https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%A8%D8%AD%D8%AB%3A%D8%A7%D9%86%D9%81%D8%A7%D9%84بحث:انفال - تاریخچهٔ نسخهها2026-04-22T03:31:10Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.41.0https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%D8%A8%D8%AD%D8%AB:%D8%A7%D9%86%D9%81%D8%A7%D9%84&diff=414337&oldid=prevBahmani: صفحهای تازه حاوی «'''انفال'''، جمع نَفل به معنای افزون بر چیزی است. به نمازهای مستحب هم نافله...» ایجاد کرد2021-01-10T12:51:47Z<p>صفحهای تازه حاوی «'''انفال'''، جمع نَفل به معنای افزون بر چیزی است. به نمازهای <a href="/wiki/%D9%85%D8%B3%D8%AA%D8%AD%D8%A8" class="mw-redirect" title="مستحب">مستحب</a> هم <a href="/wiki/%D9%86%D8%A7%D9%81%D9%84%D9%87" title="نافله">نافله</a>...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>'''انفال'''، جمع نَفل به معنای افزون بر چیزی است. به نمازهای [[مستحب]] هم [[نافله]] گویند، چون علاوه بر [[واجبات]] است<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگنامه دینی (کتاب)|فرهنگنامه دینی]]، ص۳۶.</ref>. انفال به معنای [[اموال عمومی|اموال]] و [[ثروتهای عمومی]]؛ مانند کوهها، جنگلها، بستر رودخانهها، معادن و سرزمینهای بیصاحب است که اضافه بر مِلک و [[دارایی]] [[مردم]] است. به زمینها و غنایمی هم که در [[جنگ]] با [[کفّار]] به دست [[مسلمانان]] میافتد و به زمینهایی که بدون درگیری به تصرّف [[مسلمانها]] در میآید نیز انفال گفته میشود. انفال طبق آموزههای [[قرآن]] و [[حدیث]]، همه متعلّق به [[خدا]] و [[رسول]] و [[جانشین]] [[معصوم]] او ([[امام]]) یا در [[اختیار]] [[حکومت اسلامی]] در [[عصر غیبت]] است. [[اختیار]] این [[اموال]] و [[ثروتها]] به دست [[پیشوای مسلمانان]] است و به عنوان پشتوانه [[حکومت]]، در جهت [[منافع]] عموم مورد استفاده قرار میگیرد. انفال، نام [[سوره]] هشتم [[قرآن]] است، چون در [[آیه]] اوّل این [[سوره]] از انفال بحث شده است<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگنامه دینی (کتاب)|فرهنگنامه دینی]]، ص۳۶؛ [[سید رضا حسینی|حسینی سید رضا]]، [[سید جعفر صادقی فدکی|صادقی فدکی، سید جعفر]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۵ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج۵، ص۱۵ - ۲۳.</ref>.<br />
<br />
==واژهشناسی لغوی==<br />
* انفال از ماده "ن ـ ف ـ ل" و در لغت به معنای [[غنیمت]]، [[بخشش]]<ref>لسانالعرب، ج۱۴، ص۲۴۴؛ القاموسالمحیط، ج۴، ص۷۹، «نفل».</ref>، افزون بر مقدار [[واجب]]<ref>مفردات، ص۸۲۰؛ لسان العرب، ج۱۴، ص۲۴۵، «نفل».</ref> یا زیاده بر اصل<ref>التبیان، ج۵، ص۷۲؛ لسانالعرب، ج۱۴، ص۲۴۵، «نفل».</ref> آمده است، ازاینرو به نمازهای مستحبی «[[نافله]]» گفتهاند<ref>مجمعالبحرین، ج۳، ص۱۸۱۹؛ المصباح، ص۶۱۹، «نفل».</ref>. در اصطلاح [[فقه]] [[امامیه]] نیز به [[اموال]] خاص [[معصوم]]<ref>شرایعالاسلام، ج۱، ص۱۸۳؛ جواهر الکلام، ج۱۶، ص۱۱۵ـ۱۱۶.</ref> و به تعبیری دیگر اموالی که مالک خصوصی ندارد و به [[امام]] و [[حاکم اسلامی]] تعلق دارد<ref>دراسات فی ولایة الفقیه، ج۱، ص۱۰۳ـ۱۰۴؛ انفال و آثار آن در اسلام، ص۴۰.</ref>انفال اطلاق میشود و از نظر [[اهل سنت]] [[غنایم]] و اموالی است که افزون بر سهم [[غنیمت]] جنگجویان، به آنان داده میشود<ref>القاموسالفقهی، ص۳۵۸؛ الفقه الاسلامی، ج۸، ص۵۸۹۱.</ref>.<br />
*وجه نامگذاری این [[اموال]] به انفال آن است که این [[اموال]] اضافه بر شرکت [[پیامبر]] و [[امام]] در [[خمس]]، [[هدیه خداوند]] به آنان است<ref>جواهرالکلام، ج۱۶، ص۱۱۶؛ الخمس والانفال، ص۳۲۹.</ref> یا آنکه این [[اموال]] ویژه [[پیامبر]] و [[امام]] بوده، افزون بر [[ملک]] خصوصی آنان است<ref>دراسات فی ولایة الفقیه، ج۴، ص۵.</ref>. برخی گفتهاند: از آن جهت که با [[حلال]] شدن این [[اموال]] برای نخستین بار بر [[مسلمانان]]، آنان بر [[امتهای پیشین]] [[برتری]] یافتند به این [[اموال]] انفال گفته شده<ref>جواهر الکلام، ج۱۶، ص۱۱۵؛ مصباح الفقیه، ج۱۴، ص۲۳۸؛ الحدائق، ج۱۲، ص۴۷۰.</ref><ref>[[سید رضا حسینی|حسینی سید رضا]]، [[سید جعفر صادقی فدکی|صادقی فدکی، سید جعفر]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۵ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج۵، ص۱۵ - ۲۳.</ref>.<br />
* انفال با مفاهیمی دیگر از جمله مباحات اصلیه یا اوّلیه، مشترکات، فئ و [[غنیمت]] از این جهت که همگی زاید بر [[مالکیت خصوصی]] است مشترک و از جهاتی با آنها متفاوت است؛ تفاوت انفال با مباحات اصلیه در این است که مباحات اصلیه [[ملک]] کسی نیست و هرکس آن را حیازت کند مالک آن میشود؛ مانند آبها، حیوانات وحشی، علفها و ماهیها<ref> مفتاح الکرامه، ج۸، ص۴۱۶؛ جواهرالکلام، ج۱۶، ص۱۲۳.</ref> برخلاف انفال که بدون [[اذن]]، [[تصرف]] و تملک آن جایز نیست<ref>شرایع الاسلام، ج۱، ص۱۸۴؛ کتاب البیع، ج۳، ص۲۶؛ دراسات فی ولایة الفقیه، ج۴، ص۱۰۷.</ref>.<br />
*مشترکات اموالی است که به عموم [[مسلمانان]] تعلق دارد و همگان [[حق]] انتفاع از آن را دارند؛ مانند راهها، [[مساجد]]، کاروانسراها و بر خلاف انفال قابل تملک شخصی یا انتقال نیست<ref>شرایع الاسلام، ج۳، ص۲۷۶ـ۲۷۷؛ جواهرالکلام، ج۳۸، ص۷۶ـ۷۷.</ref>. فئ در اصطلاح به اموالی گفته میشود که از [[کافران]] بدون [[جنگ]] به [[غنیمت]] گرفته میشود<ref>التبیان، ج۹، ص۵۶۴؛ فقهالقرآن، ج۱، ص۲۵۰.</ref> و یکی از مصادیق انفال و نسبت میان این دو عموم و خصوص مطلق است؛ یعنی همه مصادیق فئ از انفال به شمار میرود؛ ولی بسیاری از انفال فئ نیست. [[غنیمت]] اصطلاحاً به اموالی اطلاق میشود که در [[جنگ]] از [[کافران]] به دست میآید<ref>جواهرالکلام، ج۲۱، ص۱۴۷؛ لسان العرب، ج۱۰، ص۱۳۳، «غنم».</ref>.<br />
*نسبت [[غنیمت]] با انفال عموم و خصوص من وجه است؛ زیرا برخی غنیمتها، یعنی اموالی که بدون [[جنگ]] و [[خونریزی]] یا بدون [[اذن امام]] به دست آید<ref>جواهر الکلام، ج۱۶، ص۱۱۶ـ۱۱۷، ۱۲۶؛ مصباح الفقیه، ج۱۴، ص۲۵۱.</ref> جزو انفال است، هر چند برخی همه [[غنایم]] را مصداق انفال دانستهاند<ref>دراسات فی ولایة الفقیه، ج۳، ص۱۳۶؛ ج۴، ص۹.</ref><ref>[[سید رضا حسینی|حسینی سید رضا]]، [[سید جعفر صادقی فدکی|صادقی فدکی، سید جعفر]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۵ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج۵، ص۱۵ - ۲۳.</ref>.<br />
<br />
==تشریع انفال و موارد آن==<br />
<br />
==مالکیت انفال==<br />
<br />
==مصارف انفال==<br />
<br />
==[[وظایف مسلمانان]] در برابر انفال==<br />
<br />
==انفال [[امام]] در [[قرآن]]==<br />
<br />
==انفال [[امام]] در حدیث==<br />
==انفال در فرهنگ مطهر==<br />
انفال یعنی هر ثروتی که [[بشر]] آن را با کار تحصیل نکرده و مفت و مجانی به دست او رسیده است، مثل ثروتی که در [[طبیعت]] خود به خود به وجود میآید؛ مانند جنگلها و [[منافع]] استفادهای که در کوهستانهاست از مراتع و غیر آن. اینها [[مال]] [[خدا]] و [[پیغمبر]] است. یعنی پیغمبر در [[زمان]] خودش و [[امام]] در زمان خودش، به [[حکم]] اینکه [[حاکم مسلمین]] است اینها را صرف [[مصالح عمومی]] و [[راه خدا]] میکند. یکی از انفال همین [[غنائم جنگی]] است<ref>آشنایی با قرآن، جلد سوم، ص۷۶.</ref>.<br />
[[اهل تسنّن]]، انفال را با غنائم جنگی مساوی دانستهاند؛ ولی از نظر [[فقه شیعه]]، انفال با غنائم جنگی مغایر است و فقط قسمتی از غنائم جنگی {{عربی|ما یصطفیه الإمام}} است که در ردیف انفال واقع میشود. [[غنائم]] جزء انفال نیست، غنائم تعلق دارد به شرکت کنندگان در [[جنگ]]، و میان آنها تقسیم میشود، ولی انفال تعلق دارد به [[ولیّ]] [[امر]]. انفال نقطه مقابل مملوکات تحصیلی فردی است که یک نفر مسلم یا ذمّی، در اثر کار و یا [[احیاء]] [[زمین]] به دست میآورد، و دیگر، مقابل مملوکات [[کفّار]] است که به [[غنیمت]] به [[مسلمین]] میرسد؛ یعنی [[نقل]] است، چیزی است که نه محصول کار کسی است که عملش محترم است و به خودش تعلق دارد، و نه محصول کار کسی است که عملش غیرمحترم است و به استنقاذ کننده تعلق دارد. انفال از مختصات فقه شیعه، و یک نقطه برجسته از فقه شیعه است. انفال منحصر به زمین نیست، بلکه زمین قسمتی از انفال است، یعنی قسمتی از [[زمینها]]، قسمتی از انتقال را تشکیل میدهند، مثل {{عربی|الأرض التی لم یوجف علیها بخیل و لا رکاب}}، و [[اراضی موات]] و اراضیای که {{عربی|لا رب لها و إن لم تکن مواتا}}<ref>نظری به نظام اقتصادی اسلام، ص۱۵۵.</ref>.<ref>[[محمد علی زکریایی|زکریایی، محمد علی]]، [[فرهنگ مطهر (کتاب)|فرهنگ مطهر]]، ص ۱۶۷.</ref><br />
<br />
==پانویس==<br />
{{پانویس}}</div>Bahmani