بحث:حدیث امان در کلام اسلامی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani در ‏۱۵ مهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۰۴:۵۶

2024-05-15T04:56:38Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۵ مهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۰۸:۲۶
خط ۲:		خط ۲:
	[[حدیث نبوی]] بیانگر نقش [[اهل بیت پیامبر]]{{صل}} در [[امنیت]] داشتن [[اهل]] [[زمین]] از [[هلاکت]] و [[ضلالت]].		[[حدیث نبوی]] بیانگر نقش [[اهل بیت پیامبر]]{{صل}} در [[امنیت]] داشتن [[اهل]] [[زمین]] از [[هلاکت]] و [[ضلالت]].

	در [[روایات]] بسیار و از طریق مختلف از [[رسول]] گرامی نقل شده که [[اهل بیت]]{{ع}} خود را به [[ستارگان]][[ آسمان]][[ تشبیه]] کرده‌اند. وجه مشابهت این است که ستارگان آسمان سبب یا نشانه برقراری و استمرار [[نظم]] عالم می‌باشند، و [[اهل آسمان]] از طریق ستارگان به این [[حقیقت]] پی برده و از [[موهبت]][[ حیات]] بهره می‌برند، وجود اهل بیت پیامبر{{صل}} نیز همین نقش را در استمرار و بقای عالم دارند و اهل زمین به واسطه وجود آنان از [[نعمت]] [[حیات]] بهره‌مند میشوند {{متن حدیث\|النُّجُومُ أَمَانٌ لِأَهْلِ السَّمَاءِ فَإِذَا ذَهَبَتِ النُّجُومُ ذَهَبَ أَهْلُ السَّمَاءِ وَ أَهْلُ بَيْتِي أَمَانٌ لِأَهْلِ الْأَرْضِ فَإِذَا ذَهَبَ أَهْلُ بَيْتِي ذَهَبَ أَهْلُ الْأَرْضِ}}<ref>احمد بن محمد بن حنبل، فضائل الصحابه، ج۲، ص۷۶۱، ح۱۱۴۵؛ الحسینی الشافعی، شهاب‌الدین، رشفة الصادی، ص۷۸؛ ابن حجر المکی، احمد، الصواعق المحرقة، ص۲۳۳؛ الطبری، محب‌الدین، ذخائر العقبی، ص۱۷.</ref>.		در [[روایات]] بسیار و از طریق مختلف از [[رسول]] گرامی نقل شده که [[اهل بیت]]{{ع}} خود را به [[ستارگان]] [[آسمان]] [[تشبیه]] کرده‌اند. وجه مشابهت این است که ستارگان آسمان سبب یا نشانه برقراری و استمرار [[نظم]] عالم می‌باشند، و [[اهل آسمان]] از طریق ستارگان به این [[حقیقت]] پی برده و از [[موهبت]] [[حیات]] بهره می‌برند، وجود اهل بیت پیامبر{{صل}} نیز همین نقش را در استمرار و بقای عالم دارند و اهل زمین به واسطه وجود آنان از [[نعمت]] [[حیات]] بهره‌مند میشوند {{متن حدیث\|النُّجُومُ أَمَانٌ لِأَهْلِ السَّمَاءِ فَإِذَا ذَهَبَتِ النُّجُومُ ذَهَبَ أَهْلُ السَّمَاءِ وَ أَهْلُ بَيْتِي أَمَانٌ لِأَهْلِ الْأَرْضِ فَإِذَا ذَهَبَ أَهْلُ بَيْتِي ذَهَبَ أَهْلُ الْأَرْضِ}}<ref>احمد بن محمد بن حنبل، فضائل الصحابه، ج۲، ص۷۶۱، ح۱۱۴۵؛ الحسینی الشافعی، شهاب‌الدین، رشفة الصادی، ص۷۸؛ ابن حجر المکی، احمد، الصواعق المحرقة، ص۲۳۳؛ الطبری، محب‌الدین، ذخائر العقبی، ص۱۷.</ref>.

	~~'''مصداق‌شناسی [[اهل‌بیت]] در حدیث امان:'''~~

	برخی تصور کرده‌اند که مقصود از [[اهل‌بیت پیامبر]]{{صل}} در حدیث امان، عموم [[خویشاوندان]] نسبی [[پیامبر اکرم]]{{صل}} می‌باشند. [[حکیم]] [[ترمذی]] گفته است: عده‌ای بر این باورند که مراد از اهل‌بیت پیامبر{{صل}}، اهل‌بیت نسبی (خویشاوندان) آن حضرت می‌باشند. پس در نقد آن گفته است: در میان خویشاوندان نسبی [[پیامبر]]{{صل}}، یعنی [[فرزندان]] و [[ذریه]] هاشم و مطلّب، هم افراد [[نیکوکار]] هستند و هم افراد [[تبهکار]]، پس چگونه و بر اساس چه ملاکی عموم آنان سبب [[امان]] برای [[اهل]] [[زمین]] می‌باشند؟ اگر گفته شود به خاطر [[حرمت]] رسول اکرم{{صل}}، پاسخ آن است که حرمت [[قرآن کریم]] از حرمت ذریه پیامبر{{صل}} بالاتر است، پس چرا آن، سبب [[امنیت]][[ زمین]] به‌شمار نیامده است، بنابراین حرمت برای [[اهل تقوا]] است، چنان‌که در حدیث آمده است: {{متن حدیث\|آلُ مُحَمَّدٍ كُلُّ تَقِيٍّ}}<ref>فتح الغدیر، ج۶، ص۳۶۷-۳۶۶.</ref>.

	[[سمهودی]] دراین‌باره دو احتمال را ذکر کرده است احتمال اول اینکه مقصود از اهل‌بیت پیامبر{{صل}} در حدیث امان، [[عالمان]] از [[ذریه پیامبر اکرم]]{{صل}} می‌باشند یعنی همان‌گونه که اگر [[ستارگان]][[ آسمان]] از بین بروند [[آیات]] و نشانه‌هایی که به اهل زمین [[وعده]] داده شده ([[نشانه‌های قیامت]]) تحقق خواهد یافت، آنان نیز اگر همگی از [[دنیا]] بروند همان آیات واقع خواهد شد و آن، هنگام [[وفات]] [[مهدی]]{{ع}} است که بر اساس [[روایات]] [[نزول عیسی]]{{ع}} برای [[کشتن دجال]] در [[زمان]] او خواهد بود. احتمال دوم اینکه همه اهل‌بیت او مقصودند و آن اظهر است زیرا [[خداوند سبحان]][[ دنیا]] را برای [[رسول خدا]]{{صل}} آفرید و دوام آن را به دوام [[دولت]] و [[اهل‌بیت]] او قرار داده است<ref>فتح الغدیر، ج۶، ص۳۶۷.</ref>. کلمه [[اهل]] در لغت بر نوعی رابطه و پیوند میان یک [[انسان]] با انسان یا چیزی دیگر دلالت می‌کند. [[همسر]] یک مرد اهل وی می‌باشد، چنان‌که نزدیک‌ترین افراد به او نیز اهل او هستند. [[امت]] هر [[پیامبری]] اهل او به‌شمار می‌روند. ساکنان یک [[خانه]]،[[ شهر]] یا [[آبادی]]، اهل آن خانه، شهر و آبادی‌اند و [[پیروان]] هر [[دین]] و [[آیین]]، اهل آن دین و آیین هستند<ref>احمد بن فارس، معجم مقاییس اللغة، ج۱، ص۹۳؛ الفیومی، احمد بن محمد، المصباح المنیر، ج۱، ص۳۷؛ ابن منظور، محمد بن مکرم، لسان العرب، ج۱، ص۱۸۶؛ راغب اصفهانی، حسین بن محمد، المفردات، ص۲۹؛ الخوری الشرتوتی اللبنانی، سعید، اقرب الموارد، ج۱، ص۲۳؛ مصطفی، ابراهیم و دیگران، المعجم الوسیط، ج۱، ص۳۱.</ref>.

	[[اهل‌بیت پیامبر]]{{صل}} در [[عرف ]][[مسلمانان]] و با توجه به [[آیات]] و [[روایات]]، کاربردهای مختلفی دارد، کاربرد اعم آن، مسلمانانی را که پیوند [[خویشاوندی]] با [[پیامبر]] ندارند، اما در [[پیروی]] از آن [[حضرت صادق]] و ثابت‌قدم‌اند را شامل می‌شود، چنان‌که در روایات، [[سلمان]]<ref>ابن حجر المکی، احمد، الصواعق المحرقه، ص۲۸۱.</ref> و [[ابوذر]]<ref>الطبرسی، فضل بن الحسن، مکارم الاخلاق، ص۴۵۹.</ref> به عنوان اهل‌بیت رسول خدا{{صل}} معرفی شده‌اند. کاربرد عام آن، همه [[خویشاوندان]] نسبی [[پیامبر اکرم]]{{صل}} را دربرمی‌گیرد، آنان کسانی‌اند که [[صدقه]] [[واجب]] ([[زکات]]) بر آنان [[حرام]] شده است<ref>نیشابوری، مسلم بن حجاج، صحیح مسلم، ج۴، ص۱۸۷۳، باب فضائل علی بن ابی‌طالب{{ع}}، ح۷؛ ابن حجر المکی، احمد، الصواعق المحرقة، ص۲۸۱.</ref> کاربرد خاص آن مربوط به [[همسران پیامبر]]{{صل}} است و کاربرد اخص آن به عده‌ای از خویشاوندان نسبی رسول خدا{{صل}} اختصاص دارد که از نظر [[فضائل]] و [[کمالات]] بر دیگران [[برتری]] دارند. مقصود از اهل‌بیت در [[آیه تطهیر]]<ref>{{متن قرآن\|إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَيُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيرًا}} «جز این نیست که خداوند می‌خواهد از شما اهل بیت هر پلیدی را بزداید و شما را به شایستگی پاک گرداند» سوره احزاب، آیه ۳۳.</ref>، [[حدیث ثقلین]] و [[حدیث سفینه]]، آنان می‌باشند<ref>ر.ک: دانشنامه کلام اسلامی، مدخل اهل بیت{{عم}}.</ref>. [[شمس‌الدین سخاوی]] برای [[اهل‌بیت پیامبر]]{{صل}} دو کاربرد اعم و اخص ذکر کرده است. کاربرد اعم آن [[همسران پیامبر]]{{صل}}، [[خویشاوندان]] نسبی او و صحابه‌ای چون [[سلمان]] که در [[پیروی]] از آن [[حضرت صادق]] بودند را شامل می‌شود و کاربرد اخص آن به کسانی که [[آیه تطهیر]] در [[شأن]] آنان نازل شده ([[اصحاب کساء]]) اختصاص دارد<ref>ابن حجر المکی، احمد، الصواعق المحرقه، ص۲۸۱.</ref>. با توضیحاتی که پس از این درباره مدلول [[حدیث امان]] و مظاهر [[امان]] بودن اهل‌بیت پیامبر{{صل}} داده می‌شود، روشن خواهد شد که مقصود همان [[اهل‌بیت]] [[رسول خدا]]{{صل}} در کاربرد اخص آن است.

	'''مدلول حدیث امان:'''		'''مدلول حدیث امان:'''

Bahmani در ‏۱۵ مهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۰۴:۵۲

2024-05-15T04:52:56Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۵ مهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۰۸:۲۲
خط ۳:		خط ۳:

	در [[روایات]] بسیار و از طریق مختلف از [[رسول]] گرامی نقل شده که [[اهل بیت]]{{ع}} خود را به [[ستارگان]][[ آسمان]][[ تشبیه]] کرده‌اند. وجه مشابهت این است که ستارگان آسمان سبب یا نشانه برقراری و استمرار [[نظم]] عالم می‌باشند، و [[اهل آسمان]] از طریق ستارگان به این [[حقیقت]] پی برده و از [[موهبت]][[ حیات]] بهره می‌برند، وجود اهل بیت پیامبر{{صل}} نیز همین نقش را در استمرار و بقای عالم دارند و اهل زمین به واسطه وجود آنان از [[نعمت]] [[حیات]] بهره‌مند میشوند {{متن حدیث\|النُّجُومُ أَمَانٌ لِأَهْلِ السَّمَاءِ فَإِذَا ذَهَبَتِ النُّجُومُ ذَهَبَ أَهْلُ السَّمَاءِ وَ أَهْلُ بَيْتِي أَمَانٌ لِأَهْلِ الْأَرْضِ فَإِذَا ذَهَبَ أَهْلُ بَيْتِي ذَهَبَ أَهْلُ الْأَرْضِ}}<ref>احمد بن محمد بن حنبل، فضائل الصحابه، ج۲، ص۷۶۱، ح۱۱۴۵؛ الحسینی الشافعی، شهاب‌الدین، رشفة الصادی، ص۷۸؛ ابن حجر المکی، احمد، الصواعق المحرقة، ص۲۳۳؛ الطبری، محب‌الدین، ذخائر العقبی، ص۱۷.</ref>.		در [[روایات]] بسیار و از طریق مختلف از [[رسول]] گرامی نقل شده که [[اهل بیت]]{{ع}} خود را به [[ستارگان]][[ آسمان]][[ تشبیه]] کرده‌اند. وجه مشابهت این است که ستارگان آسمان سبب یا نشانه برقراری و استمرار [[نظم]] عالم می‌باشند، و [[اهل آسمان]] از طریق ستارگان به این [[حقیقت]] پی برده و از [[موهبت]][[ حیات]] بهره می‌برند، وجود اهل بیت پیامبر{{صل}} نیز همین نقش را در استمرار و بقای عالم دارند و اهل زمین به واسطه وجود آنان از [[نعمت]] [[حیات]] بهره‌مند میشوند {{متن حدیث\|النُّجُومُ أَمَانٌ لِأَهْلِ السَّمَاءِ فَإِذَا ذَهَبَتِ النُّجُومُ ذَهَبَ أَهْلُ السَّمَاءِ وَ أَهْلُ بَيْتِي أَمَانٌ لِأَهْلِ الْأَرْضِ فَإِذَا ذَهَبَ أَهْلُ بَيْتِي ذَهَبَ أَهْلُ الْأَرْضِ}}<ref>احمد بن محمد بن حنبل، فضائل الصحابه، ج۲، ص۷۶۱، ح۱۱۴۵؛ الحسینی الشافعی، شهاب‌الدین، رشفة الصادی، ص۷۸؛ ابن حجر المکی، احمد، الصواعق المحرقة، ص۲۳۳؛ الطبری، محب‌الدین، ذخائر العقبی، ص۱۷.</ref>.

	در برخی، روایات ستارگان[[ امان]] برای اهل زمین از [[غرق]] شدن و اهل بیت{{ع}} امان برای اهل زمین از ضلالت و [[اختلاف]] معرفی شده‌اند: {{متن حدیث\|النُّجُومُ أَمَانٌ لِأَهْلِ الْأَرْضِ مِنَ الْغَرَقِ وَ أَهْلُ بَيْتِي أَمَانٌ لِأُمَّتِي مِنَ الِاخْتِلَافِ فَإِذَا خَالَفَتْهَا قَبِيلَةٌ اخْتَلَفُوا فَصَارُوا حِزْبَ إِبْلِيسَ}}<ref>الحاکم النیشابوری، المستدرک، ج۳، ص۱۶۲، ح۴۷۱۵.</ref>. در [[تفسیر منسوب به امام حسن عسکری]]{{ع}} آمده است: {{متن حدیث\| إِنَّ النُّجُومَ فِي السَّمَاءِ أَمَانٌ مِنَ الْغَرَقِ وَ أَهْلُ بَيْتِي أَمَانٌ لِأُمَّتِي مِنَ الضَّلَالَةِ فِي أَدْيَانِهِمْ لَا يَهْلِكُونَ مَا دَامَ مِنْهُمْ مَنْ يَتَّبِعُونَ هَدْيَهُ وَ سُنَّتَهُ}}<ref>مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، ج۲۳، ص۱۲۲، ح۴۷.</ref>. از آنجا که مشبه‌به در این [[حدیث]]، [[نجوم]] می‌باشد از آن به «[[حدیث نجوم]]» نیز تعبیر شده است. در حقیقت، [[حدیث امان]] نامیده شدن این حدیث به خاطر وجه مشابهت اهل بیت{{عم}} با نجوم است، و حدیث نجوم نامیده شدن آن به خاطر مشبه‌به بودن نجوم می‌باشد.

	~~'''حدیث امان در منابع [[فریقین]]:'''~~

	حدیث امان در [[منابع اهل سنت]]، از تعدادی از [[صحابه]] [[روایت]] شده است که عبارتند از: [[امیرالمؤمنین]]{{ع}}<ref>احمد بن محمد بن حنبل، فضائل الصحابه، ج۲، ص۷۶۱، ح۱۱۴۵.</ref>، [[امام حسین]]{{ع}}<ref>الشجری الجرجانی، یحیی بن الحسین، ترتیب الامالی الخمیسیه، ج۱، ص۲۰۰.</ref>، [[عبدالله بن عباس]]<ref>الحاکم النیشابوری، المستدرک، ج۳، ص۱۶۲، ح۴۷۱۵.</ref>، [[جابر بن عبدالله انصاری]]<ref>الحاکم النیشابوری، المستدرک ج۲، ص۴۸۶، ج۳۶۷۶.</ref>، [[منکدر بن عبدالله قرشی]]<ref>الحاکم النیشابوری، المستدرک، ج۳، ص۵۱۷، ح۵۹۲۶.</ref>، [[سلمة بن اکوع]]<ref>المناوی، عبدالرئوف، الجامع الصغیر، ج۲، ص۱۸۹؛ المتقی الهندی، علی بن حسام الدین، کنز العمال، ج۱۲، ح۳۴۱۵۵، ۳۴۱۱۸۸، ۳۴۱۸۹.</ref>، [[انس بن مالک]]<ref>النبهانی، یوسف بن اسماعیل، الشرف الموبد، ص۲۹؛ الحسنی الشافعی السمهودی، ابراهیم، الاشراف علی فضل الاشراف، ص۱۴۰؛ الأمرتسری، عبیدالله، ارجح المطالب، ص۳۲۸.</ref>، [[ابوسعید خدری]]<ref>الشجری الجرجانی، یحیی بن الحسین، ترتیب الامالی الخمیسیه، ج۱، ص۲۹۵؛ القندوزی الحنفی، ینابیع المودة، ص۲۶.</ref>، [[ابوموسی اشعری]]<ref>القندوزی الحنفی، ینابیع المودة، ص۲۶.</ref>.

	[[حدیث امان]] در [[منابع شیعه]] از بعضی [[امامان]] [[اهل‌بیت]]{{ع}} و تعدادی از [[صحابه]] [[روایت]] شده است. امامانی که حدیث امان از آنان روایت شده عبارت‌اند از: امیرالمؤمنین{{ع}}<ref>الصدوق، محمد بن علی، کمال الدین، ج۱، ص۲۰۵.</ref>، [[امام زین‌العابدین]]{{ع}}<ref>الصدوق، محمد بن علی، کمال الدین، ج۱، ص۳۹۳؛ مجلسی، محمد باقر، بحارالانوار، ج۲۳، ص۶؛ البحرانی، سید هاشم، غایة المرام، ج۱، ص۱۰۵.</ref>، [[امام باقر]]{{ع}}<ref>صدوق، محمد بن علی، علل الشرایع، ج۱، ص۱۲۳؛ کتاب الغیبة، ص۱۵۵، باب ۱۰، ح۱۵؛ العروسی الحویزی، عبد علی، نور الثقلین، ج۱، ص۵۰۱ و ج۲، ص۱۵۲.</ref>، [[امام صادق]]{{ع}}<ref>صدوق، محمد بن علی، کمال الدین، ج۱، ص۳۹۰، باب ۲۱، ح۱۷ و ص۳۸۸، ح۱۴.</ref>، [[امام رضا]]{{ع}}<ref>صدوق، محمد بن علی، عیون اخبار الرضا{{ع}}، ج۲۵، ص۵۴؛ علل الشرایع، ص۱۲۳، ح۱؛ کمال الدین، ص۲۰۵، ح۱۸.</ref>، [[ولی‌عصر]]{{ع}}<ref>مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، ج۵۲، ص۹۲.</ref>.

	صحابه [[راوی حدیث]] در منابع شیعه نیز عبارتند از: [[عبدالله بن عباس]]، [[جابر بن عبدالله انصاری]]، [[ابوموسی اشعری]]<ref>طوسی، محمد بن حسن، امالی، ص۳۷۹، ح۸۱۲.</ref>، [[سلمة بن اکوع]]<ref>صدوق، محمد بن علی، کمال الدین، ج۱، ص۲۰۵، باب ۲۱، ح۱۸؛ طوسی، محمد بن حسن، امالی، ص۲۵۰، ح۴۷۰.</ref>.

	نکته شایان ذکر اینکه در برخی از [[روایات شیعه]] امامان اهل‌بیت{{ع}} مصادیق ستارگانی قلمداد شده است که در [[آیه]] ۹۷ [[سوره انعام]] از آنها نام برده شده است؛ ستارگانی که [[انسان‌ها]] به کمک آنها راه‌ها را در خشکی و دریا پیدا می‌کنند: {{متن قرآن\|هُوَ الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ النُّجُومَ لِتَهْتَدُوا بِهَا فِي ظُلُمَاتِ الْبَرِّ وَالْبَحْرِ}}<ref>«و او همان است که ستارگان را برای شما آفرید تا در تاریکی‌های خشکی و دریا بدان‌ها راه جویید» سوره انعام، آیه ۹۷.</ref>؛ از [[امام صادق]]{{ع}} [[روایت]] شده که فرمود: [[نجوم]] در این [[آیه]] [[آل محمد]]{{صل}} می‌باشند<ref>تفسیر علی بن ابراهیم، ص۲۰۰؛ الطبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان، ج۳ و ۴، ص۳۳۹.</ref>. در برخی دیگر از [[روایات]]، «علامات» و «[[نجم]]» در آیه {{متن قرآن\|وَعَلَامَاتٍ وَبِالنَّجْمِ هُمْ يَهْتَدُونَ}}<ref>«و نشانه‌هایی را (برای مردم نهاد) و آنان با ستاره راهیابی می‌کنند» سوره نحل، آیه ۱۶.</ref> به ترتیب بر [[امامان]] [[اهل‌بیت]]{{ع}} و [[پیامبر]]{{صل}} تطبیق شده است<ref>تفسیر علی بن ابراهیم، ص۳۵۷.</ref>.

	~~'''اعتبارسنجی حدیث امان:'''~~

	[[اعتبار حدیث]] امان را به دو روش می‌‌توان بررسی کرد: یکی بررسی سندهای هر یک از روایات آن و دیگر با لحاظ مجموع روایات و تعداد طرق آنها. در روش نخست، از میان روایات مختلف [[حدیث امان]] در [[منابع اهل سنت]]، به [[بررسی سند روایت]] [[سلمة بن اکوع]] بسنده می‌کنیم. روایت وی دارای ده سند مستقل است که همگی به «[[موسی]] بن [[عبیده]]» می‌رسند. وی از [[ایاس بن سلمه]] و او از پدرش [[سلمة بن اکوع]] و او از [[پیامبر اکرم]]{{صل}} آن را روایت کرده است. سند کامل روایت وی در ([[مسند]] الرویانی، ج۲، ص۲۵۳، ح۱۱۵۲) چنین است: [[عمرو بن علی بن بحر]]، از [[ابوعامر]] [[قرآن]] بن تمام، از [[موسی بن عبیده]]، از [[ایاس بن سلمه]]، از [[سلمة بن اکوع]] از [[رسول اکرم]]{{صل}}. در [[وثاقت]] سلمة بن اکوع - بر مبنای [[اهل سنت]] درباره [[عدالت صحابه]] – سخنی نیست. ایاس بن سلمه نیز از راویانی است که [[بخاری]] و مسلم از وی روایت نقل کرده‌اند و بر مبنای مشهور اهل سنت درباره [[صحیحین]] در وثاقت او نیز تردیدی وجود ندارد. اقوال [[عالمان رجال]] و [[حدیث]] درباره [[موسی بن عبیده]] مختلف است، [[عجلی]] و [[وکیع بن جراح]] او را [[توثیق]] کرده‌اند<ref>المزّی، یوسف بن عبدالرحمان، تهذیب الکمال، ج۱۱، ص۲۸.</ref>. [[ابن سعد]] او را [[ثقه]] [[کثیرالحدیث]] معرفی کرده است<ref>محمد بن سعد بن منیح، الطبقات الکبری، ج۱، ص۴۰۷.</ref>. بزار او را «بهترین [[مردم]]» و از «عباد» دانسته است<ref>البزار، أبوبکر أحمد بن عمرو، مسند البزار، ج۹، ص۳۳۴.</ref>. [[یعقوب بن شیبه]] او را «[[صدوق]] و [[ضعیف الحدیث]]» وصف کرده است<ref>المزّی، یوسف بن عبدالرحمان، تهذیب الکمال، ج۲۹، ص۱۰۴.</ref>. برخی دیگر او را منکرالحدیث شمرده‌اند<ref>المزّی، یوسف بن عبدالرحمان، تهذیب الکمال، ج۲۹، ص۱۰۴.</ref>. یحیی بن معین گفته است: موسی بن عبیده [[کذاب]] نیست ولی [[روایات]] منکری را از [[عبدالله بن دینار]] نقل کرده است و [[ابوداود]] روایات دیگرش را مستوی (درست) دانسته است<ref>اللکنوی، محمد بن عبدالحی، الرفع و التکمیل، ج۱، ص۲۵۹.</ref>.

	در ارزیابی میان این توثیق‌ها و تضعیف‌ها روشن است که توثیق‌های وی از قوت بالایی برخوردار بوده، تنها ضعفش، [[نقل روایات]] منکر از عبدالله بن دینار است و از آنجا که [[حدیث امان]] را از عبدالله بن دینار نقل نکرده، [[ضعف]] مزبور، متوجه این حدیث نخواهد شد. مضاف بر اینکه [[روایت]] دارای متابعات و شواهد، منکر نخواهد بود.

	[[ابوعامر]] [[قرآن]] بن تمام [[راوی]] دیگر این سند، توسط [[ابن‌ معین]]، [[ابوحاتم]]، [[دارقطنی]] و [[احمد بن حنبل]] توثیق شده است<ref>المزّی، یوسف بن عبدالرحمان، تهذیب الکمال، ج۲۳، ص۵۵۹.</ref> [[عمرو بن علی بن بحر]]، [[ابوحفص فلاس]] را ابوحاتم صدوق دانسته<ref>الذهبی، شمس‌الدین، موضوعات المستدرک، ج۱۳، ص۴۷۰.</ref> و [[نسائی]] نیز او را توثیق کرده است<ref> النسائی، ابوعبدالرحمن احمد بن شعیب بن علی، مشیخة النسائی، ص۶۰.</ref>.

	از روایات [[امان]] در [[منابع شیعه]]، به عنوان نمونه، [[سند روایت]] [[شیخ صدوق]] در [[کمال الدین]]<ref>صدوق، محمد بن علی، کمال الدین، ج۱، ص۲۰۵ باب ۲۱ روایت ۷.</ref> را بررسی می‌کنیم. وی آن را از پدرش، از [[عبدالله بن جعفر حمیری]]، از [[احمد بن محمد بن عیسی]]، از [[حسین بن سعید]]، از [[فضالة بن ایوب]]، از داوود از [[فضیل بن رسان]] از [[امام صادق]]{{ع}} [[روایت]] کرده است.

	همه [[رجال]] این سند غیر از [[فضیل بن رسان]]، امامی و عادل‌اند و در [[وثاقت]] آنان تردیدی وجود ندارد<ref>ر.ک: النجاشی، احمد بن علی بن احمد، رجال نجاشی، ص۸۱ و ۳۰۳؛ الفهرست، ص۱۴۹ و ۲۹۴؛ الکشی، احمد بن محمد، رجال کشی، ۵۰۸ و ۵۹۶؛ حسن بن علی بن داود، رجال ابن داود، ص۲۴۱ و ۲۷۱.</ref>. در [[رجال ابن داود]]<ref>حسن بن علی بن داود، رجال ابن داود، ص۲۷۱.</ref> [[فضیل بن رسان]] [[ممدوح]] دانسته شده است. وی از [[راویان]] [[تفسیر قمی]]<ref>القمی، علی بن ابراهیم، تفسیر قمی، ج۲، ص۳۸۸.</ref> و [[کامل الزیارات]]<ref>جعفر بن محمد ابن قولویه، کامل الزیارات، ص۷۲.</ref> می‌باشد و براساس توثیقات [[عامه]] [[موثق]] به شمار می‌رود؛ بنابراین، سند این روایت معتبر است.

	روایت دیگر [[حدیث امان]] از [[امام رضا]]{{ع}} در کتاب «الصحیفة الرضویة»<ref>امام علی بن موسی{{ع}}، الصحیفة الرضویة، ص۵۵، ج۶۶.</ref> است. [[روایات]] این کتاب مورد [[اعتماد]] و دارای اعتبار است<ref>النوری الطبرسی، الحاج میرزا حسین، مستدرک الوسائل، ج۱۹، ص۲۱۷؛ نیز ر.ک: میرداماد، محمدباقر بن محمد، الرواشح السماویة، ج۱، ص۹۹، راشحه ۲۹.</ref>؛ بنابراین حدیث امان که در این کتاب آمده، معتبر می‌باشد.

	روش دوم در [[اعتبارسنجی حدیث]][[ امان]] این است که مجموع روایات و طرق متعدد نقل آن را در نظر بگیریم؛ زیرا تعدد طرق [[نقل روایت]] یکی از راه‌هایی است که [[عالمان]][[ حدیث]]، اعتبار آن را احراز می‌کنند. در واقع روایت [[ضعیف]] با این روش قابلیت [[احتجاج]] پیدا می‌کند. البته این در صورتی است که [[ضعف روایت]] ناشی از متهم بودن [[راوی]] به [[کذب]] و [[فسق]] یا اختلال در [[حفظ]] و ضبط نباشد، بلکه ناشی از مجهول یا مستور بودن راوی یا به سبب [[تدلیس]] یا ارسال و مانند آن باشد<ref>المرتضی الزین احمد، مناهج المحدثین، ص۷۷-۸۱.</ref>.

	[[جلال‌الدین سیوطی]] در کتاب [[الجامع الصغیر]] حدیث امان را از [[سلمة بن اکوع]] نقل کرده و آن را حسن دانسته است. [[طبرانی]]، مسدّد و [[ابن ابی‌شیبه]] - طبق گفته [[مناوی]] - این [[حدیث]] را با سندهایی [[ضعیف]] [[روایت]] کرده‌اند لیکن تعدد طرق آن چه‌بسا سبب حسن بودن آن می‌باشد <ref>فتح الغدیر، ج۶، ص۳۶۷.</ref>. [[حاکم نیشابوری]] نیز [[حدیث امان]] را از چند طریق نقل کرده و آنها را صحیح دانسته است<ref>الحاکم النیشابوری، المستدرک، ج۲، ص۴۸۶؛ ج۳، ص۱۶۲ و ۵۱۷.</ref>. عده‌ای از مشاهیر [[اهل سنت]] این [[حدیث]] را تلقی به قبول کرده و در کتاب‌های خود بابی را با همین عنوان درباره [[اهل بیت پیامبر]]{{صل}} گشوده‌اند<ref>الطبری، محب‌الدین، ذخائر العقبی، ج۱، ص۷۷؛ السخاوی المصری، محمد بن عبدالرحمان، استجلاب ارتقاء الغرف، ج۲، ص۴۷۷؛ الحسنی السمهودی، علی بن عبدالله، جواهر العقدین، ج۱، ص١.</ref>.

	[[ابوعبدالله ذهبی]]، حدیث امان روایت شده از [[ابن‌عباس]] را ساختگی دانسته<ref>الحاکم النیشابوری، المستدرک، ج۳، ص۱۶۲، پاورقی.</ref> و حدیث [[منکدر بن عبدالله]] را در تلخیص المستدرک ذکر نکرده است<ref>الحاکم النیشابوری، المستدرک، ج۳، ص۵۱۷، پاورقی.</ref> و درباره حدیث [[جابر بن عبدالله]] گفته است: «به گمانم این [[حدیث ساختگی]] است و عبید (بن کثیر) متروک است و اشکال روایت از سوی او است<ref>الحاکم النیشابوری، المستدرک، ج۲، ص۴۸۶، پاورقی.</ref>. [[ابن‌ عدی]]، عبید را [[راوی حدیث]] منکر معرفی کرده است<ref>الجرجانی، أبو أحمد بن عدی، الکامل فی الضعفاء، ج۵، ص۳۵۱.</ref>. اما بر مدعای خود [[شاهد]] یا دلیل نیاورده است. دیگر [[عالمان رجال]] یا درباره او [[سکوت]] کرده‌اند و یا سخن ابن‌عدی را نقل نموده‌اند. [[نسائی]] در [[سنن]] خود از عبید بن کثیر روایت نقل کرده است<ref>المزّی، یوسف بن عبدالرحمان، تهذیب الکمال، ج۱۱، ص۳۱۶.</ref> که [[گواه]] روشن بر نادرستی سخن ذهبی است. حاکم نیشابوری نیز [[وثاقت]] او را پذیرفته است؛ از طرفی منکر دانستن روایت بر اساس [[عقاید]] افراد، معنا و مصادیق مختلفی خواهد داشت چنان‌که برخی مانند ذهبی همین‌که روایت مربوط به [[فضایل]] ویژه [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} باشد آن را منکر میشمارد و بر همین قاعده نادرست [[روایات]] [[مستدرک حاکم]] درباره فضایل آن حضرت را مجعول پنداشته است<ref>الغماری، محمد بن الصدیق، فتح الملک العلی، ص۱۶۵.</ref>. از توضیحات یادشده نادرستی سخن [[نورالدین هیثمی]] در متروک شمردن [[موسی بن عبیده]] و [[تضعیف]] [[حدیث]] [[سلمة بن اکوع]] به خاطر وی<ref>الهیثمی الشافعی، نورالدین، مجمع الزوائد، ج۹، ص۱۷۹.</ref> و سخن [[ناصرالدین آلبانی]] که در تضعیف این [[روایت]] به [[کلام]] [[هیثمی]] استناد کرده است <ref>الألبانی، محمد ناصرالدین، سلسلة الاحادیث الضعیفة، ج۱۰، ص۲۳۵-۲۳۴.</ref> نیز روشن شد. نتیجه آن‌که با توجه به تعداد طرق [[حدیث امان]] در منابع [[فریقین]] و نیز اعتبار برخی از سندهای روایت آن، [[اعتبار حدیث]][[ امان]] محرز گردیده و به صدور آن از [[رسول اکرم]]{{صل}} [[اطمینان]] حاصل می‌شود.

	'''مصداق‌شناسی [[اهل‌بیت]] در حدیث امان:'''		'''مصداق‌شناسی [[اهل‌بیت]] در حدیث امان:'''

Bahmani: صفحه‌ای تازه حاوی «==حدیث امان در دانشنامه کلام اسلامی== حدیث نبوی بیانگر نقش اهل بیت پیامبر{{صل}} در امنیت داشتن اهل زمین از هلاکت و ضلالت. در روایات بسیار و از طریق مختلف از رسول گرامی نقل شده که اهل بیت{{ع}} خود را به ستارگان آسمان[[ تشبیه]...» ایجاد کرد

2024-05-15T04:44:06Z

صفحه‌ای تازه حاوی «==حدیث امان در دانشنامه کلام اسلامی== حدیث نبوی بیانگر نقش اهل بیت پیامبر{{صل}} در امنیت داشتن اهل زمین از هلاکت و ضلالت. در روایات بسیار و از طریق مختلف از رسول گرامی نقل شده که اهل بیت{{ع}} خود را به ستارگان آسمان[[ تشبیه]...» ایجاد کرد

نمایش تغییرات