بحث:امام باقر در تاریخ اسلامی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani: /* پانویس */

2023-02-25T13:33:02Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ فوریهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۷:۰۳
خط ۱۱:		خط ۱۱:
	[[کلینی]]<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۲، ص۴۶۹.</ref>، [[صدوق]]<ref>شیخ صدوق، عیون أخبار الرضا{{ع}}، ج۱، ص۴۱.</ref> و مفید نام [[مادر حضرت]] را [[ام عبدالله]] دانسته‌اند<ref>شیخ مفید، الإرشاد فی معرفة حجج الله علی العباد، ج۲، ص۱۵۵.</ref>. درباره [[مقام]] و مرتبه ام عبدالله کلینی دو [[روایت]] آورده است. در یکی [[امام باقر]]{{ع}} می‌فرماید: ام عبدالله در کنار دیواری بود. دیوار شکاف برداشت. ام عبدالله گفت: به [[حق]] [[مصطفی]] به تو [[اذن]] فرود داده نشد. دیوار وقتی [[سقوط]] کرد که ام عبدالله از کنار آن رفته بود. [[امام صادق]]{{ع}} درباره جده‌اش می‌فرماید: او [[صدیقه]] و از [[راستگویان]] بود. در میان [[آل]] [[حسن]] خانمی به [[فضیلت]] وی تاکنون نبوده است<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۲، ص۴۶۹.</ref>.		[[کلینی]]<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۲، ص۴۶۹.</ref>، [[صدوق]]<ref>شیخ صدوق، عیون أخبار الرضا{{ع}}، ج۱، ص۴۱.</ref> و مفید نام [[مادر حضرت]] را [[ام عبدالله]] دانسته‌اند<ref>شیخ مفید، الإرشاد فی معرفة حجج الله علی العباد، ج۲، ص۱۵۵.</ref>. درباره [[مقام]] و مرتبه ام عبدالله کلینی دو [[روایت]] آورده است. در یکی [[امام باقر]]{{ع}} می‌فرماید: ام عبدالله در کنار دیواری بود. دیوار شکاف برداشت. ام عبدالله گفت: به [[حق]] [[مصطفی]] به تو [[اذن]] فرود داده نشد. دیوار وقتی [[سقوط]] کرد که ام عبدالله از کنار آن رفته بود. [[امام صادق]]{{ع}} درباره جده‌اش می‌فرماید: او [[صدیقه]] و از [[راستگویان]] بود. در میان [[آل]] [[حسن]] خانمی به [[فضیلت]] وی تاکنون نبوده است<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۲، ص۴۶۹.</ref>.
	[[لقب]] باقر را [[رسول خدا]]{{صل}} به ایشان دادند و فرمودند: او علم و [[دانش]] را می‌شکافد، شکافتنی. [[جابر بن عبدالله انصاری]] در کوچه‌های مدینه به دنبال وی بود و از قول [[پیامبر]]{{صل}} این لقب را به حضرت داد<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۴۶۹: {{متن حدیث\|إِنَّكَ سَتُدْرِكُ رَجُلًا مِنِّي اسْمُهُ اسْمِي وَ شَمَائِلُهُ شَمَائِلِي يَبْقُرُ الْعِلْمَ بَقْراً}}.</ref>.<ref>[[علی اکبر ذاکری\|اکبر ذاکری، علی]]، [[درآمدی بر سیره معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه (کتاب)\|درآمدی بر سیره معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه]]، ص ۲۶۶.</ref>		[[لقب]] باقر را [[رسول خدا]]{{صل}} به ایشان دادند و فرمودند: او علم و [[دانش]] را می‌شکافد، شکافتنی. [[جابر بن عبدالله انصاری]] در کوچه‌های مدینه به دنبال وی بود و از قول [[پیامبر]]{{صل}} این لقب را به حضرت داد<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۴۶۹: {{متن حدیث\|إِنَّكَ سَتُدْرِكُ رَجُلًا مِنِّي اسْمُهُ اسْمِي وَ شَمَائِلُهُ شَمَائِلِي يَبْقُرُ الْعِلْمَ بَقْراً}}.</ref>.<ref>[[علی اکبر ذاکری\|اکبر ذاکری، علی]]، [[درآمدی بر سیره معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه (کتاب)\|درآمدی بر سیره معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه]]، ص ۲۶۶.</ref>

			== [[شهادت]] و [[وصیت]] ==
			منابع سال [[تولد]] امام باقر{{ع}} را به [[اختلاف]]، سال‌های ۵۶، ۵۹ یا ۵۸ق<ref>نوبختی، فرق الشیعه، ص۶۱؛ مسعودی، اثبات الوصیه، ص۱۷۷.</ref> و [[تاریخ شهادت]] [[حضرت]] را سال‌های ۱۱۳، ۱۱۴، ۱۱۷ و ۱۱۸ق، و نیز ماه و [[روز]] شهادت را [[هفتم ذی‌حجه]]، [[ربیع الاول]] و [[ربیع الثانی]] آورده‌اند. با این حال، بیشتر منابع شهادت حضرت را [[سال ۱۱۴ق]]<ref>زبیری، نسب قریش، ص۵۹؛ اربلی، کشف الغمه، ج۲، ص۶۶۱. مقدسی در کتاب بازپژوهی تاریخ ولادت و شهادت معصومان{{عم}} اختلاف آرا و نظر صحیح را آورده است.</ref> هفتم ذی‌حجه، در ۵۷ سالگی گفته‌اند<ref>کلینی، الکافی، ج۱، ص۴۷۲؛ طبرسی، اعلام الوری، ج۱، ص۴۹۸؛ مفید، الارشاد، ج۲، ص۱۵۲.</ref>. امام روزی که [[حاجیان]] برای [[مناسک حج]] به [[مکه]] رفته بودند، در [[مدینه]] به دستور [[هشام بن عبدالملک]]<ref>ابن صباغ، الفصول المهمه، ج۲، ص۹۰۵.</ref> و به [[نقلی]] از سوی [[ابراهیم بن یزید]]<ref>طبری شیعی، دلائل الامامة، ص۲۱۶.</ref> [[مسموم]] شد و به شهادت رسید. نقل اول مشهور و مطابق با [[زمان]] حاکمیت هشام است.

			امام باقر{{ع}} وصیت کرد به مدت ده سال در [[سرزمین]] مِنی، در [[موسم حج]]، برایش [[عزاداری]] کنند<ref>کلینی، الکافی، ج۳، ص۱۱۷.</ref>، در لباسی که روزهای [[جمعه]] با آن [[نماز]] می‌خواند، [[کفن]] شود و عمامه‌اش را بر سرش بپیچند، هنگام [[دفن]] بندهای کفنش باز شود و قبرش چهار گوش و به اندازه چهار انگشت از [[زمین]] بالا باشد<ref>کلینی، الکافی، ج۱، ص۳۰۷؛ فتال نیسابوری، روضة الواعظین، ص۲۰۸.</ref>. آن‌گاه ودائع [[امامت]] را (مشتمل بر [[صحیفه]] و [[سلاح رسول خدا]]{{صل}}) به فرزندش [[امام صادق]]{{ع}} سپرد.

			پیکر [[پاک]] [[حضرت]] در [[خانه]] [[عقیل]]<ref>ابن شبه، تاریخ المدینة المنوره، ج۱، ص۱۲۷؛ ابن شهرآشوب، مناقب، ج۱، ص۳۴.</ref> واقع در [[قبرستان بقیع]]، کنار [[مزار]] [[پدر]] بزرگوارش{{ع}}<ref>کلینی، الکافی، ج۱، ص۴۶۹.</ref> و جدش [[امام مجتبی]]{{ع}} به خاک سپرده شد<ref>پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، [[تاریخ اسلام بخش اول ج۲ (کتاب)\|تاریخ اسلام بخش اول ج۲]]، ص۲۴۸.</ref>.

	==پانویس==		==پانویس==
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

Wasity: جایگزینی متن - 'مقطع' به 'مقطع'

2021-12-24T09:50:18Z

جایگزینی متن - 'مقطع' به 'مقطع'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۳:۲۰
خط ۱:		خط ۱:
	==مقدمه==		==مقدمه==
	بیشتر دوران زندگانی [[امام باقر]]{{ع}} در [[زمان]] [[قدرت]] [[آل مروان]] از [[بنی امیه]] سپری شد. دورانی بود که [[مروانیان]] اوج قدرت را تجربه می‌کردند و پایان دوران [[امامت]] [[حضرت باقر]]{{ع}}، همزمان شد با نشانه‌های ضعفِ قدرت بنی امیه. همین موضوع باعث شد که امام باقر{{ع}} و بعد [[امام صادق]]{{ع}} [[فرصت]] مناسبی برای بیان [[معارف]] [[ناب]] [[اسلامی]] بیابند. در مدت کوتاهی که [[عمر بن عبدالعزیز]] [[خلیفه]] بود (۹۹-۱۰۱ق)، [[اموال]] [[فدک]] و [[موقوفات]] [[علی]]{{ع}} را به [[علویان]] بازگرداند؛ ولی به این بهانه که [[زید]] بن [[حسن]] بزرگ‌تر از امام باقر{{ع}} است، آنها را به زید داد<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۳۰۵-۳۰۶.</ref>. تا اینکه [[هشام بن عبد الملک]] به [[خلافت]] (۱۰۵-۱۲۵ق) رسید. او امام باقر{{ع}} را به [[شام]] فراخواند<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۴۷۱ و ج۶، ص۸.</ref> و [[قیام]] [[زید بن علی بن الحسین]] را [[سرکوب]] کرد و او را به [[شهادت]] رساند<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۸، ص۳۹۴-۳۹۵؛ محمد بن حسن طوسی، الأمالی، ص۵۶.</ref>. در آن [[مقطع]] زمانی تشکیلات سرّی متعددی با اندیشه‌های متفاوت در [[مخالفت]] با [[حکومت اموی]] شکل گرفته بود. این تشکیلات پس از امام باقر{{ع}} [[رشد]] کرد و در مسائل [[سیاسی]] بعدی [[جامعه]] بسیار تأثیرگذار بود. تشکیلات سرّی [[ابوهاشم]] یکی از آنها بود؛ گروهی از [[شیعیان]] که امامت را از آنِ [[محمد بن حنفیه]]<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۲۹۱.</ref> و بعد پسرش، [[ابو هاشم عبدالله]] می‌دانستند. ابوهاشم سازمانی سرّی با دعات ویژه ایجاد کرده بود. [[ولید بن عبدالملک]]، خلیفه [[اموی]] (ح ۸۶-۹۶) به ابو هاشم مظنون شد و او را دستگیر و [[زندانی]] کرد. [[امام سجاد]]{{ع}} برای [[آزادی]] وی نزد ولید رفت. ولید او را [[آزاد]] کرد و تحت نظر گرفت<ref>احمد بن یحیی بلاذری، أنساب الأشراف، ج۳، ص۲۷۲. همو، جمل من أنساب الاشراف، ج۳، ص۴۶۵؛ أخبار الدولة العباسیه، ص۱۷۶.</ref>.		بیشتر دوران زندگانی [[امام باقر]]{{ع}} در [[زمان]] [[قدرت]] [[آل مروان]] از [[بنی امیه]] سپری شد. دورانی بود که [[مروانیان]] اوج قدرت را تجربه می‌کردند و پایان دوران [[امامت]] [[حضرت باقر]]{{ع}}، همزمان شد با نشانه‌های ضعفِ قدرت بنی امیه. همین موضوع باعث شد که امام باقر{{ع}} و بعد [[امام صادق]]{{ع}} [[فرصت]] مناسبی برای بیان [[معارف]] [[ناب]] [[اسلامی]] بیابند. در مدت کوتاهی که [[عمر بن عبدالعزیز]] [[خلیفه]] بود (۹۹-۱۰۱ق)، [[اموال]] [[فدک]] و [[موقوفات]] [[علی]]{{ع}} را به [[علویان]] بازگرداند؛ ولی به این بهانه که [[زید]] بن [[حسن]] بزرگ‌تر از امام باقر{{ع}} است، آنها را به زید داد<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۳۰۵-۳۰۶.</ref>. تا اینکه [[هشام بن عبد الملک]] به [[خلافت]] (۱۰۵-۱۲۵ق) رسید. او امام باقر{{ع}} را به [[شام]] فراخواند<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۴۷۱ و ج۶، ص۸.</ref> و [[قیام]] [[زید بن علی بن الحسین]] را [[سرکوب]] کرد و او را به [[شهادت]] رساند<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۸، ص۳۹۴-۳۹۵؛ محمد بن حسن طوسی، الأمالی، ص۵۶.</ref>. در آن مقطع زمانی تشکیلات سرّی متعددی با اندیشه‌های متفاوت در [[مخالفت]] با [[حکومت اموی]] شکل گرفته بود. این تشکیلات پس از امام باقر{{ع}} [[رشد]] کرد و در مسائل [[سیاسی]] بعدی [[جامعه]] بسیار تأثیرگذار بود. تشکیلات سرّی [[ابوهاشم]] یکی از آنها بود؛ گروهی از [[شیعیان]] که امامت را از آنِ [[محمد بن حنفیه]]<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۲۹۱.</ref> و بعد پسرش، [[ابو هاشم عبدالله]] می‌دانستند. ابوهاشم سازمانی سرّی با دعات ویژه ایجاد کرده بود. [[ولید بن عبدالملک]]، خلیفه [[اموی]] (ح ۸۶-۹۶) به ابو هاشم مظنون شد و او را دستگیر و [[زندانی]] کرد. [[امام سجاد]]{{ع}} برای [[آزادی]] وی نزد ولید رفت. ولید او را [[آزاد]] کرد و تحت نظر گرفت<ref>احمد بن یحیی بلاذری، أنساب الأشراف، ج۳، ص۲۷۲. همو، جمل من أنساب الاشراف، ج۳، ص۴۶۵؛ أخبار الدولة العباسیه، ص۱۷۶.</ref>.

	ابو هاشم (م ۹۹ق) توسط [[سلیمان بن عبدالملک]] (خلافت ۹۶-۹۹) [[مسموم]] شد و در “حُمَیمَه”<ref>منطقه‌ای در شراتِ عمان از توابع شام (یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۲، ص۳۰۷).</ref> نزد [[محمد بن علی بن عبدالله بن عباس]] (م ۱۲۵ق) اولین [[داعی]] رسمی [[بنی عباس]] درگذشت. [[ابو هاشم]] که فرزند پسری نداشت، قبل از [[مرگ]]، [[اسامی]] دعات [[شیعه]] را به [[محمد بن علی عباسی]] داد<ref>خیرالدین زرکلی، الأعلام، ج۴، ص۱۱۶؛ احمد بن یحیی بلاذری، أنساب الأشراف، ج۳، ص۲۷۵؛ همو، جمل من أنساب الاشراف، ج۳، ص۲۶۶-۴۶۷: {{عربی\|و أعطاه كتبه و سَمّي له شيعته}}.</ref>. بنی عباس [[وارث]] تشکیلات ابو هاشم شدند. آنان به خوبی توانستند از این تشکیلات سرّی در جهت اهداف خود و رسیدن به [[قدرت]] استفاده و افرادی را برای [[نبرد]] با [[بنی امیه]] [[سازمان‌دهی]] کنند<ref>ر.ک: أخبار الدولة العباسیه، ص۱۸۶. این اثر که مؤلف آن ناشناخته است، فعالیت‌های بنی عباس و تشکیلات آنان را معرفی کرده است.</ref>. محمد بن علی عباسی دعوتش را در [[سال ۱۰۰ هجری]] نهانی آغاز کرد و در [[شرات]] مرد<ref>خیرالدین زرکلی، الأعلام، ج۶، ص۲۷۱.</ref>. بعد از [[محمد]]، پسرش [[ابراهیم امام]] و بعد از وی، برادرش [[سفاح]] [[مسئول]] این تشکیلات شدند<ref>خیرالدین زرکلی، الأعلام، ج۱، ص۵۹.</ref>. [[ابو مسلم]] به [[دستور]] ابراهیم امام به [[خراسان]] رفت و بعد [[قیام]] کرد<ref>احمد بن یحیی بلاذری، جمل من أنساب الأشراف، ج۴، ص۱۶۳ و ۱۷۴.</ref>. [[شیعیان کوفه]] [[تصور]] می‌کردند او دنبال فرد شایسته‌ای از [[بنی هاشم]] است و [[امام صادق]]{{ع}} را این فرد [[شایسته]] می‌دانستند؛ ولی [[حضرت]] به نامۀ ابومسلم پاسخ نداد<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۸، ص۲۷۴؛ ملاصالح مازندرانی، شرح الکافی، ج۱۲، ص۳۶۹؛ محمدمحسن فیض کاشانی، الوافی، ج۲، ص۴۵۲.</ref>؛ چون می‌دانست او از نوکران بنی عباس است. [[تفکر]] قیام توسط [[زید]] در [[زمان]] [[امام باقر]]{{ع}} مطرح شد<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۳۵۷: {{متن حدیث\|ثُمَّ قَالَ (زيد لمحمد أخيه): لَيْسَ الْإِمَامُ مِنَّا مَنْ جَلَسَ فِي بَيْتِهِ وَ أَرْخَى سِتْرَهُ}}.</ref> و قیام زید (م ۱۲۳ق) در زمان امام صادق{{ع}} رخ داد و حضرت بر [[شهادت]] او [[اشک]] ریخت<ref>شیخ صدوق، الأمالی، ص۳۹۲؛ همو، عیون أخبار الرضا{{ع}}، ج۱، ص۲۴۹؛ شیخ طوسی، الأمالی، ص۴۳۴؛ محمدمحسن فیض کاشانی، الوافی، ج۲، ص۲۲۶.</ref>. بعد از [[زید]]، [[محمد بن عبدالله بن حسن]] با داعیه [[مهدویت]] و به عنوان یکی از [[رهبران]] [[زیدیه]] به تحرکاتی دست زد. جریان [[بیعت]] [[بنی هاشم]] با [[محمد بن عبدالله]] در [[ابواء]] نمونه روشن آن است<ref>شیخ مفید، الإرشاد فی معرفة حجج الله علی العباد، ج۲، ص۱۹۰.</ref>. [[معتزله]] هم که [[مخالف]] [[بنی امیه]] بودند، از وی [[حمایت]] کردند. درخواست معتزله از [[امام صادق]]{{ع}} برای بیعت با [[محمد]]، بعد از کشته شدن [[ولید بن یزید]]<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۲۴۲ و ج۵، ص۲۳.</ref> در سال ۱۲۶هجری<ref>خیرالدین زرکلی، الأعلام، ج۸، ص۱۲۳.</ref> از این مطلب حکایت دارد. تشکیلات سرّی [[بنی عباس]] به [[فرماندهی]] ابومسلم توانست آخرین ضربه‌ها را به [[قدرت]] پوشالی بنی امیه وارد کند و در سال ۱۳۲ قمری بنی عباس را به قدرت برساند<ref>خیرالدین زرکلی، الأعلام، ج۳، ص۳۳۷.</ref>. [[ابوالعباس سفاح]] به عنوان اولین [[خلیفه عباسی]]<ref>احمد بن یحیی بلاذری، جمل من أنساب الأشراف، ج۴، ص۲۰۴؛ شمس الدین محمد بن احمد ذهبی، تاریخ الإسلام، ج۸، ص۳۳۴.</ref>. مرکز [[خلافت]] خود را [[حیره]] قرار داد که [[امام ششم]] به آنجا [[دعوت]] شد<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۷، ص۳۷۸.</ref>. پس از چهار سال برادرش [[منصور]]<ref>علی بن حسین مسعودی، التنبیه و الأشراف، ص۲۹۲.</ref> در حیره [[جانشین]] وی شد<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۸، ص۸۷.</ref>. دعوت از امام صادق{{ع}} برای حضور در مرکز خلافتِ آنان، حیره، برای کسب [[مشروعیت]] بود.		ابو هاشم (م ۹۹ق) توسط [[سلیمان بن عبدالملک]] (خلافت ۹۶-۹۹) [[مسموم]] شد و در “حُمَیمَه”<ref>منطقه‌ای در شراتِ عمان از توابع شام (یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۲، ص۳۰۷).</ref> نزد [[محمد بن علی بن عبدالله بن عباس]] (م ۱۲۵ق) اولین [[داعی]] رسمی [[بنی عباس]] درگذشت. [[ابو هاشم]] که فرزند پسری نداشت، قبل از [[مرگ]]، [[اسامی]] دعات [[شیعه]] را به [[محمد بن علی عباسی]] داد<ref>خیرالدین زرکلی، الأعلام، ج۴، ص۱۱۶؛ احمد بن یحیی بلاذری، أنساب الأشراف، ج۳، ص۲۷۵؛ همو، جمل من أنساب الاشراف، ج۳، ص۲۶۶-۴۶۷: {{عربی\|و أعطاه كتبه و سَمّي له شيعته}}.</ref>. بنی عباس [[وارث]] تشکیلات ابو هاشم شدند. آنان به خوبی توانستند از این تشکیلات سرّی در جهت اهداف خود و رسیدن به [[قدرت]] استفاده و افرادی را برای [[نبرد]] با [[بنی امیه]] [[سازمان‌دهی]] کنند<ref>ر.ک: أخبار الدولة العباسیه، ص۱۸۶. این اثر که مؤلف آن ناشناخته است، فعالیت‌های بنی عباس و تشکیلات آنان را معرفی کرده است.</ref>. محمد بن علی عباسی دعوتش را در [[سال ۱۰۰ هجری]] نهانی آغاز کرد و در [[شرات]] مرد<ref>خیرالدین زرکلی، الأعلام، ج۶، ص۲۷۱.</ref>. بعد از [[محمد]]، پسرش [[ابراهیم امام]] و بعد از وی، برادرش [[سفاح]] [[مسئول]] این تشکیلات شدند<ref>خیرالدین زرکلی، الأعلام، ج۱، ص۵۹.</ref>. [[ابو مسلم]] به [[دستور]] ابراهیم امام به [[خراسان]] رفت و بعد [[قیام]] کرد<ref>احمد بن یحیی بلاذری، جمل من أنساب الأشراف، ج۴، ص۱۶۳ و ۱۷۴.</ref>. [[شیعیان کوفه]] [[تصور]] می‌کردند او دنبال فرد شایسته‌ای از [[بنی هاشم]] است و [[امام صادق]]{{ع}} را این فرد [[شایسته]] می‌دانستند؛ ولی [[حضرت]] به نامۀ ابومسلم پاسخ نداد<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۸، ص۲۷۴؛ ملاصالح مازندرانی، شرح الکافی، ج۱۲، ص۳۶۹؛ محمدمحسن فیض کاشانی، الوافی، ج۲، ص۴۵۲.</ref>؛ چون می‌دانست او از نوکران بنی عباس است. [[تفکر]] قیام توسط [[زید]] در [[زمان]] [[امام باقر]]{{ع}} مطرح شد<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۳۵۷: {{متن حدیث\|ثُمَّ قَالَ (زيد لمحمد أخيه): لَيْسَ الْإِمَامُ مِنَّا مَنْ جَلَسَ فِي بَيْتِهِ وَ أَرْخَى سِتْرَهُ}}.</ref> و قیام زید (م ۱۲۳ق) در زمان امام صادق{{ع}} رخ داد و حضرت بر [[شهادت]] او [[اشک]] ریخت<ref>شیخ صدوق، الأمالی، ص۳۹۲؛ همو، عیون أخبار الرضا{{ع}}، ج۱، ص۲۴۹؛ شیخ طوسی، الأمالی، ص۴۳۴؛ محمدمحسن فیض کاشانی، الوافی، ج۲، ص۲۲۶.</ref>. بعد از [[زید]]، [[محمد بن عبدالله بن حسن]] با داعیه [[مهدویت]] و به عنوان یکی از [[رهبران]] [[زیدیه]] به تحرکاتی دست زد. جریان [[بیعت]] [[بنی هاشم]] با [[محمد بن عبدالله]] در [[ابواء]] نمونه روشن آن است<ref>شیخ مفید، الإرشاد فی معرفة حجج الله علی العباد، ج۲، ص۱۹۰.</ref>. [[معتزله]] هم که [[مخالف]] [[بنی امیه]] بودند، از وی [[حمایت]] کردند. درخواست معتزله از [[امام صادق]]{{ع}} برای بیعت با [[محمد]]، بعد از کشته شدن [[ولید بن یزید]]<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۲۴۲ و ج۵، ص۲۳.</ref> در سال ۱۲۶هجری<ref>خیرالدین زرکلی، الأعلام، ج۸، ص۱۲۳.</ref> از این مطلب حکایت دارد. تشکیلات سرّی [[بنی عباس]] به [[فرماندهی]] ابومسلم توانست آخرین ضربه‌ها را به [[قدرت]] پوشالی بنی امیه وارد کند و در سال ۱۳۲ قمری بنی عباس را به قدرت برساند<ref>خیرالدین زرکلی، الأعلام، ج۳، ص۳۳۷.</ref>. [[ابوالعباس سفاح]] به عنوان اولین [[خلیفه عباسی]]<ref>احمد بن یحیی بلاذری، جمل من أنساب الأشراف، ج۴، ص۲۰۴؛ شمس الدین محمد بن احمد ذهبی، تاریخ الإسلام، ج۸، ص۳۳۴.</ref>. مرکز [[خلافت]] خود را [[حیره]] قرار داد که [[امام ششم]] به آنجا [[دعوت]] شد<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۷، ص۳۷۸.</ref>. پس از چهار سال برادرش [[منصور]]<ref>علی بن حسین مسعودی، التنبیه و الأشراف، ص۲۹۲.</ref> در حیره [[جانشین]] وی شد<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۸، ص۸۷.</ref>. دعوت از امام صادق{{ع}} برای حضور در مرکز خلافتِ آنان، حیره، برای کسب [[مشروعیت]] بود.

Wasity: جایگزینی متن - 'ابوالعباس سفاح' به 'ابوالعباس سفاح'

2021-10-27T12:18:55Z

جایگزینی متن - 'ابوالعباس سفاح' به 'ابوالعباس سفاح'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۷ اکتبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۵:۴۸
خط ۲:		خط ۲:
	بیشتر دوران زندگانی [[امام باقر]]{{ع}} در [[زمان]] [[قدرت]] [[آل مروان]] از [[بنی امیه]] سپری شد. دورانی بود که [[مروانیان]] اوج قدرت را تجربه می‌کردند و پایان دوران [[امامت]] [[حضرت باقر]]{{ع}}، همزمان شد با نشانه‌های ضعفِ قدرت بنی امیه. همین موضوع باعث شد که امام باقر{{ع}} و بعد [[امام صادق]]{{ع}} [[فرصت]] مناسبی برای بیان [[معارف]] [[ناب]] [[اسلامی]] بیابند. در مدت کوتاهی که [[عمر بن عبدالعزیز]] [[خلیفه]] بود (۹۹-۱۰۱ق)، [[اموال]] [[فدک]] و [[موقوفات]] [[علی]]{{ع}} را به [[علویان]] بازگرداند؛ ولی به این بهانه که [[زید]] بن [[حسن]] بزرگ‌تر از امام باقر{{ع}} است، آنها را به زید داد<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۳۰۵-۳۰۶.</ref>. تا اینکه [[هشام بن عبد الملک]] به [[خلافت]] (۱۰۵-۱۲۵ق) رسید. او امام باقر{{ع}} را به [[شام]] فراخواند<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۴۷۱ و ج۶، ص۸.</ref> و [[قیام]] [[زید بن علی بن الحسین]] را [[سرکوب]] کرد و او را به [[شهادت]] رساند<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۸، ص۳۹۴-۳۹۵؛ محمد بن حسن طوسی، الأمالی، ص۵۶.</ref>. در آن [[مقطع]] زمانی تشکیلات سرّی متعددی با اندیشه‌های متفاوت در [[مخالفت]] با [[حکومت اموی]] شکل گرفته بود. این تشکیلات پس از امام باقر{{ع}} [[رشد]] کرد و در مسائل [[سیاسی]] بعدی [[جامعه]] بسیار تأثیرگذار بود. تشکیلات سرّی [[ابوهاشم]] یکی از آنها بود؛ گروهی از [[شیعیان]] که امامت را از آنِ [[محمد بن حنفیه]]<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۲۹۱.</ref> و بعد پسرش، [[ابو هاشم عبدالله]] می‌دانستند. ابوهاشم سازمانی سرّی با دعات ویژه ایجاد کرده بود. [[ولید بن عبدالملک]]، خلیفه [[اموی]] (ح ۸۶-۹۶) به ابو هاشم مظنون شد و او را دستگیر و [[زندانی]] کرد. [[امام سجاد]]{{ع}} برای [[آزادی]] وی نزد ولید رفت. ولید او را [[آزاد]] کرد و تحت نظر گرفت<ref>احمد بن یحیی بلاذری، أنساب الأشراف، ج۳، ص۲۷۲. همو، جمل من أنساب الاشراف، ج۳، ص۴۶۵؛ أخبار الدولة العباسیه، ص۱۷۶.</ref>.		بیشتر دوران زندگانی [[امام باقر]]{{ع}} در [[زمان]] [[قدرت]] [[آل مروان]] از [[بنی امیه]] سپری شد. دورانی بود که [[مروانیان]] اوج قدرت را تجربه می‌کردند و پایان دوران [[امامت]] [[حضرت باقر]]{{ع}}، همزمان شد با نشانه‌های ضعفِ قدرت بنی امیه. همین موضوع باعث شد که امام باقر{{ع}} و بعد [[امام صادق]]{{ع}} [[فرصت]] مناسبی برای بیان [[معارف]] [[ناب]] [[اسلامی]] بیابند. در مدت کوتاهی که [[عمر بن عبدالعزیز]] [[خلیفه]] بود (۹۹-۱۰۱ق)، [[اموال]] [[فدک]] و [[موقوفات]] [[علی]]{{ع}} را به [[علویان]] بازگرداند؛ ولی به این بهانه که [[زید]] بن [[حسن]] بزرگ‌تر از امام باقر{{ع}} است، آنها را به زید داد<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۳۰۵-۳۰۶.</ref>. تا اینکه [[هشام بن عبد الملک]] به [[خلافت]] (۱۰۵-۱۲۵ق) رسید. او امام باقر{{ع}} را به [[شام]] فراخواند<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۴۷۱ و ج۶، ص۸.</ref> و [[قیام]] [[زید بن علی بن الحسین]] را [[سرکوب]] کرد و او را به [[شهادت]] رساند<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۸، ص۳۹۴-۳۹۵؛ محمد بن حسن طوسی، الأمالی، ص۵۶.</ref>. در آن [[مقطع]] زمانی تشکیلات سرّی متعددی با اندیشه‌های متفاوت در [[مخالفت]] با [[حکومت اموی]] شکل گرفته بود. این تشکیلات پس از امام باقر{{ع}} [[رشد]] کرد و در مسائل [[سیاسی]] بعدی [[جامعه]] بسیار تأثیرگذار بود. تشکیلات سرّی [[ابوهاشم]] یکی از آنها بود؛ گروهی از [[شیعیان]] که امامت را از آنِ [[محمد بن حنفیه]]<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۲۹۱.</ref> و بعد پسرش، [[ابو هاشم عبدالله]] می‌دانستند. ابوهاشم سازمانی سرّی با دعات ویژه ایجاد کرده بود. [[ولید بن عبدالملک]]، خلیفه [[اموی]] (ح ۸۶-۹۶) به ابو هاشم مظنون شد و او را دستگیر و [[زندانی]] کرد. [[امام سجاد]]{{ع}} برای [[آزادی]] وی نزد ولید رفت. ولید او را [[آزاد]] کرد و تحت نظر گرفت<ref>احمد بن یحیی بلاذری، أنساب الأشراف، ج۳، ص۲۷۲. همو، جمل من أنساب الاشراف، ج۳، ص۴۶۵؛ أخبار الدولة العباسیه، ص۱۷۶.</ref>.

	ابو هاشم (م ۹۹ق) توسط [[سلیمان بن عبدالملک]] (خلافت ۹۶-۹۹) [[مسموم]] شد و در “حُمَیمَه”<ref>منطقه‌ای در شراتِ عمان از توابع شام (یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۲، ص۳۰۷).</ref> نزد [[محمد بن علی بن عبدالله بن عباس]] (م ۱۲۵ق) اولین [[داعی]] رسمی [[بنی عباس]] درگذشت. [[ابو هاشم]] که فرزند پسری نداشت، قبل از [[مرگ]]، [[اسامی]] دعات [[شیعه]] را به [[محمد بن علی عباسی]] داد<ref>خیرالدین زرکلی، الأعلام، ج۴، ص۱۱۶؛ احمد بن یحیی بلاذری، أنساب الأشراف، ج۳، ص۲۷۵؛ همو، جمل من أنساب الاشراف، ج۳، ص۲۶۶-۴۶۷: {{عربی\|و أعطاه كتبه و سَمّي له شيعته}}.</ref>. بنی عباس [[وارث]] تشکیلات ابو هاشم شدند. آنان به خوبی توانستند از این تشکیلات سرّی در جهت اهداف خود و رسیدن به [[قدرت]] استفاده و افرادی را برای [[نبرد]] با [[بنی امیه]] [[سازمان‌دهی]] کنند<ref>ر.ک: أخبار الدولة العباسیه، ص۱۸۶. این اثر که مؤلف آن ناشناخته است، فعالیت‌های بنی عباس و تشکیلات آنان را معرفی کرده است.</ref>. محمد بن علی عباسی دعوتش را در [[سال ۱۰۰ هجری]] نهانی آغاز کرد و در [[شرات]] مرد<ref>خیرالدین زرکلی، الأعلام، ج۶، ص۲۷۱.</ref>. بعد از [[محمد]]، پسرش [[ابراهیم امام]] و بعد از وی، برادرش [[سفاح]] [[مسئول]] این تشکیلات شدند<ref>خیرالدین زرکلی، الأعلام، ج۱، ص۵۹.</ref>. [[ابو مسلم]] به [[دستور]] ابراهیم امام به [[خراسان]] رفت و بعد [[قیام]] کرد<ref>احمد بن یحیی بلاذری، جمل من أنساب الأشراف، ج۴، ص۱۶۳ و ۱۷۴.</ref>. [[شیعیان کوفه]] [[تصور]] می‌کردند او دنبال فرد شایسته‌ای از [[بنی هاشم]] است و [[امام صادق]]{{ع}} را این فرد [[شایسته]] می‌دانستند؛ ولی [[حضرت]] به نامۀ ابومسلم پاسخ نداد<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۸، ص۲۷۴؛ ملاصالح مازندرانی، شرح الکافی، ج۱۲، ص۳۶۹؛ محمدمحسن فیض کاشانی، الوافی، ج۲، ص۴۵۲.</ref>؛ چون می‌دانست او از نوکران بنی عباس است. [[تفکر]] قیام توسط [[زید]] در [[زمان]] [[امام باقر]]{{ع}} مطرح شد<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۳۵۷: {{متن حدیث\|ثُمَّ قَالَ (زيد لمحمد أخيه): لَيْسَ الْإِمَامُ مِنَّا مَنْ جَلَسَ فِي بَيْتِهِ وَ أَرْخَى سِتْرَهُ}}.</ref> و قیام زید (م ۱۲۳ق) در زمان امام صادق{{ع}} رخ داد و حضرت بر [[شهادت]] او [[اشک]] ریخت<ref>شیخ صدوق، الأمالی، ص۳۹۲؛ همو، عیون أخبار الرضا{{ع}}، ج۱، ص۲۴۹؛ شیخ طوسی، الأمالی، ص۴۳۴؛ محمدمحسن فیض کاشانی، الوافی، ج۲، ص۲۲۶.</ref>. بعد از [[زید]]، [[محمد بن عبدالله بن حسن]] با داعیه [[مهدویت]] و به عنوان یکی از [[رهبران]] [[زیدیه]] به تحرکاتی دست زد. جریان [[بیعت]] [[بنی هاشم]] با [[محمد بن عبدالله]] در [[ابواء]] نمونه روشن آن است<ref>شیخ مفید، الإرشاد فی معرفة حجج الله علی العباد، ج۲، ص۱۹۰.</ref>. [[معتزله]] هم که [[مخالف]] [[بنی امیه]] بودند، از وی [[حمایت]] کردند. درخواست معتزله از [[امام صادق]]{{ع}} برای بیعت با [[محمد]]، بعد از کشته شدن [[ولید بن یزید]]<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۲۴۲ و ج۵، ص۲۳.</ref> در سال ۱۲۶هجری<ref>خیرالدین زرکلی، الأعلام، ج۸، ص۱۲۳.</ref> از این مطلب حکایت دارد. تشکیلات سرّی [[بنی عباس]] به [[فرماندهی]] ابومسلم توانست آخرین ضربه‌ها را به [[قدرت]] پوشالی بنی امیه وارد کند و در سال ۱۳۲ قمری بنی عباس را به قدرت برساند<ref>خیرالدین زرکلی، الأعلام، ج۳، ص۳۳۷.</ref>. [[ابوالعباس~~]] [[~~سفاح]] به عنوان اولین [[خلیفه عباسی]]<ref>احمد بن یحیی بلاذری، جمل من أنساب الأشراف، ج۴، ص۲۰۴؛ شمس الدین محمد بن احمد ذهبی، تاریخ الإسلام، ج۸، ص۳۳۴.</ref>. مرکز [[خلافت]] خود را [[حیره]] قرار داد که [[امام ششم]] به آنجا [[دعوت]] شد<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۷، ص۳۷۸.</ref>. پس از چهار سال برادرش [[منصور]]<ref>علی بن حسین مسعودی، التنبیه و الأشراف، ص۲۹۲.</ref> در حیره [[جانشین]] وی شد<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۸، ص۸۷.</ref>. دعوت از امام صادق{{ع}} برای حضور در مرکز خلافتِ آنان، حیره، برای کسب [[مشروعیت]] بود.		ابو هاشم (م ۹۹ق) توسط [[سلیمان بن عبدالملک]] (خلافت ۹۶-۹۹) [[مسموم]] شد و در “حُمَیمَه”<ref>منطقه‌ای در شراتِ عمان از توابع شام (یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۲، ص۳۰۷).</ref> نزد [[محمد بن علی بن عبدالله بن عباس]] (م ۱۲۵ق) اولین [[داعی]] رسمی [[بنی عباس]] درگذشت. [[ابو هاشم]] که فرزند پسری نداشت، قبل از [[مرگ]]، [[اسامی]] دعات [[شیعه]] را به [[محمد بن علی عباسی]] داد<ref>خیرالدین زرکلی، الأعلام، ج۴، ص۱۱۶؛ احمد بن یحیی بلاذری، أنساب الأشراف، ج۳، ص۲۷۵؛ همو، جمل من أنساب الاشراف، ج۳، ص۲۶۶-۴۶۷: {{عربی\|و أعطاه كتبه و سَمّي له شيعته}}.</ref>. بنی عباس [[وارث]] تشکیلات ابو هاشم شدند. آنان به خوبی توانستند از این تشکیلات سرّی در جهت اهداف خود و رسیدن به [[قدرت]] استفاده و افرادی را برای [[نبرد]] با [[بنی امیه]] [[سازمان‌دهی]] کنند<ref>ر.ک: أخبار الدولة العباسیه، ص۱۸۶. این اثر که مؤلف آن ناشناخته است، فعالیت‌های بنی عباس و تشکیلات آنان را معرفی کرده است.</ref>. محمد بن علی عباسی دعوتش را در [[سال ۱۰۰ هجری]] نهانی آغاز کرد و در [[شرات]] مرد<ref>خیرالدین زرکلی، الأعلام، ج۶، ص۲۷۱.</ref>. بعد از [[محمد]]، پسرش [[ابراهیم امام]] و بعد از وی، برادرش [[سفاح]] [[مسئول]] این تشکیلات شدند<ref>خیرالدین زرکلی، الأعلام، ج۱، ص۵۹.</ref>. [[ابو مسلم]] به [[دستور]] ابراهیم امام به [[خراسان]] رفت و بعد [[قیام]] کرد<ref>احمد بن یحیی بلاذری، جمل من أنساب الأشراف، ج۴، ص۱۶۳ و ۱۷۴.</ref>. [[شیعیان کوفه]] [[تصور]] می‌کردند او دنبال فرد شایسته‌ای از [[بنی هاشم]] است و [[امام صادق]]{{ع}} را این فرد [[شایسته]] می‌دانستند؛ ولی [[حضرت]] به نامۀ ابومسلم پاسخ نداد<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۸، ص۲۷۴؛ ملاصالح مازندرانی، شرح الکافی، ج۱۲، ص۳۶۹؛ محمدمحسن فیض کاشانی، الوافی، ج۲، ص۴۵۲.</ref>؛ چون می‌دانست او از نوکران بنی عباس است. [[تفکر]] قیام توسط [[زید]] در [[زمان]] [[امام باقر]]{{ع}} مطرح شد<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۳۵۷: {{متن حدیث\|ثُمَّ قَالَ (زيد لمحمد أخيه): لَيْسَ الْإِمَامُ مِنَّا مَنْ جَلَسَ فِي بَيْتِهِ وَ أَرْخَى سِتْرَهُ}}.</ref> و قیام زید (م ۱۲۳ق) در زمان امام صادق{{ع}} رخ داد و حضرت بر [[شهادت]] او [[اشک]] ریخت<ref>شیخ صدوق، الأمالی، ص۳۹۲؛ همو، عیون أخبار الرضا{{ع}}، ج۱، ص۲۴۹؛ شیخ طوسی، الأمالی، ص۴۳۴؛ محمدمحسن فیض کاشانی، الوافی، ج۲، ص۲۲۶.</ref>. بعد از [[زید]]، [[محمد بن عبدالله بن حسن]] با داعیه [[مهدویت]] و به عنوان یکی از [[رهبران]] [[زیدیه]] به تحرکاتی دست زد. جریان [[بیعت]] [[بنی هاشم]] با [[محمد بن عبدالله]] در [[ابواء]] نمونه روشن آن است<ref>شیخ مفید، الإرشاد فی معرفة حجج الله علی العباد، ج۲، ص۱۹۰.</ref>. [[معتزله]] هم که [[مخالف]] [[بنی امیه]] بودند، از وی [[حمایت]] کردند. درخواست معتزله از [[امام صادق]]{{ع}} برای بیعت با [[محمد]]، بعد از کشته شدن [[ولید بن یزید]]<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۲۴۲ و ج۵، ص۲۳.</ref> در سال ۱۲۶هجری<ref>خیرالدین زرکلی، الأعلام، ج۸، ص۱۲۳.</ref> از این مطلب حکایت دارد. تشکیلات سرّی [[بنی عباس]] به [[فرماندهی]] ابومسلم توانست آخرین ضربه‌ها را به [[قدرت]] پوشالی بنی امیه وارد کند و در سال ۱۳۲ قمری بنی عباس را به قدرت برساند<ref>خیرالدین زرکلی، الأعلام، ج۳، ص۳۳۷.</ref>. [[ابوالعباس سفاح]] به عنوان اولین [[خلیفه عباسی]]<ref>احمد بن یحیی بلاذری، جمل من أنساب الأشراف، ج۴، ص۲۰۴؛ شمس الدین محمد بن احمد ذهبی، تاریخ الإسلام، ج۸، ص۳۳۴.</ref>. مرکز [[خلافت]] خود را [[حیره]] قرار داد که [[امام ششم]] به آنجا [[دعوت]] شد<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۷، ص۳۷۸.</ref>. پس از چهار سال برادرش [[منصور]]<ref>علی بن حسین مسعودی، التنبیه و الأشراف، ص۲۹۲.</ref> در حیره [[جانشین]] وی شد<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۸، ص۸۷.</ref>. دعوت از امام صادق{{ع}} برای حضور در مرکز خلافتِ آنان، حیره، برای کسب [[مشروعیت]] بود.

	بخشی از دوران [[امامت امام صادق]]{{ع}}، در این [[زمان]] پرالتهاب با [[مشکلات]] و [[ناملایمات]] بسیاری همراه بود که در [[سیره سیاسی]] به جزئیات آن خواهیم پرداخت. توجه به این نکته مهم است که بنی عباس با داعیه [[خویشاوندی]] با [[پیامبر]]{{صل}} و [[شعار]] {{عربی\|الرضا من آل محمد}}<ref>احمد بن احمد بن یحیی بلاذری، جمل من أنساب الاشراف، ج۴، ص۲۴۳؛ أخبار الدولة العباسیه، ص۱۹۳ و ۲۸۲-۲۸۳.</ref> به قدرت رسیدند؛ بنابراین هر چیزی را که این ادعا را -که مبنای مشروعیت حکومتشان بود- دچار تردید می‌کرد، از بین می‌بردند. موضع آنان در برابر [[امامان شیعه]] از این جهت قابل ارزیابی است؛ زیرا حضور [[سیاسی]] و [[نفوذ]] [[رهبران]] [[شیعه]] و [[علویان]] در [[جامعه]]، [[مشروعیت]] [[خلافت]] [[بنی عباس]] را مورد تردید قرار می‌داد و آن را از بین می‌برد. این [[احساس]] خطر از همان آغاز در [[زمان]] [[امام صادق]]{{ع}} بروز کرد.<ref>[[علی اکبر ذاکری\|اکبر ذاکری، علی]]، [[درآمدی بر سیره معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه (کتاب)\|درآمدی بر سیره معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه]]، ص ۲۶۳.</ref>		بخشی از دوران [[امامت امام صادق]]{{ع}}، در این [[زمان]] پرالتهاب با [[مشکلات]] و [[ناملایمات]] بسیاری همراه بود که در [[سیره سیاسی]] به جزئیات آن خواهیم پرداخت. توجه به این نکته مهم است که بنی عباس با داعیه [[خویشاوندی]] با [[پیامبر]]{{صل}} و [[شعار]] {{عربی\|الرضا من آل محمد}}<ref>احمد بن احمد بن یحیی بلاذری، جمل من أنساب الاشراف، ج۴، ص۲۴۳؛ أخبار الدولة العباسیه، ص۱۹۳ و ۲۸۲-۲۸۳.</ref> به قدرت رسیدند؛ بنابراین هر چیزی را که این ادعا را -که مبنای مشروعیت حکومتشان بود- دچار تردید می‌کرد، از بین می‌بردند. موضع آنان در برابر [[امامان شیعه]] از این جهت قابل ارزیابی است؛ زیرا حضور [[سیاسی]] و [[نفوذ]] [[رهبران]] [[شیعه]] و [[علویان]] در [[جامعه]]، [[مشروعیت]] [[خلافت]] [[بنی عباس]] را مورد تردید قرار می‌داد و آن را از بین می‌برد. این [[احساس]] خطر از همان آغاز در [[زمان]] [[امام صادق]]{{ع}} بروز کرد.<ref>[[علی اکبر ذاکری\|اکبر ذاکری، علی]]، [[درآمدی بر سیره معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه (کتاب)\|درآمدی بر سیره معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه]]، ص ۲۶۳.</ref>

Bahmani: صفحه‌ای تازه حاوی «==مقدمه== بیشتر دوران زندگانی امام باقر{{ع}} در زمان قدرت آل مروان از ...» ایجاد کرد

2021-07-03T14:50:37Z

صفحه‌ای تازه حاوی «==مقدمه== بیشتر دوران زندگانی امام باقر{{ع}} در زمان قدرت آل مروان از ...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

==مقدمه==
بیشتر دوران زندگانی [[امام باقر]]{{ع}} در [[زمان]] [[قدرت]] [[آل مروان]] از [[بنی امیه]] سپری شد. دورانی بود که [[مروانیان]] اوج قدرت را تجربه می‌کردند و پایان دوران [[امامت]] [[حضرت باقر]]{{ع}}، همزمان شد با نشانه‌های ضعفِ قدرت بنی امیه. همین موضوع باعث شد که امام باقر{{ع}} و بعد [[امام صادق]]{{ع}} [[فرصت]] مناسبی برای بیان [[معارف]] [[ناب]] [[اسلامی]] بیابند. در مدت کوتاهی که [[عمر بن عبدالعزیز]] [[خلیفه]] بود (۹۹-۱۰۱ق)، [[اموال]] [[فدک]] و [[موقوفات]] [[علی]]{{ع}} را به [[علویان]] بازگرداند؛ ولی به این بهانه که [[زید]] بن [[حسن]] بزرگ‌تر از امام باقر{{ع}} است، آنها را به زید داد<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۳۰۵-۳۰۶.</ref>. تا اینکه [[هشام بن عبد الملک]] به [[خلافت]] (۱۰۵-۱۲۵ق) رسید. او امام باقر{{ع}} را به [[شام]] فراخواند<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۴۷۱ و ج۶، ص۸.</ref> و [[قیام]] [[زید بن علی بن الحسین]] را [[سرکوب]] کرد و او را به [[شهادت]] رساند<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۸، ص۳۹۴-۳۹۵؛ محمد بن حسن طوسی، الأمالی، ص۵۶.</ref>. در آن [[مقطع]] زمانی تشکیلات سرّی متعددی با اندیشه‌های متفاوت در [[مخالفت]] با [[حکومت اموی]] شکل گرفته بود. این تشکیلات پس از امام باقر{{ع}} [[رشد]] کرد و در مسائل [[سیاسی]] بعدی [[جامعه]] بسیار تأثیرگذار بود. تشکیلات سرّی [[ابوهاشم]] یکی از آنها بود؛ گروهی از [[شیعیان]] که امامت را از آنِ [[محمد بن حنفیه]]<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۲۹۱.</ref> و بعد پسرش، [[ابو هاشم عبدالله]] می‌دانستند. ابوهاشم سازمانی سرّی با دعات ویژه ایجاد کرده بود. [[ولید بن عبدالملک]]، خلیفه [[اموی]] (ح ۸۶-۹۶) به ابو هاشم مظنون شد و او را دستگیر و [[زندانی]] کرد. [[امام سجاد]]{{ع}} برای [[آزادی]] وی نزد ولید رفت. ولید او را [[آزاد]] کرد و تحت نظر گرفت<ref>احمد بن یحیی بلاذری، أنساب الأشراف، ج۳، ص۲۷۲. همو، جمل من أنساب الاشراف، ج۳، ص۴۶۵؛ أخبار الدولة العباسیه، ص۱۷۶.</ref>.

ابو هاشم (م ۹۹ق) توسط [[سلیمان بن عبدالملک]] (خلافت ۹۶-۹۹) [[مسموم]] شد و در “حُمَیمَه”<ref>منطقه‌ای در شراتِ عمان از توابع شام (یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۲، ص۳۰۷).</ref> نزد [[محمد بن علی بن عبدالله بن عباس]] (م ۱۲۵ق) اولین [[داعی]] رسمی [[بنی عباس]] درگذشت. [[ابو هاشم]] که فرزند پسری نداشت، قبل از [[مرگ]]، [[اسامی]] دعات [[شیعه]] را به [[محمد بن علی عباسی]] داد<ref>خیرالدین زرکلی، الأعلام، ج۴، ص۱۱۶؛ احمد بن یحیی بلاذری، أنساب الأشراف، ج۳، ص۲۷۵؛ همو، جمل من أنساب الاشراف، ج۳، ص۲۶۶-۴۶۷: {{عربی|و أعطاه كتبه و سَمّي له شيعته}}.</ref>. بنی عباس [[وارث]] تشکیلات ابو هاشم شدند. آنان به خوبی توانستند از این تشکیلات سرّی در جهت اهداف خود و رسیدن به [[قدرت]] استفاده و افرادی را برای [[نبرد]] با [[بنی امیه]] [[سازمان‌دهی]] کنند<ref>ر.ک: أخبار الدولة العباسیه، ص۱۸۶. این اثر که مؤلف آن ناشناخته است، فعالیت‌های بنی عباس و تشکیلات آنان را معرفی کرده است.</ref>. محمد بن علی عباسی دعوتش را در [[سال ۱۰۰ هجری]] نهانی آغاز کرد و در [[شرات]] مرد<ref>خیرالدین زرکلی، الأعلام، ج۶، ص۲۷۱.</ref>. بعد از [[محمد]]، پسرش [[ابراهیم امام]] و بعد از وی، برادرش [[سفاح]] [[مسئول]] این تشکیلات شدند<ref>خیرالدین زرکلی، الأعلام، ج۱، ص۵۹.</ref>. [[ابو مسلم]] به [[دستور]] ابراهیم امام به [[خراسان]] رفت و بعد [[قیام]] کرد<ref>احمد بن یحیی بلاذری، جمل من أنساب الأشراف، ج۴، ص۱۶۳ و ۱۷۴.</ref>. [[شیعیان کوفه]] [[تصور]] می‌کردند او دنبال فرد شایسته‌ای از [[بنی هاشم]] است و [[امام صادق]]{{ع}} را این فرد [[شایسته]] می‌دانستند؛ ولی [[حضرت]] به نامۀ ابومسلم پاسخ نداد<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۸، ص۲۷۴؛ ملاصالح مازندرانی، شرح الکافی، ج۱۲، ص۳۶۹؛ محمدمحسن فیض کاشانی، الوافی، ج۲، ص۴۵۲.</ref>؛ چون می‌دانست او از نوکران بنی عباس است. [[تفکر]] قیام توسط [[زید]] در [[زمان]] [[امام باقر]]{{ع}} مطرح شد<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۳۵۷: {{متن حدیث|ثُمَّ قَالَ (زيد لمحمد أخيه): لَيْسَ الْإِمَامُ مِنَّا مَنْ جَلَسَ فِي بَيْتِهِ وَ أَرْخَى سِتْرَهُ}}.</ref> و قیام زید (م ۱۲۳ق) در زمان امام صادق{{ع}} رخ داد و حضرت بر [[شهادت]] او [[اشک]] ریخت<ref>شیخ صدوق، الأمالی، ص۳۹۲؛ همو، عیون أخبار الرضا{{ع}}، ج۱، ص۲۴۹؛ شیخ طوسی، الأمالی، ص۴۳۴؛ محمدمحسن فیض کاشانی، الوافی، ج۲، ص۲۲۶.</ref>. بعد از [[زید]]، [[محمد بن عبدالله بن حسن]] با داعیه [[مهدویت]] و به عنوان یکی از [[رهبران]] [[زیدیه]] به تحرکاتی دست زد. جریان [[بیعت]] [[بنی هاشم]] با [[محمد بن عبدالله]] در [[ابواء]] نمونه روشن آن است<ref>شیخ مفید، الإرشاد فی معرفة حجج الله علی العباد، ج۲، ص۱۹۰.</ref>. [[معتزله]] هم که [[مخالف]] [[بنی امیه]] بودند، از وی [[حمایت]] کردند. درخواست معتزله از [[امام صادق]]{{ع}} برای بیعت با [[محمد]]، بعد از کشته شدن [[ولید بن یزید]]<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۲۴۲ و ج۵، ص۲۳.</ref> در سال ۱۲۶هجری<ref>خیرالدین زرکلی، الأعلام، ج۸، ص۱۲۳.</ref> از این مطلب حکایت دارد. تشکیلات سرّی [[بنی عباس]] به [[فرماندهی]] ابومسلم توانست آخرین ضربه‌ها را به [[قدرت]] پوشالی بنی امیه وارد کند و در سال ۱۳۲ قمری بنی عباس را به قدرت برساند<ref>خیرالدین زرکلی، الأعلام، ج۳، ص۳۳۷.</ref>. [[ابوالعباس]] [[سفاح]] به عنوان اولین [[خلیفه عباسی]]<ref>احمد بن یحیی بلاذری، جمل من أنساب الأشراف، ج۴، ص۲۰۴؛ شمس الدین محمد بن احمد ذهبی، تاریخ الإسلام، ج۸، ص۳۳۴.</ref>. مرکز [[خلافت]] خود را [[حیره]] قرار داد که [[امام ششم]] به آنجا [[دعوت]] شد<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۷، ص۳۷۸.</ref>. پس از چهار سال برادرش [[منصور]]<ref>علی بن حسین مسعودی، التنبیه و الأشراف، ص۲۹۲.</ref> در حیره [[جانشین]] وی شد<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۸، ص۸۷.</ref>. دعوت از امام صادق{{ع}} برای حضور در مرکز خلافتِ آنان، حیره، برای کسب [[مشروعیت]] بود.

بخشی از دوران [[امامت امام صادق]]{{ع}}، در این [[زمان]] پرالتهاب با [[مشکلات]] و [[ناملایمات]] بسیاری همراه بود که در [[سیره سیاسی]] به جزئیات آن خواهیم پرداخت. توجه به این نکته مهم است که بنی عباس با داعیه [[خویشاوندی]] با [[پیامبر]]{{صل}} و [[شعار]] {{عربی|الرضا من آل محمد}}<ref>احمد بن احمد بن یحیی بلاذری، جمل من أنساب الاشراف، ج۴، ص۲۴۳؛ أخبار الدولة العباسیه، ص۱۹۳ و ۲۸۲-۲۸۳.</ref> به قدرت رسیدند؛ بنابراین هر چیزی را که این ادعا را -که مبنای مشروعیت حکومتشان بود- دچار تردید می‌کرد، از بین می‌بردند. موضع آنان در برابر [[امامان شیعه]] از این جهت قابل ارزیابی است؛ زیرا حضور [[سیاسی]] و [[نفوذ]] [[رهبران]] [[شیعه]] و [[علویان]] در [[جامعه]]، [[مشروعیت]] [[خلافت]] [[بنی عباس]] را مورد تردید قرار می‌داد و آن را از بین می‌برد. این [[احساس]] خطر از همان آغاز در [[زمان]] [[امام صادق]]{{ع}} بروز کرد.<ref>[[علی اکبر ذاکری|اکبر ذاکری، علی]]، [[درآمدی بر سیره معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه (کتاب)|درآمدی بر سیره معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه]]، ص ۲۶۳.</ref>

==[[نسب]] [[ابوجعفر محمد بن علی]] [[باقر]]{{ع}}==

ابوجعفر محمد بن علی بن الحسین{{ع}}، باقر [[علم]] [[دین]]، در سال ۵۷ در [[مدینه]] متولد شد و در سال ۱۱۴ در ۵۷ سالگی در همانجا درگذشت. مادرش ام [[عبیده]] دختر [[حسن بن علی]]{{ع}} و [[هاشمی]] بود که از هاشمی متولد شد. [[قبر]] ایشان در بقیعِ مدینةالرسول در کنار قبر پدرش [[علی بن الحسین]]{{ع}} است<ref>شیخ طوسی، تهذیب الأحکام، ج۶، ص۷۷.</ref>. دوران [[امامت]] [[حضرت]] [[نوزده سال]] و دو ماه بود<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۴۷۲.</ref>.
[[کلینی]]<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۲، ص۴۶۹.</ref>، [[صدوق]]<ref>شیخ صدوق، عیون أخبار الرضا{{ع}}، ج۱، ص۴۱.</ref> و مفید نام [[مادر حضرت]] را [[ام عبدالله]] دانسته‌اند<ref>شیخ مفید، الإرشاد فی معرفة حجج الله علی العباد، ج۲، ص۱۵۵.</ref>. درباره [[مقام]] و مرتبه ام عبدالله کلینی دو [[روایت]] آورده است. در یکی [[امام باقر]]{{ع}} می‌فرماید: ام عبدالله در کنار دیواری بود. دیوار شکاف برداشت. ام عبدالله گفت: به [[حق]] [[مصطفی]] به تو [[اذن]] فرود داده نشد. دیوار وقتی [[سقوط]] کرد که ام عبدالله از کنار آن رفته بود. [[امام صادق]]{{ع}} درباره جده‌اش می‌فرماید: او [[صدیقه]] و از [[راستگویان]] بود. در میان [[آل]] [[حسن]] خانمی به [[فضیلت]] وی تاکنون نبوده است<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۲، ص۴۶۹.</ref>.
[[لقب]] باقر را [[رسول خدا]]{{صل}} به ایشان دادند و فرمودند: او علم و [[دانش]] را می‌شکافد، شکافتنی. [[جابر بن عبدالله انصاری]] در کوچه‌های مدینه به دنبال وی بود و از قول [[پیامبر]]{{صل}} این لقب را به حضرت داد<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۴۶۹: {{متن حدیث|إِنَّكَ سَتُدْرِكُ رَجُلًا مِنِّي اسْمُهُ اسْمِي وَ شَمَائِلُهُ شَمَائِلِي يَبْقُرُ الْعِلْمَ بَقْراً}}.</ref>.<ref>[[علی اکبر ذاکری|اکبر ذاکری، علی]]، [[درآمدی بر سیره معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه (کتاب)|درآمدی بر سیره معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه]]، ص ۲۶۶.</ref>

==پانویس==
{{پانویس}}