بدون [[پیروی]] از صورت پیشین، موجودی را [[ابداع]] می‌کندز		#«خالق» به [[آفریدگاری]] که از نیستی هستی می‌آفریند، گفته می‌شود {{متن قرآن\|وَقَدْ خَلَقْتُكَ مِنْ قَبْلُ وَلَمْ تَكُ شَيْئًا}}<ref>«که پیش از آن تو را آفریدم و تو هیچ چیز نبودی» سوره مریم، آیه ۹.</ref>. و همچنین در مورد آفریده‌ای که از ماده اولیه‌ای پدید آید نیز ماده «[[خلق]]» به کار می‌رود: {{متن قرآن\|وَهُوَ الَّذِي خَلَقَ مِنَ الْمَاءِ بَشَرًا}}<ref>«و اوست که از آب بشری آفرید و او را نسبی و سببی نهاد و پروردگار تو تواناست» سوره فرقان، آیه ۵۴.</ref>. ولی «بارئ» تنها به آفریدگاری گویند که بدون ماده اولیه و بدون [[پیروی]] از صورت پیشین، موجودی را [[ابداع]] می‌کندز
	#«خالق» در مورد [[آفرینش]] جانداران و جمادات به کار می‌رود، ولی «بارئ» بیشتر درباره آفرینش [[آدمی]] و جانوران به کار می‌رود.		#«خالق» در مورد [[آفرینش]] جانداران و جمادات به کار می‌رود، ولی «بارئ» بیشتر درباره آفرینش [[آدمی]] و جانوران به کار می‌رود.
	#در [[قرآن کریم]] «خلق» به [[حضرت مسیح]] نیز نسبت داده شده است: {{متن قرآن\|أَنِّي أَخْلُقُ لَكُمْ مِنَ الطِّينِ كَهَيْئَةِ الطَّيْرِ}}<ref>«من برای شما از گل، (اندامواره‌ای) به گونه پرنده می‌سازم» سوره آل عمران، آیه ۴۹.</ref> ولی «بارئ» تنها درباره [[خداوند]] به کار می‌رود.		# در [[قرآن کریم]] «خلق» به [[حضرت مسیح]] نیز نسبت داده شده است: {{متن قرآن\|أَنِّي أَخْلُقُ لَكُمْ مِنَ الطِّينِ كَهَيْئَةِ الطَّيْرِ}}<ref>«من برای شما از گل، (اندامواره‌ای) به گونه پرنده می‌سازم» سوره آل عمران، آیه ۴۹.</ref> ولی «بارئ» تنها درباره [[خداوند]] به کار می‌رود.

	[[فیض کاشانی]] در بیان تفاوت سه نام خالق، بارئ و [[مصوّر]] می‌نویسد: هر چه که بخواهد از نیستی به هستی آید، ابتدا باید تقدیر شود، پس آنگاه بر اساس آن تقدیر پدید آید و سپس صورت پذیرد و این سه [[نام خداوند]] این سه مرحله آفرینش را بیان می‌کند<ref>علم الیقین، ص۱۷۰.</ref>.		[[فیض کاشانی]] در بیان تفاوت سه نام خالق، بارئ و [[مصوّر]] می‌نویسد: هر چه که بخواهد از نیستی به هستی آید، ابتدا باید تقدیر شود، پس آنگاه بر اساس آن تقدیر پدید آید و سپس صورت پذیرد و این سه [[نام خداوند]] این سه مرحله آفرینش را بیان می‌کند<ref>علم الیقین، ص۱۷۰.</ref>.
خط ۲۱:		خط ۲۱:
	[[ابن عربی]] بر این [[باور]] است که [[امر الهی]] به دو مرحله تقدیر و ایجاد تعلق میگیرد و نام «باری» دربردارنده امر متعلق به ایجاد است<ref>الفتوحات، ج۴، ص۲۱۰.</ref>.		[[ابن عربی]] بر این [[باور]] است که [[امر الهی]] به دو مرحله تقدیر و ایجاد تعلق میگیرد و نام «باری» دربردارنده امر متعلق به ایجاد است<ref>الفتوحات، ج۴، ص۲۱۰.</ref>.

	در [[قرآن]]، از ماده «بَرء» به معنای آفرینش، یک بار نیز به گونه فعلی آمده است؛ واژه {{متن قرآن\|نَبْرَأَهَا}} در آیه {{متن قرآن\|مَا أَصَابَ مِنْ مُصِيبَةٍ فِي الْأَرْضِ وَلَا فِي أَنْفُسِكُمْ إِلَّا فِي كِتَابٍ مِنْ قَبْلِ أَنْ نَبْرَأَهَا إِنَّ ذَلِكَ عَلَى اللَّهِ يَسِيرٌ}}<ref>«هیچ گزندی در زمین و به جان‌هایتان نمی‌رسد مگر پیش از آنکه آن را پدید آوریم، در کتابی (آمده) است؛ این بر خداوند آسان است» سوره حدید، آیه ۲۲.</ref>؛ به معنای «او را پدید آوردیم». واژه «بَریّة» دوبار در [[آیات]] {{متن قرآن\|إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ وَالْمُشْرِكِينَ فِي نَارِ جَهَنَّمَ خَالِدِينَ فِيهَا أُولَئِكَ هُمْ شَرُّ الْبَرِيَّةِ}}<ref>«کافران از اهل کتاب و مشرکان در آتش دوزخ‌اند، جاودانه در آنند، آنانند که بدترین آفریدگانند» سوره بینه، آیه ۶.</ref>، {{متن قرآن\|إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ أُولَئِكَ هُمْ خَيْرُ الْبَرِيَّةِ}}<ref>«بی‌گمان آنانکه ایمان آورده‌اند و کردارهایی شایسته کرده‌اند، بهترین آفریدگانند» سوره بینه، آیه ۷.</ref> آمده است. نظریه [[برتر]] در [[شناسایی]] این واژه، آن است که از ماده «برء» و بر وزن فعیلة و به معنای [[آفریده]] است. نظریه دوم آن است که از ماده «براوة» به معنای [[خاک]] است. ماده «برء» به معنای [[آفریدن]] با ماده «دَرأ»، «[[خلق]]» و «[[فطر]]» [[قرابت]] معنایی دارد.		در [[قرآن]]، از ماده «بَرء» به معنای آفرینش، یک بار نیز به گونه فعلی آمده است؛ واژه {{متن قرآن\|نَبْرَأَهَا}} در آیه {{متن قرآن\|مَا أَصَابَ مِنْ مُصِيبَةٍ فِي الْأَرْضِ وَلَا فِي أَنْفُسِكُمْ إِلَّا فِي كِتَابٍ مِنْ قَبْلِ أَنْ نَبْرَأَهَا إِنَّ ذَلِكَ عَلَى اللَّهِ يَسِيرٌ}}<ref>«هیچ گزندی در زمین و به جان‌هایتان نمی‌رسد مگر پیش از آنکه آن را پدید آوریم، در کتابی (آمده) است؛ این بر خداوند آسان است» سوره حدید، آیه ۲۲.</ref>؛ به معنای «او را پدید آوردیم». واژه «بَریّة» دوبار در [[آیات]] {{متن قرآن\|إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ وَالْمُشْرِكِينَ فِي نَارِ جَهَنَّمَ خَالِدِينَ فِيهَا أُولَئِكَ هُمْ شَرُّ الْبَرِيَّةِ}}<ref>«کافران از اهل کتاب و مشرکان در آتش دوزخ‌اند، جاودانه در آنند، آنانند که بدترین آفریدگانند» سوره بینه، آیه ۶.</ref>، {{متن قرآن\|إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ أُولَئِكَ هُمْ خَيْرُ الْبَرِيَّةِ}}<ref>«بی‌گمان آنانکه ایمان آورده‌اند و کردارهایی شایسته کرده‌اند، بهترین آفریدگانند» سوره بینه، آیه ۷.</ref> آمده است. نظریه [[برتر]] در [[شناسایی]] این واژه، آن است که از ماده «برء» و بر وزن فعیلة و به معنای [[آفریده]] است. نظریه دوم آن است که از ماده «براوة» به معنای [[خاک]] است. ماده «برء» به معنای [[آفریدن]] با ماده «دَرأ»، «[[خلق]]» و «[[فطر]]» [[قرابت]] معنایی دارد.

	«[[بارئ]]» به عنوان یکی از نام‌های نیکوی [[خداوند]] در [[ادعیه]] و [[روایات]] و به‌ویژه در [[حدیث]] معروف [[اسماء حسنی]]، که نود و نه [[نام خدا]] برشمرده شده، آمده است. واژگان برگرفته از ماده «بُرء» نیز در [[قرآن کریم]] به کار رفته است. در دو مورد این واژگان به [[خدا]] نسبت داده شده است. در [[آیه]] {{متن قرآن\|بَرَاءَةٌ مِنَ اللَّهِ وَرَسُولِهِ إِلَى الَّذِينَ عَاهَدْتُمْ مِنَ الْمُشْرِكِينَ}}<ref>«(این) بیزاری خداوند و پیامبر اوست از مشرکانی که با آنان پیمان بسته‌اید» سوره توبه، آیه ۱.</ref>، خداوند از [[مشرکان]] اعلام «[[برائت]]» می‌کند و در آیه {{متن قرآن\|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَكُونُوا كَالَّذِينَ آذَوْا مُوسَى فَبَرَّأَهُ اللَّهُ مِمَّا قَالُوا وَكَانَ عِنْدَ اللَّهِ وَجِيهًا}}<ref>«ای مؤمنان! همچون کسانی نباشید که موسی را آزردند و خداوند او را از آنچه (درباره او) گفتند برکنار داشت و او نزد خداوند آبرومند بود» سوره احزاب، آیه ۶۹.</ref>، [[حضرت موسی]] را، از آنچه بنی اسرائیل درباره‌اش گفتند، «تبرئه» می‌نماید.<ref>[[محمد سلطانی\|سلطانی، محمد]]، [[بارئ (مقاله)\|مقاله «بارئ»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)\|دانشنامه معاصر قرآن کریم]]، ص۳۵۳-۳۵۴.</ref>		«[[بارئ]]» به عنوان یکی از نام‌های نیکوی [[خداوند]] در [[ادعیه]] و [[روایات]] و به‌ویژه در [[حدیث]] معروف [[اسماء حسنی]]، که نود و نه [[نام خدا]] برشمرده شده، آمده است. واژگان برگرفته از ماده «بُرء» نیز در [[قرآن کریم]] به کار رفته است. در دو مورد این واژگان به [[خدا]] نسبت داده شده است. در [[آیه]] {{متن قرآن\|بَرَاءَةٌ مِنَ اللَّهِ وَرَسُولِهِ إِلَى الَّذِينَ عَاهَدْتُمْ مِنَ الْمُشْرِكِينَ}}<ref>«(این) بیزاری خداوند و پیامبر اوست از مشرکانی که با آنان پیمان بسته‌اید» سوره توبه، آیه ۱.</ref>، خداوند از [[مشرکان]] اعلام «[[برائت]]» می‌کند و در آیه {{متن قرآن\|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَكُونُوا كَالَّذِينَ آذَوْا مُوسَى فَبَرَّأَهُ اللَّهُ مِمَّا قَالُوا وَكَانَ عِنْدَ اللَّهِ وَجِيهًا}}<ref>«ای مؤمنان! همچون کسانی نباشید که موسی را آزردند و خداوند او را از آنچه (درباره او) گفتند برکنار داشت و او نزد خداوند آبرومند بود» سوره احزاب، آیه ۶۹.</ref>، [[حضرت موسی]] را، از آنچه بنی اسرائیل درباره‌اش گفتند، «تبرئه» می‌نماید.<ref>[[محمد سلطانی\|سلطانی، محمد]]، [[بارئ (مقاله)\|مقاله «بارئ»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)\|دانشنامه معاصر قرآن کریم]]، ص۳۵۳-۳۵۴.</ref>

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵

2022-07-31T05:34:09Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۰۹:۰۴
خط ۱:		خط ۱:
	~~{{امامت}}~~
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط = باری		\| موضوع مرتبط = باری

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۲

2022-07-10T23:17:17Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۲

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۰۲:۴۷
خط ۲۸:		خط ۲۸:
	== منابع ==		== منابع ==
	{{منابع}}		{{منابع}}
	#[[پرونده:10524027.jpg\|22px]] [[محمد سلطانی\|سلطانی، محمد]]، [[بارئ (مقاله)\|مقاله «بارئ»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)\|'''دانشنامه معاصر قرآن کریم''']]		# [[پرونده:10524027.jpg\|22px]] [[محمد سلطانی\|سلطانی، محمد]]، [[بارئ (مقاله)\|مقاله «بارئ»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)\|'''دانشنامه معاصر قرآن کریم''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

Msadeq: /* مقدمه */

2022-05-31T06:29:41Z

مقدمه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۱ مهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۰۹:۵۹
خط ۲۴:		خط ۲۴:
	در [[قرآن]]، از ماده «بَرء» به معنای آفرینش، یک بار نیز به گونه فعلی آمده است؛ واژه {{متن قرآن\|نَبْرَأَهَا}} در آیه {{متن قرآن\|مَا أَصَابَ مِنْ مُصِيبَةٍ فِي الْأَرْضِ وَلَا فِي أَنْفُسِكُمْ إِلَّا فِي كِتَابٍ مِنْ قَبْلِ أَنْ نَبْرَأَهَا إِنَّ ذَلِكَ عَلَى اللَّهِ يَسِيرٌ}}<ref>«هیچ گزندی در زمین و به جان‌هایتان نمی‌رسد مگر پیش از آنکه آن را پدید آوریم، در کتابی (آمده) است؛ این بر خداوند آسان است» سوره حدید، آیه ۲۲.</ref>؛ به معنای «او را پدید آوردیم». واژه «بَریّة» دوبار در [[آیات]] {{متن قرآن\|إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ وَالْمُشْرِكِينَ فِي نَارِ جَهَنَّمَ خَالِدِينَ فِيهَا أُولَئِكَ هُمْ شَرُّ الْبَرِيَّةِ}}<ref>«کافران از اهل کتاب و مشرکان در آتش دوزخ‌اند، جاودانه در آنند، آنانند که بدترین آفریدگانند» سوره بینه، آیه ۶.</ref>، {{متن قرآن\|إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ أُولَئِكَ هُمْ خَيْرُ الْبَرِيَّةِ}}<ref>«بی‌گمان آنانکه ایمان آورده‌اند و کردارهایی شایسته کرده‌اند، بهترین آفریدگانند» سوره بینه، آیه ۷.</ref> آمده است. نظریه [[برتر]] در [[شناسایی]] این واژه، آن است که از ماده «برء» و بر وزن فعیلة و به معنای [[آفریده]] است. نظریه دوم آن است که از ماده «براوة» به معنای [[خاک]] است. ماده «برء» به معنای [[آفریدن]] با ماده «دَرأ»، «[[خلق]]» و «[[فطر]]» [[قرابت]] معنایی دارد.		در [[قرآن]]، از ماده «بَرء» به معنای آفرینش، یک بار نیز به گونه فعلی آمده است؛ واژه {{متن قرآن\|نَبْرَأَهَا}} در آیه {{متن قرآن\|مَا أَصَابَ مِنْ مُصِيبَةٍ فِي الْأَرْضِ وَلَا فِي أَنْفُسِكُمْ إِلَّا فِي كِتَابٍ مِنْ قَبْلِ أَنْ نَبْرَأَهَا إِنَّ ذَلِكَ عَلَى اللَّهِ يَسِيرٌ}}<ref>«هیچ گزندی در زمین و به جان‌هایتان نمی‌رسد مگر پیش از آنکه آن را پدید آوریم، در کتابی (آمده) است؛ این بر خداوند آسان است» سوره حدید، آیه ۲۲.</ref>؛ به معنای «او را پدید آوردیم». واژه «بَریّة» دوبار در [[آیات]] {{متن قرآن\|إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ وَالْمُشْرِكِينَ فِي نَارِ جَهَنَّمَ خَالِدِينَ فِيهَا أُولَئِكَ هُمْ شَرُّ الْبَرِيَّةِ}}<ref>«کافران از اهل کتاب و مشرکان در آتش دوزخ‌اند، جاودانه در آنند، آنانند که بدترین آفریدگانند» سوره بینه، آیه ۶.</ref>، {{متن قرآن\|إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ أُولَئِكَ هُمْ خَيْرُ الْبَرِيَّةِ}}<ref>«بی‌گمان آنانکه ایمان آورده‌اند و کردارهایی شایسته کرده‌اند، بهترین آفریدگانند» سوره بینه، آیه ۷.</ref> آمده است. نظریه [[برتر]] در [[شناسایی]] این واژه، آن است که از ماده «برء» و بر وزن فعیلة و به معنای [[آفریده]] است. نظریه دوم آن است که از ماده «براوة» به معنای [[خاک]] است. ماده «برء» به معنای [[آفریدن]] با ماده «دَرأ»، «[[خلق]]» و «[[فطر]]» [[قرابت]] معنایی دارد.

	«[[بارئ]]» به عنوان یکی از نام‌های نیکوی [[خداوند]] در [[ادعیه]] و [[روایات]] و به‌ویژه در [[حدیث]] معروف [[اسماء حسنی]]، که نود و نه [[نام خدا]] برشمرده شده، آمده است. واژگان برگرفته از ماده «بُرء» نیز در [[قرآن کریم]] به کار رفته است. در دو مورد این واژگان به [[خدا]] نسبت داده شده است. در [[آیه]] {{متن قرآن\|بَرَاءَةٌ مِنَ اللَّهِ وَرَسُولِهِ إِلَى الَّذِينَ عَاهَدْتُمْ مِنَ الْمُشْرِكِينَ}}<ref>«(این) بیزاری خداوند و پیامبر اوست از مشرکانی که با آنان پیمان بسته‌اید» سوره توبه، آیه ۱.</ref>، خداوند از [[مشرکان]] اعلام «[[برائت]]» می‌کند و در آیه {{متن قرآن\|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَكُونُوا كَالَّذِينَ آذَوْا مُوسَى فَبَرَّأَهُ اللَّهُ مِمَّا قَالُوا وَكَانَ عِنْدَ اللَّهِ وَجِيهًا}}<ref>«ای مؤمنان! همچون کسانی نباشید که موسی را آزردند و خداوند او را از آنچه (درباره او) گفتند برکنار داشت و او نزد خداوند آبرومند بود» سوره احزاب، آیه ۶۹.</ref>، [[حضرت موسی]] را، از آنچه بنی اسرائیل درباره‌اش گفتند، «تبرئه» می‌نماید.		«[[بارئ]]» به عنوان یکی از نام‌های نیکوی [[خداوند]] در [[ادعیه]] و [[روایات]] و به‌ویژه در [[حدیث]] معروف [[اسماء حسنی]]، که نود و نه [[نام خدا]] برشمرده شده، آمده است. واژگان برگرفته از ماده «بُرء» نیز در [[قرآن کریم]] به کار رفته است. در دو مورد این واژگان به [[خدا]] نسبت داده شده است. در [[آیه]] {{متن قرآن\|بَرَاءَةٌ مِنَ اللَّهِ وَرَسُولِهِ إِلَى الَّذِينَ عَاهَدْتُمْ مِنَ الْمُشْرِكِينَ}}<ref>«(این) بیزاری خداوند و پیامبر اوست از مشرکانی که با آنان پیمان بسته‌اید» سوره توبه، آیه ۱.</ref>، خداوند از [[مشرکان]] اعلام «[[برائت]]» می‌کند و در آیه {{متن قرآن\|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَكُونُوا كَالَّذِينَ آذَوْا مُوسَى فَبَرَّأَهُ اللَّهُ مِمَّا قَالُوا وَكَانَ عِنْدَ اللَّهِ وَجِيهًا}}<ref>«ای مؤمنان! همچون کسانی نباشید که موسی را آزردند و خداوند او را از آنچه (درباره او) گفتند برکنار داشت و او نزد خداوند آبرومند بود» سوره احزاب، آیه ۶۹.</ref>، [[حضرت موسی]] را، از آنچه بنی اسرائیل درباره‌اش گفتند، «تبرئه» می‌نماید.<ref>[[محمد سلطانی\|سلطانی، محمد]]، [[بارئ (مقاله)\|مقاله «بارئ»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)\|دانشنامه معاصر قرآن کریم]]، ص۳۵۳-۳۵۴.</ref>

	<ref>[[محمد سلطانی\|سلطانی، محمد]]، [[بارئ (مقاله)\|مقاله «بارئ»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)\|دانشنامه معاصر قرآن کریم]]، ص۳۵۳-۳۵۴.</ref>

	== منابع ==		== منابع ==

Msadeq: صفحه‌ای تازه حاوی «{{امامت}} {{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = باری | عنوان مدخل = باری | مداخل مرتبط = باری در قرآن | پرسش مرتبط = }} == مقدمه == لغت‌شناسان عرب، همچون فراهیدی و ابن فارس، ماده «بَ رء» (با همزه آخر) را به معنای خلق (آفریدن) و ماده «بُرء» را به معنای بر...» ایجاد کرد

2022-05-31T06:29:20Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{امامت}} {{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = باری | عنوان مدخل = باری | مداخل مرتبط = باری در قرآن | پرسش مرتبط = }} == مقدمه == لغت‌شناسان عرب، همچون فراهیدی و ابن فارس، ماده «بَ رء» (با همزه آخر) را به معنای خلق (آفریدن) و ماده «بُرء» را به معنای بر...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{امامت}}
{{مدخل مرتبط
| موضوع مرتبط = باری
| عنوان مدخل = باری
| مداخل مرتبط = [[باری در قرآن]]
| پرسش مرتبط =
}}
== مقدمه ==
لغت‌شناسان [[عرب]]، همچون [[فراهیدی]] و [[ابن فارس]]، ماده «بَ رء» (با همزه آخر) را به معنای [[خلق]] (آفریدن) و ماده «بُرء» را به معنای برطرف شدن [[بیماری]] و دوری از [[عیب]] و ناپسندی معنا کرده‌اند<ref>العین، ج۲، ص۱۷۷؛ معجم مقاییس اللغه، ج۱، ص۲۲۵.</ref>. برخی از محققان، بر این باورند که دو ماده «بَرء» و «بُرء» به یک معنا باز می‌گردد: جدا شدن چیزی از چیزی دیگر؛ جدا شدن [[بیمار]] از بیماری، جدا شدن متهم از [[گناه]] و آفریدن نیز در واقع جدا شدن موجود از نیستی است<ref>التبیان، ج۱، ص۲۴۲؛ انوار التنزیل، ج۱، ص۹۱.</ref>.

واژه «[[بارئ]]» به عنوان [[نام خداوند]]، سه بار در [[قرآن کریم]] آمده است. [[حضرت موسی]] بنی‌اسرائیل را به [[توبه]] از گوساله پرستی [[فرمان]] می‌دهد. در این [[آیه]]، از زبان حضرت موسی، [[خداوند]]، دو بار، {{متن قرآن|بَارِئِكُمْ}} خوانده می‌شود: {{متن قرآن|فَتُوبُوا إِلَى بَارِئِكُمْ فَاقْتُلُوا أَنْفُسَكُمْ ذَلِكُمْ خَيْرٌ لَكُمْ عِنْدَ بَارِئِكُمْ فَتَابَ عَلَيْكُمْ إِنَّهُ هُوَ التَّوَّابُ الرَّحِيمُ}}<ref>«پس به درگاه آفریدگار خود توبه کنید و یکدیگر را بکشید، این کار نزد آفریدگارتان برای شما بهتر است. آنگاه، خداوند از شما در گذشت که او توبه‌پذیر بخشاینده است» سوره بقره، آیه ۵۴.</ref>. بی‌تردید تکرار این نام در آیه‌ای که از توبه سخن می‌گوید، نکته‌ای دربر دارد. هر چند [[مفسران]] و لغویان «بارئ» در این آیه را به معنای [[آفریدگار]] دانسته‌اند، ولی به نظر می‌رسد معنای «برء»، یعنی دوری از بیماری و عیب نیز لحاظ شده است. [[ملاصدرا]] بدین نکته تصریح می‌کند و می‌نویسد: {{عربی|"الباري من صفات الله الذي خلق الخلق بريئاً من التفاوت"}}.

«باری» از ویژگی‌های خدا است که [[آفریدگان]] را به دور از هر [[نابسامانی]] [[آفریده]] است<ref>شرح اصول کافی، ج۴، ص۳.</ref>. در [[سوره حشر]]، خداوند پس از نام «[[خالق]]» با نام «بارئ» خوانده شده است: {{متن قرآن|هُوَ اللَّهُ الْخَالِقُ الْبَارِئُ الْمُصَوِّرُ لَهُ الْأَسْمَاءُ الْحُسْنَى}}<ref>«اوست خداوند آفریننده پدیدآور نگارگر، نام‌های نکوتر او راست؛ هر چه در آسمان‌ها و زمین است او را به پاکی می‌ستایند و او پیروزمند فرزانه است» سوره حشر، آیه ۲۴.</ref>.

لغت‌شناسان و [[مفسران]] درصدد بیان تفاوت‌های «[[بارئ]]» و «[[خالق]]» برآمده‌اند. تفاوت‌های ذیل از مجموع سخنان آنان استفاده می‌شود:
#«خالق» به [[آفریدگاری]] که از نیستی هستی می‌آفریند، گفته می‌شود {{متن قرآن|وَقَدْ خَلَقْتُكَ مِنْ قَبْلُ وَلَمْ تَكُ شَيْئًا}}<ref>«که پیش از آن تو را آفریدم و تو هیچ چیز نبودی» سوره مریم، آیه ۹.</ref>. و همچنین در مورد آفریده‌ای که از ماده اولیه‌ای پدید آید نیز ماده «[[خلق]]» به کار می‌رود: {{متن قرآن|وَهُوَ الَّذِي خَلَقَ مِنَ الْمَاءِ بَشَرًا}}<ref>«و اوست که از آب بشری آفرید و او را نسبی و سببی نهاد و پروردگار تو تواناست» سوره فرقان، آیه ۵۴.</ref>. ولی «بارئ» تنها به آفریدگاری گویند که بدون ماده اولیه و بدون [[پیروی]] از صورت پیشین، موجودی را [[ابداع]] می‌کندز
#«خالق» در مورد [[آفرینش]] جانداران و جمادات به کار می‌رود، ولی «بارئ» بیشتر درباره آفرینش [[آدمی]] و جانوران به کار می‌رود.
#در [[قرآن کریم]] «خلق» به [[حضرت مسیح]] نیز نسبت داده شده است: {{متن قرآن|أَنِّي أَخْلُقُ لَكُمْ مِنَ الطِّينِ كَهَيْئَةِ الطَّيْرِ}}<ref>«من برای شما از گل، (اندامواره‌ای) به گونه پرنده می‌سازم» سوره آل عمران، آیه ۴۹.</ref> ولی «بارئ» تنها درباره [[خداوند]] به کار می‌رود.

[[فیض کاشانی]] در بیان تفاوت سه نام خالق، بارئ و [[مصوّر]] می‌نویسد: هر چه که بخواهد از نیستی به هستی آید، ابتدا باید تقدیر شود، پس آنگاه بر اساس آن تقدیر پدید آید و سپس صورت پذیرد و این سه [[نام خداوند]] این سه مرحله آفرینش را بیان می‌کند<ref>علم الیقین، ص۱۷۰.</ref>.

[[ابن عربی]] بر این [[باور]] است که [[امر الهی]] به دو مرحله تقدیر و ایجاد تعلق میگیرد و نام «باری» دربردارنده امر متعلق به ایجاد است<ref>الفتوحات، ج۴، ص۲۱۰.</ref>.

در [[قرآن]]، از ماده «بَرء» به معنای آفرینش، یک بار نیز به گونه فعلی آمده است؛ واژه {{متن قرآن|نَبْرَأَهَا}} در آیه {{متن قرآن|مَا أَصَابَ مِنْ مُصِيبَةٍ فِي الْأَرْضِ وَلَا فِي أَنْفُسِكُمْ إِلَّا فِي كِتَابٍ مِنْ قَبْلِ أَنْ نَبْرَأَهَا إِنَّ ذَلِكَ عَلَى اللَّهِ يَسِيرٌ}}<ref>«هیچ گزندی در زمین و به جان‌هایتان نمی‌رسد مگر پیش از آنکه آن را پدید آوریم، در کتابی (آمده) است؛ این بر خداوند آسان است» سوره حدید، آیه ۲۲.</ref>؛ به معنای «او را پدید آوردیم». واژه «بَریّة» دوبار در [[آیات]] {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ وَالْمُشْرِكِينَ فِي نَارِ جَهَنَّمَ خَالِدِينَ فِيهَا أُولَئِكَ هُمْ شَرُّ الْبَرِيَّةِ}}<ref>«کافران از اهل کتاب و مشرکان در آتش دوزخ‌اند، جاودانه در آنند، آنانند که بدترین آفریدگانند» سوره بینه، آیه ۶.</ref>، {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ أُولَئِكَ هُمْ خَيْرُ الْبَرِيَّةِ}}<ref>«بی‌گمان آنانکه ایمان آورده‌اند و کردارهایی شایسته کرده‌اند، بهترین آفریدگانند» سوره بینه، آیه ۷.</ref> آمده است. نظریه [[برتر]] در [[شناسایی]] این واژه، آن است که از ماده «برء» و بر وزن فعیلة و به معنای [[آفریده]] است. نظریه دوم آن است که از ماده «براوة» به معنای [[خاک]] است. ماده «برء» به معنای [[آفریدن]] با ماده «دَرأ»، «[[خلق]]» و «[[فطر]]» [[قرابت]] معنایی دارد.

«[[بارئ]]» به عنوان یکی از نام‌های نیکوی [[خداوند]] در [[ادعیه]] و [[روایات]] و به‌ویژه در [[حدیث]] معروف [[اسماء حسنی]]، که نود و نه [[نام خدا]] برشمرده شده، آمده است. واژگان برگرفته از ماده «بُرء» نیز در [[قرآن کریم]] به کار رفته است. در دو مورد این واژگان به [[خدا]] نسبت داده شده است. در [[آیه]] {{متن قرآن|بَرَاءَةٌ مِنَ اللَّهِ وَرَسُولِهِ إِلَى الَّذِينَ عَاهَدْتُمْ مِنَ الْمُشْرِكِينَ}}<ref>«(این) بیزاری خداوند و پیامبر اوست از مشرکانی که با آنان پیمان بسته‌اید» سوره توبه، آیه ۱.</ref>، خداوند از [[مشرکان]] اعلام «[[برائت]]» می‌کند و در آیه {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَكُونُوا كَالَّذِينَ آذَوْا مُوسَى فَبَرَّأَهُ اللَّهُ مِمَّا قَالُوا وَكَانَ عِنْدَ اللَّهِ وَجِيهًا}}<ref>«ای مؤمنان! همچون کسانی نباشید که موسی را آزردند و خداوند او را از آنچه (درباره او) گفتند برکنار داشت و او نزد خداوند آبرومند بود» سوره احزاب، آیه ۶۹.</ref>، [[حضرت موسی]] را، از آنچه بنی اسرائیل درباره‌اش گفتند، «تبرئه» می‌نماید.

<ref>[[محمد سلطانی|سلطانی، محمد]]، [[بارئ (مقاله)|مقاله «بارئ»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)|دانشنامه معاصر قرآن کریم]]، ص۳۵۳-۳۵۴.</ref>

== منابع ==
{{منابع}}
#[[پرونده:10524027.jpg|22px]] [[محمد سلطانی|سلطانی، محمد]]، [[بارئ (مقاله)|مقاله «بارئ»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)|'''دانشنامه معاصر قرآن کریم''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:باری]]