Bahmani: صفحه‌ای تازه حاوی «== توحید افعالی، اصل علیت و الواحد == از اصول و قواعد مسلم و مشترک کلامی توحید افعالی است که تمام طیف‌های کلامی اعم از معتزله، اشاعره و امامیه آن را می‌‌پذیرند، به این معنی که هر خلق، تأثیر، فعل و حرکتی که در عالم امکان تحقق می‌‌ی...» ایجاد کرد

2025-04-14T05:25:48Z

صفحه‌ای تازه حاوی «== توحید افعالی، اصل علیت و الواحد == از اصول و قواعد مسلم و مشترک کلامی توحید افعالی است که تمام طیف‌های کلامی اعم از معتزله، اشاعره و امامیه آن را می‌‌پذیرند، به این معنی که هر خلق، تأثیر، فعل و حرکتی که در عالم امکان تحقق می‌‌ی...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

== [[توحید افعالی]]، اصل علیت و الواحد ==
از اصول و قواعد مسلم و مشترک [[کلامی]] توحید افعالی است که تمام طیف‌های کلامی اعم از [[معتزله]]، [[اشاعره]] و [[امامیه]] آن را می‌‌پذیرند، به این معنی که هر [[خلق]]، تأثیر، فعل و حرکتی که در عالم امکان تحقق می‌‌یابد، فاعل و علت هستی‌بخش آن [[خداوند]] است؛ لکن وقتی دو اصل و قاعده دیگری را نیز نسبت به [[توحیدی]] افعالی لحاظ شود، تفسیرهای مختلفی از هر سه قاعده ارائه شده است. اشاعره با تمسک به توحید افعالی منکر قاعده الواحد و اصل علیت شده و معتقدند تمام [[خلقت]]، [[افعال]] و تأثیرات فعل مباشر خداوندند. آنان از جمله منکر نقش و فاعلیت [[انسان]] در افعال خود شده و نهایت نظریه کسب را مطرح کردند.

متکلمان معتزله و امامیه با پذیرش اصل علیت فاعلیت [[خدا]] را با آن تبیین و توجیه نموده‌‌اند. معتزله در افعال انسان به [[اختیار]] و امامیه به [[امر بین الامرین]] [[معتقد]] شدند؛ اما اکثریتشان منکر قاعده الواحد شدند، هر چند برخی‌شان قاعده الواحد را پذیرفته و فعل مباشر خداوند را یک فعل به نام «عقل اول» یا همان وجود نوری [[پیامبر]]{{صل}} و [[اهل بیت]]{{عم}} [[تفسیر]] می‌کنند. تبیین زوایای مباحث فوق در این مختصر نمی‌گنجد و نگارنده در موضع دیگر به تفصیل آنها پرداخته است<ref>ر.ک: محمدحسن قدردان قراملکی، اصل علیت در فلسفه و کلام؛ همو، قاعده الواحد از دیدگاه متکلمان.</ref>.<ref>[[محمد حسن قدردان قراملکی|قدردان قراملکی، محمد حسن]]، [[قرآن و علم کلام (کتاب)|قرآن و علم کلام]]، ص ۲۲۰.</ref>

== پانویس ==
{{پانویس}}

بحث:توحید افعالی در کلام اسلامی - تاریخچهٔ نسخه‌ها