بحث:ابوذر غفاری - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani: /* مقدمه */

2024-11-06T09:03:49Z

مقدمه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۶ نوامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۲:۳۳
خط ۱:		خط ۱:
	~~==مقدمه==~~
	*ابوذر غفاری از [[قبیله]] بنی‌غفار و مادرش [[رمله]] است. او از نخستین گروندگان به [[اسلام]] و جزء [[اصحاب]] صُفّه بود. برخی او را چهارمین یا پنجمین فردی می‌دانند که [[اسلام]] آورد. نام دیگر ابوذر، بُرَیر است و برخی بریر را [[لقب]] وی دانسته‌اند. ابوذر، فردی آزاداندیش، رُک و دارای [[اعتقادات]] دینی ژرف و عمیق، [[زاهد]] و قناعت‌پیشه بود. درگیری‌های او با [[عثمان]] به‌دلیل اشتباهات [[عثمان]] در [[حکومت]] و استفاده‌های نادرست از [[بیت المال]] و هم‌چنین با [[معاویه]] مشهور است. بنابر [[روایت]] [[عبدالله بن صامت]]، برادرزاده ابوذر، او در دوران جاهلیّت نیز بت‌پرست نبوده و ۳ سال پیش از [[ملاقات]] با [[پیامبر]] یکتاپرست بوده است. ابوذر به‌سبب آن‌که قبیله‌اش [[حرمت]] ماه‌های [[حرام]] را نگاه نمی‌داشتند، [[قبیله]] خود را ترک و به مکّه مهاجرت کرد. وی از [[دعوت پیامبر]] {{صل}} [[آگاه]] شد و با وجود [[آزار]] و اذیت [[مشرکان]] به‌دیدار [[پیامبر]] آمد و [[اسلام]] آورد<ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص 82.</ref>.
	*در منابع [[شیعی]]، [[روایت]] آوردن ابوذر به‌گونه‌ای دیگر [[نقل]] شده است. این [[روایات]] حاکی از آن است که ابوذر به‌شکلی شگفت از [[دعوت پیامبر]] [[آگاه]] شد و به [[مکه]] مهاجرت کرد و [[اسلام]] آورد. پس از آن، ابوذر از طرف [[پیامبر]] {{صل}} برای [[تبلیغ]] [[اسلام]] به‌سوی [[قبیله]] بنی‌غفار فرستاده شد. ابوذر مورد اعتماد [[پیامبر]] بود و در برخی غزوات شرکت کرد. ابوذر پس از [[رحلت پیامبر]] و در دوران [[خلافت ابوبکر]] جزو کسانی بود که [[دل]] با [[امام علی]] {{ع}} داشتند و به ایشان [[وفادار]] ماندند. ابوذر در زمان [[رحلت پیامبر]] در [[مدینه]] نبود و چون بازگشت و وضعیت را به‌گونه‌ای دیگر یافت، گفت: آری به بهره و میوه آن دست یافتید و پوسته آن را رها کردید و حال آن‌که اگر این کار را در [[خاندان]] پیامبرتان قرار می‌دادید حتی دو تن هم با شما [[اختلاف]] نمی‌کردند. وی سرانجام با اکراه با [[ابوبکر]] [[بیعت]] کرد<ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص 82- 83.</ref>.
	*ابوذر همواره متعرض و منتقد [[خلیفه]] سوم، [[عثمان بن عفان]]، بود و سیاست‌های نادرست او را مورد انتقاد صریح و بی‌پرده خود قرار می‌داد، از این‌رو [[خلیفه]] او را به رَبَذه تبعید کرد. هنگام تبعید او، [[امام علی]] {{ع}} با چند تن از [[یاران]] به مشایعت او آمدند. تبعید ابوذر به ربذه یکی از کارهایی است که در آن مورد بر [[عثمان]] [[عیب]] گرفته شده است. [[نقل]] کرده‌اند هنگامی‌که ابوذر را به ربذه تبعید کردند [[عثمان]] [[فرمان]] داد میان [[مردم]] جار بزنند که هیچ‌کس نباید با ابوذر سخن بگوید و او را بدرقه کند و به [[مروان بن حکم]] [[فرمان]] داد که ابوذر را از [[مدینه]] بیرون کند. او چنان کرد و [[مردم]] از [[یاری]] ابوذر خودداری کردند، جز [[علی بن ابی‌طالب]] {{ع}} و برادرش عقیل و [[حسن]] و [[حسین]] {{عم}} و [[عمار یاسر]] که این گروه با او بیرون رفتند تا او را بدرقه کنند. [[امام علی]] {{ع}} به او فرمود: "ای ابوذر! به‌راستی تو برای [[خدا]] به [[خشم]] [[آمدی]]، پس به همو [[امید]] دار. اینان از تو بر دنیاشان ترسیدند و تو به‌خاطر دینت از آنان بیمناکی. اینک دنیایی را که سنگ آن‌را به سینه می‌زنند و می‌ترسند که از دستشان بگیری، بدیشان وابگذار و خود به‌سوی [[خدا]] رو بگذار. چه بسیار نیازمندند به ترک [[ظلم]] و [[گناه]] که از آن بازشان می‌داشتی و تو چه [[بی‌نیازی]] از [[دنیا]] که تو را از آن بازمی‌داشتند. و به‌زودی خواهی دانست که فردا برنده کیست و آن‌که بیشتر بدو رشک برند کدام است. اگر درهای [[آسمان]] و [[زمین]] بر بنده‌ای بسته شود، امّا او [[تقوای الهی]] پیشه کند، [[خداوند]] حتماً برای او راه نجاتی مقرّر فرماید. تنها با [[خدا]] انس و الفت گیر و جز از [[باطل]] از چیزی مهراس. اگر دنیاشان را می‌پذیرفتی، تو را [[دوست]] می‌داشتند و اگر از آن سود می‌جستی، بهره‌ات می‌دادند<ref>نهج البلاغه، خطبه ۱۳۰: {{متن حدیث\|یَا أَبَا ذَرٍّ إِنَّکَ غَضِبْتَ لِلَّهِ فَارْجُ مَنْ غَضِبْتَ لَهُ إِنَّ الْقَوْمَ خَافُوکَ عَلَی دُنْیَاهُمْ وَ خِفْتَهُمْ عَلَی دِینِکَ فَاتْرُکْ فِی أَیْدِیهِمْ مَا خَافُوکَ عَلَیْهِ وَ اهْرُبْ مِنْهُمْ بِمَا خِفْتَهُمْ عَلَیْهِ فَمَا أَحْوَجَهُمْ إِلَی مَا مَنَعْتَهُمْ وَ مَا أَغْنَاکَ عَمَّا مَنَعُوکَ وَ سَتَعْلَمُ مَنِ الرَّابِحُ غَداً وَ الْأَکْثَرُ [حَسَداً] حُسَّداً وَ لَوْ أَنَّ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرَضِینَ کَانَتَا عَلَی عَبْدٍ رَتْقاً ثُمَّ اتَّقَی اللَّهَ لَجَعَلَ اللَّهُ لَهُ مِنْهُمَا مَخْرَجاً لَا یُؤْنِسَنَّکَ إِلَّا الْحَقُّ وَ لَا یُوحِشَنَّکَ إِلَّا الْبَاطِلُ فَلَوْ قَبِلْتَ دُنْیَاهُمْ لَأَحَبُّوکَ وَ لَوْ قَرَضْتَ مِنْهَا لَأَمَّنُوک‏}}</ref><ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص 83.</ref>.
	*سپس [[علی]] {{ع}} به همراهان خود گفت: با عموی خویش بدرود کنید و به عقیل فرمود: با برادر خویش بدرود کن. ابوذر همراه با [[خانواده]] خویش و چند گوسفند و شتر در ربذه ساکن شد. کاروان‌های [[حجاج]] به [[دیدار]] او می‌رفتند و می‌خواستند به او کمک کنند، هرچند او کمک از کسی نمی‌پذیرفت و برای دیدارکنندگان احادیثی از [[پیامبر]] [[نقل]] {{صل}} می‌کرد. ابوذر به [[نقل]] [[حدیث]] پای‌بند بود. [[احادیث]] بسیاری از او در [[صحاح سته]] [[نقل]] شده است و شماری از [[صحابه]] و [[تابعین]] احادیثی را از قول او [[نقل]] کرده‌اند. برخی شمار حدیث‌هایی را که ابوذر [[نقل]] کرده است ۲۸۱ [[روایت]] [[نقل]] می‌کنند<ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص 83.</ref>.
	*ابوذر برمبنای پیش‌بینی [[پیامبر]] از کیفیت [[مرگ]] خویش [[آگاه]] بود. هنگامی‌که به احتضار افتاد به همسرش پیش‌بینی [[پیامبر]] را یادآور شد که پس از [[مرگ]] وی گروهی از [[صالحان]] [[کفن]] و [[دفن]] او را برعهده می‌گیرند. از این‌رو همسر ابوذر پس از [[مرگ]] او کاروانی را که از ربذه می‌گذشت مطلع کرد و آن‌ها تدفین او را بر عهده گرفتند و او را در ربذه به [[خاک]] سپردند. در برخی از اقوال سردار کاروان را [[مالک اشتر نخعی]] نوشته‌اند<ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص 83- 84.</ref>.
	==ابوذر غفاری در گزیده [[دانشنامهٔ امیرالمؤمنین‌ بر پایه قرآن حدیث و تاریخ (کتاب)\|دانشنامه امیرالمؤمنین]]==		==ابوذر غفاری در گزیده [[دانشنامهٔ امیرالمؤمنین‌ بر پایه قرآن حدیث و تاریخ (کتاب)\|دانشنامه امیرالمؤمنین]]==
	*جندب بن جناده- که به کنیه‌اش مشهور است- صدای رسای [[حق]]، فریاد بلندِ [[فضیلت]] و [[عدالت]]، از [[صحابیان]] والا [[مقام]] و از پیش‌گامان [[ایمان]] و از استوارْ گامان [[صراط مستقیم]] بود. او پیش از [[اسلام]]، موحد بود و از [[بت‌پرستی]] تَن زده بود. او از بادیه به [[مکه]] آمد و [[آیین حق]] را با همه وجود پذیرفت و [[آیات الهی]] را نیوشید.		*جندب بن جناده- که به کنیه‌اش مشهور است- صدای رسای [[حق]]، فریاد بلندِ [[فضیلت]] و [[عدالت]]، از [[صحابیان]] والا [[مقام]] و از پیش‌گامان [[ایمان]] و از استوارْ گامان [[صراط مستقیم]] بود. او پیش از [[اسلام]]، موحد بود و از [[بت‌پرستی]] تَن زده بود. او از بادیه به [[مکه]] آمد و [[آیین حق]] را با همه وجود پذیرفت و [[آیات الهی]] را نیوشید.

Wasity: جایگزینی متن - ' هـ ' به 'ه‍ '

2023-01-05T12:49:22Z

جایگزینی متن - ' هـ ' به 'ه‍ '

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۵ ژانویهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۶:۱۹
خط ۲۹:		خط ۲۹:
	نامش را [[بریر]]، و پدرش را عشرقه، سکن و عبدالله هم گفته‌اند. مادرش هم [[رمله]] دختر وقیعة [[غفاری]] بود.<ref>الاستیعاب ۱/۲۵۲.</ref> از جزئیات [[زندگی]] وی در [[پیش از بعثت]] [[آگاهی]] چندانی نداریم، ولی [[اسلام]] او در میانسالی‌اش بوده است. درباره سرگذشت ابوذر چه پیش و چه پس از اسلام گزارش‌های متفاوت و متناقضی وجود دارد که قابل جمع نیستند، اما از مجموع آنها می‌‌توان تا حد زیادی به بازسازی زندگینامه او پرداخت. عبدالله بن [[صامت]] که برادرزاده اوست، از خود ابوذر نقل می‌‌کند که ابوذر با سایر اعضای خانواده‌اش در میان [[قبیله غفار]] می‌‌زیسته‌اند که از طریق مردی از اهالی [[مکه]]<ref>الطبقات الکبری ۴/۱۶۸ انساب الاشراف ۱۱/۱۲۵.</ref> از [[دعوت]] رسول خدا{{صل}} [[آگاه]] شده و گویا همین امر باعث آمدنش به نزدیک مکه بود<ref>الصحیح (بخاری) ۴/۲۴۱ الاستیعاب ۴/۱۶۵۲.</ref> و پس از ماجراهایی که سی [[روز]] به درازا کشید، موفق به [[دیدار]] رسول خدا{{صل}} و [[مسلمان]] شدنش گردید.<ref>الطبقات الکبری ۴/۱۶۸ و ۱۶۹ الصحیح (بخاری) ۴/۲۴۱ و ۲۴۲ الاستیعاب ۴/۱۶۵۲ - ۱۶۵۵.</ref> ابوذر چهارمین<ref>الآحاد والمثانی، ۲/۲۳۰ الاستیعاب ۱/۲۵۲.</ref> یا پنجمین مسلمان<ref>انساب الاشراف ۱۱/۱۲۴.</ref> و به گفته برخی اسلامش پیش از [[ابوبکر]] بود،<ref>تاریخ الیعقوبی ۲/۲۳.</ref> ولی پس از [[غزوه بدر]] و [[احد]]<ref>الطبقات الکبری ۴/۱۶۸ انساب الاشراف ۱۱/۱۲۴.</ref> و یا در سال ششم<ref>الطبقات الکبری ۳/۴۱۹.</ref> پس از [[خندق]] به [[مدینه]] آمد،<ref>المعارف ۲۵۲.</ref> هرچند گزارش‌های دیگری نیز وجود دارد.<ref>المفارید عن رسول الله{{صل}} ۶۴.</ref>		نامش را [[بریر]]، و پدرش را عشرقه، سکن و عبدالله هم گفته‌اند. مادرش هم [[رمله]] دختر وقیعة [[غفاری]] بود.<ref>الاستیعاب ۱/۲۵۲.</ref> از جزئیات [[زندگی]] وی در [[پیش از بعثت]] [[آگاهی]] چندانی نداریم، ولی [[اسلام]] او در میانسالی‌اش بوده است. درباره سرگذشت ابوذر چه پیش و چه پس از اسلام گزارش‌های متفاوت و متناقضی وجود دارد که قابل جمع نیستند، اما از مجموع آنها می‌‌توان تا حد زیادی به بازسازی زندگینامه او پرداخت. عبدالله بن [[صامت]] که برادرزاده اوست، از خود ابوذر نقل می‌‌کند که ابوذر با سایر اعضای خانواده‌اش در میان [[قبیله غفار]] می‌‌زیسته‌اند که از طریق مردی از اهالی [[مکه]]<ref>الطبقات الکبری ۴/۱۶۸ انساب الاشراف ۱۱/۱۲۵.</ref> از [[دعوت]] رسول خدا{{صل}} [[آگاه]] شده و گویا همین امر باعث آمدنش به نزدیک مکه بود<ref>الصحیح (بخاری) ۴/۲۴۱ الاستیعاب ۴/۱۶۵۲.</ref> و پس از ماجراهایی که سی [[روز]] به درازا کشید، موفق به [[دیدار]] رسول خدا{{صل}} و [[مسلمان]] شدنش گردید.<ref>الطبقات الکبری ۴/۱۶۸ و ۱۶۹ الصحیح (بخاری) ۴/۲۴۱ و ۲۴۲ الاستیعاب ۴/۱۶۵۲ - ۱۶۵۵.</ref> ابوذر چهارمین<ref>الآحاد والمثانی، ۲/۲۳۰ الاستیعاب ۱/۲۵۲.</ref> یا پنجمین مسلمان<ref>انساب الاشراف ۱۱/۱۲۴.</ref> و به گفته برخی اسلامش پیش از [[ابوبکر]] بود،<ref>تاریخ الیعقوبی ۲/۲۳.</ref> ولی پس از [[غزوه بدر]] و [[احد]]<ref>الطبقات الکبری ۴/۱۶۸ انساب الاشراف ۱۱/۱۲۴.</ref> و یا در سال ششم<ref>الطبقات الکبری ۳/۴۱۹.</ref> پس از [[خندق]] به [[مدینه]] آمد،<ref>المعارف ۲۵۲.</ref> هرچند گزارش‌های دیگری نیز وجود دارد.<ref>المفارید عن رسول الله{{صل}} ۶۴.</ref>
	بنابر یک [[عقیده]]، پس از آمدن [[ابوذر]] به مدینه، [[پیامبر]] او را همانند برخی [[مسلمانان]] در صفه جای داد<ref>انساب الاشراف ۱/۲۷۲.</ref> و به گفته [[امام صادق]]{{ع}}، بین او و [[سلمان]] [[پیمان برادری]] بست و سفارش فرمود که [[مطیع]] سلمان باشد.<ref>الکافی ۸/۱۶۲.</ref> [[اخبار]] دیگری حکایت از [[برادری]] او با [[عبدالله بن مسعود]]،<ref> مناقب آل ابی طالب ۲/۳۲.</ref> [[مقداد]]<ref>السیرة النبویه (ابن هشام) ۲/۵۶۱.</ref> و یا [[منذر بن عمرو]] بن [[خنس]] ساعدی دارد، ولی واقدی به این دلیل که [[پیمان اخوت]] پیش از [[بدر]] بوده و منذر هم در سال سوم در سریه بئر معونه به [[شهادت]] رسید، نمی‌پذیرد.<ref>الطبقات الکبری ۳/۴۱۹.</ref> ابوذر در [[غزوات]] و [[سریه‌ها]] شرکت جسته و در مواردی همچون [[غزوه بنی مصطلق]] در [[شعبان]] [[سال]] ششم<ref>السیرة النبویه (ابن هشام) ۲/۲۸۹.</ref> و [[عمرة]] القضا در [[ذی قعده]] سال هفتم [[جانشین]] [[پیغمبر]] در مدینه بوده است.<ref>انساب الاشراف ۱/۳۵۳.</ref> در [[غزوه تبوک]] که به خاطر [[تشنگی]] شترش از [[سپاه]] عقب مانده بود، متهم به [[تخلف]] شد، اما خود بار و بنه‌اش را بر دوش کشید و پیاده خود را به [[حضرت]] رساند. [[رسول خدا]] فرمود: مرحبا به ابوذر تنها راه می‌‌رود، تنها می‌‌میرد و تنها برانگیخته می‌‌شود.<ref>السیرة النبویه (ابن هشام) ۲/۵۲۴ امتاع الاسماء ۲/۵۲.</ref> پس از [[رحلت پیامبر]] در شمار اندک [[یاران علی]]{{ع}} بود که از [[بیعت با ابوبکر]] سر باز زد و به همراه سلمان و مقداد، در [[حمایت]] از [[امیرمؤمنان علی]]{{ع}} سرها را تراشیدند.<ref>اختیار معرفة الرجال ۶ ـ ۸.</ref> وی حتی برای بازپس‌گیری [[حق علی]]{{ع}} به مقداد اعلام کرد که [[قیام]] کنند، اما مقداد قیام چند نفر انگشت شمار را کافی ندانست.<ref>الامالی (مفید) ۱۷۰.</ref> او در [[دفاع از ولایت]] [[اهل بیت]]{{ع}} [[استوار]] بود و در هر جا که میسر بود به [[بیان حق]] و [[جایگاه اهل بیت]]{{ع}} می‌‌پرداخت و در این راه محنت‌های زیادی متحمل گردید.		بنابر یک [[عقیده]]، پس از آمدن [[ابوذر]] به مدینه، [[پیامبر]] او را همانند برخی [[مسلمانان]] در صفه جای داد<ref>انساب الاشراف ۱/۲۷۲.</ref> و به گفته [[امام صادق]]{{ع}}، بین او و [[سلمان]] [[پیمان برادری]] بست و سفارش فرمود که [[مطیع]] سلمان باشد.<ref>الکافی ۸/۱۶۲.</ref> [[اخبار]] دیگری حکایت از [[برادری]] او با [[عبدالله بن مسعود]]،<ref> مناقب آل ابی طالب ۲/۳۲.</ref> [[مقداد]]<ref>السیرة النبویه (ابن هشام) ۲/۵۶۱.</ref> و یا [[منذر بن عمرو]] بن [[خنس]] ساعدی دارد، ولی واقدی به این دلیل که [[پیمان اخوت]] پیش از [[بدر]] بوده و منذر هم در سال سوم در سریه بئر معونه به [[شهادت]] رسید، نمی‌پذیرد.<ref>الطبقات الکبری ۳/۴۱۹.</ref> ابوذر در [[غزوات]] و [[سریه‌ها]] شرکت جسته و در مواردی همچون [[غزوه بنی مصطلق]] در [[شعبان]] [[سال]] ششم<ref>السیرة النبویه (ابن هشام) ۲/۲۸۹.</ref> و [[عمرة]] القضا در [[ذی قعده]] سال هفتم [[جانشین]] [[پیغمبر]] در مدینه بوده است.<ref>انساب الاشراف ۱/۳۵۳.</ref> در [[غزوه تبوک]] که به خاطر [[تشنگی]] شترش از [[سپاه]] عقب مانده بود، متهم به [[تخلف]] شد، اما خود بار و بنه‌اش را بر دوش کشید و پیاده خود را به [[حضرت]] رساند. [[رسول خدا]] فرمود: مرحبا به ابوذر تنها راه می‌‌رود، تنها می‌‌میرد و تنها برانگیخته می‌‌شود.<ref>السیرة النبویه (ابن هشام) ۲/۵۲۴ امتاع الاسماء ۲/۵۲.</ref> پس از [[رحلت پیامبر]] در شمار اندک [[یاران علی]]{{ع}} بود که از [[بیعت با ابوبکر]] سر باز زد و به همراه سلمان و مقداد، در [[حمایت]] از [[امیرمؤمنان علی]]{{ع}} سرها را تراشیدند.<ref>اختیار معرفة الرجال ۶ ـ ۸.</ref> وی حتی برای بازپس‌گیری [[حق علی]]{{ع}} به مقداد اعلام کرد که [[قیام]] کنند، اما مقداد قیام چند نفر انگشت شمار را کافی ندانست.<ref>الامالی (مفید) ۱۷۰.</ref> او در [[دفاع از ولایت]] [[اهل بیت]]{{ع}} [[استوار]] بود و در هر جا که میسر بود به [[بیان حق]] و [[جایگاه اهل بیت]]{{ع}} می‌‌پرداخت و در این راه محنت‌های زیادی متحمل گردید.
	در دوره [[عثمان]] در اثر سیاست‌های [[خلیفه]]، بر شدت فعالیت‌های [[ابوذر]] افزوده شد<ref>تاریخ الیعقوبی ۲/۱۷۲.</ref> و این امر در نهایت به [[تبعید]] وی به [[ربذه]] انجامید. ابوذر پس از چند سال [[تحمل]] [[رنج]] و [[سختی]]، در سال ۳۱ یا ~~۳۲ هـ~~ [[وفات]] کرد.<ref> تاریخ الطبری ۴/۳۰۸ انساب الاشراف ۱۱/۱۲۸.</ref> ابوذر سال‌ها از [[رسول خدا]]{{صل}} [[دانش]] آموخت تا جایی که در [[علم]] و فضل او را با [[عبدالله بن مسعود]] همطراز دانسته‌اند.<ref>تاریخ الاسلام ۳/۴۰۶ و ۴۰۹. </ref> از [[امیرمؤمنان علی]]{{ع}} درباره علم ابوذر پرسیدند، فرمود: دانش بسیار اندوخت که در بیان آن [[ناتوان]] شد. مردی [[بخیل]] در [[دین]] خود و آزمند در کسب دانش بود و زیاد می‌‌پرسید.<ref> انساب الاشراف ۱۱/۱۲۶.</ref> از [[امام علی]]{{ع}}،<ref>تفسیر القرآن (صنعانی) ۳/۳۳.</ref> [[حضرت زهرا]](علیها [[السلام]]) و [[ام سلمه]] [[روایت]] دارد.<ref>کفایة الاثر ۱۸۵ و ۱۹۴.</ref> کسان زیادی از وی [[حدیث]] آموخته و روایت کرده‌اند از جمله [[سعید بن مسیب]]،<ref>کفایة الاثر، ۳۸.</ref> [[زید بن ارقم]]، [[عبدالله بن ابی]] هبیره،<ref>شرح الاخبار ۲/۲۶۹ و ۳/۱۱.</ref> [[عبدالرحمان بن ابی لیلی]]،<ref>الامالی (مفید) ۱۶۹.</ref> و [[سلیم بن قیس هلالی]].<ref>کمال الدین و تمام النعمه ۴۱۳.</ref> اثر ابوذر علاوه بر مجموعه [[احادیث]] و روایاتی که [[ابن حنبل]] گرد آورده<ref>المسند (ابن حنبل) ۵/۱۴۴ ـ ۱۸۱.</ref> و افزون از صدها روایت است،<ref>تهذیب الاسماء واللغات ۲/۲۲۹.</ref> [[خطبه]] ای داشته که در آن به شرح رخدادهای پس از رسول خدا{{صل}} پرداخته است.<ref>الفهرست (طوسی) ۹۵.</ref> همچنین دارای وصایایی بالغ بر چهارصد [[بیت]] از [[پیامبر]]{{صل}}، [[مواعظ]] و نوشته ای به [[حذیفه]] است که بر جای مانده است<ref>الذریعه ۷/۱۹۶ و ۱۹۷.</ref>.<ref>[[فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی (کتاب)\|فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی]]، ج۱، ص۲۳۲- ۲۳۳.</ref>		در دوره [[عثمان]] در اثر سیاست‌های [[خلیفه]]، بر شدت فعالیت‌های [[ابوذر]] افزوده شد<ref>تاریخ الیعقوبی ۲/۱۷۲.</ref> و این امر در نهایت به [[تبعید]] وی به [[ربذه]] انجامید. ابوذر پس از چند سال [[تحمل]] [[رنج]] و [[سختی]]، در سال ۳۱ یا ۳۲ه‍ [[وفات]] کرد.<ref> تاریخ الطبری ۴/۳۰۸ انساب الاشراف ۱۱/۱۲۸.</ref> ابوذر سال‌ها از [[رسول خدا]]{{صل}} [[دانش]] آموخت تا جایی که در [[علم]] و فضل او را با [[عبدالله بن مسعود]] همطراز دانسته‌اند.<ref>تاریخ الاسلام ۳/۴۰۶ و ۴۰۹. </ref> از [[امیرمؤمنان علی]]{{ع}} درباره علم ابوذر پرسیدند، فرمود: دانش بسیار اندوخت که در بیان آن [[ناتوان]] شد. مردی [[بخیل]] در [[دین]] خود و آزمند در کسب دانش بود و زیاد می‌‌پرسید.<ref> انساب الاشراف ۱۱/۱۲۶.</ref> از [[امام علی]]{{ع}}،<ref>تفسیر القرآن (صنعانی) ۳/۳۳.</ref> [[حضرت زهرا]](علیها [[السلام]]) و [[ام سلمه]] [[روایت]] دارد.<ref>کفایة الاثر ۱۸۵ و ۱۹۴.</ref> کسان زیادی از وی [[حدیث]] آموخته و روایت کرده‌اند از جمله [[سعید بن مسیب]]،<ref>کفایة الاثر، ۳۸.</ref> [[زید بن ارقم]]، [[عبدالله بن ابی]] هبیره،<ref>شرح الاخبار ۲/۲۶۹ و ۳/۱۱.</ref> [[عبدالرحمان بن ابی لیلی]]،<ref>الامالی (مفید) ۱۶۹.</ref> و [[سلیم بن قیس هلالی]].<ref>کمال الدین و تمام النعمه ۴۱۳.</ref> اثر ابوذر علاوه بر مجموعه [[احادیث]] و روایاتی که [[ابن حنبل]] گرد آورده<ref>المسند (ابن حنبل) ۵/۱۴۴ ـ ۱۸۱.</ref> و افزون از صدها روایت است،<ref>تهذیب الاسماء واللغات ۲/۲۲۹.</ref> [[خطبه]] ای داشته که در آن به شرح رخدادهای پس از رسول خدا{{صل}} پرداخته است.<ref>الفهرست (طوسی) ۹۵.</ref> همچنین دارای وصایایی بالغ بر چهارصد [[بیت]] از [[پیامبر]]{{صل}}، [[مواعظ]] و نوشته ای به [[حذیفه]] است که بر جای مانده است<ref>الذریعه ۷/۱۹۶ و ۱۹۷.</ref>.<ref>[[فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی (کتاب)\|فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی]]، ج۱، ص۲۳۲- ۲۳۳.</ref>

	== [[مسلمانی]] [[ابوذر]] غفاری‌==		== [[مسلمانی]] [[ابوذر]] غفاری‌==

Wasity: جایگزینی متن - 'دین داری' به 'دین‌داری'

2022-11-29T16:49:53Z

جایگزینی متن - 'دین داری' به 'دین‌داری'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۹ نوامبر ۲۰۲۲، ساعت ۲۰:۱۹
خط ۱۱۱:		خط ۱۱۱:
	پس از مکاتبۀ معاویه با [[عثمان]] و اظهار عجزش در مقابله با [[قاطعیت]] ابوذر، سرانجام عثمان نامه‌ای برای معاویه نوشت که ابوذر را بر شتری چموش سوار کرده و همراه شخصی [[خشن]] که او را [[شکنجه]] وار به مدینه باز گرداند. معاویه هم به [[دستور]] [[خلیفه]] عمل کرد و ابوذر را بر ناقۀ پیر و خشن (که جز پالانی نداشت) سوار کرد و او را با مرد بیرحمی به مدینه فرستاد. وقتی ابوذر به مدینه رسید تمامی گوشت ران‌هایش از [[سختی]] راه و مرکب ناهموار ریخته و زخم شده بود<ref>شرح ابن ابی الحدید، ج۸، ص۲۵۶ـ ۲۵۸.</ref>.		پس از مکاتبۀ معاویه با [[عثمان]] و اظهار عجزش در مقابله با [[قاطعیت]] ابوذر، سرانجام عثمان نامه‌ای برای معاویه نوشت که ابوذر را بر شتری چموش سوار کرده و همراه شخصی [[خشن]] که او را [[شکنجه]] وار به مدینه باز گرداند. معاویه هم به [[دستور]] [[خلیفه]] عمل کرد و ابوذر را بر ناقۀ پیر و خشن (که جز پالانی نداشت) سوار کرد و او را با مرد بیرحمی به مدینه فرستاد. وقتی ابوذر به مدینه رسید تمامی گوشت ران‌هایش از [[سختی]] راه و مرکب ناهموار ریخته و زخم شده بود<ref>شرح ابن ابی الحدید، ج۸، ص۲۵۶ـ ۲۵۸.</ref>.

	واقدی در [[نقل]] دیگری به [[سند]] خود از "صهبان اسلمی" نقل می‌کند که گفته است: «ابوذر، وقتی به مدینه وارد شد، عثمان به او گفت: تو همانی که چنین و چنان کردی! [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} که در مجلس حاضر بود در [[دفاع]] از ابوذر به مقداری که برای حضرتش ممکن بود، خطاب به عثمان فرمود: «به تو همان [[راهنمایی]] را میکنم که [[مؤمن آل فرعون]] گفت: {{متن قرآن\|وَإِنْ يَكُ صَادِقًا يُصِبْكُمْ بَعْضُ الَّذِي يَعِدُكُمْ إِنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي مَنْ هُوَ مُسْرِفٌ كَذَّابٌ}}<ref>«و مردی مؤمن از فرعونیان که ایمانش را پنهان می‌داشت گفت: آیا مردی را می‌کشید که می‌گوید: پروردگار من، خداوند است و برهان‌ها (ی روشن) برایتان از پروردگارتان آورده است؟ و اگر دروغگو باشد، دروغش به زیان خود اوست» سوره غافر، آیه ۲۸.</ref> عثمان که [[انتظار]] نداشت [[حضرت علی]] {{ع}} در دفاع از ابوذر با او چنین [[سخن]] بگوید، [[پاسخ]] [[تندی]] به [[حضرت]] داد و حضرت نیز همان‌گونه به او پاسخ تندی داد. پس از آن، عثمان، [[مردم]] را از نشست و برخاست با ابوذر منع کرد و او را [[ممنوع]] الملاقات نمود، اما [[ابوذر]] همۀ این [[سختی‌ها]] را [[تحمل]] کرد و مدتی را بدین گونه گذراند و پس از گذر [[زمان]]، دوباره ابوذر را نزد [[عثمان]] آوردند در این مرتبه ابوذر با [[تندی]]، به عثمان [[عتاب]] و خطاب کرد، عثمان در [[خشم]] فرو رفت و گفت: «از پیش ما و [[سرزمین]] ما بیرون برو». ابوذر گفت: به کجا بروم؟ عثمان گفت: به صحرا. ابوذر گفت: آیا پس از [[هجرت]] باز [[عرب]] [[صحرانشین]] شوم؟ عثمان گفت: آری. ابوذر گفت: پس به بادیۀ نجد می‌روم. عثمان قبول نکرد و گفت: تو را به راه دور می‌فرستم و از [[ربذه]] دورتر، و ابوذر به خاطر اعتراضش به عثمان و پافشاری بر حقیقتِ [[~~دین داری~~]] و [[پارسایی]] به [[دستور]] عثمان به ربذه <ref>ربذه، زادگاه اصلی ابوذر بود و چون آنجا محل کفر و قبل از اسلام او بود دوست نداشت به آنجا تبعید شود، اما عثمان برای آنکه ابوذر را بیشتر آزار دهد به همان جا او را تبعید کرد.</ref> [[تبعید]] شد<ref>شرح ابن ابی الحدید، ج۸، ص۲۵۹.</ref><ref>ر. ک: [[سید اصغر ناظم‌زاده\|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)\|اصحاب امام علی]]، ج۱، ص۹۶ـ ۹۸؛ التبیان، ج ۳، ص ۱۴.</ref> [[نقل]] کرده‌اند هنگامی که ابوذر را به ربذه تبعید کردند عثمان [[فرمان]] داد میان [[مردم]] اعلام کنند که هیچ‌کس نباید با ابوذر [[سخن]] بگوید و او را بدرقه کند و به [[مروان بن حکم]] فرمان داد ابوذر را از [[مدینه]] بیرون کند. او چنان کرد و مردم از [[یاری]] ابوذر خودداری کردند، جز [[علی بن ابی‌طالب]] {{ع}} و برادرش [[عقیل]] و [[حسن]] و [[حسین]] {{ع}} و [[عمار یاسر]] که این گروه با او بیرون رفتند تا او را بدرقه کنند. [[علی]] {{ع}} به همراهان خود گفت: با عموی خویش بدرود کنید و به عقیل فرمودند: «با [[برادر]] خویش بدرود کن». ابوذر همراه با [[خانواده]] خویش و چند گوسفند و شتر در ربذه ساکن شد. کاروان‌های [[حجاج]] به [[دیدار]] او می‌رفتند و می‌خواستند به او کمک کنند، هرچند او کمک از کسی نمی‌پذیرفت و برای دیدارکنندگان احادیثی از [[پیامبر]] {{صل}} [[نقل]] می‌کرد. [[ابوذر]] به [[نقل حدیث]] پایبند بود.		واقدی در [[نقل]] دیگری به [[سند]] خود از "صهبان اسلمی" نقل می‌کند که گفته است: «ابوذر، وقتی به مدینه وارد شد، عثمان به او گفت: تو همانی که چنین و چنان کردی! [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} که در مجلس حاضر بود در [[دفاع]] از ابوذر به مقداری که برای حضرتش ممکن بود، خطاب به عثمان فرمود: «به تو همان [[راهنمایی]] را میکنم که [[مؤمن آل فرعون]] گفت: {{متن قرآن\|وَإِنْ يَكُ صَادِقًا يُصِبْكُمْ بَعْضُ الَّذِي يَعِدُكُمْ إِنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي مَنْ هُوَ مُسْرِفٌ كَذَّابٌ}}<ref>«و مردی مؤمن از فرعونیان که ایمانش را پنهان می‌داشت گفت: آیا مردی را می‌کشید که می‌گوید: پروردگار من، خداوند است و برهان‌ها (ی روشن) برایتان از پروردگارتان آورده است؟ و اگر دروغگو باشد، دروغش به زیان خود اوست» سوره غافر، آیه ۲۸.</ref> عثمان که [[انتظار]] نداشت [[حضرت علی]] {{ع}} در دفاع از ابوذر با او چنین [[سخن]] بگوید، [[پاسخ]] [[تندی]] به [[حضرت]] داد و حضرت نیز همان‌گونه به او پاسخ تندی داد. پس از آن، عثمان، [[مردم]] را از نشست و برخاست با ابوذر منع کرد و او را [[ممنوع]] الملاقات نمود، اما [[ابوذر]] همۀ این [[سختی‌ها]] را [[تحمل]] کرد و مدتی را بدین گونه گذراند و پس از گذر [[زمان]]، دوباره ابوذر را نزد [[عثمان]] آوردند در این مرتبه ابوذر با [[تندی]]، به عثمان [[عتاب]] و خطاب کرد، عثمان در [[خشم]] فرو رفت و گفت: «از پیش ما و [[سرزمین]] ما بیرون برو». ابوذر گفت: به کجا بروم؟ عثمان گفت: به صحرا. ابوذر گفت: آیا پس از [[هجرت]] باز [[عرب]] [[صحرانشین]] شوم؟ عثمان گفت: آری. ابوذر گفت: پس به بادیۀ نجد می‌روم. عثمان قبول نکرد و گفت: تو را به راه دور می‌فرستم و از [[ربذه]] دورتر، و ابوذر به خاطر اعتراضش به عثمان و پافشاری بر حقیقتِ [[دین‌داری]] و [[پارسایی]] به [[دستور]] عثمان به ربذه <ref>ربذه، زادگاه اصلی ابوذر بود و چون آنجا محل کفر و قبل از اسلام او بود دوست نداشت به آنجا تبعید شود، اما عثمان برای آنکه ابوذر را بیشتر آزار دهد به همان جا او را تبعید کرد.</ref> [[تبعید]] شد<ref>شرح ابن ابی الحدید، ج۸، ص۲۵۹.</ref><ref>ر. ک: [[سید اصغر ناظم‌زاده\|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)\|اصحاب امام علی]]، ج۱، ص۹۶ـ ۹۸؛ التبیان، ج ۳، ص ۱۴.</ref> [[نقل]] کرده‌اند هنگامی که ابوذر را به ربذه تبعید کردند عثمان [[فرمان]] داد میان [[مردم]] اعلام کنند که هیچ‌کس نباید با ابوذر [[سخن]] بگوید و او را بدرقه کند و به [[مروان بن حکم]] فرمان داد ابوذر را از [[مدینه]] بیرون کند. او چنان کرد و مردم از [[یاری]] ابوذر خودداری کردند، جز [[علی بن ابی‌طالب]] {{ع}} و برادرش [[عقیل]] و [[حسن]] و [[حسین]] {{ع}} و [[عمار یاسر]] که این گروه با او بیرون رفتند تا او را بدرقه کنند. [[علی]] {{ع}} به همراهان خود گفت: با عموی خویش بدرود کنید و به عقیل فرمودند: «با [[برادر]] خویش بدرود کن». ابوذر همراه با [[خانواده]] خویش و چند گوسفند و شتر در ربذه ساکن شد. کاروان‌های [[حجاج]] به [[دیدار]] او می‌رفتند و می‌خواستند به او کمک کنند، هرچند او کمک از کسی نمی‌پذیرفت و برای دیدارکنندگان احادیثی از [[پیامبر]] {{صل}} [[نقل]] می‌کرد. [[ابوذر]] به [[نقل حدیث]] پایبند بود.

	[[تبعید]] ابوذر، از جملۀ زمینه‌های [[شورش]] علیه [[عثمان]] بود. او به [[ربذه]] رفت با دلی شاد از اینکه از زیر بار [[مسئولیت]] حقگویی، شانه خالی نکرده است و با [[قلبی]] آکنده از [[غم]] که تنهایش گذاشتند و او را از [[مرقد مطهر]] حبیبش [[پیامبر خدا]] جدا ساختند. [[عبدالله]] بن حواش کعبی می‌گوید: ابوذر را در ربذه دیدم، نشسته در سایۀ سایبانی، تنهای تنها. گفتم: هان، ابوذر! [[تنهایی]]؟ گفت: همواره [[امر به معروف و نهی از منکر]]، شعارم بود و حقگویی شیوه‌ام و اینها [[همراهی]] برایم باقی نگذاشت<ref>ر. ک: [[سید علی رضا واسعی\|واسعی، سید علی رضا]]، [[ابوذر غفاری - واسعی (مقاله)\|مقاله «ابوذر غفاری»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)\|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ص ۶۶۸.</ref>.		[[تبعید]] ابوذر، از جملۀ زمینه‌های [[شورش]] علیه [[عثمان]] بود. او به [[ربذه]] رفت با دلی شاد از اینکه از زیر بار [[مسئولیت]] حقگویی، شانه خالی نکرده است و با [[قلبی]] آکنده از [[غم]] که تنهایش گذاشتند و او را از [[مرقد مطهر]] حبیبش [[پیامبر خدا]] جدا ساختند. [[عبدالله]] بن حواش کعبی می‌گوید: ابوذر را در ربذه دیدم، نشسته در سایۀ سایبانی، تنهای تنها. گفتم: هان، ابوذر! [[تنهایی]]؟ گفت: همواره [[امر به معروف و نهی از منکر]]، شعارم بود و حقگویی شیوه‌ام و اینها [[همراهی]] برایم باقی نگذاشت<ref>ر. ک: [[سید علی رضا واسعی\|واسعی، سید علی رضا]]، [[ابوذر غفاری - واسعی (مقاله)\|مقاله «ابوذر غفاری»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)\|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ص ۶۶۸.</ref>.

Bahmani: /* پانویس */

2022-11-29T13:30:45Z

پانویس

نمایش تغییرات

Wasity: جایگزینی متن - '-،' به '-'

2022-11-24T12:16:22Z

جایگزینی متن - '-،' به '-'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ نوامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۵:۴۶
خط ۶:		خط ۶:
	*ابوذر برمبنای پیش‌بینی [[پیامبر]] از کیفیت [[مرگ]] خویش [[آگاه]] بود. هنگامی‌که به احتضار افتاد به همسرش پیش‌بینی [[پیامبر]] را یادآور شد که پس از [[مرگ]] وی گروهی از [[صالحان]] [[کفن]] و [[دفن]] او را برعهده می‌گیرند. از این‌رو همسر ابوذر پس از [[مرگ]] او کاروانی را که از ربذه می‌گذشت مطلع کرد و آن‌ها تدفین او را بر عهده گرفتند و او را در ربذه به [[خاک]] سپردند. در برخی از اقوال سردار کاروان را [[مالک اشتر نخعی]] نوشته‌اند<ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص 83- 84.</ref>.		*ابوذر برمبنای پیش‌بینی [[پیامبر]] از کیفیت [[مرگ]] خویش [[آگاه]] بود. هنگامی‌که به احتضار افتاد به همسرش پیش‌بینی [[پیامبر]] را یادآور شد که پس از [[مرگ]] وی گروهی از [[صالحان]] [[کفن]] و [[دفن]] او را برعهده می‌گیرند. از این‌رو همسر ابوذر پس از [[مرگ]] او کاروانی را که از ربذه می‌گذشت مطلع کرد و آن‌ها تدفین او را بر عهده گرفتند و او را در ربذه به [[خاک]] سپردند. در برخی از اقوال سردار کاروان را [[مالک اشتر نخعی]] نوشته‌اند<ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص 83- 84.</ref>.
	==ابوذر غفاری در گزیده [[دانشنامهٔ امیرالمؤمنین‌ بر پایه قرآن حدیث و تاریخ (کتاب)\|دانشنامه امیرالمؤمنین]]==		==ابوذر غفاری در گزیده [[دانشنامهٔ امیرالمؤمنین‌ بر پایه قرآن حدیث و تاریخ (کتاب)\|دانشنامه امیرالمؤمنین]]==
	*جندب بن جناده- که به کنیه‌اش مشهور است-، صدای رسای [[حق]]، فریاد بلندِ [[فضیلت]] و [[عدالت]]، از [[صحابیان]] والا [[مقام]] و از پیش‌گامان [[ایمان]] و از استوارْ گامان [[صراط مستقیم]] بود. او پیش از [[اسلام]]، موحد بود و از [[بت‌پرستی]] تَن زده بود. او از بادیه به [[مکه]] آمد و [[آیین حق]] را با همه وجود پذیرفت و [[آیات الهی]] را نیوشید.		*جندب بن جناده- که به کنیه‌اش مشهور است- صدای رسای [[حق]]، فریاد بلندِ [[فضیلت]] و [[عدالت]]، از [[صحابیان]] والا [[مقام]] و از پیش‌گامان [[ایمان]] و از استوارْ گامان [[صراط مستقیم]] بود. او پیش از [[اسلام]]، موحد بود و از [[بت‌پرستی]] تَن زده بود. او از بادیه به [[مکه]] آمد و [[آیین حق]] را با همه وجود پذیرفت و [[آیات الهی]] را نیوشید.
	*[[ابو ذر]] را چهارمین و یا پنجمین کسی دانسته‌اند که [[اسلام]] را پذیرفته و اسلام‌جویی و حق‌خواهی و [[باور]] به [[آیین جدید]] را از آغازین روز، آشکارا اظهار کرده بود. او در استوارگامی، [[راستگویی]] و صراحت لهجه بی‌بدیل بود. [[پیامبر خدا]]، [[کلام]] جاودانه "[[آسمان]] بر کسی سایه نیفکند و [[زمین]]، کسی را بر پشت خود نگرفت که راستگوتر از [[ابو ذر]] باشد"<ref>المستدرک علی الصحیحین، ج ۳، ص ۸۵، ح ۵۴۶۱.</ref> را به پاس این ویژگی والای او بیان فرمود. [[ابو ذر]] از معدود کسانی است که در هنگامه دیگرسانی‌های پس از [[پیامبر]]{{صل}}، [[حریم]] [[حق]] را پاس داشت و [[جان]] خویش را سپر [[دفاع]] از [[جایگاه]] والای [[ولایت]] [[علی]]{{ع}} ساخت و از سه نفری است که هرگز از آن بزرگوار، جدا نشدند. در والایی‌ها و فضلیت‌های [[ابو ذر]] باید از [[نماز]] گزاردن او بر [[پیکر مطهر]] بانوی [[اسلام]]، [[حضرت زهرا]]{{س}} نیز یاد کرد. او از معدود کسانی است که در آن هنگامه آمیخته به [[رنج]] و [[غم]]، بر پیکر [[فاطمه زهرا]]{{س}} [[نماز]] خواندند. خروش او علیه [[بیداد]]، شُهره [[تاریخ]] است. او [[اسراف]]، تبذیر و بخشش‌های [[ناهنجار]] [[خلیفه سوم]] را برنتابید و علیه آنها خروشید و تحریف‌هایی را که می‌خواستند برای پشتوانه‌سازی این حاتم‌بخشی‌ها درست کنند، نیارست و بر [[خلیفه]] و توجیه‌گری کعب الأحبار، [[طعن]] زد و [[خلیفه]]، او، این فریادِ رسای عدالتخواهی را به [[شام]]- که دیاری تازه [[مسلمان]] و ناآشنا به [[فرهنگ]] [[اسلام]] بود- [[تبعید]] کرد. [[معاویه]] نیز که در [[شام]]، چونان شاهان می‌زیست و [[اعمال]] قیصرگونه انجام می‌داد و عملًا [[احکام اسلام]] را زیر پا می‌نهاد، از فریادهای [[ابو ذر]] در [[امان]] نماند و بدین‌سان به [[عثمان]] نوشت که اگر [[ابو ذر]] در [[شام]] بماند، آن جا را به [[آشوب]] خواهد کشید. [[عثمان]] نیز [[دستور]] داد که [[ابو ذر]] را به [[مدینه]] بازگردانند. چنین کردند، با سخت‌ترین و رنج‌آمیزترین شکل. [[ابو ذر]] به [[مدینه]] آمد. نه شیوه [[عثمان]] دیگرگون شده بود و نه موضع [[ابو ذر]]! پس [[اعتراض]] بود و فریاد کردن، [[حق]] گویی بود و [[افشاگری]]؛ و چون تطمیع‌ها و تهدیدهای دستگاه [[حکومت]]، کارگر نیفتاد، شیوه برخورد [[حکومت]] به گونه‌ای دیگر شد: [[تبعید]] او به [[ربذه]]، بیابان خشک و سوزان، و بخش‌نامه [[خلیفه]] که هیچ کس [[حق]] ندارد [[ابو ذر]] را بدرقه کند. [[علی]]{{ع}} آن بخش‌نامه ستمگرانه را برنتابید و با [[فرزندان]] و تنی چند از [[صحابیان]]، [[ابو ذر]] را بدرقه کرد و در جملاتی سنگین، [[مظلومیت]] [[ابو ذر]] را بیان فرمود. دیگران نیز سخن گفتند تا [[مردمان]] بدانند که [[ابو ذر]]، این [[صحابی]] بزرگ را حقگویی و [[ستم]] ستیزی‌اش به [[ربذه]] می‌فرستد، نه چیزهای دیگر. [[تبعید]] [[ابو ذر]]، از جمله زمینه‌های [[شورش]] علیه [[عثمان]] بود. او به [[ربذه]] رفت با دلی شاد از این که از زیر بار [[مسئولیت]] حقگویی، شانه خالی نکرده است و با قلبی آکنده از [[غم]] که تنهایش گذاشتند، و او را از [[مرقد مطهر]] حبیبش [[پیامبر خدا]] جدا ساختند. [[عبدالله بن حواش کعبی]] می‌گوید: [[ابو ذر]] را در [[ربذه]] دیدم، نشسته در سایه سایبانی، تنهای تنها. گفتم: هان، [[ابو ذر]]! تنهایی؟ گفت: هماره [[امر به معروف و نهی از منکر]]، شعارم بود و حقگویی شیوه‌ام و این‌ همه، [[همراهی]] برایم باقی نگذاشت. [[ابو ذر]] به سال ۳۲ هجری [[زندگی]] را بدرود گفت و آنچه را که [[پیامبر خدا]] در آینه زمان دیده بود و گفته بود که: "[[خدا]] [[رحمت]] کند [[ابو ذر]] را! تنها [[زندگی]] می‌کند، تنها [[زندگی]] را بدرود می‌گوید و در هنگامه [[قیامت]]، تنها برانگیخته می‌شود"<ref>الإصابة، ج ۷، ص ۱۰۹.</ref>، جامه واقعیت پوشید. گروهی از [[مؤمنان]]، از جمله [[مالک اشتر]]، پس از [[مرگ]] آن [[صحابی]] بزرگ فرا رسیدند و با [[تجلیل]] و [[احترام]]، پیکر نحیف آن حقگوی روزگار را به [[خاک]] سپردند<ref>[[محمد محمدی ری‌شهری\|محمدی ری‌شهری، محمد]]، [[گزیده دانشنامه امیرالمؤمنین (کتاب)\|گزیده دانشنامه امیرالمؤمنین]]، ص ۸۲۳.</ref>.		*[[ابو ذر]] را چهارمین و یا پنجمین کسی دانسته‌اند که [[اسلام]] را پذیرفته و اسلام‌جویی و حق‌خواهی و [[باور]] به [[آیین جدید]] را از آغازین روز، آشکارا اظهار کرده بود. او در استوارگامی، [[راستگویی]] و صراحت لهجه بی‌بدیل بود. [[پیامبر خدا]]، [[کلام]] جاودانه "[[آسمان]] بر کسی سایه نیفکند و [[زمین]]، کسی را بر پشت خود نگرفت که راستگوتر از [[ابو ذر]] باشد"<ref>المستدرک علی الصحیحین، ج ۳، ص ۸۵، ح ۵۴۶۱.</ref> را به پاس این ویژگی والای او بیان فرمود. [[ابو ذر]] از معدود کسانی است که در هنگامه دیگرسانی‌های پس از [[پیامبر]]{{صل}}، [[حریم]] [[حق]] را پاس داشت و [[جان]] خویش را سپر [[دفاع]] از [[جایگاه]] والای [[ولایت]] [[علی]]{{ع}} ساخت و از سه نفری است که هرگز از آن بزرگوار، جدا نشدند. در والایی‌ها و فضلیت‌های [[ابو ذر]] باید از [[نماز]] گزاردن او بر [[پیکر مطهر]] بانوی [[اسلام]]، [[حضرت زهرا]]{{س}} نیز یاد کرد. او از معدود کسانی است که در آن هنگامه آمیخته به [[رنج]] و [[غم]]، بر پیکر [[فاطمه زهرا]]{{س}} [[نماز]] خواندند. خروش او علیه [[بیداد]]، شُهره [[تاریخ]] است. او [[اسراف]]، تبذیر و بخشش‌های [[ناهنجار]] [[خلیفه سوم]] را برنتابید و علیه آنها خروشید و تحریف‌هایی را که می‌خواستند برای پشتوانه‌سازی این حاتم‌بخشی‌ها درست کنند، نیارست و بر [[خلیفه]] و توجیه‌گری کعب الأحبار، [[طعن]] زد و [[خلیفه]]، او، این فریادِ رسای عدالتخواهی را به [[شام]]- که دیاری تازه [[مسلمان]] و ناآشنا به [[فرهنگ]] [[اسلام]] بود- [[تبعید]] کرد. [[معاویه]] نیز که در [[شام]]، چونان شاهان می‌زیست و [[اعمال]] قیصرگونه انجام می‌داد و عملًا [[احکام اسلام]] را زیر پا می‌نهاد، از فریادهای [[ابو ذر]] در [[امان]] نماند و بدین‌سان به [[عثمان]] نوشت که اگر [[ابو ذر]] در [[شام]] بماند، آن جا را به [[آشوب]] خواهد کشید. [[عثمان]] نیز [[دستور]] داد که [[ابو ذر]] را به [[مدینه]] بازگردانند. چنین کردند، با سخت‌ترین و رنج‌آمیزترین شکل. [[ابو ذر]] به [[مدینه]] آمد. نه شیوه [[عثمان]] دیگرگون شده بود و نه موضع [[ابو ذر]]! پس [[اعتراض]] بود و فریاد کردن، [[حق]] گویی بود و [[افشاگری]]؛ و چون تطمیع‌ها و تهدیدهای دستگاه [[حکومت]]، کارگر نیفتاد، شیوه برخورد [[حکومت]] به گونه‌ای دیگر شد: [[تبعید]] او به [[ربذه]]، بیابان خشک و سوزان، و بخش‌نامه [[خلیفه]] که هیچ کس [[حق]] ندارد [[ابو ذر]] را بدرقه کند. [[علی]]{{ع}} آن بخش‌نامه ستمگرانه را برنتابید و با [[فرزندان]] و تنی چند از [[صحابیان]]، [[ابو ذر]] را بدرقه کرد و در جملاتی سنگین، [[مظلومیت]] [[ابو ذر]] را بیان فرمود. دیگران نیز سخن گفتند تا [[مردمان]] بدانند که [[ابو ذر]]، این [[صحابی]] بزرگ را حقگویی و [[ستم]] ستیزی‌اش به [[ربذه]] می‌فرستد، نه چیزهای دیگر. [[تبعید]] [[ابو ذر]]، از جمله زمینه‌های [[شورش]] علیه [[عثمان]] بود. او به [[ربذه]] رفت با دلی شاد از این که از زیر بار [[مسئولیت]] حقگویی، شانه خالی نکرده است و با قلبی آکنده از [[غم]] که تنهایش گذاشتند، و او را از [[مرقد مطهر]] حبیبش [[پیامبر خدا]] جدا ساختند. [[عبدالله بن حواش کعبی]] می‌گوید: [[ابو ذر]] را در [[ربذه]] دیدم، نشسته در سایه سایبانی، تنهای تنها. گفتم: هان، [[ابو ذر]]! تنهایی؟ گفت: هماره [[امر به معروف و نهی از منکر]]، شعارم بود و حقگویی شیوه‌ام و این‌ همه، [[همراهی]] برایم باقی نگذاشت. [[ابو ذر]] به سال ۳۲ هجری [[زندگی]] را بدرود گفت و آنچه را که [[پیامبر خدا]] در آینه زمان دیده بود و گفته بود که: "[[خدا]] [[رحمت]] کند [[ابو ذر]] را! تنها [[زندگی]] می‌کند، تنها [[زندگی]] را بدرود می‌گوید و در هنگامه [[قیامت]]، تنها برانگیخته می‌شود"<ref>الإصابة، ج ۷، ص ۱۰۹.</ref>، جامه واقعیت پوشید. گروهی از [[مؤمنان]]، از جمله [[مالک اشتر]]، پس از [[مرگ]] آن [[صحابی]] بزرگ فرا رسیدند و با [[تجلیل]] و [[احترام]]، پیکر نحیف آن حقگوی روزگار را به [[خاک]] سپردند<ref>[[محمد محمدی ری‌شهری\|محمدی ری‌شهری، محمد]]، [[گزیده دانشنامه امیرالمؤمنین (کتاب)\|گزیده دانشنامه امیرالمؤمنین]]، ص ۸۲۳.</ref>.

Wasity: جایگزینی متن - 'ref>دین‌پرور، سید حسین، [[دانشنامه نهج البلاغه'

2022-10-09T19:43:34Z

جایگزینی متن - 'ref>[[دانشنامه نهج البلاغه' به 'ref>دین‌پرور، سید حسین، [[دانشنامه نهج البلاغه'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۹ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۲۳:۱۳
خط ۱:		خط ۱:
	==مقدمه==		==مقدمه==
	*ابوذر غفاری از [[قبیله]] بنی‌غفار و مادرش [[رمله]] است. او از نخستین گروندگان به [[اسلام]] و جزء [[اصحاب]] صُفّه بود. برخی او را چهارمین یا پنجمین فردی می‌دانند که [[اسلام]] آورد. نام دیگر ابوذر، بُرَیر است و برخی بریر را [[لقب]] وی دانسته‌اند. ابوذر، فردی آزاداندیش، رُک و دارای [[اعتقادات]] دینی ژرف و عمیق، [[زاهد]] و قناعت‌پیشه بود. درگیری‌های او با [[عثمان]] به‌دلیل اشتباهات [[عثمان]] در [[حکومت]] و استفاده‌های نادرست از [[بیت المال]] و هم‌چنین با [[معاویه]] مشهور است. بنابر [[روایت]] [[عبدالله بن صامت]]، برادرزاده ابوذر، او در دوران جاهلیّت نیز بت‌پرست نبوده و ۳ سال پیش از [[ملاقات]] با [[پیامبر]] یکتاپرست بوده است. ابوذر به‌سبب آن‌که قبیله‌اش [[حرمت]] ماه‌های [[حرام]] را نگاه نمی‌داشتند، [[قبیله]] خود را ترک و به مکّه مهاجرت کرد. وی از [[دعوت پیامبر]] {{صل}} [[آگاه]] شد و با وجود [[آزار]] و اذیت [[مشرکان]] به‌دیدار [[پیامبر]] آمد و [[اسلام]] آورد<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص 82.</ref>.		*ابوذر غفاری از [[قبیله]] بنی‌غفار و مادرش [[رمله]] است. او از نخستین گروندگان به [[اسلام]] و جزء [[اصحاب]] صُفّه بود. برخی او را چهارمین یا پنجمین فردی می‌دانند که [[اسلام]] آورد. نام دیگر ابوذر، بُرَیر است و برخی بریر را [[لقب]] وی دانسته‌اند. ابوذر، فردی آزاداندیش، رُک و دارای [[اعتقادات]] دینی ژرف و عمیق، [[زاهد]] و قناعت‌پیشه بود. درگیری‌های او با [[عثمان]] به‌دلیل اشتباهات [[عثمان]] در [[حکومت]] و استفاده‌های نادرست از [[بیت المال]] و هم‌چنین با [[معاویه]] مشهور است. بنابر [[روایت]] [[عبدالله بن صامت]]، برادرزاده ابوذر، او در دوران جاهلیّت نیز بت‌پرست نبوده و ۳ سال پیش از [[ملاقات]] با [[پیامبر]] یکتاپرست بوده است. ابوذر به‌سبب آن‌که قبیله‌اش [[حرمت]] ماه‌های [[حرام]] را نگاه نمی‌داشتند، [[قبیله]] خود را ترک و به مکّه مهاجرت کرد. وی از [[دعوت پیامبر]] {{صل}} [[آگاه]] شد و با وجود [[آزار]] و اذیت [[مشرکان]] به‌دیدار [[پیامبر]] آمد و [[اسلام]] آورد<ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص 82.</ref>.
	*در منابع [[شیعی]]، [[روایت]] آوردن ابوذر به‌گونه‌ای دیگر [[نقل]] شده است. این [[روایات]] حاکی از آن است که ابوذر به‌شکلی شگفت از [[دعوت پیامبر]] [[آگاه]] شد و به [[مکه]] مهاجرت کرد و [[اسلام]] آورد. پس از آن، ابوذر از طرف [[پیامبر]] {{صل}} برای [[تبلیغ]] [[اسلام]] به‌سوی [[قبیله]] بنی‌غفار فرستاده شد. ابوذر مورد اعتماد [[پیامبر]] بود و در برخی غزوات شرکت کرد. ابوذر پس از [[رحلت پیامبر]] و در دوران [[خلافت ابوبکر]] جزو کسانی بود که [[دل]] با [[امام علی]] {{ع}} داشتند و به ایشان [[وفادار]] ماندند. ابوذر در زمان [[رحلت پیامبر]] در [[مدینه]] نبود و چون بازگشت و وضعیت را به‌گونه‌ای دیگر یافت، گفت: آری به بهره و میوه آن دست یافتید و پوسته آن را رها کردید و حال آن‌که اگر این کار را در [[خاندان]] پیامبرتان قرار می‌دادید حتی دو تن هم با شما [[اختلاف]] نمی‌کردند. وی سرانجام با اکراه با [[ابوبکر]] [[بیعت]] کرد<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص 82- 83.</ref>.		*در منابع [[شیعی]]، [[روایت]] آوردن ابوذر به‌گونه‌ای دیگر [[نقل]] شده است. این [[روایات]] حاکی از آن است که ابوذر به‌شکلی شگفت از [[دعوت پیامبر]] [[آگاه]] شد و به [[مکه]] مهاجرت کرد و [[اسلام]] آورد. پس از آن، ابوذر از طرف [[پیامبر]] {{صل}} برای [[تبلیغ]] [[اسلام]] به‌سوی [[قبیله]] بنی‌غفار فرستاده شد. ابوذر مورد اعتماد [[پیامبر]] بود و در برخی غزوات شرکت کرد. ابوذر پس از [[رحلت پیامبر]] و در دوران [[خلافت ابوبکر]] جزو کسانی بود که [[دل]] با [[امام علی]] {{ع}} داشتند و به ایشان [[وفادار]] ماندند. ابوذر در زمان [[رحلت پیامبر]] در [[مدینه]] نبود و چون بازگشت و وضعیت را به‌گونه‌ای دیگر یافت، گفت: آری به بهره و میوه آن دست یافتید و پوسته آن را رها کردید و حال آن‌که اگر این کار را در [[خاندان]] پیامبرتان قرار می‌دادید حتی دو تن هم با شما [[اختلاف]] نمی‌کردند. وی سرانجام با اکراه با [[ابوبکر]] [[بیعت]] کرد<ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص 82- 83.</ref>.
	*ابوذر همواره متعرض و منتقد [[خلیفه]] سوم، [[عثمان بن عفان]]، بود و سیاست‌های نادرست او را مورد انتقاد صریح و بی‌پرده خود قرار می‌داد، از این‌رو [[خلیفه]] او را به رَبَذه تبعید کرد. هنگام تبعید او، [[امام علی]] {{ع}} با چند تن از [[یاران]] به مشایعت او آمدند. تبعید ابوذر به ربذه یکی از کارهایی است که در آن مورد بر [[عثمان]] [[عیب]] گرفته شده است. [[نقل]] کرده‌اند هنگامی‌که ابوذر را به ربذه تبعید کردند [[عثمان]] [[فرمان]] داد میان [[مردم]] جار بزنند که هیچ‌کس نباید با ابوذر سخن بگوید و او را بدرقه کند و به [[مروان بن حکم]] [[فرمان]] داد که ابوذر را از [[مدینه]] بیرون کند. او چنان کرد و [[مردم]] از [[یاری]] ابوذر خودداری کردند، جز [[علی بن ابی‌طالب]] {{ع}} و برادرش عقیل و [[حسن]] و [[حسین]] {{عم}} و [[عمار یاسر]] که این گروه با او بیرون رفتند تا او را بدرقه کنند. [[امام علی]] {{ع}} به او فرمود: "ای ابوذر! به‌راستی تو برای [[خدا]] به [[خشم]] [[آمدی]]، پس به همو [[امید]] دار. اینان از تو بر دنیاشان ترسیدند و تو به‌خاطر دینت از آنان بیمناکی. اینک دنیایی را که سنگ آن‌را به سینه می‌زنند و می‌ترسند که از دستشان بگیری، بدیشان وابگذار و خود به‌سوی [[خدا]] رو بگذار. چه بسیار نیازمندند به ترک [[ظلم]] و [[گناه]] که از آن بازشان می‌داشتی و تو چه [[بی‌نیازی]] از [[دنیا]] که تو را از آن بازمی‌داشتند. و به‌زودی خواهی دانست که فردا برنده کیست و آن‌که بیشتر بدو رشک برند کدام است. اگر درهای [[آسمان]] و [[زمین]] بر بنده‌ای بسته شود، امّا او [[تقوای الهی]] پیشه کند، [[خداوند]] حتماً برای او راه نجاتی مقرّر فرماید. تنها با [[خدا]] انس و الفت گیر و جز از [[باطل]] از چیزی مهراس. اگر دنیاشان را می‌پذیرفتی، تو را [[دوست]] می‌داشتند و اگر از آن سود می‌جستی، بهره‌ات می‌دادند<ref>نهج البلاغه، خطبه ۱۳۰: {{متن حدیث\|یَا أَبَا ذَرٍّ إِنَّکَ غَضِبْتَ لِلَّهِ فَارْجُ مَنْ غَضِبْتَ لَهُ إِنَّ الْقَوْمَ خَافُوکَ عَلَی دُنْیَاهُمْ وَ خِفْتَهُمْ عَلَی دِینِکَ فَاتْرُکْ فِی أَیْدِیهِمْ مَا خَافُوکَ عَلَیْهِ وَ اهْرُبْ مِنْهُمْ بِمَا خِفْتَهُمْ عَلَیْهِ فَمَا أَحْوَجَهُمْ إِلَی مَا مَنَعْتَهُمْ وَ مَا أَغْنَاکَ عَمَّا مَنَعُوکَ وَ سَتَعْلَمُ مَنِ الرَّابِحُ غَداً وَ الْأَکْثَرُ [حَسَداً] حُسَّداً وَ لَوْ أَنَّ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرَضِینَ کَانَتَا عَلَی عَبْدٍ رَتْقاً ثُمَّ اتَّقَی اللَّهَ لَجَعَلَ اللَّهُ لَهُ مِنْهُمَا مَخْرَجاً لَا یُؤْنِسَنَّکَ إِلَّا الْحَقُّ وَ لَا یُوحِشَنَّکَ إِلَّا الْبَاطِلُ فَلَوْ قَبِلْتَ دُنْیَاهُمْ لَأَحَبُّوکَ وَ لَوْ قَرَضْتَ مِنْهَا لَأَمَّنُوک‏}}</ref><ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص 83.</ref>.		*ابوذر همواره متعرض و منتقد [[خلیفه]] سوم، [[عثمان بن عفان]]، بود و سیاست‌های نادرست او را مورد انتقاد صریح و بی‌پرده خود قرار می‌داد، از این‌رو [[خلیفه]] او را به رَبَذه تبعید کرد. هنگام تبعید او، [[امام علی]] {{ع}} با چند تن از [[یاران]] به مشایعت او آمدند. تبعید ابوذر به ربذه یکی از کارهایی است که در آن مورد بر [[عثمان]] [[عیب]] گرفته شده است. [[نقل]] کرده‌اند هنگامی‌که ابوذر را به ربذه تبعید کردند [[عثمان]] [[فرمان]] داد میان [[مردم]] جار بزنند که هیچ‌کس نباید با ابوذر سخن بگوید و او را بدرقه کند و به [[مروان بن حکم]] [[فرمان]] داد که ابوذر را از [[مدینه]] بیرون کند. او چنان کرد و [[مردم]] از [[یاری]] ابوذر خودداری کردند، جز [[علی بن ابی‌طالب]] {{ع}} و برادرش عقیل و [[حسن]] و [[حسین]] {{عم}} و [[عمار یاسر]] که این گروه با او بیرون رفتند تا او را بدرقه کنند. [[امام علی]] {{ع}} به او فرمود: "ای ابوذر! به‌راستی تو برای [[خدا]] به [[خشم]] [[آمدی]]، پس به همو [[امید]] دار. اینان از تو بر دنیاشان ترسیدند و تو به‌خاطر دینت از آنان بیمناکی. اینک دنیایی را که سنگ آن‌را به سینه می‌زنند و می‌ترسند که از دستشان بگیری، بدیشان وابگذار و خود به‌سوی [[خدا]] رو بگذار. چه بسیار نیازمندند به ترک [[ظلم]] و [[گناه]] که از آن بازشان می‌داشتی و تو چه [[بی‌نیازی]] از [[دنیا]] که تو را از آن بازمی‌داشتند. و به‌زودی خواهی دانست که فردا برنده کیست و آن‌که بیشتر بدو رشک برند کدام است. اگر درهای [[آسمان]] و [[زمین]] بر بنده‌ای بسته شود، امّا او [[تقوای الهی]] پیشه کند، [[خداوند]] حتماً برای او راه نجاتی مقرّر فرماید. تنها با [[خدا]] انس و الفت گیر و جز از [[باطل]] از چیزی مهراس. اگر دنیاشان را می‌پذیرفتی، تو را [[دوست]] می‌داشتند و اگر از آن سود می‌جستی، بهره‌ات می‌دادند<ref>نهج البلاغه، خطبه ۱۳۰: {{متن حدیث\|یَا أَبَا ذَرٍّ إِنَّکَ غَضِبْتَ لِلَّهِ فَارْجُ مَنْ غَضِبْتَ لَهُ إِنَّ الْقَوْمَ خَافُوکَ عَلَی دُنْیَاهُمْ وَ خِفْتَهُمْ عَلَی دِینِکَ فَاتْرُکْ فِی أَیْدِیهِمْ مَا خَافُوکَ عَلَیْهِ وَ اهْرُبْ مِنْهُمْ بِمَا خِفْتَهُمْ عَلَیْهِ فَمَا أَحْوَجَهُمْ إِلَی مَا مَنَعْتَهُمْ وَ مَا أَغْنَاکَ عَمَّا مَنَعُوکَ وَ سَتَعْلَمُ مَنِ الرَّابِحُ غَداً وَ الْأَکْثَرُ [حَسَداً] حُسَّداً وَ لَوْ أَنَّ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرَضِینَ کَانَتَا عَلَی عَبْدٍ رَتْقاً ثُمَّ اتَّقَی اللَّهَ لَجَعَلَ اللَّهُ لَهُ مِنْهُمَا مَخْرَجاً لَا یُؤْنِسَنَّکَ إِلَّا الْحَقُّ وَ لَا یُوحِشَنَّکَ إِلَّا الْبَاطِلُ فَلَوْ قَبِلْتَ دُنْیَاهُمْ لَأَحَبُّوکَ وَ لَوْ قَرَضْتَ مِنْهَا لَأَمَّنُوک‏}}</ref><ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص 83.</ref>.
	*سپس [[علی]] {{ع}} به همراهان خود گفت: با عموی خویش بدرود کنید و به عقیل فرمود: با برادر خویش بدرود کن. ابوذر همراه با [[خانواده]] خویش و چند گوسفند و شتر در ربذه ساکن شد. کاروان‌های [[حجاج]] به [[دیدار]] او می‌رفتند و می‌خواستند به او کمک کنند، هرچند او کمک از کسی نمی‌پذیرفت و برای دیدارکنندگان احادیثی از [[پیامبر]] [[نقل]] {{صل}} می‌کرد. ابوذر به [[نقل]] [[حدیث]] پای‌بند بود. [[احادیث]] بسیاری از او در [[صحاح سته]] [[نقل]] شده است و شماری از [[صحابه]] و [[تابعین]] احادیثی را از قول او [[نقل]] کرده‌اند. برخی شمار حدیث‌هایی را که ابوذر [[نقل]] کرده است ۲۸۱ [[روایت]] [[نقل]] می‌کنند<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص 83.</ref>.		*سپس [[علی]] {{ع}} به همراهان خود گفت: با عموی خویش بدرود کنید و به عقیل فرمود: با برادر خویش بدرود کن. ابوذر همراه با [[خانواده]] خویش و چند گوسفند و شتر در ربذه ساکن شد. کاروان‌های [[حجاج]] به [[دیدار]] او می‌رفتند و می‌خواستند به او کمک کنند، هرچند او کمک از کسی نمی‌پذیرفت و برای دیدارکنندگان احادیثی از [[پیامبر]] [[نقل]] {{صل}} می‌کرد. ابوذر به [[نقل]] [[حدیث]] پای‌بند بود. [[احادیث]] بسیاری از او در [[صحاح سته]] [[نقل]] شده است و شماری از [[صحابه]] و [[تابعین]] احادیثی را از قول او [[نقل]] کرده‌اند. برخی شمار حدیث‌هایی را که ابوذر [[نقل]] کرده است ۲۸۱ [[روایت]] [[نقل]] می‌کنند<ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص 83.</ref>.
	*ابوذر برمبنای پیش‌بینی [[پیامبر]] از کیفیت [[مرگ]] خویش [[آگاه]] بود. هنگامی‌که به احتضار افتاد به همسرش پیش‌بینی [[پیامبر]] را یادآور شد که پس از [[مرگ]] وی گروهی از [[صالحان]] [[کفن]] و [[دفن]] او را برعهده می‌گیرند. از این‌رو همسر ابوذر پس از [[مرگ]] او کاروانی را که از ربذه می‌گذشت مطلع کرد و آن‌ها تدفین او را بر عهده گرفتند و او را در ربذه به [[خاک]] سپردند. در برخی از اقوال سردار کاروان را [[مالک اشتر نخعی]] نوشته‌اند<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص 83- 84.</ref>.		*ابوذر برمبنای پیش‌بینی [[پیامبر]] از کیفیت [[مرگ]] خویش [[آگاه]] بود. هنگامی‌که به احتضار افتاد به همسرش پیش‌بینی [[پیامبر]] را یادآور شد که پس از [[مرگ]] وی گروهی از [[صالحان]] [[کفن]] و [[دفن]] او را برعهده می‌گیرند. از این‌رو همسر ابوذر پس از [[مرگ]] او کاروانی را که از ربذه می‌گذشت مطلع کرد و آن‌ها تدفین او را بر عهده گرفتند و او را در ربذه به [[خاک]] سپردند. در برخی از اقوال سردار کاروان را [[مالک اشتر نخعی]] نوشته‌اند<ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص 83- 84.</ref>.
	==ابوذر غفاری در گزیده [[دانشنامهٔ امیرالمؤمنین‌ بر پایه قرآن حدیث و تاریخ (کتاب)\|دانشنامه امیرالمؤمنین]]==		==ابوذر غفاری در گزیده [[دانشنامهٔ امیرالمؤمنین‌ بر پایه قرآن حدیث و تاریخ (کتاب)\|دانشنامه امیرالمؤمنین]]==
	*جندب بن جناده- که به کنیه‌اش مشهور است-، صدای رسای [[حق]]، فریاد بلندِ [[فضیلت]] و [[عدالت]]، از [[صحابیان]] والا [[مقام]] و از پیش‌گامان [[ایمان]] و از استوارْ گامان [[صراط مستقیم]] بود. او پیش از [[اسلام]]، موحد بود و از [[بت‌پرستی]] تَن زده بود. او از بادیه به [[مکه]] آمد و [[آیین حق]] را با همه وجود پذیرفت و [[آیات الهی]] را نیوشید.		*جندب بن جناده- که به کنیه‌اش مشهور است-، صدای رسای [[حق]]، فریاد بلندِ [[فضیلت]] و [[عدالت]]، از [[صحابیان]] والا [[مقام]] و از پیش‌گامان [[ایمان]] و از استوارْ گامان [[صراط مستقیم]] بود. او پیش از [[اسلام]]، موحد بود و از [[بت‌پرستی]] تَن زده بود. او از بادیه به [[مکه]] آمد و [[آیین حق]] را با همه وجود پذیرفت و [[آیات الهی]] را نیوشید.

Wasity: جایگزینی متن - ' زندگی نامه ' به ' زندگینامه '

2022-09-18T06:18:22Z

جایگزینی متن - ' زندگی نامه ' به ' زندگینامه '

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ سپتامبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۹:۴۸
خط ۲۷:		خط ۲۷:
	[[ابوذر جندب بن جنادة بن کعیب بن صعیر غفاری]] از [[اصحاب]] بزرگ [[رسول خدا]]{{صل}} و از [[ارکان اربعه]] [[شیعه]]<ref>الفهرست (طوسی) ۹۵.</ref> بود که در حوادث پس از [[رحلت رسول خدا]]، به ویژه در [[دفاع]] از [[حقوق علی]]{{ع}}و [[اهل بیت]]{{ع}} منشأ بسیاری از تحولات بوده و یا در آنها نقش داشته است. او را از علمای عامل، زُهّاد و [[راستگویان]] بزرگ شمرده‌اند که رسول خدا{{صل}} در [[تمجید]] و [[بزرگداشت]] او سخنان بسیاری فرموده از جمله اینکه «[[آسمان]] بر سر مردی راستگوتر از [[ابوذر]] [[سایه]] نیفکنده و [[زمین]] راستگوتر از وی را روی خود برنداشته است».<ref>الانساب ۱۰/۶۵.</ref> همچنین یکی از چهار فردی است که [[خداوند]] به رسولش امر به [[دوستی]] با آنان فرمود.<ref>اختیار معرفة الرجال ۲۴.</ref>		[[ابوذر جندب بن جنادة بن کعیب بن صعیر غفاری]] از [[اصحاب]] بزرگ [[رسول خدا]]{{صل}} و از [[ارکان اربعه]] [[شیعه]]<ref>الفهرست (طوسی) ۹۵.</ref> بود که در حوادث پس از [[رحلت رسول خدا]]، به ویژه در [[دفاع]] از [[حقوق علی]]{{ع}}و [[اهل بیت]]{{ع}} منشأ بسیاری از تحولات بوده و یا در آنها نقش داشته است. او را از علمای عامل، زُهّاد و [[راستگویان]] بزرگ شمرده‌اند که رسول خدا{{صل}} در [[تمجید]] و [[بزرگداشت]] او سخنان بسیاری فرموده از جمله اینکه «[[آسمان]] بر سر مردی راستگوتر از [[ابوذر]] [[سایه]] نیفکنده و [[زمین]] راستگوتر از وی را روی خود برنداشته است».<ref>الانساب ۱۰/۶۵.</ref> همچنین یکی از چهار فردی است که [[خداوند]] به رسولش امر به [[دوستی]] با آنان فرمود.<ref>اختیار معرفة الرجال ۲۴.</ref>

	نامش را [[بریر]]، و پدرش را عشرقه، سکن و عبدالله هم گفته‌اند. مادرش هم [[رمله]] دختر وقیعة [[غفاری]] بود.<ref>الاستیعاب ۱/۲۵۲.</ref> از جزئیات [[زندگی]] وی در [[پیش از بعثت]] [[آگاهی]] چندانی نداریم، ولی [[اسلام]] او در میانسالی‌اش بوده است. درباره سرگذشت ابوذر چه پیش و چه پس از اسلام گزارش‌های متفاوت و متناقضی وجود دارد که قابل جمع نیستند، اما از مجموع آنها می‌‌توان تا حد زیادی به بازسازی ~~زندگی [[نامه]]~~ او پرداخت. عبدالله بن [[صامت]] که برادرزاده اوست، از خود ابوذر نقل می‌‌کند که ابوذر با سایر اعضای خانواده‌اش در میان [[قبیله غفار]] می‌‌زیسته‌اند که از طریق مردی از اهالی [[مکه]]<ref>الطبقات الکبری ۴/۱۶۸ انساب الاشراف ۱۱/۱۲۵.</ref> از [[دعوت]] رسول خدا{{صل}} [[آگاه]] شده و گویا همین امر باعث آمدنش به نزدیک مکه بود<ref>الصحیح (بخاری) ۴/۲۴۱ الاستیعاب ۴/۱۶۵۲.</ref> و پس از ماجراهایی که سی [[روز]] به درازا کشید، موفق به [[دیدار]] رسول خدا{{صل}} و [[مسلمان]] شدنش گردید.<ref>الطبقات الکبری ۴/۱۶۸ و ۱۶۹ الصحیح (بخاری) ۴/۲۴۱ و ۲۴۲ الاستیعاب ۴/۱۶۵۲ - ۱۶۵۵.</ref> ابوذر چهارمین<ref>الآحاد والمثانی، ۲/۲۳۰ الاستیعاب ۱/۲۵۲.</ref> یا پنجمین مسلمان<ref>انساب الاشراف ۱۱/۱۲۴.</ref> و به گفته برخی اسلامش پیش از [[ابوبکر]] بود،<ref>تاریخ الیعقوبی ۲/۲۳.</ref> ولی پس از [[غزوه بدر]] و [[احد]]<ref>الطبقات الکبری ۴/۱۶۸ انساب الاشراف ۱۱/۱۲۴.</ref> و یا در سال ششم<ref>الطبقات الکبری ۳/۴۱۹.</ref> پس از [[خندق]] به [[مدینه]] آمد،<ref>المعارف ۲۵۲.</ref> هرچند گزارش‌های دیگری نیز وجود دارد.<ref>المفارید عن رسول الله{{صل}} ۶۴.</ref>		نامش را [[بریر]]، و پدرش را عشرقه، سکن و عبدالله هم گفته‌اند. مادرش هم [[رمله]] دختر وقیعة [[غفاری]] بود.<ref>الاستیعاب ۱/۲۵۲.</ref> از جزئیات [[زندگی]] وی در [[پیش از بعثت]] [[آگاهی]] چندانی نداریم، ولی [[اسلام]] او در میانسالی‌اش بوده است. درباره سرگذشت ابوذر چه پیش و چه پس از اسلام گزارش‌های متفاوت و متناقضی وجود دارد که قابل جمع نیستند، اما از مجموع آنها می‌‌توان تا حد زیادی به بازسازی زندگینامه او پرداخت. عبدالله بن [[صامت]] که برادرزاده اوست، از خود ابوذر نقل می‌‌کند که ابوذر با سایر اعضای خانواده‌اش در میان [[قبیله غفار]] می‌‌زیسته‌اند که از طریق مردی از اهالی [[مکه]]<ref>الطبقات الکبری ۴/۱۶۸ انساب الاشراف ۱۱/۱۲۵.</ref> از [[دعوت]] رسول خدا{{صل}} [[آگاه]] شده و گویا همین امر باعث آمدنش به نزدیک مکه بود<ref>الصحیح (بخاری) ۴/۲۴۱ الاستیعاب ۴/۱۶۵۲.</ref> و پس از ماجراهایی که سی [[روز]] به درازا کشید، موفق به [[دیدار]] رسول خدا{{صل}} و [[مسلمان]] شدنش گردید.<ref>الطبقات الکبری ۴/۱۶۸ و ۱۶۹ الصحیح (بخاری) ۴/۲۴۱ و ۲۴۲ الاستیعاب ۴/۱۶۵۲ - ۱۶۵۵.</ref> ابوذر چهارمین<ref>الآحاد والمثانی، ۲/۲۳۰ الاستیعاب ۱/۲۵۲.</ref> یا پنجمین مسلمان<ref>انساب الاشراف ۱۱/۱۲۴.</ref> و به گفته برخی اسلامش پیش از [[ابوبکر]] بود،<ref>تاریخ الیعقوبی ۲/۲۳.</ref> ولی پس از [[غزوه بدر]] و [[احد]]<ref>الطبقات الکبری ۴/۱۶۸ انساب الاشراف ۱۱/۱۲۴.</ref> و یا در سال ششم<ref>الطبقات الکبری ۳/۴۱۹.</ref> پس از [[خندق]] به [[مدینه]] آمد،<ref>المعارف ۲۵۲.</ref> هرچند گزارش‌های دیگری نیز وجود دارد.<ref>المفارید عن رسول الله{{صل}} ۶۴.</ref>
	بنابر یک [[عقیده]]، پس از آمدن [[ابوذر]] به مدینه، [[پیامبر]] او را همانند برخی [[مسلمانان]] در صفه جای داد<ref>انساب الاشراف ۱/۲۷۲.</ref> و به گفته [[امام صادق]]{{ع}}، بین او و [[سلمان]] [[پیمان برادری]] بست و سفارش فرمود که [[مطیع]] سلمان باشد.<ref>الکافی ۸/۱۶۲.</ref> [[اخبار]] دیگری حکایت از [[برادری]] او با [[عبدالله بن مسعود]]،<ref> مناقب آل ابی طالب ۲/۳۲.</ref> [[مقداد]]<ref>السیرة النبویه (ابن هشام) ۲/۵۶۱.</ref> و یا [[منذر بن عمرو]] بن [[خنس]] ساعدی دارد، ولی واقدی به این دلیل که [[پیمان اخوت]] پیش از [[بدر]] بوده و منذر هم در سال سوم در سریه بئر معونه به [[شهادت]] رسید، نمی‌پذیرد.<ref>الطبقات الکبری ۳/۴۱۹.</ref> ابوذر در [[غزوات]] و [[سریه‌ها]] شرکت جسته و در مواردی همچون [[غزوه بنی مصطلق]] در [[شعبان]] [[سال]] ششم<ref>السیرة النبویه (ابن هشام) ۲/۲۸۹.</ref> و [[عمرة]] القضا در [[ذی قعده]] سال هفتم [[جانشین]] [[پیغمبر]] در مدینه بوده است.<ref>انساب الاشراف ۱/۳۵۳.</ref> در [[غزوه تبوک]] که به خاطر [[تشنگی]] شترش از [[سپاه]] عقب مانده بود، متهم به [[تخلف]] شد، اما خود بار و بنه‌اش را بر دوش کشید و پیاده خود را به [[حضرت]] رساند. [[رسول خدا]] فرمود: مرحبا به ابوذر تنها راه می‌‌رود، تنها می‌‌میرد و تنها برانگیخته می‌‌شود.<ref>السیرة النبویه (ابن هشام) ۲/۵۲۴ امتاع الاسماء ۲/۵۲.</ref> پس از [[رحلت پیامبر]] در شمار اندک [[یاران علی]]{{ع}} بود که از [[بیعت با ابوبکر]] سر باز زد و به همراه سلمان و مقداد، در [[حمایت]] از [[امیرمؤمنان علی]]{{ع}} سرها را تراشیدند.<ref>اختیار معرفة الرجال ۶ ـ ۸.</ref> وی حتی برای بازپس‌گیری [[حق علی]]{{ع}} به مقداد اعلام کرد که [[قیام]] کنند، اما مقداد قیام چند نفر انگشت شمار را کافی ندانست.<ref>الامالی (مفید) ۱۷۰.</ref> او در [[دفاع از ولایت]] [[اهل بیت]]{{ع}} [[استوار]] بود و در هر جا که میسر بود به [[بیان حق]] و [[جایگاه اهل بیت]]{{ع}} می‌‌پرداخت و در این راه محنت‌های زیادی متحمل گردید.		بنابر یک [[عقیده]]، پس از آمدن [[ابوذر]] به مدینه، [[پیامبر]] او را همانند برخی [[مسلمانان]] در صفه جای داد<ref>انساب الاشراف ۱/۲۷۲.</ref> و به گفته [[امام صادق]]{{ع}}، بین او و [[سلمان]] [[پیمان برادری]] بست و سفارش فرمود که [[مطیع]] سلمان باشد.<ref>الکافی ۸/۱۶۲.</ref> [[اخبار]] دیگری حکایت از [[برادری]] او با [[عبدالله بن مسعود]]،<ref> مناقب آل ابی طالب ۲/۳۲.</ref> [[مقداد]]<ref>السیرة النبویه (ابن هشام) ۲/۵۶۱.</ref> و یا [[منذر بن عمرو]] بن [[خنس]] ساعدی دارد، ولی واقدی به این دلیل که [[پیمان اخوت]] پیش از [[بدر]] بوده و منذر هم در سال سوم در سریه بئر معونه به [[شهادت]] رسید، نمی‌پذیرد.<ref>الطبقات الکبری ۳/۴۱۹.</ref> ابوذر در [[غزوات]] و [[سریه‌ها]] شرکت جسته و در مواردی همچون [[غزوه بنی مصطلق]] در [[شعبان]] [[سال]] ششم<ref>السیرة النبویه (ابن هشام) ۲/۲۸۹.</ref> و [[عمرة]] القضا در [[ذی قعده]] سال هفتم [[جانشین]] [[پیغمبر]] در مدینه بوده است.<ref>انساب الاشراف ۱/۳۵۳.</ref> در [[غزوه تبوک]] که به خاطر [[تشنگی]] شترش از [[سپاه]] عقب مانده بود، متهم به [[تخلف]] شد، اما خود بار و بنه‌اش را بر دوش کشید و پیاده خود را به [[حضرت]] رساند. [[رسول خدا]] فرمود: مرحبا به ابوذر تنها راه می‌‌رود، تنها می‌‌میرد و تنها برانگیخته می‌‌شود.<ref>السیرة النبویه (ابن هشام) ۲/۵۲۴ امتاع الاسماء ۲/۵۲.</ref> پس از [[رحلت پیامبر]] در شمار اندک [[یاران علی]]{{ع}} بود که از [[بیعت با ابوبکر]] سر باز زد و به همراه سلمان و مقداد، در [[حمایت]] از [[امیرمؤمنان علی]]{{ع}} سرها را تراشیدند.<ref>اختیار معرفة الرجال ۶ ـ ۸.</ref> وی حتی برای بازپس‌گیری [[حق علی]]{{ع}} به مقداد اعلام کرد که [[قیام]] کنند، اما مقداد قیام چند نفر انگشت شمار را کافی ندانست.<ref>الامالی (مفید) ۱۷۰.</ref> او در [[دفاع از ولایت]] [[اهل بیت]]{{ع}} [[استوار]] بود و در هر جا که میسر بود به [[بیان حق]] و [[جایگاه اهل بیت]]{{ع}} می‌‌پرداخت و در این راه محنت‌های زیادی متحمل گردید.
	در دوره [[عثمان]] در اثر سیاست‌های [[خلیفه]]، بر شدت فعالیت‌های [[ابوذر]] افزوده شد<ref>تاریخ الیعقوبی ۲/۱۷۲.</ref> و این امر در نهایت به [[تبعید]] وی به [[ربذه]] انجامید. ابوذر پس از چند سال [[تحمل]] [[رنج]] و [[سختی]]، در سال ۳۱ یا ۳۲ هـ [[وفات]] کرد.<ref> تاریخ الطبری ۴/۳۰۸ انساب الاشراف ۱۱/۱۲۸.</ref> ابوذر سال‌ها از [[رسول خدا]]{{صل}} [[دانش]] آموخت تا جایی که در [[علم]] و فضل او را با [[عبدالله بن مسعود]] همطراز دانسته‌اند.<ref>تاریخ الاسلام ۳/۴۰۶ و ۴۰۹. </ref> از [[امیرمؤمنان علی]]{{ع}} درباره علم ابوذر پرسیدند، فرمود: دانش بسیار اندوخت که در بیان آن [[ناتوان]] شد. مردی [[بخیل]] در [[دین]] خود و آزمند در کسب دانش بود و زیاد می‌‌پرسید.<ref> انساب الاشراف ۱۱/۱۲۶.</ref> از [[امام علی]]{{ع}}،<ref>تفسیر القرآن (صنعانی) ۳/۳۳.</ref> [[حضرت زهرا]](علیها [[السلام]]) و [[ام سلمه]] [[روایت]] دارد.<ref>کفایة الاثر ۱۸۵ و ۱۹۴.</ref> کسان زیادی از وی [[حدیث]] آموخته و روایت کرده‌اند از جمله [[سعید بن مسیب]]،<ref>کفایة الاثر، ۳۸.</ref> [[زید بن ارقم]]، [[عبدالله بن ابی]] هبیره،<ref>شرح الاخبار ۲/۲۶۹ و ۳/۱۱.</ref> [[عبدالرحمان بن ابی لیلی]]،<ref>الامالی (مفید) ۱۶۹.</ref> و [[سلیم بن قیس هلالی]].<ref>کمال الدین و تمام النعمه ۴۱۳.</ref> اثر ابوذر علاوه بر مجموعه [[احادیث]] و روایاتی که [[ابن حنبل]] گرد آورده<ref>المسند (ابن حنبل) ۵/۱۴۴ ـ ۱۸۱.</ref> و افزون از صدها روایت است،<ref>تهذیب الاسماء واللغات ۲/۲۲۹.</ref> [[خطبه]] ای داشته که در آن به شرح رخدادهای پس از رسول خدا{{صل}} پرداخته است.<ref>الفهرست (طوسی) ۹۵.</ref> همچنین دارای وصایایی بالغ بر چهارصد [[بیت]] از [[پیامبر]]{{صل}}، [[مواعظ]] و نوشته ای به [[حذیفه]] است که بر جای مانده است<ref>الذریعه ۷/۱۹۶ و ۱۹۷.</ref>.<ref>[[فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی (کتاب)\|فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی]]، ج۱، ص۲۳۲- ۲۳۳.</ref>		در دوره [[عثمان]] در اثر سیاست‌های [[خلیفه]]، بر شدت فعالیت‌های [[ابوذر]] افزوده شد<ref>تاریخ الیعقوبی ۲/۱۷۲.</ref> و این امر در نهایت به [[تبعید]] وی به [[ربذه]] انجامید. ابوذر پس از چند سال [[تحمل]] [[رنج]] و [[سختی]]، در سال ۳۱ یا ۳۲ هـ [[وفات]] کرد.<ref> تاریخ الطبری ۴/۳۰۸ انساب الاشراف ۱۱/۱۲۸.</ref> ابوذر سال‌ها از [[رسول خدا]]{{صل}} [[دانش]] آموخت تا جایی که در [[علم]] و فضل او را با [[عبدالله بن مسعود]] همطراز دانسته‌اند.<ref>تاریخ الاسلام ۳/۴۰۶ و ۴۰۹. </ref> از [[امیرمؤمنان علی]]{{ع}} درباره علم ابوذر پرسیدند، فرمود: دانش بسیار اندوخت که در بیان آن [[ناتوان]] شد. مردی [[بخیل]] در [[دین]] خود و آزمند در کسب دانش بود و زیاد می‌‌پرسید.<ref> انساب الاشراف ۱۱/۱۲۶.</ref> از [[امام علی]]{{ع}}،<ref>تفسیر القرآن (صنعانی) ۳/۳۳.</ref> [[حضرت زهرا]](علیها [[السلام]]) و [[ام سلمه]] [[روایت]] دارد.<ref>کفایة الاثر ۱۸۵ و ۱۹۴.</ref> کسان زیادی از وی [[حدیث]] آموخته و روایت کرده‌اند از جمله [[سعید بن مسیب]]،<ref>کفایة الاثر، ۳۸.</ref> [[زید بن ارقم]]، [[عبدالله بن ابی]] هبیره،<ref>شرح الاخبار ۲/۲۶۹ و ۳/۱۱.</ref> [[عبدالرحمان بن ابی لیلی]]،<ref>الامالی (مفید) ۱۶۹.</ref> و [[سلیم بن قیس هلالی]].<ref>کمال الدین و تمام النعمه ۴۱۳.</ref> اثر ابوذر علاوه بر مجموعه [[احادیث]] و روایاتی که [[ابن حنبل]] گرد آورده<ref>المسند (ابن حنبل) ۵/۱۴۴ ـ ۱۸۱.</ref> و افزون از صدها روایت است،<ref>تهذیب الاسماء واللغات ۲/۲۲۹.</ref> [[خطبه]] ای داشته که در آن به شرح رخدادهای پس از رسول خدا{{صل}} پرداخته است.<ref>الفهرست (طوسی) ۹۵.</ref> همچنین دارای وصایایی بالغ بر چهارصد [[بیت]] از [[پیامبر]]{{صل}}، [[مواعظ]] و نوشته ای به [[حذیفه]] است که بر جای مانده است<ref>الذریعه ۷/۱۹۶ و ۱۹۷.</ref>.<ref>[[فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی (کتاب)\|فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی]]، ج۱، ص۲۳۲- ۲۳۳.</ref>

Bahmani: /* پانویس */

2022-09-05T14:26:17Z

پانویس

@@ خط ۳۰: / خط ۳۰: @@
 بنابر یک [[عقیده]]، پس از آمدن [[ابوذر]] به مدینه، [[پیامبر]] او را همانند برخی [[مسلمانان]] در صفه جای داد<ref>انساب الاشراف ۱/۲۷۲.</ref> و به گفته [[امام صادق]]{{ع}}، بین او و [[سلمان]] [[پیمان برادری]] بست و سفارش فرمود که [[مطیع]] سلمان باشد.<ref>الکافی ۸/۱۶۲.</ref> [[اخبار]] دیگری حکایت از [[برادری]] او با [[عبدالله بن مسعود]]،<ref> مناقب آل ابی طالب ۲/۳۲.</ref> [[مقداد]]<ref>السیرة النبویه (ابن هشام) ۲/۵۶۱.</ref> و یا [[منذر بن عمرو]] بن [[خنس]] ساعدی دارد، ولی واقدی به این دلیل که [[پیمان اخوت]] پیش از [[بدر]] بوده و منذر هم در سال سوم در سریه بئر معونه به [[شهادت]] رسید، نمی‌پذیرد.<ref>الطبقات الکبری ۳/۴۱۹.</ref> ابوذر در [[غزوات]] و [[سریه‌ها]] شرکت جسته و در مواردی همچون [[غزوه بنی مصطلق]] در [[شعبان]] [[سال]] ششم<ref>السیرة النبویه (ابن هشام) ۲/۲۸۹.</ref> و [[عمرة]] القضا در [[ذی قعده]] سال هفتم [[جانشین]] [[پیغمبر]] در مدینه بوده است.<ref>انساب الاشراف ۱/۳۵۳.</ref> در [[غزوه تبوک]] که به خاطر [[تشنگی]] شترش از [[سپاه]] عقب مانده بود، متهم به [[تخلف]] شد، اما خود بار و بنه‌اش را بر دوش کشید و پیاده خود را به [[حضرت]] رساند. [[رسول خدا]] فرمود: مرحبا به ابوذر تنها راه می‌‌رود، تنها می‌‌میرد و تنها برانگیخته می‌‌شود.<ref>السیرة النبویه (ابن هشام) ۲/۵۲۴ امتاع الاسماء ۲/۵۲.</ref> پس از [[رحلت پیامبر]] در شمار اندک [[یاران علی]]{{ع}} بود که از [[بیعت با ابوبکر]] سر باز زد و به همراه سلمان و مقداد، در [[حمایت]] از [[امیرمؤمنان علی]]{{ع}} سرها را تراشیدند.<ref>اختیار معرفة الرجال ۶ ـ ۸.</ref> وی حتی برای بازپس‌گیری [[حق علی]]{{ع}} به مقداد اعلام کرد که [[قیام]] کنند، اما مقداد قیام چند نفر انگشت شمار را کافی ندانست.<ref>الامالی (مفید) ۱۷۰.</ref> او در [[دفاع از ولایت]] [[اهل بیت]]{{ع}} [[استوار]] بود و در هر جا که میسر بود به [[بیان حق]] و [[جایگاه اهل بیت]]{{ع}} می‌‌پرداخت و در این راه محنت‌های زیادی متحمل گردید.
 در دوره [[عثمان]] در اثر سیاست‌های [[خلیفه]]، بر شدت فعالیت‌های [[ابوذر]] افزوده شد<ref>تاریخ الیعقوبی ۲/۱۷۲.</ref> و این امر در نهایت به [[تبعید]] وی به [[ربذه]] انجامید. ابوذر پس از چند سال [[تحمل]] [[رنج]] و [[سختی]]، در سال ۳۱ یا ۳۲ هـ [[وفات]] کرد.<ref> تاریخ الطبری ۴/۳۰۸ انساب الاشراف ۱۱/۱۲۸.</ref> ابوذر سال‌ها از [[رسول خدا]]{{صل}} [[دانش]] آموخت تا جایی که در [[علم]] و فضل او را با [[عبدالله بن مسعود]] همطراز دانسته‌اند.<ref>تاریخ الاسلام ۳/۴۰۶ و ۴۰۹. </ref> از [[امیرمؤمنان علی]]{{ع}} درباره علم ابوذر پرسیدند، فرمود: دانش بسیار اندوخت که در بیان آن [[ناتوان]] شد. مردی [[بخیل]] در [[دین]] خود و آزمند در کسب دانش بود و زیاد می‌‌پرسید.<ref> انساب الاشراف ۱۱/۱۲۶.</ref> از [[امام علی]]{{ع}}،<ref>تفسیر القرآن (صنعانی) ۳/۳۳.</ref> [[حضرت زهرا]](علیها [[السلام]]) و [[ام سلمه]] [[روایت]] دارد.<ref>کفایة الاثر ۱۸۵ و ۱۹۴.</ref> کسان زیادی از وی [[حدیث]] آموخته و روایت کرده‌اند از جمله [[سعید بن مسیب]]،<ref>کفایة الاثر، ۳۸.</ref> [[زید بن ارقم]]، [[عبدالله بن ابی]] هبیره،<ref>شرح الاخبار ۲/۲۶۹ و ۳/۱۱.</ref> [[عبدالرحمان بن ابی لیلی]]،<ref>الامالی (مفید) ۱۶۹.</ref> و [[سلیم بن قیس هلالی]].<ref>کمال الدین و تمام النعمه ۴۱۳.</ref> اثر ابوذر علاوه بر مجموعه [[احادیث]] و روایاتی که [[ابن حنبل]] گرد آورده<ref>المسند (ابن حنبل) ۵/۱۴۴ ـ ۱۸۱.</ref> و افزون از صدها روایت است،<ref>تهذیب الاسماء واللغات ۲/۲۲۹.</ref> [[خطبه]] ای داشته که در آن به شرح رخدادهای پس از رسول خدا{{صل}} پرداخته است.<ref>الفهرست (طوسی) ۹۵.</ref> همچنین دارای وصایایی بالغ بر چهارصد [[بیت]] از [[پیامبر]]{{صل}}، [[مواعظ]] و نوشته ای به [[حذیفه]] است که بر جای مانده است<ref>الذریعه ۷/۱۹۶ و ۱۹۷.</ref>.<ref>[[فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی (کتاب)|فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی]]، ج۱، ص۲۳۲- ۲۳۳.</ref>
 ==پانویس==
-{{یادآوری پانویس}}
+{{پانویس}}

Bahmani در ‏۲۹ ژوئن ۲۰۲۲، ساعت ۰۹:۱۴

2022-06-29T09:14:08Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۹ ژوئن ۲۰۲۲، ساعت ۱۲:۴۴
خط ۱:		خط ۱:
	~~{{ویرایش غیرنهایی}}~~
	~~{{جعبه اطلاعات پدیدآورنده~~
	~~\| عنوان = (ابوذر غفاری)~~
	~~\| عنوان اصلی =~~
	~~\| تصویر = 110031.jpg~~
	~~\| اندازه تصویر = 200px~~
	~~\| نام = جندب بن عبد الله بن جنادة بن سفیان~~
	~~\|زادروز =~~
	~~\| زادگاه =~~
	~~\| تاریخ درگذشت =~~
	~~\| آرامگاه = [[ربذه]]~~
	~~\| محل زندگی = [[مدینه]]، [[حجاز]]، [[مکه]]، [[ربذه]]~~
	~~\| پیشه =~~
	~~\| نقش‌های برجسته =~~
	~~\| از موالی =~~
	~~\| شهر خانگی =~~
	~~\| لقب =~~
	~~\| کنیه = [[ابوذر]]~~
	~~\| شهرت = [[ابوذر غفاری]]~~
	~~\| دین = [[اسلام]]~~
	~~\| مذهب =~~
	~~\| منصب =~~
	~~\| مکتب =~~
	\| استادان = [[عویمر بن مالک انصاری]]، [[عمر بن خطاب عدوی]]، [[سلمان فارسی]]، [[ابو هریرة دوسی]]، [[عبد القدوس بن حجاج خولانی]]
	\|شاگردان = [[ابوبکر بن عبدالرحمن مخزومی]]، [[ابو زرعة بن عمرو بجلی]]، [[ابو سعید مهری]]، [[ابوطالب ضبعی]]، [[ابو رافع قبطی]]
	~~\| آثار =~~
	}}

	~~==نویسنده: آقای پورانزاب==~~

	==مقدمه==		==مقدمه==
	*ابوذر غفاری از [[قبیله]] بنی‌غفار و مادرش [[رمله]] است. او از نخستین گروندگان به [[اسلام]] و جزء [[اصحاب]] صُفّه بود. برخی او را چهارمین یا پنجمین فردی می‌دانند که [[اسلام]] آورد. نام دیگر ابوذر، بُرَیر است و برخی بریر را [[لقب]] وی دانسته‌اند. ابوذر، فردی آزاداندیش، رُک و دارای [[اعتقادات]] دینی ژرف و عمیق، [[زاهد]] و قناعت‌پیشه بود. درگیری‌های او با [[عثمان]] به‌دلیل اشتباهات [[عثمان]] در [[حکومت]] و استفاده‌های نادرست از [[بیت المال]] و هم‌چنین با [[معاویه]] مشهور است. بنابر [[روایت]] [[عبدالله بن صامت]]، برادرزاده ابوذر، او در دوران جاهلیّت نیز بت‌پرست نبوده و ۳ سال پیش از [[ملاقات]] با [[پیامبر]] یکتاپرست بوده است. ابوذر به‌سبب آن‌که قبیله‌اش [[حرمت]] ماه‌های [[حرام]] را نگاه نمی‌داشتند، [[قبیله]] خود را ترک و به مکّه مهاجرت کرد. وی از [[دعوت پیامبر]] {{صل}} [[آگاه]] شد و با وجود [[آزار]] و اذیت [[مشرکان]] به‌دیدار [[پیامبر]] آمد و [[اسلام]] آورد<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص 82.</ref>.		*ابوذر غفاری از [[قبیله]] بنی‌غفار و مادرش [[رمله]] است. او از نخستین گروندگان به [[اسلام]] و جزء [[اصحاب]] صُفّه بود. برخی او را چهارمین یا پنجمین فردی می‌دانند که [[اسلام]] آورد. نام دیگر ابوذر، بُرَیر است و برخی بریر را [[لقب]] وی دانسته‌اند. ابوذر، فردی آزاداندیش، رُک و دارای [[اعتقادات]] دینی ژرف و عمیق، [[زاهد]] و قناعت‌پیشه بود. درگیری‌های او با [[عثمان]] به‌دلیل اشتباهات [[عثمان]] در [[حکومت]] و استفاده‌های نادرست از [[بیت المال]] و هم‌چنین با [[معاویه]] مشهور است. بنابر [[روایت]] [[عبدالله بن صامت]]، برادرزاده ابوذر، او در دوران جاهلیّت نیز بت‌پرست نبوده و ۳ سال پیش از [[ملاقات]] با [[پیامبر]] یکتاپرست بوده است. ابوذر به‌سبب آن‌که قبیله‌اش [[حرمت]] ماه‌های [[حرام]] را نگاه نمی‌داشتند، [[قبیله]] خود را ترک و به مکّه مهاجرت کرد. وی از [[دعوت پیامبر]] {{صل}} [[آگاه]] شد و با وجود [[آزار]] و اذیت [[مشرکان]] به‌دیدار [[پیامبر]] آمد و [[اسلام]] آورد<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص 82.</ref>.

Wasity: جایگزینی متن - 'حکومت عثمان' به 'حکومت عثمان'

2022-05-16T12:43:26Z

جایگزینی متن - 'حکومت عثمان' به 'حکومت عثمان'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۶ مهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۶:۱۳
خط ۵۲:		خط ۵۲:
	* [[روح]] [[ابوذر]] با تشخیص و [[بصیرت]]، [[رشد]] یافته بود و [[حق و باطل]] را با اصول آن می‌شناخت، نه با افراد و شخصیت‌ها؛ از این‌رو در حالی که [[اکثریت]] [[علی]]{{ع}} را تنها می‌گذاشتند او در کنار مولایش [[وفادار]] باقی ماند.<ref>[[مرتضی مطهری\|مطهری مرتضی]]، [[جاذبه و دافعه علی (کتاب)\|جاذبه و دافعه علی]]، مجموعه آثار، ج۱۶ ص ۳۰۷.</ref>		* [[روح]] [[ابوذر]] با تشخیص و [[بصیرت]]، [[رشد]] یافته بود و [[حق و باطل]] را با اصول آن می‌شناخت، نه با افراد و شخصیت‌ها؛ از این‌رو در حالی که [[اکثریت]] [[علی]]{{ع}} را تنها می‌گذاشتند او در کنار مولایش [[وفادار]] باقی ماند.<ref>[[مرتضی مطهری\|مطهری مرتضی]]، [[جاذبه و دافعه علی (کتاب)\|جاذبه و دافعه علی]]، مجموعه آثار، ج۱۶ ص ۳۰۷.</ref>
	*بیشترین [[عبادت]] [[ابوذر]] [[تفکر]] بود. او از [[حکما]] و متفکران عصر [[پیامبر خاتم\|پیامبر]]{{صل}} محسوب می‌شد و چنان [[رشد]] یافته بود که هیچ‌گاه در [[حمایت]] از [[امام علی\|علی]]{{ع}} دچار [[شک و تردید]] نشد. در حالی که عابدی فاقد [[بصیرت]] همچون [[ربیع بن خیثم]] دچار [[شک و تردید]] شده و [[امام علی\|علی]]{{ع}} را تنها گذاشت.<ref>یادداشت‌ها، ج ۶، ص ۴۱۱.</ref>		*بیشترین [[عبادت]] [[ابوذر]] [[تفکر]] بود. او از [[حکما]] و متفکران عصر [[پیامبر خاتم\|پیامبر]]{{صل}} محسوب می‌شد و چنان [[رشد]] یافته بود که هیچ‌گاه در [[حمایت]] از [[امام علی\|علی]]{{ع}} دچار [[شک و تردید]] نشد. در حالی که عابدی فاقد [[بصیرت]] همچون [[ربیع بن خیثم]] دچار [[شک و تردید]] شده و [[امام علی\|علی]]{{ع}} را تنها گذاشت.<ref>یادداشت‌ها، ج ۶، ص ۴۱۱.</ref>
	*بیشترین فعالیت [[ابوذر]] در زمان [[عثمان]] بود. افراد مختلف جایزه‌های [[صد]] هزار دیناری از [[عثمان]] گرفته و گله‌های اسب و گوسفند و [[غلام]] و [[کنیز]] فراهم می‌کردند. [[ابوذر]] با زبان برنده‌اش [[امر به معروف و نهی از منکر]] می‌کرد. [[حمایت]] [[امام علی\|علی]]{{ع}} از [[ابوذر]] مانع آن بود که [[عثمان]] به کشتن او [[فکر]] کند. [[تطمیع]]، [[ستم]] و [[تبعید]] به [[شام]] نتوانست [[ابوذر]] را خاموش کند. [[عثمان]] سرانجام او را به [[ربذه]] [[تبعید]] کرد و بدرقۀ او را نیز [[ممنوع]] اعلام کرد؛ اما [[امام علی\|امیرمؤمنان علی]]{{ع}} به همراه دو پسرش او را بدرقه کرد و در همان مراسم خطبه‌ای خواند که نشان‌ دهنده [[تجلیل]] و [[حمایت]] از [[ابوذر]] و [[فساد]] [[حکومت~~]] [[~~عثمان]] است.<ref>[[مرتضی مطهری\|مطهری مرتضی]]، [[جاذبه و دافعه علی (کتاب)\|جاذبه و دافعه علی]]، مجموعه آثار، ج ۱۶، صص ۶۴ و [[سیری در سیره نبوی (کتاب)\|سیری در سیره نبوی]] مجموعه آثار، ج ۴۸۲.</ref>		*بیشترین فعالیت [[ابوذر]] در زمان [[عثمان]] بود. افراد مختلف جایزه‌های [[صد]] هزار دیناری از [[عثمان]] گرفته و گله‌های اسب و گوسفند و [[غلام]] و [[کنیز]] فراهم می‌کردند. [[ابوذر]] با زبان برنده‌اش [[امر به معروف و نهی از منکر]] می‌کرد. [[حمایت]] [[امام علی\|علی]]{{ع}} از [[ابوذر]] مانع آن بود که [[عثمان]] به کشتن او [[فکر]] کند. [[تطمیع]]، [[ستم]] و [[تبعید]] به [[شام]] نتوانست [[ابوذر]] را خاموش کند. [[عثمان]] سرانجام او را به [[ربذه]] [[تبعید]] کرد و بدرقۀ او را نیز [[ممنوع]] اعلام کرد؛ اما [[امام علی\|امیرمؤمنان علی]]{{ع}} به همراه دو پسرش او را بدرقه کرد و در همان مراسم خطبه‌ای خواند که نشان‌ دهنده [[تجلیل]] و [[حمایت]] از [[ابوذر]] و [[فساد]] [[حکومت عثمان]] است.<ref>[[مرتضی مطهری\|مطهری مرتضی]]، [[جاذبه و دافعه علی (کتاب)\|جاذبه و دافعه علی]]، مجموعه آثار، ج ۱۶، صص ۶۴ و [[سیری در سیره نبوی (کتاب)\|سیری در سیره نبوی]] مجموعه آثار، ج ۴۸۲.</ref>

	==ابوذر فرهنگ نامه مؤلفان اسلامی==		==ابوذر فرهنگ نامه مؤلفان اسلامی==

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۹ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۲۳:۱۳
خط ۱:		خط ۱:
	==مقدمه==		==مقدمه==
	*ابوذر غفاری از [[قبیله]] بنی‌غفار و مادرش [[رمله]] است. او از نخستین گروندگان به [[اسلام]] و جزء [[اصحاب]] صُفّه بود. برخی او را چهارمین یا پنجمین فردی می‌دانند که [[اسلام]] آورد. نام دیگر ابوذر، بُرَیر است و برخی بریر را [[لقب]] وی دانسته‌اند. ابوذر، فردی آزاداندیش، رُک و دارای [[اعتقادات]] دینی ژرف و عمیق، [[زاهد]] و قناعت‌پیشه بود. درگیری‌های او با [[عثمان]] به‌دلیل اشتباهات [[عثمان]] در [[حکومت]] و استفاده‌های نادرست از [[بیت المال]] و هم‌چنین با [[معاویه]] مشهور است. بنابر [[روایت]] [[عبدالله بن صامت]]، برادرزاده ابوذر، او در دوران جاهلیّت نیز بت‌پرست نبوده و ۳ سال پیش از [[ملاقات]] با [[پیامبر]] یکتاپرست بوده است. ابوذر به‌سبب آن‌که قبیله‌اش [[حرمت]] ماه‌های [[حرام]] را نگاه نمی‌داشتند، [[قبیله]] خود را ترک و به مکّه مهاجرت کرد. وی از [[دعوت پیامبر]] {{صل}} [[آگاه]] شد و با وجود [[آزار]] و اذیت [[مشرکان]] به‌دیدار [[پیامبر]] آمد و [[اسلام]] آورد<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص 82.</ref>.		*ابوذر غفاری از [[قبیله]] بنی‌غفار و مادرش [[رمله]] است. او از نخستین گروندگان به [[اسلام]] و جزء [[اصحاب]] صُفّه بود. برخی او را چهارمین یا پنجمین فردی می‌دانند که [[اسلام]] آورد. نام دیگر ابوذر، بُرَیر است و برخی بریر را [[لقب]] وی دانسته‌اند. ابوذر، فردی آزاداندیش، رُک و دارای [[اعتقادات]] دینی ژرف و عمیق، [[زاهد]] و قناعت‌پیشه بود. درگیری‌های او با [[عثمان]] به‌دلیل اشتباهات [[عثمان]] در [[حکومت]] و استفاده‌های نادرست از [[بیت المال]] و هم‌چنین با [[معاویه]] مشهور است. بنابر [[روایت]] [[عبدالله بن صامت]]، برادرزاده ابوذر، او در دوران جاهلیّت نیز بت‌پرست نبوده و ۳ سال پیش از [[ملاقات]] با [[پیامبر]] یکتاپرست بوده است. ابوذر به‌سبب آن‌که قبیله‌اش [[حرمت]] ماه‌های [[حرام]] را نگاه نمی‌داشتند، [[قبیله]] خود را ترک و به مکّه مهاجرت کرد. وی از [[دعوت پیامبر]] {{صل}} [[آگاه]] شد و با وجود [[آزار]] و اذیت [[مشرکان]] به‌دیدار [[پیامبر]] آمد و [[اسلام]] آورد<ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص 82.</ref>.
	*در منابع [[شیعی]]، [[روایت]] آوردن ابوذر به‌گونه‌ای دیگر [[نقل]] شده است. این [[روایات]] حاکی از آن است که ابوذر به‌شکلی شگفت از [[دعوت پیامبر]] [[آگاه]] شد و به [[مکه]] مهاجرت کرد و [[اسلام]] آورد. پس از آن، ابوذر از طرف [[پیامبر]] {{صل}} برای [[تبلیغ]] [[اسلام]] به‌سوی [[قبیله]] بنی‌غفار فرستاده شد. ابوذر مورد اعتماد [[پیامبر]] بود و در برخی غزوات شرکت کرد. ابوذر پس از [[رحلت پیامبر]] و در دوران [[خلافت ابوبکر]] جزو کسانی بود که [[دل]] با [[امام علی]] {{ع}} داشتند و به ایشان [[وفادار]] ماندند. ابوذر در زمان [[رحلت پیامبر]] در [[مدینه]] نبود و چون بازگشت و وضعیت را به‌گونه‌ای دیگر یافت، گفت: آری به بهره و میوه آن دست یافتید و پوسته آن را رها کردید و حال آن‌که اگر این کار را در [[خاندان]] پیامبرتان قرار می‌دادید حتی دو تن هم با شما [[اختلاف]] نمی‌کردند. وی سرانجام با اکراه با [[ابوبکر]] [[بیعت]] کرد<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص 82- 83.</ref>.		*در منابع [[شیعی]]، [[روایت]] آوردن ابوذر به‌گونه‌ای دیگر [[نقل]] شده است. این [[روایات]] حاکی از آن است که ابوذر به‌شکلی شگفت از [[دعوت پیامبر]] [[آگاه]] شد و به [[مکه]] مهاجرت کرد و [[اسلام]] آورد. پس از آن، ابوذر از طرف [[پیامبر]] {{صل}} برای [[تبلیغ]] [[اسلام]] به‌سوی [[قبیله]] بنی‌غفار فرستاده شد. ابوذر مورد اعتماد [[پیامبر]] بود و در برخی غزوات شرکت کرد. ابوذر پس از [[رحلت پیامبر]] و در دوران [[خلافت ابوبکر]] جزو کسانی بود که [[دل]] با [[امام علی]] {{ع}} داشتند و به ایشان [[وفادار]] ماندند. ابوذر در زمان [[رحلت پیامبر]] در [[مدینه]] نبود و چون بازگشت و وضعیت را به‌گونه‌ای دیگر یافت، گفت: آری به بهره و میوه آن دست یافتید و پوسته آن را رها کردید و حال آن‌که اگر این کار را در [[خاندان]] پیامبرتان قرار می‌دادید حتی دو تن هم با شما [[اختلاف]] نمی‌کردند. وی سرانجام با اکراه با [[ابوبکر]] [[بیعت]] کرد<ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص 82- 83.</ref>.
	*ابوذر همواره متعرض و منتقد [[خلیفه]] سوم، [[عثمان بن عفان]]، بود و سیاست‌های نادرست او را مورد انتقاد صریح و بی‌پرده خود قرار می‌داد، از این‌رو [[خلیفه]] او را به رَبَذه تبعید کرد. هنگام تبعید او، [[امام علی]] {{ع}} با چند تن از [[یاران]] به مشایعت او آمدند. تبعید ابوذر به ربذه یکی از کارهایی است که در آن مورد بر [[عثمان]] [[عیب]] گرفته شده است. [[نقل]] کرده‌اند هنگامی‌که ابوذر را به ربذه تبعید کردند [[عثمان]] [[فرمان]] داد میان [[مردم]] جار بزنند که هیچ‌کس نباید با ابوذر سخن بگوید و او را بدرقه کند و به [[مروان بن حکم]] [[فرمان]] داد که ابوذر را از [[مدینه]] بیرون کند. او چنان کرد و [[مردم]] از [[یاری]] ابوذر خودداری کردند، جز [[علی بن ابی‌طالب]] {{ع}} و برادرش عقیل و [[حسن]] و [[حسین]] {{عم}} و [[عمار یاسر]] که این گروه با او بیرون رفتند تا او را بدرقه کنند. [[امام علی]] {{ع}} به او فرمود: "ای ابوذر! به‌راستی تو برای [[خدا]] به [[خشم]] [[آمدی]]، پس به همو [[امید]] دار. اینان از تو بر دنیاشان ترسیدند و تو به‌خاطر دینت از آنان بیمناکی. اینک دنیایی را که سنگ آن‌را به سینه می‌زنند و می‌ترسند که از دستشان بگیری، بدیشان وابگذار و خود به‌سوی [[خدا]] رو بگذار. چه بسیار نیازمندند به ترک [[ظلم]] و [[گناه]] که از آن بازشان می‌داشتی و تو چه [[بی‌نیازی]] از [[دنیا]] که تو را از آن بازمی‌داشتند. و به‌زودی خواهی دانست که فردا برنده کیست و آن‌که بیشتر بدو رشک برند کدام است. اگر درهای [[آسمان]] و [[زمین]] بر بنده‌ای بسته شود، امّا او [[تقوای الهی]] پیشه کند، [[خداوند]] حتماً برای او راه نجاتی مقرّر فرماید. تنها با [[خدا]] انس و الفت گیر و جز از [[باطل]] از چیزی مهراس. اگر دنیاشان را می‌پذیرفتی، تو را [[دوست]] می‌داشتند و اگر از آن سود می‌جستی، بهره‌ات می‌دادند<ref>نهج البلاغه، خطبه ۱۳۰: {{متن حدیث\|یَا أَبَا ذَرٍّ إِنَّکَ غَضِبْتَ لِلَّهِ فَارْجُ مَنْ غَضِبْتَ لَهُ إِنَّ الْقَوْمَ خَافُوکَ عَلَی دُنْیَاهُمْ وَ خِفْتَهُمْ عَلَی دِینِکَ فَاتْرُکْ فِی أَیْدِیهِمْ مَا خَافُوکَ عَلَیْهِ وَ اهْرُبْ مِنْهُمْ بِمَا خِفْتَهُمْ عَلَیْهِ فَمَا أَحْوَجَهُمْ إِلَی مَا مَنَعْتَهُمْ وَ مَا أَغْنَاکَ عَمَّا مَنَعُوکَ وَ سَتَعْلَمُ مَنِ الرَّابِحُ غَداً وَ الْأَکْثَرُ [حَسَداً] حُسَّداً وَ لَوْ أَنَّ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرَضِینَ کَانَتَا عَلَی عَبْدٍ رَتْقاً ثُمَّ اتَّقَی اللَّهَ لَجَعَلَ اللَّهُ لَهُ مِنْهُمَا مَخْرَجاً لَا یُؤْنِسَنَّکَ إِلَّا الْحَقُّ وَ لَا یُوحِشَنَّکَ إِلَّا الْبَاطِلُ فَلَوْ قَبِلْتَ دُنْیَاهُمْ لَأَحَبُّوکَ وَ لَوْ قَرَضْتَ مِنْهَا لَأَمَّنُوک‏}}</ref><ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص 83.</ref>.		*ابوذر همواره متعرض و منتقد [[خلیفه]] سوم، [[عثمان بن عفان]]، بود و سیاست‌های نادرست او را مورد انتقاد صریح و بی‌پرده خود قرار می‌داد، از این‌رو [[خلیفه]] او را به رَبَذه تبعید کرد. هنگام تبعید او، [[امام علی]] {{ع}} با چند تن از [[یاران]] به مشایعت او آمدند. تبعید ابوذر به ربذه یکی از کارهایی است که در آن مورد بر [[عثمان]] [[عیب]] گرفته شده است. [[نقل]] کرده‌اند هنگامی‌که ابوذر را به ربذه تبعید کردند [[عثمان]] [[فرمان]] داد میان [[مردم]] جار بزنند که هیچ‌کس نباید با ابوذر سخن بگوید و او را بدرقه کند و به [[مروان بن حکم]] [[فرمان]] داد که ابوذر را از [[مدینه]] بیرون کند. او چنان کرد و [[مردم]] از [[یاری]] ابوذر خودداری کردند، جز [[علی بن ابی‌طالب]] {{ع}} و برادرش عقیل و [[حسن]] و [[حسین]] {{عم}} و [[عمار یاسر]] که این گروه با او بیرون رفتند تا او را بدرقه کنند. [[امام علی]] {{ع}} به او فرمود: "ای ابوذر! به‌راستی تو برای [[خدا]] به [[خشم]] [[آمدی]]، پس به همو [[امید]] دار. اینان از تو بر دنیاشان ترسیدند و تو به‌خاطر دینت از آنان بیمناکی. اینک دنیایی را که سنگ آن‌را به سینه می‌زنند و می‌ترسند که از دستشان بگیری، بدیشان وابگذار و خود به‌سوی [[خدا]] رو بگذار. چه بسیار نیازمندند به ترک [[ظلم]] و [[گناه]] که از آن بازشان می‌داشتی و تو چه [[بی‌نیازی]] از [[دنیا]] که تو را از آن بازمی‌داشتند. و به‌زودی خواهی دانست که فردا برنده کیست و آن‌که بیشتر بدو رشک برند کدام است. اگر درهای [[آسمان]] و [[زمین]] بر بنده‌ای بسته شود، امّا او [[تقوای الهی]] پیشه کند، [[خداوند]] حتماً برای او راه نجاتی مقرّر فرماید. تنها با [[خدا]] انس و الفت گیر و جز از [[باطل]] از چیزی مهراس. اگر دنیاشان را می‌پذیرفتی، تو را [[دوست]] می‌داشتند و اگر از آن سود می‌جستی، بهره‌ات می‌دادند<ref>نهج البلاغه، خطبه ۱۳۰: {{متن حدیث\|یَا أَبَا ذَرٍّ إِنَّکَ غَضِبْتَ لِلَّهِ فَارْجُ مَنْ غَضِبْتَ لَهُ إِنَّ الْقَوْمَ خَافُوکَ عَلَی دُنْیَاهُمْ وَ خِفْتَهُمْ عَلَی دِینِکَ فَاتْرُکْ فِی أَیْدِیهِمْ مَا خَافُوکَ عَلَیْهِ وَ اهْرُبْ مِنْهُمْ بِمَا خِفْتَهُمْ عَلَیْهِ فَمَا أَحْوَجَهُمْ إِلَی مَا مَنَعْتَهُمْ وَ مَا أَغْنَاکَ عَمَّا مَنَعُوکَ وَ سَتَعْلَمُ مَنِ الرَّابِحُ غَداً وَ الْأَکْثَرُ [حَسَداً] حُسَّداً وَ لَوْ أَنَّ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرَضِینَ کَانَتَا عَلَی عَبْدٍ رَتْقاً ثُمَّ اتَّقَی اللَّهَ لَجَعَلَ اللَّهُ لَهُ مِنْهُمَا مَخْرَجاً لَا یُؤْنِسَنَّکَ إِلَّا الْحَقُّ وَ لَا یُوحِشَنَّکَ إِلَّا الْبَاطِلُ فَلَوْ قَبِلْتَ دُنْیَاهُمْ لَأَحَبُّوکَ وَ لَوْ قَرَضْتَ مِنْهَا لَأَمَّنُوک‏}}</ref><ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص 83.</ref>.
	*سپس [[علی]] {{ع}} به همراهان خود گفت: با عموی خویش بدرود کنید و به عقیل فرمود: با برادر خویش بدرود کن. ابوذر همراه با [[خانواده]] خویش و چند گوسفند و شتر در ربذه ساکن شد. کاروان‌های [[حجاج]] به [[دیدار]] او می‌رفتند و می‌خواستند به او کمک کنند، هرچند او کمک از کسی نمی‌پذیرفت و برای دیدارکنندگان احادیثی از [[پیامبر]] [[نقل]] {{صل}} می‌کرد. ابوذر به [[نقل]] [[حدیث]] پای‌بند بود. [[احادیث]] بسیاری از او در [[صحاح سته]] [[نقل]] شده است و شماری از [[صحابه]] و [[تابعین]] احادیثی را از قول او [[نقل]] کرده‌اند. برخی شمار حدیث‌هایی را که ابوذر [[نقل]] کرده است ۲۸۱ [[روایت]] [[نقل]] می‌کنند<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص 83.</ref>.		*سپس [[علی]] {{ع}} به همراهان خود گفت: با عموی خویش بدرود کنید و به عقیل فرمود: با برادر خویش بدرود کن. ابوذر همراه با [[خانواده]] خویش و چند گوسفند و شتر در ربذه ساکن شد. کاروان‌های [[حجاج]] به [[دیدار]] او می‌رفتند و می‌خواستند به او کمک کنند، هرچند او کمک از کسی نمی‌پذیرفت و برای دیدارکنندگان احادیثی از [[پیامبر]] [[نقل]] {{صل}} می‌کرد. ابوذر به [[نقل]] [[حدیث]] پای‌بند بود. [[احادیث]] بسیاری از او در [[صحاح سته]] [[نقل]] شده است و شماری از [[صحابه]] و [[تابعین]] احادیثی را از قول او [[نقل]] کرده‌اند. برخی شمار حدیث‌هایی را که ابوذر [[نقل]] کرده است ۲۸۱ [[روایت]] [[نقل]] می‌کنند<ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص 83.</ref>.
	*ابوذر برمبنای پیش‌بینی [[پیامبر]] از کیفیت [[مرگ]] خویش [[آگاه]] بود. هنگامی‌که به احتضار افتاد به همسرش پیش‌بینی [[پیامبر]] را یادآور شد که پس از [[مرگ]] وی گروهی از [[صالحان]] [[کفن]] و [[دفن]] او را برعهده می‌گیرند. از این‌رو همسر ابوذر پس از [[مرگ]] او کاروانی را که از ربذه می‌گذشت مطلع کرد و آن‌ها تدفین او را بر عهده گرفتند و او را در ربذه به [[خاک]] سپردند. در برخی از اقوال سردار کاروان را [[مالک اشتر نخعی]] نوشته‌اند<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص 83- 84.</ref>.		*ابوذر برمبنای پیش‌بینی [[پیامبر]] از کیفیت [[مرگ]] خویش [[آگاه]] بود. هنگامی‌که به احتضار افتاد به همسرش پیش‌بینی [[پیامبر]] را یادآور شد که پس از [[مرگ]] وی گروهی از [[صالحان]] [[کفن]] و [[دفن]] او را برعهده می‌گیرند. از این‌رو همسر ابوذر پس از [[مرگ]] او کاروانی را که از ربذه می‌گذشت مطلع کرد و آن‌ها تدفین او را بر عهده گرفتند و او را در ربذه به [[خاک]] سپردند. در برخی از اقوال سردار کاروان را [[مالک اشتر نخعی]] نوشته‌اند<ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص 83- 84.</ref>.
	==ابوذر غفاری در گزیده [[دانشنامهٔ امیرالمؤمنین‌ بر پایه قرآن حدیث و تاریخ (کتاب)\|دانشنامه امیرالمؤمنین]]==		==ابوذر غفاری در گزیده [[دانشنامهٔ امیرالمؤمنین‌ بر پایه قرآن حدیث و تاریخ (کتاب)\|دانشنامه امیرالمؤمنین]]==
	*جندب بن جناده- که به کنیه‌اش مشهور است-، صدای رسای [[حق]]، فریاد بلندِ [[فضیلت]] و [[عدالت]]، از [[صحابیان]] والا [[مقام]] و از پیش‌گامان [[ایمان]] و از استوارْ گامان [[صراط مستقیم]] بود. او پیش از [[اسلام]]، موحد بود و از [[بت‌پرستی]] تَن زده بود. او از بادیه به [[مکه]] آمد و [[آیین حق]] را با همه وجود پذیرفت و [[آیات الهی]] را نیوشید.		*جندب بن جناده- که به کنیه‌اش مشهور است-، صدای رسای [[حق]]، فریاد بلندِ [[فضیلت]] و [[عدالت]]، از [[صحابیان]] والا [[مقام]] و از پیش‌گامان [[ایمان]] و از استوارْ گامان [[صراط مستقیم]] بود. او پیش از [[اسلام]]، موحد بود و از [[بت‌پرستی]] تَن زده بود. او از بادیه به [[مکه]] آمد و [[آیین حق]] را با همه وجود پذیرفت و [[آیات الهی]] را نیوشید.

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۹ ژوئن ۲۰۲۲، ساعت ۱۲:۴۴
خط ۱:		خط ۱:
	~~{{ویرایش غیرنهایی}}~~
	~~{{جعبه اطلاعات پدیدآورنده~~
	~~\| عنوان = (ابوذر غفاری)~~
	~~\| عنوان اصلی =~~
	~~\| تصویر = 110031.jpg~~
	~~\| اندازه تصویر = 200px~~
	~~\| نام = جندب بن عبد الله بن جنادة بن سفیان~~
	~~\|زادروز =~~
	~~\| زادگاه =~~
	~~\| تاریخ درگذشت =~~
	~~\| آرامگاه = [[ربذه]]~~
	~~\| محل زندگی = [[مدینه]]، [[حجاز]]، [[مکه]]، [[ربذه]]~~
	~~\| پیشه =~~
	~~\| نقش‌های برجسته =~~
	~~\| از موالی =~~
	~~\| شهر خانگی =~~
	~~\| لقب =~~
	~~\| کنیه = [[ابوذر]]~~
	~~\| شهرت = [[ابوذر غفاری]]~~
	~~\| دین = [[اسلام]]~~
	~~\| مذهب =~~
	~~\| منصب =~~
	~~\| مکتب =~~
	\| استادان = [[عویمر بن مالک انصاری]]، [[عمر بن خطاب عدوی]]، [[سلمان فارسی]]، [[ابو هریرة دوسی]]، [[عبد القدوس بن حجاج خولانی]]
	\|شاگردان = [[ابوبکر بن عبدالرحمن مخزومی]]، [[ابو زرعة بن عمرو بجلی]]، [[ابو سعید مهری]]، [[ابوطالب ضبعی]]، [[ابو رافع قبطی]]
	~~\| آثار =~~
	}}

	~~==نویسنده: آقای پورانزاب==~~

	==مقدمه==		==مقدمه==
	*ابوذر غفاری از [[قبیله]] بنی‌غفار و مادرش [[رمله]] است. او از نخستین گروندگان به [[اسلام]] و جزء [[اصحاب]] صُفّه بود. برخی او را چهارمین یا پنجمین فردی می‌دانند که [[اسلام]] آورد. نام دیگر ابوذر، بُرَیر است و برخی بریر را [[لقب]] وی دانسته‌اند. ابوذر، فردی آزاداندیش، رُک و دارای [[اعتقادات]] دینی ژرف و عمیق، [[زاهد]] و قناعت‌پیشه بود. درگیری‌های او با [[عثمان]] به‌دلیل اشتباهات [[عثمان]] در [[حکومت]] و استفاده‌های نادرست از [[بیت المال]] و هم‌چنین با [[معاویه]] مشهور است. بنابر [[روایت]] [[عبدالله بن صامت]]، برادرزاده ابوذر، او در دوران جاهلیّت نیز بت‌پرست نبوده و ۳ سال پیش از [[ملاقات]] با [[پیامبر]] یکتاپرست بوده است. ابوذر به‌سبب آن‌که قبیله‌اش [[حرمت]] ماه‌های [[حرام]] را نگاه نمی‌داشتند، [[قبیله]] خود را ترک و به مکّه مهاجرت کرد. وی از [[دعوت پیامبر]] {{صل}} [[آگاه]] شد و با وجود [[آزار]] و اذیت [[مشرکان]] به‌دیدار [[پیامبر]] آمد و [[اسلام]] آورد<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص 82.</ref>.		*ابوذر غفاری از [[قبیله]] بنی‌غفار و مادرش [[رمله]] است. او از نخستین گروندگان به [[اسلام]] و جزء [[اصحاب]] صُفّه بود. برخی او را چهارمین یا پنجمین فردی می‌دانند که [[اسلام]] آورد. نام دیگر ابوذر، بُرَیر است و برخی بریر را [[لقب]] وی دانسته‌اند. ابوذر، فردی آزاداندیش، رُک و دارای [[اعتقادات]] دینی ژرف و عمیق، [[زاهد]] و قناعت‌پیشه بود. درگیری‌های او با [[عثمان]] به‌دلیل اشتباهات [[عثمان]] در [[حکومت]] و استفاده‌های نادرست از [[بیت المال]] و هم‌چنین با [[معاویه]] مشهور است. بنابر [[روایت]] [[عبدالله بن صامت]]، برادرزاده ابوذر، او در دوران جاهلیّت نیز بت‌پرست نبوده و ۳ سال پیش از [[ملاقات]] با [[پیامبر]] یکتاپرست بوده است. ابوذر به‌سبب آن‌که قبیله‌اش [[حرمت]] ماه‌های [[حرام]] را نگاه نمی‌داشتند، [[قبیله]] خود را ترک و به مکّه مهاجرت کرد. وی از [[دعوت پیامبر]] {{صل}} [[آگاه]] شد و با وجود [[آزار]] و اذیت [[مشرکان]] به‌دیدار [[پیامبر]] آمد و [[اسلام]] آورد<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص 82.</ref>.