Wasity: جایگزینی متن - 'لیکن' به 'لکن'

2022-11-23T08:41:19Z

جایگزینی متن - 'لیکن' به 'لکن'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۳ نوامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۲:۱۱
خط ۲۳:		خط ۲۳:
	#بزرگان [[علم اصول]] گفته‌اند: [[شأن]] عقل فقط [[ادراک]] [[تکالیف شرعی]] و [[مولوی]] است و عقل خودش جاعل و [[حاکم]] نیست، ولی عمل به آنچه عقل از تکالیف شرعی ادراک می‌کند، لازم است و در صورت [[مخالفت]] با آن [[عقاب]] می‌شود. پس [[انسان]] در برابر [[تکالیف عقلی]] که همان مدرکات [[عقل عملی]] و نظری باشد [[مسئول]] است<ref>اجود التقریرات، ج۱، ص۱۱۶؛ تهذیب الأصول، ج۲، ص۴۱.</ref>؛		#بزرگان [[علم اصول]] گفته‌اند: [[شأن]] عقل فقط [[ادراک]] [[تکالیف شرعی]] و [[مولوی]] است و عقل خودش جاعل و [[حاکم]] نیست، ولی عمل به آنچه عقل از تکالیف شرعی ادراک می‌کند، لازم است و در صورت [[مخالفت]] با آن [[عقاب]] می‌شود. پس [[انسان]] در برابر [[تکالیف عقلی]] که همان مدرکات [[عقل عملی]] و نظری باشد [[مسئول]] است<ref>اجود التقریرات، ج۱، ص۱۱۶؛ تهذیب الأصول، ج۲، ص۴۱.</ref>؛
	#برخی گفته‌اند که عقل نیز حاکم است و از جمله شواهد این دیدگاه، آیاتی است که در آنها، [[انسان‌ها]] به [[تعقل]] [[فرمان]] داده شده‌اند؛ مانند {{متن قرآن\|إِنَّ شَرَّ الدَّوَابِّ عِنْدَ اللَّهِ الصُّمُّ الْبُكْمُ الَّذِينَ لَا يَعْقِلُونَ}}<ref>«بدترین جنبندگان نزد خداوند ناشنوایانی گنگند که خرد نمی‌ورزند» سوره انفال، آیه ۲۲.</ref>.		#برخی گفته‌اند که عقل نیز حاکم است و از جمله شواهد این دیدگاه، آیاتی است که در آنها، [[انسان‌ها]] به [[تعقل]] [[فرمان]] داده شده‌اند؛ مانند {{متن قرآن\|إِنَّ شَرَّ الدَّوَابِّ عِنْدَ اللَّهِ الصُّمُّ الْبُكْمُ الَّذِينَ لَا يَعْقِلُونَ}}<ref>«بدترین جنبندگان نزد خداوند ناشنوایانی گنگند که خرد نمی‌ورزند» سوره انفال، آیه ۲۲.</ref>.
	#برخی نیز نظیر اخباریان، عقل و [[ادراکات عقلی]] را بی‌ارزش شمرده و به برخی از [[آیات قرآن]] که [[عذاب]] [[مجرمان]] را به تمام بودن بیان [[شرعی]] و ارسال [[رسول]] منوط دانسته، [[استدلال]] نموده‌اند: {{متن قرآن\|وَمَا كُنَّا مُعَذِّبِينَ حَتَّى نَبْعَثَ رَسُولًا}}<ref>«و ما تا پیامبری برنینگیزیم (کسی را) عذاب نمی‌کنیم» سوره اسراء، آیه ۱۵.</ref>. ~~لیکن~~ این استدلال‌ها [[ضعیف]] است زیرا در برخی از [[آیات]] تصریح نموده که بر عدم تعقل عذاب مترتب می‌شود: {{متن قرآن\|وَقَالُوا لَوْ كُنَّا نَسْمَعُ أَوْ نَعْقِلُ مَا كُنَّا فِي أَصْحَابِ السَّعِيرِ}}<ref>«و می‌گویند: اگر ما سخن نیوش یا خردورز می‌بودیم در زمره دوزخیان نبودیم» سوره ملک، آیه ۱۰.</ref> و نیز [[روایات]]، عقل را به عنوان یک [[حجت]] از طرف [[شارع]] و به عنوان رسول دیگری از طرف [[خدا]] بیان نموده است: {{متن حدیث\|يَا هِشَامُ، إِنَّ لِلّهِ عَلَى النَّاسِ حُجَّتَيْنِ: حُجَّةً ظَاهِرَةً، وَ حُجَّةً بَاطِنَةً، فَأَمَّا الظَّاهِرَةُ فَالرُّسُلُ وَ الْأَنْبِيَاءُ وَ الْأَئِمَّةُ، وَ أَمَّا الْبَاطِنَةُ فَالْعُقُولُ}}، «[[امام صادق]]{{ع}} به هشام فرمود: برای خدا بر [[مردم]] دو [[حجت]] وجود دارد: حجتی آشکار و حجتی پنهان، پس حجت آشکار، [[پیامبران]] و [[امامان معصوم]] هستند و حجت [[باطن]] پس [[عقل]] است»<ref>الکافی، ج۱، ص۱۶.</ref>.		#برخی نیز نظیر اخباریان، عقل و [[ادراکات عقلی]] را بی‌ارزش شمرده و به برخی از [[آیات قرآن]] که [[عذاب]] [[مجرمان]] را به تمام بودن بیان [[شرعی]] و ارسال [[رسول]] منوط دانسته، [[استدلال]] نموده‌اند: {{متن قرآن\|وَمَا كُنَّا مُعَذِّبِينَ حَتَّى نَبْعَثَ رَسُولًا}}<ref>«و ما تا پیامبری برنینگیزیم (کسی را) عذاب نمی‌کنیم» سوره اسراء، آیه ۱۵.</ref>. لکن این استدلال‌ها [[ضعیف]] است زیرا در برخی از [[آیات]] تصریح نموده که بر عدم تعقل عذاب مترتب می‌شود: {{متن قرآن\|وَقَالُوا لَوْ كُنَّا نَسْمَعُ أَوْ نَعْقِلُ مَا كُنَّا فِي أَصْحَابِ السَّعِيرِ}}<ref>«و می‌گویند: اگر ما سخن نیوش یا خردورز می‌بودیم در زمره دوزخیان نبودیم» سوره ملک، آیه ۱۰.</ref> و نیز [[روایات]]، عقل را به عنوان یک [[حجت]] از طرف [[شارع]] و به عنوان رسول دیگری از طرف [[خدا]] بیان نموده است: {{متن حدیث\|يَا هِشَامُ، إِنَّ لِلّهِ عَلَى النَّاسِ حُجَّتَيْنِ: حُجَّةً ظَاهِرَةً، وَ حُجَّةً بَاطِنَةً، فَأَمَّا الظَّاهِرَةُ فَالرُّسُلُ وَ الْأَنْبِيَاءُ وَ الْأَئِمَّةُ، وَ أَمَّا الْبَاطِنَةُ فَالْعُقُولُ}}، «[[امام صادق]]{{ع}} به هشام فرمود: برای خدا بر [[مردم]] دو [[حجت]] وجود دارد: حجتی آشکار و حجتی پنهان، پس حجت آشکار، [[پیامبران]] و [[امامان معصوم]] هستند و حجت [[باطن]] پس [[عقل]] است»<ref>الکافی، ج۱، ص۱۶.</ref>.

	[[معتزله]] و امامیان همان نظر اول را پذیرفته‌اند و به [[حسن و قبح عقلی]] قائل شده‌اند و بر آن‌اند که عقل [[قادر]] است [[حسن و قبح]] برخی امور، مانند حسن [[راستگویی]] و [[قبح]] دروغگوبی را [[ادراک]] کند، هرچند نسبت به [[ادراک حسن و قبح]] برخی امور دیگری همچون [[عبادات]]، [[ناتوان]] است. هر یک از [[افعال]] اختیاری [[انسان]] از نظر عقل، صرف نظر از [[حکم]] [[شارع]]، مقوم ذاتی دارند و افعال در رابطه با حسن و قبح بر سه نوع هستند. بعضی از افعال فی نفسها حسن دارند و حسن مقوم ذاتی آنها خواهد بود مانند [[صدق]] که صفت حسن، جزء ذات «صدق» می‌باشد و بعضی از افعال فی نفسها قبح دارند مانند [[کذب]] و لذا [[خداوند]] به خاطر حسن «صدق» به [[صداقت]] و راستگویی دستور داده و به خاطر قبحی که کذب دارد کذب را [[نهی]] نموده و [[حرام]] دانسته است و بعضی از افعال نسبت به حسن و قبح [[بلا]] اقتضا هستند یعنی حسن و قبح در ذات آنها نهفته نمی‌باشد مانند افعال [[مباح]].		[[معتزله]] و امامیان همان نظر اول را پذیرفته‌اند و به [[حسن و قبح عقلی]] قائل شده‌اند و بر آن‌اند که عقل [[قادر]] است [[حسن و قبح]] برخی امور، مانند حسن [[راستگویی]] و [[قبح]] دروغگوبی را [[ادراک]] کند، هرچند نسبت به [[ادراک حسن و قبح]] برخی امور دیگری همچون [[عبادات]]، [[ناتوان]] است. هر یک از [[افعال]] اختیاری [[انسان]] از نظر عقل، صرف نظر از [[حکم]] [[شارع]]، مقوم ذاتی دارند و افعال در رابطه با حسن و قبح بر سه نوع هستند. بعضی از افعال فی نفسها حسن دارند و حسن مقوم ذاتی آنها خواهد بود مانند [[صدق]] که صفت حسن، جزء ذات «صدق» می‌باشد و بعضی از افعال فی نفسها قبح دارند مانند [[کذب]] و لذا [[خداوند]] به خاطر حسن «صدق» به [[صداقت]] و راستگویی دستور داده و به خاطر قبحی که کذب دارد کذب را [[نهی]] نموده و [[حرام]] دانسته است و بعضی از افعال نسبت به حسن و قبح [[بلا]] اقتضا هستند یعنی حسن و قبح در ذات آنها نهفته نمی‌باشد مانند افعال [[مباح]].
خط ۳۲:		خط ۳۲:
	#بعضی راه افراط و تفریط را رها کرده و طریق تدقیق و تفصیل را برگزیده و گفته‌اند: [[ادراکات]] [[یقینی]] و قطعی عقل در حوزه استنباط احکام شرعی، معتبر بوده و ادراکات غیر یقینی عقل حجت نیست. این نظریه را بیشتر [[عالمان]] اصولی [[شیعه]] برگزیده‌اند. [[آیات]] و روایاتی که برای اعتبار ادراکات عقل آوردیم برای [[اثبات]] این نظر کافی است<ref>منابع اجتهاد از دیدگاه مذاهب اسلامی، ص۲۴۱.</ref>.		#بعضی راه افراط و تفریط را رها کرده و طریق تدقیق و تفصیل را برگزیده و گفته‌اند: [[ادراکات]] [[یقینی]] و قطعی عقل در حوزه استنباط احکام شرعی، معتبر بوده و ادراکات غیر یقینی عقل حجت نیست. این نظریه را بیشتر [[عالمان]] اصولی [[شیعه]] برگزیده‌اند. [[آیات]] و روایاتی که برای اعتبار ادراکات عقل آوردیم برای [[اثبات]] این نظر کافی است<ref>منابع اجتهاد از دیدگاه مذاهب اسلامی، ص۲۴۱.</ref>.

	در این که آیا [[خدا]] [[مکلف]] است یا نه؟ بین معتزله و امامیه [[اختلاف]] است. برخی همانند معتزله [[تصور]] نموده‌اند که اموری بر خدا [[واجب]] است و او را مکلف شمرده‌اند و از برخی [[آیات قرآن]] و [[روایات]] استفاده نموده‌اند که خدا اموری را بر خود واجب نموده است؛ مانند [[قبول توبه]] افراد نادم و [[رحمت]] بر [[بندگان]]: {{متن قرآن\|كَتَبَ رَبُّكُمْ عَلَى نَفْسِهِ الرَّحْمَةَ}}<ref>«پروردگارتان بخشایش را بر خویش مقرّر داشته است» سوره انعام، آیه ۵۴.</ref>. ~~لیکن~~ امامیه [[معتقد]] است [[خداوند]]، [[مقهور]] هیچ [[حکم]] و حاکمی نیست و عقل بر خدا حکم نمی‌کند و این امور به جهت این است که [[خدا]] خودش [[وعده]] داده که بر [[بندگان]] [[تفضل]] نماید و چون [[خلف وعده]] نمی‌کند از ناحیه خود خدا بر او [[واجب]] است و بین [[وجوب]] بر خدا و وجوب از طرف خدا فرق است<ref>تسنیم، ج۱۴، ص۴۴۴.</ref>.		در این که آیا [[خدا]] [[مکلف]] است یا نه؟ بین معتزله و امامیه [[اختلاف]] است. برخی همانند معتزله [[تصور]] نموده‌اند که اموری بر خدا [[واجب]] است و او را مکلف شمرده‌اند و از برخی [[آیات قرآن]] و [[روایات]] استفاده نموده‌اند که خدا اموری را بر خود واجب نموده است؛ مانند [[قبول توبه]] افراد نادم و [[رحمت]] بر [[بندگان]]: {{متن قرآن\|كَتَبَ رَبُّكُمْ عَلَى نَفْسِهِ الرَّحْمَةَ}}<ref>«پروردگارتان بخشایش را بر خویش مقرّر داشته است» سوره انعام، آیه ۵۴.</ref>. لکن امامیه [[معتقد]] است [[خداوند]]، [[مقهور]] هیچ [[حکم]] و حاکمی نیست و عقل بر خدا حکم نمی‌کند و این امور به جهت این است که [[خدا]] خودش [[وعده]] داده که بر [[بندگان]] [[تفضل]] نماید و چون [[خلف وعده]] نمی‌کند از ناحیه خود خدا بر او [[واجب]] است و بین [[وجوب]] بر خدا و وجوب از طرف خدا فرق است<ref>تسنیم، ج۱۴، ص۴۴۴.</ref>.

	به هر حال [[مکلفان]] بر پایه [[قرآن]] و [[منابع اسلامی]] عبارت‌اند از:		به هر حال [[مکلفان]] بر پایه [[قرآن]] و [[منابع اسلامی]] عبارت‌اند از:

Bahmani در ‏۸ نوامبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۵:۰۳

2022-11-08T05:03:55Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۸ نوامبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۸:۳۳
خط ۱:		خط ۱:
	<ref>[[رضا محققیان\|محققیان، رضا]]، [[تکلیف - محققیان (مقاله)\|مقاله «تکلیف»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)\|دانشنامه معاصر قرآن کریم]]، ص 547-551.</ref>

	== تکلیف در دانشنامه معاصر قرآن کریم ==		== تکلیف در دانشنامه معاصر قرآن کریم ==
	[[تکلیف]] از ماده «ک - ل - ف» به معنای امر کردن دیگری به انجام کار دشوار است. ریشه «ک ل ف» رنگی است که در پوست صورت ظاهر می‌شود و رنگ پوست صورت را [[تغییر]] می‌دهد<ref>العین، ج۵، ص۳۷۲.</ref>؛ و چون امر دیگری، به انجام کار دشوار سبب می‌شود که اثر تکلیف در چهره او [[احساس]] شود از این جهت به آن تکلیف گویند<ref>مجمع البیان، ج۲، ص۵۸۵.</ref>. برای «ک ل ف» معنای دیگری ذکر شده و آن [[تشویق]] و تحریص است؛ {{عربی\|"كلفت بهذا الامر"}}؛ یعنی به این کار [[حریص]] شدم. {{عربی\|"اكلفه غيره"}} یعنی دیگری را بر انجام آن کار تشویق کرد. و این تشویق برای انجام کار شاق لازم است<ref>مفردات، ص۷۲۱؛ معجم مقاییس اللغه، ج۵، ص۱۳۶.</ref>.		[[تکلیف]] از ماده «ک - ل - ف» به معنای امر کردن دیگری به انجام کار دشوار است. ریشه «ک ل ف» رنگی است که در پوست صورت ظاهر می‌شود و رنگ پوست صورت را [[تغییر]] می‌دهد<ref>العین، ج۵، ص۳۷۲.</ref>؛ و چون امر دیگری، به انجام کار دشوار سبب می‌شود که اثر تکلیف در چهره او [[احساس]] شود از این جهت به آن تکلیف گویند<ref>مجمع البیان، ج۲، ص۵۸۵.</ref>. برای «ک ل ف» معنای دیگری ذکر شده و آن [[تشویق]] و تحریص است؛ {{عربی\|"كلفت بهذا الامر"}}؛ یعنی به این کار [[حریص]] شدم. {{عربی\|"اكلفه غيره"}} یعنی دیگری را بر انجام آن کار تشویق کرد. و این تشویق برای انجام کار شاق لازم است<ref>مفردات، ص۷۲۱؛ معجم مقاییس اللغه، ج۵، ص۱۳۶.</ref>.

Bahmani: صفحه‌ای تازه حاوی «محققیان، رضا، مقاله «تکلیف»، دانشنامه معاصر قرآن کریم، ص 547-551. == تکلیف در دانشنامه معاصر قرآن کریم == تکلیف از ماده «ک - ل - ف» به معنای امر کردن دیگری به انجام کار...» ایجاد کرد

2022-11-08T05:03:45Z

صفحه‌ای تازه حاوی «<ref>محققیان، رضا، مقاله «تکلیف»، دانشنامه معاصر قرآن کریم، ص 547-551.</ref> == تکلیف در دانشنامه معاصر قرآن کریم == تکلیف از ماده «ک - ل - ف» به معنای امر کردن دیگری به انجام کار...» ایجاد کرد

نمایش تغییرات

بحث:تکلیف در قرآن - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Wasity: جایگزینی متن - 'لیکن' به 'لکن'

Bahmani در ‏۸ نوامبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۵:۰۳