بحث:انتظار فرج در کلام اسلامی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani در ‏۱۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۰۸:۱۱

2022-07-11T08:11:05Z

نمایش تغییرات

Bahmani در ‏۲۳ مهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۰۶:۰۹

2022-05-23T06:09:30Z

نمایش تغییرات

Wasity: جایگزینی متن - 'انقلاب مهدی' به 'انقلاب مهدی'

2020-06-20T12:57:48Z

جایگزینی متن - 'انقلاب مهدی' به 'انقلاب مهدی'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ ژوئن ۲۰۲۰، ساعت ۱۶:۲۷
خط ۲۳:		خط ۲۳:
	*[[امام]] با این بیان تفاوت میان [[صبر]] مذموم و ممدوح را به [[شیعیان]] گوشزد نمودند. در [[حقیقت انتظار]] [[فرج]] صبری توأم با حرکت به سوی مقتدا و در نتیجه متلبس شدن به [[صفات امام]] عصر{{ع}} معرفی شده است که یکی از ثمرات [[باور]] به آن را می‌‌توان مقابله با [[ظلم]] و [[بیدادگری]] برشمرد.		*[[امام]] با این بیان تفاوت میان [[صبر]] مذموم و ممدوح را به [[شیعیان]] گوشزد نمودند. در [[حقیقت انتظار]] [[فرج]] صبری توأم با حرکت به سوی مقتدا و در نتیجه متلبس شدن به [[صفات امام]] عصر{{ع}} معرفی شده است که یکی از ثمرات [[باور]] به آن را می‌‌توان مقابله با [[ظلم]] و [[بیدادگری]] برشمرد.
	*بر اساس این [[تفکر]] [[دینی]]، [[استاد مطهری]] [[انتظار]] را به دو قسم مثبت و منفی تقسیم می‌‌کند و می‌‌گوید: "درباره [[آسیب‌شناسی انتظار]] باید گفت دو نوع [[انتظار]] وجود دارد: [[انتظار ویران‌گر]] و [[انتظار سازنده]]":		*بر اساس این [[تفکر]] [[دینی]]، [[استاد مطهری]] [[انتظار]] را به دو قسم مثبت و منفی تقسیم می‌‌کند و می‌‌گوید: "درباره [[آسیب‌شناسی انتظار]] باید گفت دو نوع [[انتظار]] وجود دارد: [[انتظار ویران‌گر]] و [[انتظار سازنده]]":
	#'''[[انتظار ویران‌گر]]:''' برداشت قشری از [[مهدویت]] و [[قیام]] و [[انقلاب~~]] [[~~مهدی]]{{ع}} این است که صرفاً ماهیت انفجاری دارد؛ فقط از گسترش و اشاعه و رواج [[ظلم‌ها]] و [[تبعیض‌ها]] و اختناق‌ها و حق‌کشی‌ها و [[تباهی‌ها]] ناشی می‌‌شود. آنگاه که [[اصلاح]] به نقطه صفر برسد، این انفجار رُخ می‌دهد و دست [[غیب]] برای [[نجات]] [[حقیقت]] از آستین بیرون می‌‌آید. [[علی]] هذا، هر اصلاحی محکوم است؛ زیرا هر [[اصلاح]] یک نقطه روشن است. تا در صحنه اجتماع نقطه روشنی هست، دست [[غیب]] ظاهر نمی‌شود. برعکس، هر [[گناه]]، هر [[فساد]] و هر [[ظلم]] و هر [[تبعیض]] و هر حق‌کشی، هر [[پلیدی]] به [[حکم]] اینکه مقدمه [[صلاح]] کلی است و انفجار را قریب‌الوقوع می‌‌کند، رواست. این نوع [[انتظار فرج]] به هیچ‌وجه با [[موازین اسلامی]] و [[قرآنی]] وفق نمی‌دهد.		#'''[[انتظار ویران‌گر]]:''' برداشت قشری از [[مهدویت]] و [[قیام]] و [[انقلاب مهدی]]{{ع}} این است که صرفاً ماهیت انفجاری دارد؛ فقط از گسترش و اشاعه و رواج [[ظلم‌ها]] و [[تبعیض‌ها]] و اختناق‌ها و حق‌کشی‌ها و [[تباهی‌ها]] ناشی می‌‌شود. آنگاه که [[اصلاح]] به نقطه صفر برسد، این انفجار رُخ می‌دهد و دست [[غیب]] برای [[نجات]] [[حقیقت]] از آستین بیرون می‌‌آید. [[علی]] هذا، هر اصلاحی محکوم است؛ زیرا هر [[اصلاح]] یک نقطه روشن است. تا در صحنه اجتماع نقطه روشنی هست، دست [[غیب]] ظاهر نمی‌شود. برعکس، هر [[گناه]]، هر [[فساد]] و هر [[ظلم]] و هر [[تبعیض]] و هر حق‌کشی، هر [[پلیدی]] به [[حکم]] اینکه مقدمه [[صلاح]] کلی است و انفجار را قریب‌الوقوع می‌‌کند، رواست. این نوع [[انتظار فرج]] به هیچ‌وجه با [[موازین اسلامی]] و [[قرآنی]] وفق نمی‌دهد.
	#[[انتظار سازنده]]: در [[انتظار سازنده]]، [[ظهور]] [[مهدی موعود]]{{ع}} حلقه‌ای است از حلقات [[مبارزه]] [[اهل حق]] و [[اهل باطل]] که به [[پیروزی]] نهایی [[اهل حق]] منتهی می‌‌شود. سهیم بودن یک فرد در این [[سعادت]] موقوف به این است که آن فرد عملاً در گروه [[اهل حق]] باشد، نه اینکه [[هنگام ظهور]] همه [[اهل باطل]] باشند"<ref>مطهری، قیام و انقلاب مهدی{{ع}}، ص۶۵ - ۶۱.</ref><ref>[[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص ۴۴.</ref>.		#[[انتظار سازنده]]: در [[انتظار سازنده]]، [[ظهور]] [[مهدی موعود]]{{ع}} حلقه‌ای است از حلقات [[مبارزه]] [[اهل حق]] و [[اهل باطل]] که به [[پیروزی]] نهایی [[اهل حق]] منتهی می‌‌شود. سهیم بودن یک فرد در این [[سعادت]] موقوف به این است که آن فرد عملاً در گروه [[اهل حق]] باشد، نه اینکه [[هنگام ظهور]] همه [[اهل باطل]] باشند"<ref>مطهری، قیام و انقلاب مهدی{{ع}}، ص۶۵ - ۶۱.</ref><ref>[[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص ۴۴.</ref>.
	*در [[حقیقت]] [[هویت]] [[انتظار]] مرکب از دو عنصر "نفی" و "اثبات" است. عنصر نفی، بیگانگی از وضع موجود و [[ناخشنودی]] از آن و عنصر اثبات، [[امید به آینده‌ای روشن]] و آرمانی و تلاش برای آن است<ref>مکارم شیرازی و همکاران، تفسیر نمونه، ج۷، ص۳۸۷؛ صافی گلپایگانی، منتخب الأثر، ص۴۱۹.</ref>.		*در [[حقیقت]] [[هویت]] [[انتظار]] مرکب از دو عنصر "نفی" و "اثبات" است. عنصر نفی، بیگانگی از وضع موجود و [[ناخشنودی]] از آن و عنصر اثبات، [[امید به آینده‌ای روشن]] و آرمانی و تلاش برای آن است<ref>مکارم شیرازی و همکاران، تفسیر نمونه، ج۷، ص۳۸۷؛ صافی گلپایگانی، منتخب الأثر، ص۴۱۹.</ref>.

Wasity: جایگزینی متن - 'فطرت [[الهی]' به 'فطرت الهی'

2020-06-08T12:54:04Z

جایگزینی متن - 'فطرت [[الهی]' به 'فطرت الهی'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۸ ژوئن ۲۰۲۰، ساعت ۱۶:۲۴
خط ۱۷:		خط ۱۷:

	==[[انتظار فرج]] در [[فرهنگ]] اصطلاحات [[علم کلام]]==		==[[انتظار فرج]] در [[فرهنگ]] اصطلاحات [[علم کلام]]==
	*[[امید]] و آرزوی تحقق نوید کلی جهانی مبتنی بر [[فطرت]~~] [[الهی~~]]، در زبان [[روایات اسلامی]] "[[انتظار فرج]]" خوانده شده که نوعی [[عبادت]] -بلکه [[افضل]] [[عبادات]]- شمرده شده است<ref>مسئله انتظار و موعودگرایی در تمام ادیان الهی و غیر الهی و همچنین در دیگر فرقه‌های اسلامی با مبانی خاص خود مورد توجه می‌‌باشد.</ref>.		*[[امید]] و آرزوی تحقق نوید کلی جهانی مبتنی بر [[فطرت الهی]]]، در زبان [[روایات اسلامی]] "[[انتظار فرج]]" خوانده شده که نوعی [[عبادت]] -بلکه [[افضل]] [[عبادات]]- شمرده شده است<ref>مسئله انتظار و موعودگرایی در تمام ادیان الهی و غیر الهی و همچنین در دیگر فرقه‌های اسلامی با مبانی خاص خود مورد توجه می‌‌باشد.</ref>.
	*[[انتظار فرج]] از یک اصل کلی [[اسلامی]] و [[قرآنی]] [[استنتاج]] می‌‌شود و آن "[[حرمت]] [[یأس از روح الله]]" است؛ بدان معنا که لازمه [[امیدواری]] به [[لطف]] و [[عنایت خداوند]]، ایجاد جهانی مبتنی بر [[آموزه‌های دینی]] و [[عقلی]] و براساس [[فطرت]] خداوندی است<ref>مطهری، قیام و انقلاب مهدی{{ع}}، ص۸ - ۶ و ۶۵ - ۶۱.</ref>.		*[[انتظار فرج]] از یک اصل کلی [[اسلامی]] و [[قرآنی]] [[استنتاج]] می‌‌شود و آن "[[حرمت]] [[یأس از روح الله]]" است؛ بدان معنا که لازمه [[امیدواری]] به [[لطف]] و [[عنایت خداوند]]، ایجاد جهانی مبتنی بر [[آموزه‌های دینی]] و [[عقلی]] و براساس [[فطرت]] خداوندی است<ref>مطهری، قیام و انقلاب مهدی{{ع}}، ص۸ - ۶ و ۶۵ - ۶۱.</ref>.
	*از آنجا که [[انتظار فرج]]، [[جامعه منتظر]] و [[مهدوی]] را به جامعه‌ای فعال و پویا تبدیل می‌‌کند و با رکود و [[تحجر]] در تضاد است، مهم‌ترین [[عامل رشد]] و [[شکوفایی]] [[اخلاقی]] برشمرده می‌‌شود؛ از این رو همواره مورد تأکید و توجه تمام حضرات [[معصومین]] از شخص [[پیامبر اکرم]]{{صل}} تا [[حضرت مهدی]]{{ع}} بوده است<ref>بنگرید به: مجلسی، بحارالأنوار، ج۱۳؛ مفید، کمال الدین و تمام النعمه؛ صافی گلپایگانی، منتخب الأثر.</ref>. علاوه بر اینکه [[انتظار فرج]] زمینه [[امید]] و کنار گذاشتن [[یأس]] و پوچ‌گرایی است. این موضوع تا به امروز مهم‌ترین عامل [[شکوفایی]] و درخشندگی [[مکتب]] و [[تفکر]] [[اهل بیت]]{{عم}} بوده است. [[پیامبر]]{{صل}} و [[امام علی]]{{ع}} [[انتظار فرج]] را [[بهترین]] و [[برترین]] [[اعمال امت]] معرفی نمودند<ref>همان، ص۶۲۹ و ۶۳۱.</ref>. از [[امام مهدی]]{{ع}} نیز در [[منابع روایی]] آمده است که: {{متن حدیث\|وَ أَكْثِرُوا الدُّعَاءَ بِتَعْجِيلِ الْفَرَجِ فَإِنَّ ذَلِكَ فَرَجُكُمْ}}<ref>صدوق، کمال الدین، ج۲، ص۴۸۵.</ref>. از این [[روایت]] می‌‌توان برداشت نمود که [[حضرت مهدی]]{{ع}} خود از [[منتظران]] [[وعده الهی]] [[ظهور]] بوده و چشم به فراهم شدن اسباب تحقق [[دولت]] [[موعود]] [[الهی]] دارند<ref>[[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص ۴۳-۴۴.</ref>.		*از آنجا که [[انتظار فرج]]، [[جامعه منتظر]] و [[مهدوی]] را به جامعه‌ای فعال و پویا تبدیل می‌‌کند و با رکود و [[تحجر]] در تضاد است، مهم‌ترین [[عامل رشد]] و [[شکوفایی]] [[اخلاقی]] برشمرده می‌‌شود؛ از این رو همواره مورد تأکید و توجه تمام حضرات [[معصومین]] از شخص [[پیامبر اکرم]]{{صل}} تا [[حضرت مهدی]]{{ع}} بوده است<ref>بنگرید به: مجلسی، بحارالأنوار، ج۱۳؛ مفید، کمال الدین و تمام النعمه؛ صافی گلپایگانی، منتخب الأثر.</ref>. علاوه بر اینکه [[انتظار فرج]] زمینه [[امید]] و کنار گذاشتن [[یأس]] و پوچ‌گرایی است. این موضوع تا به امروز مهم‌ترین عامل [[شکوفایی]] و درخشندگی [[مکتب]] و [[تفکر]] [[اهل بیت]]{{عم}} بوده است. [[پیامبر]]{{صل}} و [[امام علی]]{{ع}} [[انتظار فرج]] را [[بهترین]] و [[برترین]] [[اعمال امت]] معرفی نمودند<ref>همان، ص۶۲۹ و ۶۳۱.</ref>. از [[امام مهدی]]{{ع}} نیز در [[منابع روایی]] آمده است که: {{متن حدیث\|وَ أَكْثِرُوا الدُّعَاءَ بِتَعْجِيلِ الْفَرَجِ فَإِنَّ ذَلِكَ فَرَجُكُمْ}}<ref>صدوق، کمال الدین، ج۲، ص۴۸۵.</ref>. از این [[روایت]] می‌‌توان برداشت نمود که [[حضرت مهدی]]{{ع}} خود از [[منتظران]] [[وعده الهی]] [[ظهور]] بوده و چشم به فراهم شدن اسباب تحقق [[دولت]] [[موعود]] [[الهی]] دارند<ref>[[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص ۴۳-۴۴.</ref>.

Bahmani: صفحه‌ای تازه حاوی «==مقدمه== *"انتظار" حالتی روانی است که وقتی انسان از وقوع حادثه‌ای در آین...» ایجاد کرد

2020-04-25T07:17:35Z

صفحه‌ای تازه حاوی «==مقدمه== *"انتظار" حالتی روانی است که وقتی انسان از وقوع حادثه‌ای در آین...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

==مقدمه==
*"[[انتظار]]" حالتی روانی است که وقتی [[انسان]] از وقوع حادثه‌ای در [[آینده]] [[آگاه]] می‌شود، برای او پیش می‌آید. این حالت، موجب می‌شود که [[آدمی]] خویشتن را برای آن حادثه آماده سازد. [[انتظار]] مراتبی دارد و هر [[قدر]] بیشتر شود، [[آمادگی]] نیز بیشتر می‌گردد و هر اندازه که حادثه برای [[منتظِر]] دوست‌داشتنی‌تر باشد و وقوع آن نزدیک‌تر، او بر [[آمادگی]] خویش می‌افزاید<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص 135.</ref>.
*[[منتظِر]] در مراتب بالای [[انتظار]]، خویش را فراموش می‌کند و برای [[کسب آمادگی]] از [[جان]] و [[دل]] مایه می‌گذارد و هر درد و رنجی را برمی‌تابد. از [[فواید انتظار]] این است که [[روح]] [[امید]] را در [[آدمی]] می‌دمد و [[یأس]] و [[ناامیدی]] و افسردگی را می‌زداید<ref>مکیال المکارم‌، ۲/ ۲/ ۱۵۲.</ref><ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص 135.</ref>.
==[[شیعه]] و [[انتظار]]==
*از [[عقاید]] بنیادی [[شیعه]]، [[باور]] به [[ظهور امام زمان]]{{ع}} برای برپایی [[حکومت عدل جهانی]] و [[وجوب]] [[انتظار]] آن است. [[اهل سنت]] نیز [[روایات]] بسیاری از [[پیامبر اسلام]]{{صل}} درباره [[ظهور حضرت مهدی]]{{ع}} [[نقل]] کرده‌اند و این موضوع از ضروریات مذهبی آنان است<ref>مسئله انتظار، ۳۰- ۱۷.</ref>. شخص [[منتظِر]]، از وضعیت موجود [[جهان]] ناراضی است و برای بهبود آن و فراهم ساختن [[زمینه‌های ظهور]] می‌کوشد و این سرچشمه دو گونه [[اعمال]] است: ترک هر گونه [[همکاری]] و هماهنگی با [[ظالمان]] در یک سو و [[خودسازی]] و ایجاد آمادگی‌های جسمی و روحی برای [[تشکیل حکومت]] جهانی از سویی دیگر<ref>مهدی انقلابی بزرگ‌، ۱۰۲.</ref><ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص 135.</ref>.
==[[فضیلت انتظار]]==
*در [[روایات اسلامی]] آمده است که [[انتظار]] برای [[فرج]] از بهترینِ [[اعمال]] [[مسلمانان]] است و نزد [[خدای متعال]] از والاترین [[عبادات]] شمرده می‌شود و محبوب‌ترین [[اعمال]] نزد [[خدای متعال]] است<ref>بحارالانوار، ۵۲/ ۱۲۵- ۱۲۲.</ref>. برخی بر آن رفته‌اند که "[[انتظار فرج]]" در این [[روایات]] به معنای [[انتظار]] [[گشایش]] است. در این صورت نیز می‌توان گفت که یکی از مصادیق [[گشایش]]، [[ظهور حضرت مهدی]]{{ع}} و برپایی [[حکومت عدل جهانی]] است<ref>ر.ک: مهدی انقلابی بزرگ‌، ۱۰۱.</ref>. اما [[روایات]] فراوانی در دست‌اند که به صراحت، [[انتظار ظهور حضرت مهدی]]{{ع}} را ستوده‌اند و از [[فضایل]] منتظِران سخن گفته‌اند. در روایتی آمده است که از [[امام صادق]]{{ع}} درباره [[فضیلت]] کسی می‌پرسند که دارای [[ولایت]] [[امامان]] است و به حال [[انتظار حضرت مهدی]]{{ع}} از [[دنیا]] می‌رود. [[حضرت]] پاسخ می‌دهد: "او همانند کسی است که با [[حضرت مهدی]] در یک [[خیمه]] همنشین است". آن گاه می‌فرماید: "او همانند کسی است که در رکاب [[پیامبر]]{{صل}} جنگیده است"<ref>بحارالانوار، ۵۲/ ۱۲۵.</ref>. این مضمون در [[روایات]] فراوانی دیده می‌شود. این [[روایات]] [[پاداش]] فراوانی برای [[منتظران]] برشمرده‌اند و یکی از [[وظایف]] مهم [[دینی]] در [[عصر غیبت]] را [[انتظار]] دانسته‌اند. پاداش‌ها برای منتظرانی است که صادقانه در [[انتظار]] اویند و هر [[قدر]] شرایط [[انتظار]] در [[منتظران]] بیشتر شود و [[آمادگی]] آنان فزونی یابد، بر [[پاداش]] نیز افزوده می‌گردد<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص 136.</ref>.
==[[وقت ظهور]]==
*منابع معتبر [[دینی]] از وقتی معین برای [[ظهور]] یاد نکرده‌اند و [[ظهور]] را واقعه‌ای ناگهانی دانسته‌اند و با واژه "فجأة" و "بغتة"- به معنای وقوع یکباره و ناگهانی- از آن سخن گفته‌اند. از [[پیامبر اسلام]]{{صل}} [[نقل]] است که [[خدای متعال]]، [[فرج امام زمان]]{{ع}} را در یک شب محقق می‌سازد<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص 136.</ref>.
==[[مقدمات ظهور]]==
*[[روایات]]، برای [[ظهور]] مقدماتی برشمرده‌اند. برخی برآن‌اند که بروز این مقدمات از یک سال [[پیش از ظهور]] آغاز می‌شود و برخی دیگر معتقدند که مقدمات، همزمان با [[ظهور]] [[آشکار]] می‌گردند. به هر سان، [[وظیفه منتظران]] آن است که همواره [[انتظار]] کشند و برای‌ [[ظهور]] مقدمات و [[قیام حضرت مهدی]]{{ع}} لحظه‌شماری کنند<ref>مکیال المکارم‌، ۲/ ۱۶۰ و ۱۶۱.</ref><ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص 136.</ref>.
==انتظارِ [[حضرت مهدی]]{{ع}} برای [[ظهور]]==
*[[امام زمان]]{{ع}} خود نیز در [[انتظار فرج]] است. [[منتظر]] است تا [[فرشته]] [[حق]] [[پیام الهی]] را برساند و او را به [[ظهور]] فرابخواند تا [[رستاخیز]] خویش را بیاغازد و [[جهان]] را از [[عدل و داد]] پر کند و [[رسالت]] خویش را به عنوان [[ذخیره الهی]] به فرجام برساند. در ادعیه‌ای که از آن [[امام]] [[نقل]] کرده‌اند، عاشقانه و با سوز و گداز از [[خدای متعال]] [[فرج]] می‌طلبد تا [[انسانیت]] را از بند [[ظلم]] و ناراستی و زشتکاری برهاند<ref>عصر زندگی‌، ۲۷۴- ۲۶۳؛ صحیفة الهدی‌، ۵۸، ۶۲ و ۷۲.</ref><ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص 137.</ref>.
==[[دعا برای ظهور]]==
*بنابر [[روایات]]، [[ظهور حضرت مهدی]]{{ع}} از امور بدائی است که امکان تقدیم و تأخیر در آن می‌رود. از آن رو که یکی از عوامل اصلی [[غیبت]] و طول کشیدن آن، آماده نبودن [[مردم]] است، احساس [[نیاز به امام]] و [[دعا برای ظهور]]، از نشانه‌های [[انتظار]] صادقانه و موجب [[تعجیل در فرج]] است<ref>مکیال المکارم‌، ۱/ ۲۹۹.</ref>. [[دعا برای فرج]] آثار مبارکی در پی می‌آورد. در [[نامه]] [[مبارک]] [[امام مهدی]]{{ع}} آمده است که [[دعا برای تعجیل فرج]]، مایه [[گشایش]] کارهای شما است<ref>بحارالانوار، ۵۲/ ۹۲.</ref>. در اینکه چگونه [[دعای فرج]] موجب [[گشایش]] کار [[مردم]] می‌شود، دو احتمال در میان است: اول، [[دعا]] موجب تعجیل [[ظهور]] می‌شود و بدین وسیله در کار [[مردم]] [[گشایش]] می‌آفریند؛ دوم، [[دعا برای فرج]]، موجب می‌شود که [[امام زمان]]{{ع}} نیز برای [[آدمی]] [[دعا]] کند و بدین وسیله گره از کار او بگشاید<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص 137.</ref>.
*[[امامان معصوم]]{{عم}} در همان حال که [[شیعیان]] را به دعای [[تعجیل فرج]] برمی‌انگیختند، آنان را [[پند]] می‌داده‌اند که در [[ظهور امام زمان]]{{ع}} شتاب نکنند و [[تسلیم]] [[قضای الهی]] شوند؛ زیرا شتاب مایه [[یأس]] و نامیدی از [[ظهور]] و [[راضی]] نبودن به [[قضای الهی]] و [[انکار]] [[حکمت]] [[خداوند متعال]] و [[پیروی]] از [[گمراهان]] است<ref>مکیال المکارم‌، ۱/ ۳۰۹- ۲۹۹ و جلد ۲/ ۲۰۵.</ref><ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص 137.</ref>.

==[[انتظار فرج]] در [[فرهنگ]] اصطلاحات [[علم کلام]]==
*[[امید]] و آرزوی تحقق نوید کلی جهانی مبتنی بر [[فطرت]] [[الهی]]، در زبان [[روایات اسلامی]] "[[انتظار فرج]]" خوانده شده که نوعی [[عبادت]] -بلکه [[افضل]] [[عبادات]]- شمرده شده است<ref>مسئله انتظار و موعودگرایی در تمام ادیان الهی و غیر الهی و همچنین در دیگر فرقه‌های اسلامی با مبانی خاص خود مورد توجه می‌‌باشد.</ref>.
*[[انتظار فرج]] از یک اصل کلی [[اسلامی]] و [[قرآنی]] [[استنتاج]] می‌‌شود و آن "[[حرمت]] [[یأس از روح الله]]" است؛ بدان معنا که لازمه [[امیدواری]] به [[لطف]] و [[عنایت خداوند]]، ایجاد جهانی مبتنی بر [[آموزه‌های دینی]] و [[عقلی]] و براساس [[فطرت]] خداوندی است<ref>مطهری، قیام و انقلاب مهدی{{ع}}، ص۸ - ۶ و ۶۵ - ۶۱.</ref>.
*از آنجا که [[انتظار فرج]]، [[جامعه منتظر]] و [[مهدوی]] را به جامعه‌ای فعال و پویا تبدیل می‌‌کند و با رکود و [[تحجر]] در تضاد است، مهم‌ترین [[عامل رشد]] و [[شکوفایی]] [[اخلاقی]] برشمرده می‌‌شود؛ از این رو همواره مورد تأکید و توجه تمام حضرات [[معصومین]] از شخص [[پیامبر اکرم]]{{صل}} تا [[حضرت مهدی]]{{ع}} بوده است<ref>بنگرید به: مجلسی، بحارالأنوار، ج۱۳؛ مفید، کمال الدین و تمام النعمه؛ صافی گلپایگانی، منتخب الأثر.</ref>. علاوه بر اینکه [[انتظار فرج]] زمینه [[امید]] و کنار گذاشتن [[یأس]] و پوچ‌گرایی است. این موضوع تا به امروز مهم‌ترین عامل [[شکوفایی]] و درخشندگی [[مکتب]] و [[تفکر]] [[اهل بیت]]{{عم}} بوده است. [[پیامبر]]{{صل}} و [[امام علی]]{{ع}} [[انتظار فرج]] را [[بهترین]] و [[برترین]] [[اعمال امت]] معرفی نمودند<ref>همان، ص۶۲۹ و ۶۳۱.</ref>. از [[امام مهدی]]{{ع}} نیز در [[منابع روایی]] آمده است که: {{متن حدیث|وَ أَكْثِرُوا الدُّعَاءَ بِتَعْجِيلِ الْفَرَجِ فَإِنَّ ذَلِكَ فَرَجُكُمْ}}<ref>صدوق، کمال الدین، ج۲، ص۴۸۵.</ref>. از این [[روایت]] می‌‌توان برداشت نمود که [[حضرت مهدی]]{{ع}} خود از [[منتظران]] [[وعده الهی]] [[ظهور]] بوده و چشم به فراهم شدن اسباب تحقق [[دولت]] [[موعود]] [[الهی]] دارند<ref>[[مسلم محمدی|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص ۴۳-۴۴.</ref>.
*[[امام رضا]]{{ع}} [[انتظار فرج]] را این‌گونه [[تبیین]] نمودند: {{متن حدیث|مَا أَحْسَنَ الصَّبْرَ وَ انْتِظَارَ الْفَرَجِ... فَعَلَيْكُمْ بِالصَّبْرِ فَإِنَّهُ إِنَّمَا يَجِي‏ءُ الْفَرَجُ عَلَى الْيَأْسِ...}}<ref>مجلسی، بحارالأنوار، ج۵۲، ص۱۲۹، ح۲۳.</ref>.
*[[امام]] با این بیان تفاوت میان [[صبر]] مذموم و ممدوح را به [[شیعیان]] گوشزد نمودند. در [[حقیقت انتظار]] [[فرج]] صبری توأم با حرکت به سوی مقتدا و در نتیجه متلبس شدن به [[صفات امام]] عصر{{ع}} معرفی شده است که یکی از ثمرات [[باور]] به آن را می‌‌توان مقابله با [[ظلم]] و [[بیدادگری]] برشمرد.
*بر اساس این [[تفکر]] [[دینی]]، [[استاد مطهری]] [[انتظار]] را به دو قسم مثبت و منفی تقسیم می‌‌کند و می‌‌گوید: "درباره [[آسیب‌شناسی انتظار]] باید گفت دو نوع [[انتظار]] وجود دارد: [[انتظار ویران‌گر]] و [[انتظار سازنده]]":
#'''[[انتظار ویران‌گر]]:''' برداشت قشری از [[مهدویت]] و [[قیام]] و [[انقلاب]] [[مهدی]]{{ع}} این است که صرفاً ماهیت انفجاری دارد؛ فقط از گسترش و اشاعه و رواج [[ظلم‌ها]] و [[تبعیض‌ها]] و اختناق‌ها و حق‌کشی‌ها و [[تباهی‌ها]] ناشی می‌‌شود. آنگاه که [[اصلاح]] به نقطه صفر برسد، این انفجار رُخ می‌دهد و دست [[غیب]] برای [[نجات]] [[حقیقت]] از آستین بیرون می‌‌آید. [[علی]] هذا، هر اصلاحی محکوم است؛ زیرا هر [[اصلاح]] یک نقطه روشن است. تا در صحنه اجتماع نقطه روشنی هست، دست [[غیب]] ظاهر نمی‌شود. برعکس، هر [[گناه]]، هر [[فساد]] و هر [[ظلم]] و هر [[تبعیض]] و هر حق‌کشی، هر [[پلیدی]] به [[حکم]] اینکه مقدمه [[صلاح]] کلی است و انفجار را قریب‌الوقوع می‌‌کند، رواست. این نوع [[انتظار فرج]] به هیچ‌وجه با [[موازین اسلامی]] و [[قرآنی]] وفق نمی‌دهد.
#[[انتظار سازنده]]: در [[انتظار سازنده]]، [[ظهور]] [[مهدی موعود]]{{ع}} حلقه‌ای است از حلقات [[مبارزه]] [[اهل حق]] و [[اهل باطل]] که به [[پیروزی]] نهایی [[اهل حق]] منتهی می‌‌شود. سهیم بودن یک فرد در این [[سعادت]] موقوف به این است که آن فرد عملاً در گروه [[اهل حق]] باشد، نه اینکه [[هنگام ظهور]] همه [[اهل باطل]] باشند"<ref>مطهری، قیام و انقلاب مهدی{{ع}}، ص۶۵ - ۶۱.</ref><ref>[[مسلم محمدی|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص ۴۴.</ref>.
*در [[حقیقت]] [[هویت]] [[انتظار]] مرکب از دو عنصر "نفی" و "اثبات" است. عنصر نفی، بیگانگی از وضع موجود و [[ناخشنودی]] از آن و عنصر اثبات، [[امید به آینده‌ای روشن]] و آرمانی و تلاش برای آن است<ref>مکارم شیرازی و همکاران، تفسیر نمونه، ج۷، ص۳۸۷؛ صافی گلپایگانی، منتخب الأثر، ص۴۱۹.</ref>.
*نتیجه آنکه، [[انتظار فرج]] زیباترین و مهم‌ترین خصیصه و علامت [[دوست‌داران]] و باورمندان به [[امام مهدی]]{{ع}} و [[دولت]] [[دادگستر]] او بوده که دارای آثار [[تربیتی]] فراوانی است<ref>دراین‌باره بنگرید به: حکیمی، خورشید مغرب، ص۳۳۴ - ۲۵۸، که به تفصیل فواید و آثار انتظار و فلسفه‌های اخلاقی و اعتقادی آن را مطرح و بررسی نموده‌اند.</ref>؛ علاوه بر آنکه [[بهترین]] راه اتصال به آن [[حضرت]] و اتصاف به اوصاف و تخلق به خلق [[الهی]] ایشان خواهد بود. [[عالمان شیعه]] نیز همواره در طول قرون گذشته از [[زمان غیبت]] کبرا تاکنون مشوق [[مردم]] دراین‌باره بوده‌اند و در [[حقیقت]] این مسئله را شناسنامه [[شیعه]] [[معتقد]] و [[حقیقی]] برشمرده‌اند<ref>[[مسلم محمدی|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص ۴۵.</ref>.
==پانویس==
{{یادآوری پانویس}}
{{پانویس2}}