بحث:توحید در کلام اسلامی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani: /* پانویس */

2025-09-23T09:32:29Z

پانویس

@@ خط ۶۵: / خط ۶۵: @@
 توحید نظری مربوط به عالم [[شناخت]] و [[اندیشه]] است. یعنی خدا را به [[یگانگی]] شناختن. توحید نظری یعنی شناخت یگانه بودن خدا<ref>آشنایی با قرآن، ج۱-۲، ص۱۰۰.</ref>. به عبارت دیگر توحید نظری [[بینش]] کمال است. توحید نظری پی بردن به “یگانگی” خداست. توحید نظری دیدن است<ref>مجموعه آثار، ج۲، ص۱۰۴.</ref>.<ref>[[محمد علی زکریایی|زکریایی، محمد علی]]، [[فرهنگ مطهر (کتاب)|فرهنگ مطهر]]، ص ۲۹۳.</ref>
-==پانویس==
+== توحید ==
 {{پانویس}}

Bahmani در ‏۲۳ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۵:۲۹

2025-09-23T05:29:20Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۳ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۵۹
خط ۱:		خط ۱:
	==مقدمه==		==مقدمه==
	*نخستین و مهم‌ترین اصل [[اعتقادی]] و زیربنای [[نظام اعتقادی]] و ارزشی [[اسلام]] است که بدون [[فهم]] درست آن، بازشناختن صفات [[خداوند متعال]] ممکن نیست. همه [[پیامبران الهی]] کوشیده‌اند تا [[مردم]] را به [[توحید]] و [[یکتاپرستی]] فرا خوانند<ref>{{متن قرآن\|وَلَقَدْ بَعَثْنَا فِي كُلِّ أُمَّةٍ رَّسُولاً أَنِ اعْبُدُواْ اللَّهَ وَاجْتَنِبُواْ الطَّاغُوتَ فَمِنْهُم مَّنْ هَدَى اللَّهُ وَمِنْهُم مَّنْ حَقَّتْ عَلَيْهِ الضَّلالَةُ فَسِيرُواْ فِي الأَرْضِ فَانظُرُواْ كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُكَذِّبِينَ }}؛ سوره نحل، آیه ۳۶؛ {{متن قرآن\| وَمَا أَرْسَلْنَا مِن قَبْلِكَ مِن رَّسُولٍ إِلاَّ نُوحِي إِلَيْهِ أَنَّهُ لا إِلَهَ إِلاَّ أَنَا فَاعْبُدُونِ}}؛ سوره انبیاء، آیه ۲۵.</ref>.[[قرآن]] به موضوع [[توحید]] اهمیتی ویژه می‌دهد و به هیچ موضوعی بدین پایه توجه نکرده است<ref>توحید در نظام عقیدتی و ارزشی اسلام‌، ۱۱؛ پیام قرآن‌، ۳/ ۱۳۲ و ۱۵۱.</ref>~~<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ص 199.</ref>.~~		نخستین و مهم‌ترین اصل [[اعتقادی]] و زیربنای [[نظام اعتقادی]] و ارزشی [[اسلام]] است که بدون [[فهم]] درست آن، بازشناختن صفات [[خداوند متعال]] ممکن نیست. همه [[پیامبران الهی]] کوشیده‌اند تا [[مردم]] را به [[توحید]] و [[یکتاپرستی]] فرا خوانند<ref>{{متن قرآن\|وَلَقَدْ بَعَثْنَا فِي كُلِّ أُمَّةٍ رَّسُولاً أَنِ اعْبُدُواْ اللَّهَ وَاجْتَنِبُواْ الطَّاغُوتَ فَمِنْهُم مَّنْ هَدَى اللَّهُ وَمِنْهُم مَّنْ حَقَّتْ عَلَيْهِ الضَّلالَةُ فَسِيرُواْ فِي الأَرْضِ فَانظُرُواْ كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُكَذِّبِينَ }}؛ سوره نحل، آیه ۳۶؛ {{متن قرآن\| وَمَا أَرْسَلْنَا مِن قَبْلِكَ مِن رَّسُولٍ إِلاَّ نُوحِي إِلَيْهِ أَنَّهُ لا إِلَهَ إِلاَّ أَنَا فَاعْبُدُونِ}}؛ سوره انبیاء، آیه ۲۵.</ref>.[[قرآن]] به موضوع [[توحید]] اهمیتی ویژه می‌دهد و به هیچ موضوعی بدین پایه توجه نکرده است<ref>توحید در نظام عقیدتی و ارزشی اسلام‌، ۱۱؛ پیام قرآن‌، ۳/ ۱۳۲ و ۱۵۱.</ref>.
	*واژه "[[توحید]]" و مشتقات آن در [[قرآن]] به کار نرفته است. [[قرآن]] از [[یگانگی خدا]] با تعابیری نظیر {{متن قرآن\|لا إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ }}<ref>سوره صافات، آیه ۳۵؛ سوره محمد، آیه ۱۹.</ref>، {{متن قرآن\|لاَ إِلَهَ إِلاَّ هُوَ }}<ref>سوره بقره، آیه 255.</ref> و {{متن قرآن\|إِنَّمَا هُوَ إِلَهٌ وَاحِدٌ }}<ref>سوره انعام، آیه ۱۹.</ref> یاد کرده است<ref>معارف قرآن‌، ۴۸.</ref>. در میان این تعابیر، {{متن قرآن\|لا إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ }} که [[توحید]] [[اسلامی]] و مراتب آن را نشان می‌دهد، به "کلمه [[توحید]]" شهره است و [[شعار]] اصلی [[مسلمانان]] است<ref>توحید در نظام عقیدتی و ارزشی اسلام‌، ۲۶.</ref><ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ص 199.</ref>.
	*در [[روایت]] است که اگر کسی به [[یگانگی خدا]] [[ایمان]] آورد و کلمه {{متن قرآن\|لا إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ }} را خالصانه بر زبان آوَرَد، به [[بهشت]] می‌رود. نیز در [[روایت]] است که [[اخلاص]] در [[توحید]] عبارت از [[نافرمانی]] نکردن از [[خدای متعال]] است. بنابر [[روایت]] مشهور، [[امام رضا]] {{ع}} در مجمع [[دوازده]] هزار نفری علمای [[نیشابور]] فرمود: "[[خداوند]] می‌فرماید: کلمه {{متن قرآن\|لا إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ }}، دژ [[استوار]] من است و هر کس به دژ من [[پناه]] آورد، از [[عذاب]] من‌ ایمن است". این [[حدیث]] با عنوان "سلسلة الذهب" میان [[شیعیان]] مشهور است<ref>توحید، الصدوق/ ۲۵.</ref><ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ص 199-200.</ref>.
	~~==مراتب [[توحید]] و [[شرک]]==~~
	*برای [[توحید]]، چهار [[مرتبت]] برشمرده‌اند: [[توحید ذاتی]]، [[توحید صفاتی]]، [[توحید افعالی]] و [[توحید عبادی]]. سه [[مرتبت]] نخست را "[[توحید]] نظری" گویند و مراتبت چهارم را "[[توحید عملی]]". در برابر هر [[مرتبت]] از [[توحید]]، مرتبتی از [[شرک]] جای دارد<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ص 199-200.</ref>.
	~~==مراتب [[توحید]]==~~
	~~==[[توحید ذاتی]]==~~

	==[[توحید ~~صفاتی~~]]==		واژه "[[توحید]]" و مشتقات آن در [[قرآن]] به کار نرفته است. [[قرآن]] از [[یگانگی خدا]] با تعابیری نظیر {{متن قرآن\|لا إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ }}<ref>سوره صافات، آیه ۳۵؛ سوره محمد، آیه ۱۹.</ref>، {{متن قرآن\|لاَ إِلَهَ إِلاَّ هُوَ }}<ref>سوره بقره، آیه 255.</ref> و {{متن قرآن\|إِنَّمَا هُوَ إِلَهٌ وَاحِدٌ }}<ref>سوره انعام، آیه ۱۹.</ref> یاد کرده است<ref>معارف قرآن‌، ۴۸.</ref>. در میان این تعابیر، {{متن قرآن\|لا إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ }} که [[توحید]] [[اسلامی]] و مراتب آن را نشان می‌دهد، به "کلمه [[توحید]]" شهره است و [[شعار]] اصلی [[مسلمانان]] است<ref>توحید در نظام عقیدتی و ارزشی اسلام‌، ۲۶.</ref>.

	==[[توحید ~~افعالی~~]]==		در [[روایت]] است که اگر کسی به [[یگانگی خدا]] [[ایمان]] آورد و کلمه {{متن قرآن\|لا إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ }} را خالصانه بر زبان آوَرَد، به [[بهشت]] می‌رود. نیز در [[روایت]] است که [[اخلاص]] در [[توحید]] عبارت از [[نافرمانی]] نکردن از [[خدای متعال]] است. بنابر [[روایت]] مشهور، [[امام رضا]] {{ع}} در مجمع [[دوازده]] هزار نفری علمای [[نیشابور]] فرمود: "[[خداوند]] می‌فرماید: کلمه {{متن قرآن\|لا إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ }}، دژ [[استوار]] من است و هر کس به دژ من [[پناه]] آورد، از [[عذاب]] من‌ ایمن است". این [[حدیث]] با عنوان "سلسلة الذهب" میان [[شیعیان]] مشهور است<ref>توحید، الصدوق/ ۲۵.</ref>.<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ص 199-200.</ref>

	==[[توحید ~~عبادی~~]]==		==مراتب [[توحید]] و [[شرک]]==
			برای [[توحید]]، چهار [[مرتبت]] برشمرده‌اند: [[توحید ذاتی]]، [[توحید صفاتی]]، [[توحید افعالی]] و [[توحید عبادی]]. سه [[مرتبت]] نخست را "[[توحید]] نظری" گویند و مراتبت چهارم را "[[توحید عملی]]". در برابر هر [[مرتبت]] از [[توحید]]، مرتبتی از [[شرک]] جای دارد<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ص 199-200.</ref>.

	==انگیزه‌های [[پرستش]] غیر [[خدا]]==		==انگیزه‌های [[پرستش]] غیر [[خدا]]==
	*اینکه برخی [[انسان‌ها]] به [[گمراهی]] می‌لغزند و غیر [[خدا]] را می‌پرستند، در [[قرآن]] سخت [[مذمت]] شده است. [[قرآن]] به پندارهایی که چنین لغزشی را می‌آفرینند، اشارت برده است: یکی آنکه [[انسان]] [[گمان]] بَرَد [[ذات خدا]] متعدد است؛ دوم اینکه [[خدا]] را از [[بندگان]] دور بینگارند و بپندارند که او از حاجت‌ها و خواسته‌های [[بندگان]] بی‌خبر است و سوم، [[معتقد]] باشند که [[خدا]] کار [[تدبیر]] [[جهان]] را به نیروهای طبیعی واگذاشته است. [[قرآن]] در همین حال، با [[براهین]] روشن و متعدد، [[توحید ذاتی]] را اثبات می‌کند و بیان می‌فرماید که [[خدا]] به [[بندگان]] نزدیک است و خواسته‌های آنان را می‌شناسد و تنها مدیر مستقل [[جهان]] است<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ص 204.</ref>.		اینکه برخی [[انسان‌ها]] به [[گمراهی]] می‌لغزند و غیر [[خدا]] را می‌پرستند، در [[قرآن]] سخت [[مذمت]] شده است. [[قرآن]] به پندارهایی که چنین لغزشی را می‌آفرینند، اشارت برده است: یکی آنکه [[انسان]] [[گمان]] بَرَد [[ذات خدا]] متعدد است؛ دوم اینکه [[خدا]] را از [[بندگان]] دور بینگارند و بپندارند که او از حاجت‌ها و خواسته‌های [[بندگان]] بی‌خبر است و سوم، [[معتقد]] باشند که [[خدا]] کار [[تدبیر]] [[جهان]] را به نیروهای طبیعی واگذاشته است. [[قرآن]] در همین حال، با [[براهین]] روشن و متعدد، [[توحید ذاتی]] را اثبات می‌کند و بیان می‌فرماید که [[خدا]] به [[بندگان]] نزدیک است و خواسته‌های آنان را می‌شناسد و تنها مدیر مستقل [[جهان]] است<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ص 204.</ref>.
	~~==[[مراتب شرک]]==~~

	==توحید در فرهنگ مطهر==		==توحید در فرهنگ مطهر==
خط ۷۲:		خط ۶۶:

	==پانویس==		==پانویس==
	{{~~یادآوری~~ پانویس}}		{{پانویس}}
	~~{{پانویس2~~}}

Bahmani: /* مراتب شرک */

2021-11-28T05:22:27Z

مراتب شرک

نمایش تغییرات

Bahmani: صفحه‌ای تازه حاوی «==مقدمه== *نخستین و مهم‌ترین اصل اعتقادی و زیربنای نظام اعتقادی و ارزشی ...» ایجاد کرد

2020-04-17T14:29:42Z

صفحه‌ای تازه حاوی «==مقدمه== *نخستین و مهم‌ترین اصل اعتقادی و زیربنای نظام اعتقادی و ارزشی ...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

==مقدمه==
*نخستین و مهم‌ترین اصل [[اعتقادی]] و زیربنای [[نظام اعتقادی]] و ارزشی [[اسلام]] است که بدون [[فهم]] درست آن، بازشناختن صفات [[خداوند متعال]] ممکن نیست. همه [[پیامبران الهی]] کوشیده‌اند تا [[مردم]] را به [[توحید]] و [[یکتاپرستی]] فرا خوانند<ref>{{متن قرآن|وَلَقَدْ بَعَثْنَا فِي كُلِّ أُمَّةٍ رَّسُولاً أَنِ اعْبُدُواْ اللَّهَ وَاجْتَنِبُواْ الطَّاغُوتَ فَمِنْهُم مَّنْ هَدَى اللَّهُ وَمِنْهُم مَّنْ حَقَّتْ عَلَيْهِ الضَّلالَةُ فَسِيرُواْ فِي الأَرْضِ فَانظُرُواْ كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُكَذِّبِينَ }}؛ سوره نحل، آیه ۳۶؛ {{متن قرآن| وَمَا أَرْسَلْنَا مِن قَبْلِكَ مِن رَّسُولٍ إِلاَّ نُوحِي إِلَيْهِ أَنَّهُ لا إِلَهَ إِلاَّ أَنَا فَاعْبُدُونِ}}؛ سوره انبیاء، آیه ۲۵.</ref>.[[قرآن]] به موضوع [[توحید]] اهمیتی ویژه می‌دهد و به هیچ موضوعی بدین پایه توجه نکرده است<ref>توحید در نظام عقیدتی و ارزشی اسلام‌، ۱۱؛ پیام قرآن‌، ۳/ ۱۳۲ و ۱۵۱.</ref><ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص 199.</ref>.
*واژه "[[توحید]]" و مشتقات آن در [[قرآن]] به کار نرفته است. [[قرآن]] از [[یگانگی خدا]] با تعابیری نظیر {{متن قرآن|لا إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ }}<ref>سوره صافات، آیه ۳۵؛ سوره محمد، آیه ۱۹.</ref>، {{متن قرآن|لاَ إِلَهَ إِلاَّ هُوَ }}<ref>سوره بقره، آیه 255.</ref> و {{متن قرآن|إِنَّمَا هُوَ إِلَهٌ وَاحِدٌ }}<ref>سوره انعام، آیه ۱۹.</ref> یاد کرده است<ref>معارف قرآن‌، ۴۸.</ref>. در میان این تعابیر، {{متن قرآن|لا إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ }} که [[توحید]] [[اسلامی]] و مراتب آن را نشان می‌دهد، به "کلمه [[توحید]]" شهره است و [[شعار]] اصلی [[مسلمانان]] است<ref>توحید در نظام عقیدتی و ارزشی اسلام‌، ۲۶.</ref><ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص 199.</ref>.
*در [[روایت]] است که اگر کسی به [[یگانگی خدا]] [[ایمان]] آورد و کلمه {{متن قرآن|لا إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ }} را خالصانه بر زبان آوَرَد، به [[بهشت]] می‌رود. نیز در [[روایت]] است که [[اخلاص]] در [[توحید]] عبارت از [[نافرمانی]] نکردن از [[خدای متعال]] است. بنابر [[روایت]] مشهور، [[امام رضا]] {{ع}} در مجمع [[دوازده]] هزار نفری علمای [[نیشابور]] فرمود: "[[خداوند]] می‌فرماید: کلمه {{متن قرآن|لا إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ }}، دژ [[استوار]] من است و هر کس به دژ من [[پناه]] آورد، از [[عذاب]] من‌ ایمن است". این [[حدیث]] با عنوان "سلسلة الذهب" میان [[شیعیان]] مشهور است<ref>توحید، الصدوق/ ۲۵.</ref><ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص 199-200.</ref>.
==مراتب [[توحید]] و [[شرک]]==
*برای [[توحید]]، چهار [[مرتبت]] برشمرده‌اند: [[توحید ذاتی]]، [[توحید صفاتی]]، [[توحید افعالی]] و [[توحید عبادی]]. سه [[مرتبت]] نخست را "[[توحید]] نظری" گویند و مراتبت چهارم را "[[توحید عملی]]". در برابر هر [[مرتبت]] از [[توحید]]، مرتبتی از [[شرک]] جای دارد<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص 199-200.</ref>.
==مراتب [[توحید]]==
==[[توحید ذاتی]]==

==[[توحید صفاتی]]==

==[[توحید افعالی]]==

==[[توحید عبادی]]==

==انگیزه‌های [[پرستش]] غیر [[خدا]]==
*اینکه برخی [[انسان‌ها]] به [[گمراهی]] می‌لغزند و غیر [[خدا]] را می‌پرستند، در [[قرآن]] سخت [[مذمت]] شده است. [[قرآن]] به پندارهایی که چنین لغزشی را می‌آفرینند، اشارت برده است: یکی آنکه [[انسان]] [[گمان]] بَرَد [[ذات خدا]] متعدد است؛ دوم اینکه [[خدا]] را از [[بندگان]] دور بینگارند و بپندارند که او از حاجت‌ها و خواسته‌های [[بندگان]] بی‌خبر است و سوم، [[معتقد]] باشند که [[خدا]] کار [[تدبیر]] [[جهان]] را به نیروهای طبیعی واگذاشته است. [[قرآن]] در همین حال، با [[براهین]] روشن و متعدد، [[توحید ذاتی]] را اثبات می‌کند و بیان می‌فرماید که [[خدا]] به [[بندگان]] نزدیک است و خواسته‌های آنان را می‌شناسد و تنها مدیر مستقل [[جهان]] است<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص 204.</ref>.
==[[مراتب شرک]]==
==پانویس==
{{یادآوری پانویس}}
{{پانویس2}}