بحث:حدیث دوازده خلیفه در کلام اسلامی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani: /* پانویس */

2025-01-16T05:57:47Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۶ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۲۷
خط ۳۸:		خط ۳۸:

	بیشتر نقل‌های [[حدیث دوازده جانشین]] از جابر بن سمره است، ولی از [[صحابه]] دیگری چون [[عبدالله بن مسعود]]، [[عبدالله بن عمر]]، [[انس بن مالک]] و [[ابوجحیفه]] نیز [[روایت]] شده است<ref>سنن ترمذی، ج۳، ص۲۳۹-۲۴۰؛ مسند احمد، ج۲، ص۵۵؛ الغیبة، نعمانی، ص۱۱۶-۱۲۵.</ref>.<ref>[[علی ربانی گلپایگانی\|ربانی گلپایگانی، علی]]، [[امامت اهل بیت (کتاب)\|امامت اهل بیت]]، ص ۲۵۸.</ref>		بیشتر نقل‌های [[حدیث دوازده جانشین]] از جابر بن سمره است، ولی از [[صحابه]] دیگری چون [[عبدالله بن مسعود]]، [[عبدالله بن عمر]]، [[انس بن مالک]] و [[ابوجحیفه]] نیز [[روایت]] شده است<ref>سنن ترمذی، ج۳، ص۲۳۹-۲۴۰؛ مسند احمد، ج۲، ص۵۵؛ الغیبة، نعمانی، ص۱۱۶-۱۲۵.</ref>.<ref>[[علی ربانی گلپایگانی\|ربانی گلپایگانی، علی]]، [[امامت اهل بیت (کتاب)\|امامت اهل بیت]]، ص ۲۵۸.</ref>

			== [[سند حدیث]] ==
			[[نقل]] [[حدیث دوازده جانشین]] در منابع معتبر [[روایی]] [[شیعه]] و [[اهل‌سنت]] از طرق بسیار، [[گواه]] روشن بر اعتبار آن است. مضافاً بر این که از نظر [[شیعه امامیه]]، این [[حدیث]] با [[احادیث]] بسیاری که درباره [[امامان]] دوازه‌گانه [[اهل‌بیت]] {{عم}} [[روایت]] شده، کاملاً هماهنگ است، و از نظر اهل‌سنت نیز [[حدیث جابر]] در [[صحیح بخاری]] و [[صحیح مسلم]] آمده است که بنابر دیدگاه مشهور و بلکه مسلّم نزد آنان، در [[درستی]] احادیث این دو کتاب [[حدیثی]] تردیدی وجود ندارد. [[رجال]] [[سند روایت]] [[عبدالله بن مسعود]] نیز همگی از افراد مورد [[اعتماد]] نزد [[محدثان]] اهل‌سنت می‌باشند، جز مجالد بن [[سعید]] که در اواخر عمرش دچار [[ضعف]] [[حافظه]] شده است، اما، بر اساس تحقیق [[عبدالله محمد الدرویش]] محقق کتاب [[مجمع الزوائد (کتاب)\|مجمع الزوائد]]، [[راوی حدیث]] از [[مجالد بن سعید]]، [[حماد بن زید]] است و او قبل از آنکه مجالد بن سعید دچار ضعف حافظه شود، حدیث را از او شنیده است<ref>مجمع الزوائد، ج۵، ص۳۴۴.</ref>.

			حدیث [[ابوجحیفه]] نیز مورد قبول محدثان [[اهل سنت]] قرار گرفته و در نقل‌هایی که از آن شده، خدشه‌ای بر آن وارد نشده است، مضافاً بر این که عده‌ای بر صحت آن تصریح کرده‌اند، چنان که [[حافظ هیثمی]] پس از [[نقل حدیث]] گفته است: “رجال سند حدیث، رجال صحیح است”<ref>مجمع الزوائد، ج۵، ص۳۴۵.</ref>.<ref>[[علی ربانی گلپایگانی\|ربانی گلپایگانی، علی]]، [[امامت اهل بیت (کتاب)\|امامت اهل بیت]]، ص ۲۵۹.</ref>

	== پانویس ==		== پانویس ==
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

Bahmani: /* ویژگی‌های دوازده جانشین */

2025-01-16T05:56:34Z

ویژگی‌های دوازده جانشین

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۶ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۲۶
خط ۳۳:		خط ۳۳:
	# [[امامت]] دوازده جانشین به هم پیوسته است و گسست زمانی میان آنان وجود ندارد؛ زیرا در روایات میان استمرار و [[بقای دین اسلام]] و امامت [[دوازده خلیفه]] [[ارتباط]] و [[پیوستگی]] برقرار شده است، از آنجا که در مورد [[بقای دین اسلام]]، گسست زمانی وجود ندارد، درباره [[امامت]] [[امامان دوازده‌گانه]] نیز گسست زمانی وجود نخواهد داشت.		# [[امامت]] دوازده جانشین به هم پیوسته است و گسست زمانی میان آنان وجود ندارد؛ زیرا در روایات میان استمرار و [[بقای دین اسلام]] و امامت [[دوازده خلیفه]] [[ارتباط]] و [[پیوستگی]] برقرار شده است، از آنجا که در مورد [[بقای دین اسلام]]، گسست زمانی وجود ندارد، درباره [[امامت]] [[امامان دوازده‌گانه]] نیز گسست زمانی وجود نخواهد داشت.
	# امامت [[جانشینان]] [[دوازده‌گانه]] [[پیامبر]] {{صل}} مایه [[عزت]] و [[سربلندی]] [[دین اسلام]] و [[امت اسلامی]] است. البته، مقصود، عزت و سربلندی [[معنوی]] است که نتیجه [[علم]]، [[حکمت]]، [[اخلاق]] و [[معنویت]] [[پیشوایان]] امت اسلامی است که خاص و عام، و موافق و [[مخالف]] را به [[خضوع]] در برابر آن وامی‌دارد، نه عزت و [[شوکت]] ظاهری و مادی، چرا که در برخی از [[روایات]] تصریح شده است که جانشینان دوازده‌گانه پیامبر {{صل}} چه بسا مورد [[خذلان]] و [[خواری]] از سوی افراد واقع شوند<ref>{{متن حدیث\|يكون لهذه الأمة اثنا عشر قيما لا يضرهم‏ من‏ خذلهم‏}}. المعجم الکبیر، ج۲، ص۲۱۴، ح۱۷۹۴.</ref>، ولی برخورد همراه با خذلان و [[خفت]] [[مخالفان]] آنان، نه به [[عظمت]] و [[اقتدار]] آنان صدمه‌ای وارد می‌کند، و نه به [[عزّت]] و سربلندی [[اسلام]].<ref>[[علی ربانی گلپایگانی\|ربانی گلپایگانی، علی]]، [[امامت اهل بیت (کتاب)\|امامت اهل بیت]]، ص ۲۶۰.</ref>		# امامت [[جانشینان]] [[دوازده‌گانه]] [[پیامبر]] {{صل}} مایه [[عزت]] و [[سربلندی]] [[دین اسلام]] و [[امت اسلامی]] است. البته، مقصود، عزت و سربلندی [[معنوی]] است که نتیجه [[علم]]، [[حکمت]]، [[اخلاق]] و [[معنویت]] [[پیشوایان]] امت اسلامی است که خاص و عام، و موافق و [[مخالف]] را به [[خضوع]] در برابر آن وامی‌دارد، نه عزت و [[شوکت]] ظاهری و مادی، چرا که در برخی از [[روایات]] تصریح شده است که جانشینان دوازده‌گانه پیامبر {{صل}} چه بسا مورد [[خذلان]] و [[خواری]] از سوی افراد واقع شوند<ref>{{متن حدیث\|يكون لهذه الأمة اثنا عشر قيما لا يضرهم‏ من‏ خذلهم‏}}. المعجم الکبیر، ج۲، ص۲۱۴، ح۱۷۹۴.</ref>، ولی برخورد همراه با خذلان و [[خفت]] [[مخالفان]] آنان، نه به [[عظمت]] و [[اقتدار]] آنان صدمه‌ای وارد می‌کند، و نه به [[عزّت]] و سربلندی [[اسلام]].<ref>[[علی ربانی گلپایگانی\|ربانی گلپایگانی، علی]]، [[امامت اهل بیت (کتاب)\|امامت اهل بیت]]، ص ۲۶۰.</ref>

			== ویژگی‌های جانشینان ==
			در [[روایات]] بسیاری که از [[راویان]] [[شیعه]] و [[اهل سنت]] از [[پیامبر اکرم]] {{صل}} [[نقل]] شده آمده است که [[رهبران]] [[امت اسلامی]] پس از پیامبر اکرم {{صل}} که همگی از [[قریش]] می‌باشند، دوازده نفرند<ref>صحیح بخاری، ج۴، کتاب الاحکام، باب الاستخلاف، ح۷۲۲۲؛ کمال الدین، ج۱، ص۲۷۲، باب ۲۴، روایت ۱۹.</ref>، و تا دوران این رهبران سپری نشود، [[دین اسلام]] پایان نخواهد یافت<ref>صحیح مسلم، ج۳، ص۱۴۵۲، کتاب الإمارة، باب: الناس تبع قریش، حدیث۵.</ref>، و تا این دوازه [[خلیفه]] [[رهبری امت اسلامی]] را بر عهده دارند، دین اسلام [[عزیز]] خواهد بود<ref>صحیح مسلم، ج۳، ص۱۴۵۲، کتاب الإمارة، باب: الناس تبع قریش، حدیث ۷؛ سنن ابی داود، ص۶۷۱؛ کتاب المهدی، باب ۱، ح۴۲۷۹.</ref>، و بر بدخواهانش ظاهر و غالب بوده و [[مخالفت]] [[مخالفان]] به آن آسیبی نمی‌رساند<ref>مسند احمد، ج۱۵، ص۳۳۱، ح۲۰۶۹۶؛ کمال الدین، ج۱، ص۲۷۲، باب ۲۴، روایت ۲۱؛ الغیبة، نعمانی، ص۱۲۲، باب ۶، حدیث ۱۳.</ref>. در بسیاری از نقل‌های [[حدیث]] از [[جابر بن سمره]] آمده است که وی، [[سخن پیامبر]] را پس از این که از [[جانشینان]] [[دوازده‌گانه]] پس از خود خبر داد، نشنیده است و در این باره از پدرش و برخی کسانی که به [[پیامبر]] نزدیک‌تر بودند، سؤال کرده، و آنان به او گفته‌اند که پیامبر {{صل}} فرموده است: {{متن حدیث\|كُلُّهُمْ‏ مِنْ‏ قُرَيْشٍ‏}}: همگی از قریش (منابع پیشین)<ref>کمال الدین، ج۱، ص۲۷۲، حدیث ۲۱.</ref> و بی‌مانند می‌باشند<ref>کمال الدین، ج۱، ص۲۷۲، حدیث ۲۱.</ref>. در برخی از روایات علت نرسیدن صدای پیامبر به گوش [[جابر]]، حرکات و سر و صداهای بسیاری که در آن هنگام در فضای مجلس پراکنده شده، بیان شده است<ref>سنن ابی داود، ص۶۷۱، کتاب المهدی، روایت ۴۲۸۰؛ مسند احمد، ج۱۵، ص۳۸۶، ح۲۰۹۳۷؛ کمال الدین، ج۱، ص۲۷۲، باب ۲۴، روایت ۲۱؛ الغیبة، نعمانی، ص۱۰۴.</ref>.

			بیشتر نقل‌های [[حدیث دوازده جانشین]] از جابر بن سمره است، ولی از [[صحابه]] دیگری چون [[عبدالله بن مسعود]]، [[عبدالله بن عمر]]، [[انس بن مالک]] و [[ابوجحیفه]] نیز [[روایت]] شده است<ref>سنن ترمذی، ج۳، ص۲۳۹-۲۴۰؛ مسند احمد، ج۲، ص۵۵؛ الغیبة، نعمانی، ص۱۱۶-۱۲۵.</ref>.<ref>[[علی ربانی گلپایگانی\|ربانی گلپایگانی، علی]]، [[امامت اهل بیت (کتاب)\|امامت اهل بیت]]، ص ۲۵۸.</ref>

	== پانویس ==		== پانویس ==
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

Bahmani: /* پانویس */

2025-01-16T05:55:11Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۶ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۲۵
خط ۲۵:		خط ۲۵:
	# پیامبر {{صل}}، فقط عبارت {{متن حدیث\|كُلُّهُمْ‏ مِنْ‏ قُرَيْشٍ‏}} را فرموده است، ولی با بیان [[برگزیده]] بودن بنی‌هاشم بر دیگر قبایل و خاندان‌های قریش، مقصود خود از این که [[امامت]] و [[رهبری امت اسلامی]] به افرادی از بنی‌هاشم اختصاص دارد را، آشکار ساخته است.		# پیامبر {{صل}}، فقط عبارت {{متن حدیث\|كُلُّهُمْ‏ مِنْ‏ قُرَيْشٍ‏}} را فرموده است، ولی با بیان [[برگزیده]] بودن بنی‌هاشم بر دیگر قبایل و خاندان‌های قریش، مقصود خود از این که [[امامت]] و [[رهبری امت اسلامی]] به افرادی از بنی‌هاشم اختصاص دارد را، آشکار ساخته است.
	از سوی دیگر، امامت [[امامان دوازده‌گانه]] [[اهل‌بیت]] {{عم}} که [[شیعه امامیه]] به امامت آنان [[معتقد]] است، به ترتیب، کل [[امت اسلامی]] را پس از [[پیامبر اکرم]] {{صل}} تا [[روز قیامت]]، دربر می‌گیرد، و از نظر [[صفات]] [[کمال انسانی]] نیز همگی آنان سرآمدان [[روزگار]] خود بوده‌اند و [[اندیشه]]، گفتار و [[رفتار]] آنان مایه [[عزت]] و [[سربلندی]] [[اسلام]] و مسلمانان بوده و هست.<ref>[[علی ربانی گلپایگانی\|ربانی گلپایگانی، علی]]، [[امامت اهل بیت (کتاب)\|امامت اهل بیت]]، ص ۲۶۱.</ref>		از سوی دیگر، امامت [[امامان دوازده‌گانه]] [[اهل‌بیت]] {{عم}} که [[شیعه امامیه]] به امامت آنان [[معتقد]] است، به ترتیب، کل [[امت اسلامی]] را پس از [[پیامبر اکرم]] {{صل}} تا [[روز قیامت]]، دربر می‌گیرد، و از نظر [[صفات]] [[کمال انسانی]] نیز همگی آنان سرآمدان [[روزگار]] خود بوده‌اند و [[اندیشه]]، گفتار و [[رفتار]] آنان مایه [[عزت]] و [[سربلندی]] [[اسلام]] و مسلمانان بوده و هست.<ref>[[علی ربانی گلپایگانی\|ربانی گلپایگانی، علی]]، [[امامت اهل بیت (کتاب)\|امامت اهل بیت]]، ص ۲۶۱.</ref>

			== ویژگی‌های [[دوازده جانشین]] ==
			در [[روایات]] مربوط به [[جانشینان]] [[دوازده‌گانه]]، برای آنان ویژگی‌هایی بیان شده است:
			# شمار آنان [[دوازده نفر]] است.
			# همگی از [[قریش]] (و مطابق [[نقل]] [[قندوزی]]<ref>ینابیع المودة، ص۵۰۳، باب ۷۷، به نقل از کتاب «مودة القربی» سید علی همدانی.</ref> از [[بنی‌هاشم]]) می‌باشند.
			# دوازده جانشین، پس از [[پیامبر اکرم]] {{صل}} و تا آخر [[عمر]] [[دنیا]] (قبل از [[برپایی قیامت]]) [[رهبری امت اسلامی]] را برعهده دارند. البته، [[رهبری]] آنان به ترتیب و یکی پس از دیگری خواهد بود؛ زیرا بر اساس [[روایات معتبر]] [[فریقین]]، [[امام]] در هر زمانی، یکی بیشتر نخواهد بود<ref>مسلم از پیامبر {{صل}} روایت کرده که فرمود: {{متن حدیث\|إِذَا بُويِعَ لِخَلِيفَتَيْنِ‏ فَاقْتُلُوا الْآخِرَ مِنْهُمَا}}: هرگاه برای دو خلیفه بیعت گرفته شد، دومی آن دو را بکشید». (صحیح مسلم، کتاب الأمارة، باب ۱۰ و ۱۵؛ نووی شارح صحیح مسلم گفته است: «دانشمندان اتفاق نظر دارند بر این که جایز نیست در یک عصر، برای دو نفر پیمان خلافت بسته شود، خواه سرزمین اسلام گسترده باشد و خواه محدود (شرح صحیح مسلم، ج۱۲، ص۲۷۴). ماوردی گفته است: «جایز نیست که امت در یک زمان دو امام داشته باشد» (الاحکام السلطانیه، ص۹). ابن حزم گفته است: «جایز نیست در دنیا [در یک زمان] بیش از یک امام وجود داشته باشد (المحلّی، ج۹، ص۳۶۰)، وی بر این فتوا به روایاتی استناد کرده است. حافظ ابوبکر بیهقی نیز احادیث مربوط به این مطلب را در «السنن الکبری»، باب «لا یصلح امامان فی عصر واحد» نقل کرده است. جهت آگاهی بیشتر در این باره ر. ک: «غلامحسین زینلی، دوازده جانشین، ص۲۲-۲۵». وحدت امام (امام ناطق مقصود است که بالفعل عهده‌دار مسئولیت امامت است، نه امام صامت) در هر زمان از ضروریات مذهب شیعه امامیه به شمار می‌رود.</ref>.
			# [[امامت]] دوازده جانشین به هم پیوسته است و گسست زمانی میان آنان وجود ندارد؛ زیرا در روایات میان استمرار و [[بقای دین اسلام]] و امامت [[دوازده خلیفه]] [[ارتباط]] و [[پیوستگی]] برقرار شده است، از آنجا که در مورد [[بقای دین اسلام]]، گسست زمانی وجود ندارد، درباره [[امامت]] [[امامان دوازده‌گانه]] نیز گسست زمانی وجود نخواهد داشت.
			# امامت [[جانشینان]] [[دوازده‌گانه]] [[پیامبر]] {{صل}} مایه [[عزت]] و [[سربلندی]] [[دین اسلام]] و [[امت اسلامی]] است. البته، مقصود، عزت و سربلندی [[معنوی]] است که نتیجه [[علم]]، [[حکمت]]، [[اخلاق]] و [[معنویت]] [[پیشوایان]] امت اسلامی است که خاص و عام، و موافق و [[مخالف]] را به [[خضوع]] در برابر آن وامی‌دارد، نه عزت و [[شوکت]] ظاهری و مادی، چرا که در برخی از [[روایات]] تصریح شده است که جانشینان دوازده‌گانه پیامبر {{صل}} چه بسا مورد [[خذلان]] و [[خواری]] از سوی افراد واقع شوند<ref>{{متن حدیث\|يكون لهذه الأمة اثنا عشر قيما لا يضرهم‏ من‏ خذلهم‏}}. المعجم الکبیر، ج۲، ص۲۱۴، ح۱۷۹۴.</ref>، ولی برخورد همراه با خذلان و [[خفت]] [[مخالفان]] آنان، نه به [[عظمت]] و [[اقتدار]] آنان صدمه‌ای وارد می‌کند، و نه به [[عزّت]] و سربلندی [[اسلام]].<ref>[[علی ربانی گلپایگانی\|ربانی گلپایگانی، علی]]، [[امامت اهل بیت (کتاب)\|امامت اهل بیت]]، ص ۲۶۰.</ref>

	== پانویس ==		== پانویس ==
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

Bahmani: /* پانویس */

2025-01-16T05:42:53Z

پانویس

@@ خط ۴: / خط ۴: @@
 حمل [[حدیث دوازده جانشین]] بر [[فرمان‌روایان]] [[عباسی]] نیز ممکن نیست؛ زیرا شمار آنان بیش‌تر از دوازده نفر است، و نیز به این [[دلیل]] که آنان به [[آیه مودت]] {{متن قرآن|قُلْ لَا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ أَجْرًا إِلَّا الْمَوَدَّةَ فِي الْقُرْبَى}}<ref>«بگو: برای این (رسالت) از شما مزدی نمی‌خواهم جز دوستداری خویشاوندان (خود) را» سوره شوری، آیه ۲۳.</ref> و [[حدیث کساء]] درباره [[اهل‌بیت پیامبر]] {{صل}} عمل نکردند. بنابراین، باید [[حدیث دوازده خلیفه]] را بر امامان دوازده‌گانه اهل‌بیت پیامبر {{صل}} حمل کرد، چرا که آنان [[داناترین]] [[مردم]] [[زمان]] خود، جلیل‌ترین، باورع‌ترین و [[پرهیزگارترین]] آنان و دارای [[برترین]] [[نسب]] و حسب و گرامی‌ترین افراد نزد [[خداوند]] بودند، و [[علوم]] آنان از طریق [[وراثت]] و [[علم لدنی]] مستند به جدشان رسول خدا {{صل}} بوده است. [[اهل]] [[علم]] و تحقیق و [[کشف]] و [[توفیق]]، آنان را با این ویژگی‌ها معرفی کرده‌اند.
 [[حدیث ثقلین]] و [[احادیث]] بسیار دیگری که در این [[کتاب]] ([[ینابیع‌المودة]]) به صورت مکرر [[نقل]] شده و احادیث دیگر، مؤید و مرجح همین [[تفسیر]] می‌باشند. اما مقصود از عبارت {{متن حدیث|و كلهم تجتمع عليه الأمة}}: “امت بر آنان [[اجتماع]] می‌کنند، در [[روایت]] [[جابر بن سمره]]، این است که [[امت]] در [[زمان]] [[ظهور مهدی]] بر [[اقرار]] به [[امامت]] آنان اجتماع خواهند کرد<ref>ینابیع المودة، ص۵۰۴.</ref>.<ref>[[علی ربانی گلپایگانی|ربانی گلپایگانی، علی]]، [[امامت اهل بیت (کتاب)|امامت اهل بیت]]، ص ۲۶۴.</ref>
 == پانویس ==
 {{پانویس}}

Bahmani: صفحه‌ای تازه حاوی «== سخنی بر پایه تحقیق و انصاف == شیخ سلیمان قندوزی حنفی درباره مصداق‌شناسی روایات دوازده خلیفه، سخنی را از برخی محققان نقل کرده، که اگر مقصود، خود او نباشد، قرینه مقام بیان‌گر آن است که سخن مزبور مورد قبول او نیز هست، آن سخن محققانه...» ایجاد کرد

2025-01-16T05:32:19Z

صفحه‌ای تازه حاوی «== سخنی بر پایه تحقیق و انصاف == شیخ سلیمان قندوزی حنفی درباره مصداق‌شناسی روایات دوازده خلیفه، سخنی را از برخی محققان نقل کرده، که اگر مقصود، خود او نباشد، قرینه مقام بیان‌گر آن است که سخن مزبور مورد قبول او نیز هست، آن سخن محققانه...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

== سخنی بر پایه تحقیق و [[انصاف]] ==
[[شیخ سلیمان قندوزی حنفی]] درباره مصداق‌شناسی [[روایات دوازده خلیفه]]، سخنی را از برخی محققان [[نقل]] کرده، که اگر مقصود، خود او نباشد، قرینه [[مقام]] بیان‌گر آن است که سخن مزبور مورد قبول او نیز هست، آن سخن محققانه چنین است: “احادیث دال بر این که [[جانشینان]] [[پیامبران]] {{صل}} [[دوازده نفر]] می‌باشند، از طرق بسیار [نقل شده] و مشهورند. همه قرائن و شواهد بیان‌گر این می‌باشند که مراد [[رسول خدا]] {{صل}} از این [[حدیث]]، [[امامان دوازده‌گانه]] از [[اهل‌بیت]] و [[عترت]] آن [[حضرت]] است؛ زیرا این حدیث را نمی‌توان بر خلفای [چهارگانه] پس از او حمل کرد، چرا که شمار آنان کم‌تر از دوازده است، و نیز نمی‌توان آن را بر [[حاکمان اموی]] حمل نمود؛ زیرا آنان بیش‌تر از دوازده نفر می‌باشند، و از سوی دیگر، غیر از [[عمر بن عبدالعزیز]]، همگی [[ستمکار]] بودند، و نیز از [[خاندان]] [[هاشم]] نبودند؛ زیرا در [[روایت]] [[عبدالملک]] از [[جابر]] آمده است که [[پیامبر]] {{صل}} فرمود “همگی از [[بنی‌هاشم]] می‌باشند”، و مخفی (نامفهوم) شدن [[سخن پیامبر]] {{صل}} نیز این نقل را [[تأیید]] کند، چرا که آنان (گروهی از حاضران در جلسه [[سخنرانی پیامبر]]) [[خلافت]] [[بنی هاشم]] را نمی‌پسندیدند.

حمل [[حدیث دوازده جانشین]] بر [[فرمان‌روایان]] [[عباسی]] نیز ممکن نیست؛ زیرا شمار آنان بیش‌تر از دوازده نفر است، و نیز به این [[دلیل]] که آنان به [[آیه مودت]] {{متن قرآن|قُلْ لَا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ أَجْرًا إِلَّا الْمَوَدَّةَ فِي الْقُرْبَى}}<ref>«بگو: برای این (رسالت) از شما مزدی نمی‌خواهم جز دوستداری خویشاوندان (خود) را» سوره شوری، آیه ۲۳.</ref> و [[حدیث کساء]] درباره [[اهل‌بیت پیامبر]] {{صل}} عمل نکردند. بنابراین، باید [[حدیث دوازده خلیفه]] را بر امامان دوازده‌گانه اهل‌بیت پیامبر {{صل}} حمل کرد، چرا که آنان [[داناترین]] [[مردم]] [[زمان]] خود، جلیل‌ترین، باورع‌ترین و [[پرهیزگارترین]] آنان و دارای [[برترین]] [[نسب]] و حسب و گرامی‌ترین افراد نزد [[خداوند]] بودند، و [[علوم]] آنان از طریق [[وراثت]] و [[علم لدنی]] مستند به جدشان رسول خدا {{صل}} بوده است. [[اهل]] [[علم]] و تحقیق و [[کشف]] و [[توفیق]]، آنان را با این ویژگی‌ها معرفی کرده‌اند.
[[حدیث ثقلین]] و [[احادیث]] بسیار دیگری که در این [[کتاب]] ([[ینابیع‌المودة]]) به صورت مکرر [[نقل]] شده و احادیث دیگر، مؤید و مرجح همین [[تفسیر]] می‌باشند. اما مقصود از عبارت {{متن حدیث|و كلهم تجتمع عليه الأمة}}: “امت بر آنان [[اجتماع]] می‌کنند، در [[روایت]] [[جابر بن سمره]]، این است که [[امت]] در [[زمان]] [[ظهور مهدی]] بر [[اقرار]] به [[امامت]] آنان اجتماع خواهند کرد<ref>ینابیع المودة، ص۵۰۴.</ref>.<ref>[[علی ربانی گلپایگانی|ربانی گلپایگانی، علی]]، [[امامت اهل بیت (کتاب)|امامت اهل بیت]]، ص ۲۶۴.</ref>

== پانویس ==
{{پانویس}}