بحث:سیره در لغت - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani: /* منابع */

2025-08-04T09:43:41Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۱۳
خط ۵۵:		خط ۵۵:

	[[سیره]] به همین معنا در [[کلام امام حسین]]{{ع}} نیز به کار رفته است. آن حضرت ضمن وصیتی به [[محمد حنفیه]] فرمود: {{متن حدیث\|أُرِيدُ أَنْ آمُرَ بِالْمَعْرُوفِ وَ أَنْهَى عَنِ الْمُنْكَرِ وَ أَسِيرَ بِسِيرَةِ جَدِّي وَ أَبِي عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ{{ع}}}}<ref>فرهنگ جامع سخنان امام حسین{{ع}}، ص۳۲۹.</ref>؛ «تصمیم دارم [[امر به معروف و نهی از منکر]] کنم و روش جد و پدرم [[علی بن ابی طالب]]{{ع}} را دنبال نمایم»؛ یعنی سبک و [[قانون]] [[رفتاری]] آنان را در [[اجرای احکام الهی]] پی گرفته، بدان عمل کنم<ref>[[محمد احسانی\|احسانی، محمد]]، [[سیره اخلاقی و تربیتی معصومین (کتاب)\|سیره اخلاقی و تربیتی معصومین]]، ص ۱۱۶.</ref>.		[[سیره]] به همین معنا در [[کلام امام حسین]]{{ع}} نیز به کار رفته است. آن حضرت ضمن وصیتی به [[محمد حنفیه]] فرمود: {{متن حدیث\|أُرِيدُ أَنْ آمُرَ بِالْمَعْرُوفِ وَ أَنْهَى عَنِ الْمُنْكَرِ وَ أَسِيرَ بِسِيرَةِ جَدِّي وَ أَبِي عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ{{ع}}}}<ref>فرهنگ جامع سخنان امام حسین{{ع}}، ص۳۲۹.</ref>؛ «تصمیم دارم [[امر به معروف و نهی از منکر]] کنم و روش جد و پدرم [[علی بن ابی طالب]]{{ع}} را دنبال نمایم»؛ یعنی سبک و [[قانون]] [[رفتاری]] آنان را در [[اجرای احکام الهی]] پی گرفته، بدان عمل کنم<ref>[[محمد احسانی\|احسانی، محمد]]، [[سیره اخلاقی و تربیتی معصومین (کتاب)\|سیره اخلاقی و تربیتی معصومین]]، ص ۱۱۶.</ref>.

	~~== منابع ==~~
	~~{{منابع}}~~
	~~# [[پرونده:IM010608.jpg\|22px]] [[یدالله مقدسی\|مقدسی، یدالله]]، [[سیره معیشتی معصومان (کتاب)\|'''سیره معیشتی معصومان''']]~~
	~~{{پایان منابع}}~~

	== پانویس ==		== پانویس ==
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

Bahmani: /* تعریف سیره و سنت */

2025-08-04T09:43:32Z

تعریف سیره و سنت

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۱۳
خط ۵۵:		خط ۵۵:

	[[سیره]] به همین معنا در [[کلام امام حسین]]{{ع}} نیز به کار رفته است. آن حضرت ضمن وصیتی به [[محمد حنفیه]] فرمود: {{متن حدیث\|أُرِيدُ أَنْ آمُرَ بِالْمَعْرُوفِ وَ أَنْهَى عَنِ الْمُنْكَرِ وَ أَسِيرَ بِسِيرَةِ جَدِّي وَ أَبِي عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ{{ع}}}}<ref>فرهنگ جامع سخنان امام حسین{{ع}}، ص۳۲۹.</ref>؛ «تصمیم دارم [[امر به معروف و نهی از منکر]] کنم و روش جد و پدرم [[علی بن ابی طالب]]{{ع}} را دنبال نمایم»؛ یعنی سبک و [[قانون]] [[رفتاری]] آنان را در [[اجرای احکام الهی]] پی گرفته، بدان عمل کنم<ref>[[محمد احسانی\|احسانی، محمد]]، [[سیره اخلاقی و تربیتی معصومین (کتاب)\|سیره اخلاقی و تربیتی معصومین]]، ص ۱۱۶.</ref>.		[[سیره]] به همین معنا در [[کلام امام حسین]]{{ع}} نیز به کار رفته است. آن حضرت ضمن وصیتی به [[محمد حنفیه]] فرمود: {{متن حدیث\|أُرِيدُ أَنْ آمُرَ بِالْمَعْرُوفِ وَ أَنْهَى عَنِ الْمُنْكَرِ وَ أَسِيرَ بِسِيرَةِ جَدِّي وَ أَبِي عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ{{ع}}}}<ref>فرهنگ جامع سخنان امام حسین{{ع}}، ص۳۲۹.</ref>؛ «تصمیم دارم [[امر به معروف و نهی از منکر]] کنم و روش جد و پدرم [[علی بن ابی طالب]]{{ع}} را دنبال نمایم»؛ یعنی سبک و [[قانون]] [[رفتاری]] آنان را در [[اجرای احکام الهی]] پی گرفته، بدان عمل کنم<ref>[[محمد احسانی\|احسانی، محمد]]، [[سیره اخلاقی و تربیتی معصومین (کتاب)\|سیره اخلاقی و تربیتی معصومین]]، ص ۱۱۶.</ref>.

	~~==تعریف [[سیره]] و [[سنت]]==~~
	۱. واژه «سیره» در لغت‌شناسی از ریشه «[[سیر]]» ([[حرکت]] و پیمودن) بوده و به مفهوم شیوه، حالت و سبکی است که در راه‌رفتن یا سایر [[رفتار انسان]] یا [[حیوان]] وجود دارد<ref>ابن‌فارس، معجم مقاییس اللغه، ج۳، ص۱۲۰-۱۲۱، مادة «سیر»؛ ابن‌منظور، لسان العرب، ج۴، ص۳۸۹ - ۳۹۰؛ احمد بن علی مقری، المصباح المنیر، مادة «سیر». عبدالرحیم صفی‌پور، منتهی الإرب، مادة «سیر»؛ اسماعیل بن حماد جوهری، صحاح تاج اللغة و صحاح العربیه، ج۲، ص۶۹۱.</ref> و به گفتۀ [[راغب]] [[اصفهانی]] دوام و ماندگاری از ویژگی‌های این شیوه و حالت است<ref>حسین بن محمد راغب اصفهانی، مفردات الفاظ قرآن الکریم، ص۴۳۳.</ref>. دو واژه «جلوس» و «جِلسَه» نیز همین تفاوت معنایی را دارند؛ یعنی جلوس به معنای نشستن و جِلسَه به مفهوم سبک و چگونگی نشستن است<ref>ابن‌منظور، لسان العرب، ج۶، ص۳۹.</ref>. در [[ادبیات]] کهن نیز به معنای شیوه و سبک [[رفتاری]] که [[باطن]] شخص را نشان می‌دهد، به کار رفته است؛ چنان‌که در اشعار [[ناصر خسرو]]، [[سعدی]] و [[حافظ]] چنین شده است<ref>علی‌اکبر دهخدا، لغت‌نامه، ج۸، ماده «سیرت». ببین گرت باید که بینی بظاهر/ از و صورت و سیرت حیدری را (ناصر خسرو). صبر کن ای دل که صبر سیرت اهل صفاست / چاره عشق احتمال، شرط محبت وفاست (سعدی). من غلام نظر آصف عهدم کو را / صورت خواجگی و سیرت درویشانست (حافظ).</ref>. در [[علوم اسلامی]] برای این واژه دو معنا بیان شده است:
	#شیوۀ عملی [[عرف]] [[عامه]] و عموم عقلا در انجام‌دادن کاری یا ترک آنکه اگر [[مذهب]] و [[دینی]] در آن بی‌نقش باشد، نام رایج این معنا «بنای عقلا»، یعنی سیرۀ عقلاست؛ برای مثال در [[تصرف]] کالای بدون مالک می‌گویند برابر «بنای عقلا» حیازت<ref>تصرف‌کردن و به دست‌آوردن.</ref> سبب ملکیت است؛ ولی اگر در عملکردِ عرف عامه، [[دین]] یا مذهبی نقش داشته باشد، عنوان اصطلاحی آن، «سیرۀ متشرعه» یا «سیرۀ [[مسلمانان]]» یا «سیرۀ مسحیان» است<ref>محمدرضا مظفر، اصول الفقه، ج۲، ص۱۵۳؛ سیدمحمدباقر صدر، الحلقة الثانیة، ص۱۲۳-۱۲۴؛ مرکز اطلاعات و مدارک اسلامی، فرهنگ‌نامه اصول فقه، ص۴۹۴ - ۴۹۶، واژه «سیره».</ref>.
	#نوعی زندگی‌نامه و شرح حال است؛ چنان‌که به کتاب‌های مربوط به [[زندگی]] [[معصومان]] به‌ویژه [[پیامبر]]{{صل}} [[سیره]] گفته شده است<ref>ر.ک: احمد صدر حاج سیدجوادی (زیرنظر)، دایرة المعارف تشیع، ج۹، صص۴۷۸ و ۴۸۰.</ref>. به گفته مقری (-۷۷۰ق) این واژه تا [[زمان]] او نزد [[فقیهان]] درباره جنگ‌های پیامبر۹ به کار می‌رفت<ref>احمد بن علی مقری، المصباح المنیر، ماده «سیر».</ref>. بخش مهم کتاب [[المغازی]] [[واقدی]] هم درباره [[جنگ‌ها]] و سریه‌های آن حضرت است. مقصود ما از واژه «[[سیره]]» در اینجا شیوه، سبک، راه و روش و چگونگی [[رفتار]] معصومان‌{{عم}} در ابعاد مختلف [[زندگی]] است و این معنا از مجموع معانی لغوی و اصطلاحی به دست می‌آید و در بیان [[امیرمؤمنان]]{{ع}} نیز چنین آمده است: {{متن حدیث\|لَكُمْ عَلَيْنَا الْعَمَلُ بِكِتَابِ اللَّهِ وَ سِيرَةِ رَسُولِ اللَّهِ{{صل}} وَ الْقِيَامُ بِحَقِّهِ}}<ref>نهج‌البلاغه، خطبه ۱۶۹ (حقی که بر ما دارید این است که به کتاب خدا و شیوه و رفتار رسول خدا{{صل}} عمل کنیم و حقش را به جای آوریم).</ref> و در تعبیر دیگر آمده است: {{متن حدیث\|سِيرَتُهُ الْقَصْدُ وَ سُنَّتُهُ الرُّشْدُ}}<ref>نهج‌البلاغه، خطبه ۹۴ (شیوه رفتاری او (پیامبر{{صل}}) میانه‌روی و راه و رسمش رشد بود).</ref>. [[شهید مطهری]] نیز همین معنا را برای این واژه بیان کرده‌اند<ref>مرتضی مطهری، مجموعه آثار، ج۱۶، ص۵۰.</ref>.<ref>[[یدالله مقدسی\|مقدسی، یدالله]]، [[سیره معیشتی معصومان (کتاب)\|سیره معیشتی معصومان]]، ص ۵۹</ref>

	== منابع ==		== منابع ==

Bahmani: /* پانویس */

2025-05-28T07:47:44Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۸ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۱۷
خط ۶۵:		خط ۶۵:
	# [[پرونده:IM010608.jpg\|22px]] [[یدالله مقدسی\|مقدسی، یدالله]]، [[سیره معیشتی معصومان (کتاب)\|'''سیره معیشتی معصومان''']]		# [[پرونده:IM010608.jpg\|22px]] [[یدالله مقدسی\|مقدسی، یدالله]]، [[سیره معیشتی معصومان (کتاب)\|'''سیره معیشتی معصومان''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

	~~== پانویس ==~~
	~~{{پانویس}}~~

	== پانویس ==		== پانویس ==
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

Jaafari: /* تعریف سیره و سنت */

2025-04-17T05:44:55Z

تعریف سیره و سنت

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۷ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۱۴
خط ۵۹:		خط ۵۹:
	۱. واژه «سیره» در لغت‌شناسی از ریشه «[[سیر]]» ([[حرکت]] و پیمودن) بوده و به مفهوم شیوه، حالت و سبکی است که در راه‌رفتن یا سایر [[رفتار انسان]] یا [[حیوان]] وجود دارد<ref>ابن‌فارس، معجم مقاییس اللغه، ج۳، ص۱۲۰-۱۲۱، مادة «سیر»؛ ابن‌منظور، لسان العرب، ج۴، ص۳۸۹ - ۳۹۰؛ احمد بن علی مقری، المصباح المنیر، مادة «سیر». عبدالرحیم صفی‌پور، منتهی الإرب، مادة «سیر»؛ اسماعیل بن حماد جوهری، صحاح تاج اللغة و صحاح العربیه، ج۲، ص۶۹۱.</ref> و به گفتۀ [[راغب]] [[اصفهانی]] دوام و ماندگاری از ویژگی‌های این شیوه و حالت است<ref>حسین بن محمد راغب اصفهانی، مفردات الفاظ قرآن الکریم، ص۴۳۳.</ref>. دو واژه «جلوس» و «جِلسَه» نیز همین تفاوت معنایی را دارند؛ یعنی جلوس به معنای نشستن و جِلسَه به مفهوم سبک و چگونگی نشستن است<ref>ابن‌منظور، لسان العرب، ج۶، ص۳۹.</ref>. در [[ادبیات]] کهن نیز به معنای شیوه و سبک [[رفتاری]] که [[باطن]] شخص را نشان می‌دهد، به کار رفته است؛ چنان‌که در اشعار [[ناصر خسرو]]، [[سعدی]] و [[حافظ]] چنین شده است<ref>علی‌اکبر دهخدا، لغت‌نامه، ج۸، ماده «سیرت». ببین گرت باید که بینی بظاهر/ از و صورت و سیرت حیدری را (ناصر خسرو). صبر کن ای دل که صبر سیرت اهل صفاست / چاره عشق احتمال، شرط محبت وفاست (سعدی). من غلام نظر آصف عهدم کو را / صورت خواجگی و سیرت درویشانست (حافظ).</ref>. در [[علوم اسلامی]] برای این واژه دو معنا بیان شده است:		۱. واژه «سیره» در لغت‌شناسی از ریشه «[[سیر]]» ([[حرکت]] و پیمودن) بوده و به مفهوم شیوه، حالت و سبکی است که در راه‌رفتن یا سایر [[رفتار انسان]] یا [[حیوان]] وجود دارد<ref>ابن‌فارس، معجم مقاییس اللغه، ج۳، ص۱۲۰-۱۲۱، مادة «سیر»؛ ابن‌منظور، لسان العرب، ج۴، ص۳۸۹ - ۳۹۰؛ احمد بن علی مقری، المصباح المنیر، مادة «سیر». عبدالرحیم صفی‌پور، منتهی الإرب، مادة «سیر»؛ اسماعیل بن حماد جوهری، صحاح تاج اللغة و صحاح العربیه، ج۲، ص۶۹۱.</ref> و به گفتۀ [[راغب]] [[اصفهانی]] دوام و ماندگاری از ویژگی‌های این شیوه و حالت است<ref>حسین بن محمد راغب اصفهانی، مفردات الفاظ قرآن الکریم، ص۴۳۳.</ref>. دو واژه «جلوس» و «جِلسَه» نیز همین تفاوت معنایی را دارند؛ یعنی جلوس به معنای نشستن و جِلسَه به مفهوم سبک و چگونگی نشستن است<ref>ابن‌منظور، لسان العرب، ج۶، ص۳۹.</ref>. در [[ادبیات]] کهن نیز به معنای شیوه و سبک [[رفتاری]] که [[باطن]] شخص را نشان می‌دهد، به کار رفته است؛ چنان‌که در اشعار [[ناصر خسرو]]، [[سعدی]] و [[حافظ]] چنین شده است<ref>علی‌اکبر دهخدا، لغت‌نامه، ج۸، ماده «سیرت». ببین گرت باید که بینی بظاهر/ از و صورت و سیرت حیدری را (ناصر خسرو). صبر کن ای دل که صبر سیرت اهل صفاست / چاره عشق احتمال، شرط محبت وفاست (سعدی). من غلام نظر آصف عهدم کو را / صورت خواجگی و سیرت درویشانست (حافظ).</ref>. در [[علوم اسلامی]] برای این واژه دو معنا بیان شده است:
	#شیوۀ عملی [[عرف]] [[عامه]] و عموم عقلا در انجام‌دادن کاری یا ترک آنکه اگر [[مذهب]] و [[دینی]] در آن بی‌نقش باشد، نام رایج این معنا «بنای عقلا»، یعنی سیرۀ عقلاست؛ برای مثال در [[تصرف]] کالای بدون مالک می‌گویند برابر «بنای عقلا» حیازت<ref>تصرف‌کردن و به دست‌آوردن.</ref> سبب ملکیت است؛ ولی اگر در عملکردِ عرف عامه، [[دین]] یا مذهبی نقش داشته باشد، عنوان اصطلاحی آن، «سیرۀ متشرعه» یا «سیرۀ [[مسلمانان]]» یا «سیرۀ مسحیان» است<ref>محمدرضا مظفر، اصول الفقه، ج۲، ص۱۵۳؛ سیدمحمدباقر صدر، الحلقة الثانیة، ص۱۲۳-۱۲۴؛ مرکز اطلاعات و مدارک اسلامی، فرهنگ‌نامه اصول فقه، ص۴۹۴ - ۴۹۶، واژه «سیره».</ref>.		#شیوۀ عملی [[عرف]] [[عامه]] و عموم عقلا در انجام‌دادن کاری یا ترک آنکه اگر [[مذهب]] و [[دینی]] در آن بی‌نقش باشد، نام رایج این معنا «بنای عقلا»، یعنی سیرۀ عقلاست؛ برای مثال در [[تصرف]] کالای بدون مالک می‌گویند برابر «بنای عقلا» حیازت<ref>تصرف‌کردن و به دست‌آوردن.</ref> سبب ملکیت است؛ ولی اگر در عملکردِ عرف عامه، [[دین]] یا مذهبی نقش داشته باشد، عنوان اصطلاحی آن، «سیرۀ متشرعه» یا «سیرۀ [[مسلمانان]]» یا «سیرۀ مسحیان» است<ref>محمدرضا مظفر، اصول الفقه، ج۲، ص۱۵۳؛ سیدمحمدباقر صدر، الحلقة الثانیة، ص۱۲۳-۱۲۴؛ مرکز اطلاعات و مدارک اسلامی، فرهنگ‌نامه اصول فقه، ص۴۹۴ - ۴۹۶، واژه «سیره».</ref>.
	#نوعی زندگی‌نامه و شرح حال است؛ چنان‌که به کتاب‌های مربوط به [[زندگی]] [[معصومان]] به‌ویژه [[پیامبر]]{{صل}} [[سیره]] گفته شده است<ref>ر.ک: احمد صدر حاج سیدجوادی (زیرنظر)، دایرة المعارف تشیع، ج۹، صص۴۷۸ و ۴۸۰.</ref>. به گفته مقری (-۷۷۰ق) این واژه تا [[زمان]] او نزد [[فقیهان]] درباره جنگ‌های پیامبر۹ به کار می‌رفت<ref>احمد بن علی مقری، المصباح المنیر، ماده «سیر».</ref>. بخش مهم کتاب [[المغازی]] [[واقدی]] هم درباره [[جنگ‌ها]] و سریه‌های آن حضرت است. مقصود ما از واژه «[[سیره]]» در اینجا شیوه، سبک، راه و روش و چگونگی [[رفتار]] معصومان‌{{عم}} در ابعاد مختلف [[زندگی]] است و این معنا از مجموع معانی لغوی و اصطلاحی به دست می‌آید و در بیان [[امیرمؤمنان]]{{ع}} نیز چنین آمده است: {{متن حدیث\|لَكُمْ عَلَيْنَا الْعَمَلُ بِكِتَابِ اللَّهِ وَ سِيرَةِ رَسُولِ اللَّهِ{{صل}} وَ الْقِيَامُ بِحَقِّهِ}}<ref>نهج‌البلاغه، خطبه ۱۶۹ (حقی که بر ما دارید این است که به کتاب خدا و شیوه و رفتار رسول خدا{{صل}} عمل کنیم و حقش را به جای آوریم).</ref> و در تعبیر دیگر آمده است: {{متن حدیث\|سِيرَتُهُ الْقَصْدُ وَ سُنَّتُهُ الرُّشْدُ}}<ref>نهج‌البلاغه، خطبه ۹۴ (شیوه رفتاری او (پیامبر{{صل}}) میانه‌روی و راه و رسمش رشد بود).</ref>. [[شهید مطهری]] نیز همین معنا را برای این واژه بیان کرده‌اند<ref>مرتضی مطهری، مجموعه آثار، ج۱۶، ص۵۰.</ref>.		#نوعی زندگی‌نامه و شرح حال است؛ چنان‌که به کتاب‌های مربوط به [[زندگی]] [[معصومان]] به‌ویژه [[پیامبر]]{{صل}} [[سیره]] گفته شده است<ref>ر.ک: احمد صدر حاج سیدجوادی (زیرنظر)، دایرة المعارف تشیع، ج۹، صص۴۷۸ و ۴۸۰.</ref>. به گفته مقری (-۷۷۰ق) این واژه تا [[زمان]] او نزد [[فقیهان]] درباره جنگ‌های پیامبر۹ به کار می‌رفت<ref>احمد بن علی مقری، المصباح المنیر، ماده «سیر».</ref>. بخش مهم کتاب [[المغازی]] [[واقدی]] هم درباره [[جنگ‌ها]] و سریه‌های آن حضرت است. مقصود ما از واژه «[[سیره]]» در اینجا شیوه، سبک، راه و روش و چگونگی [[رفتار]] معصومان‌{{عم}} در ابعاد مختلف [[زندگی]] است و این معنا از مجموع معانی لغوی و اصطلاحی به دست می‌آید و در بیان [[امیرمؤمنان]]{{ع}} نیز چنین آمده است: {{متن حدیث\|لَكُمْ عَلَيْنَا الْعَمَلُ بِكِتَابِ اللَّهِ وَ سِيرَةِ رَسُولِ اللَّهِ{{صل}} وَ الْقِيَامُ بِحَقِّهِ}}<ref>نهج‌البلاغه، خطبه ۱۶۹ (حقی که بر ما دارید این است که به کتاب خدا و شیوه و رفتار رسول خدا{{صل}} عمل کنیم و حقش را به جای آوریم).</ref> و در تعبیر دیگر آمده است: {{متن حدیث\|سِيرَتُهُ الْقَصْدُ وَ سُنَّتُهُ الرُّشْدُ}}<ref>نهج‌البلاغه، خطبه ۹۴ (شیوه رفتاری او (پیامبر{{صل}}) میانه‌روی و راه و رسمش رشد بود).</ref>. [[شهید مطهری]] نیز همین معنا را برای این واژه بیان کرده‌اند<ref>مرتضی مطهری، مجموعه آثار، ج۱۶، ص۵۰.</ref>.<ref>[[یدالله مقدسی\|مقدسی، یدالله]]، [[سیره معیشتی معصومان (کتاب)\|سیره معیشتی معصومان]]، ص ۵۹</ref>

	۲. واژه «[[سنت]]» در لغت از ماده سَنَنَ است<ref>احمد بن علی مقری، المصباح المنیر، ج۱ - ۲، ص۳۹۶، ماده «سنن».</ref> و آن نیز یک اصل و اساس دارد و به جریان و حالت‌یافتن امری [[منضبط]] در موارد و صورت‌های مختلف گفته می‌شود که ضوابط هر یک از آن موارد، حالتی را اقتضا می‌کند؛ به همین جهت آن حالت، گاهی به صورت عمل، گاهی به صورت قول و گاهی به صورت صفت بنا نهاده شده و نمود می‌یابد<ref>ابن‌فارس، معجم مقاییس اللغه، ج۳، ص۶۰ - ۶۱ ماده «سن»؛ ابن‌منظور، لسان العرب، ج۶، ص۲۲۴- ۲۲۶، ماده «سنن». ({{عربی\|وَ فِي الْحَدِيثِ: مَنْ سَنَّ سُنَّةً حَسَنَةً فَلَهُ أَجْرُهَا وَ أَجْرُ مَنْ عَمِلَ بِهَا، وَ مَنْ سَنَّ سُنَّةً سَيِّئَةً يُرِيدُ مِنْ عَمَلِهَا لِيُقْتَدَى بِهَا، وَ كُلُّ مَنْ ابْتَدَأَ أَمْرًا عَمِلَ بِهِ قَوْمٌ بَعْدَهُ قِيلَ: هُوَ الَّذِي سَنَّهُ}}). حسن مصطفوی تبریزی، التحقیق فی کلمات القرآن، ج۵، ص۲۳۷.</ref> و چون چنین بوده، در زبان لغویان از آن به [[امر و نهی]]، قصد و تصمیم، [[راه و رسم]] ([[پسندیده]] یا [[ناپسند]])، [[سیره]] و روش و سیمای شخص تعبیر شده است<ref>ابن‌فارس، معجم مقاییس اللغه، ج۳، ص۶۰ - ۶۱، ماده «سن»؛ [[ابن‌منظور]]، لسان العرب، ج۶، ص۲۲۴- ۲۲۶، ماده «[[سنن]]»؛ فخرالدین طریحی، مجمع [[البحرین]]، ج۶، واژه «السنّه». و [[ناصر خسرو]] گوید: ره راست آن را شناس از [[جهان]]/ که بر [[سنت]] احمد [[مصطفی]] است (علی‌اکبر دهخدا، لغت‌نامه، ج۸، «واژه سنت»).</ref>. در اصطلاح [[علوم اسلامی]] به فعل، قول و [[تقریر معصوم]] سنت گفته می‌شود<ref>میرزا ابوالقاسم قمی، قوانین الأصول، ص۴۰۹؛ عبدالله مامقانی، مقباس الهدایة فی علم الدرایه، ج۱، ص۶۹؛ ابن‌منظور، لسان العرب، ج۶، ص۲۲۴- ۲۲۶، ماده «سنن» ({{عربی\|... وَ الأَصْلُ فِيهِ الطَّرِيقَةُ وَ السِّيرَةُ، وَ إِذَا أُطْلِقَتْ فِي الشَّرْعِ فَإِنَّمَا يُرَادُ بِهَا مَا أَمَرَ بِهِ النَّبِيُّ{{صل}} وَ نَهَى عَنْهُ وَ نَدَبَ إِلَيْهِ قَوْلًا وَ فِعْلًا مِمَّا لَمْ يَنْطِقْ بِهِ الْكِتَابُ الْعَزِيزُ، وَ هَذَا يُقَالُ فِي أَدِلَّةِ الشَّرْعِ: الْكِتَابُ وَ السُّنَّةُ أَيْ الْقُرْآنُ وَ الْحَدِيثُ}}). گفتنی است مرحوم کلینی برخی احادیثی را که بر این معنا دلالت دارند، در بابی جمع کرده و نامش را {{عربی\|بَابُ الرَّدِّ إِلَى الْكِتَابِ وَ السُّنَّةِ}} (باب ارجاع مطالب به کتاب و سنت) نهاده و این کار نشانه معنای اصطلاحی واژه سنت در کلام کلینی است (ر.ک: مرکز اطلاعات و مدارک اسلامی، فرهنگ‌نامه اصول فقه، ص۴۹۴ - ۴۹۶، واژه «سیره»).</ref> و این، بدان جهت است که یکی از حالت‌های سه‌گانه [[رفتاری]]، گفتاری یا تقریری [[معصوم]] در موردی به اقتضای ضوابط آن، مرام و مقصود او را نشان می‌دهد. پس معنای اصطلاحی «[[سُنت]]» متأثر از معنای لغوی آن، صفت، حالت و جریانی است که به اقتضای ضوابطِ موارد مختلف، به صورت فعل و قول و تقریر مورد توجه قرار می‌گیرد و اگر به [[صفات فعل]] [[خدا]] مانند [[رحمت]]، [[غضب]]، [[رازقیت]]، [[لطف]]، زنده‌کردن و [[میراندن]] [[سنت الهی]] گفته می‌شود<ref>{{متن قرآن\|سُنَّةَ اللَّهِ فِي الَّذِينَ خَلَوْا مِنْ قَبْلُ}} «بنا به سنّت خداوند در میان کسانی که پیش از این برگذشته‌اند» سوره احزاب، آیه ۳۸.</ref>، به جهت ظهور و نمود آن صفات در هر موردی، طبق وضع آن مورد است<ref>حسن مصطفوی تبریزی، التحقیق فی کلمات القرآن، ج۵، ص۲۳۷-۲۳۸.</ref> و مقصود ما از [[سنت]] در اینجا نمود همین حالت‌ها به صورت فعل و قول و [[تقریر معصوم]] است؛ چنان‌که این معنا با این ویژگی در بیان [[امام صادق]]{{ع}} که فرمود مخالف [[کتاب خدا]] و [[سنت]] محمد{{صل}} [[کافر]] است<ref>محمد بن [[یعقوب]] [[کلینی]]، [[الکافی]]، ج۱، ص۷۰، ح۶ ({{متن حدیث\|... قَالَ: سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} يَقُولُ: مَنْ خَالَفَ كِتَابَ اللَّهِ وَ سُنَّةَ مُحَمَّدٍ{{صل}} فَقَدْ كَفَرَ}}).</ref>، به کار رفته است.
	با این توضیح فرق میان دو واژه سنت و سیرۀ [[معصوم]] نیز روشن می‌شود؛ یعنی سنت به چگونگی و حالتِ فعل و قول و تقریر معصوم گفته می‌شود؛ ولی [[سیره]]، تنها به حالت و چگونگی [[رفتار]] و فعل آنان در ابعاد مختلف [[زندگی]] اطلاق می‌شود و نسبت آن دو در اصطلاح [[منطق]]، [[عام و خاص]] مطلق است.<ref>[[یدالله مقدسی\|مقدسی، یدالله]]، [[سیره معیشتی معصومان (کتاب)\|سیره معیشتی معصومان]]، ص ۵۹</ref>

	== منابع ==		== منابع ==

Jaafari: /* پانویس */

2025-04-17T05:44:06Z

پانویس

@@ خط ۵۵: / خط ۵۵: @@
 [[سیره]] به همین معنا در [[کلام امام حسین]]{{ع}} نیز به کار رفته است. آن حضرت ضمن وصیتی به [[محمد حنفیه]] فرمود: {{متن حدیث|أُرِيدُ أَنْ آمُرَ بِالْمَعْرُوفِ وَ أَنْهَى عَنِ الْمُنْكَرِ وَ أَسِيرَ بِسِيرَةِ جَدِّي وَ أَبِي عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ{{ع}}}}<ref>فرهنگ جامع سخنان امام حسین{{ع}}، ص۳۲۹.</ref>؛ «تصمیم دارم [[امر به معروف و نهی از منکر]] کنم و روش جد و پدرم [[علی بن ابی طالب]]{{ع}} را دنبال نمایم»؛ یعنی سبک و [[قانون]] [[رفتاری]] آنان را در [[اجرای احکام الهی]] پی گرفته، بدان عمل کنم<ref>[[محمد احسانی|احسانی، محمد]]، [[سیره اخلاقی و تربیتی معصومین (کتاب)|سیره اخلاقی و تربیتی معصومین]]، ص ۱۱۶.</ref>.
 == پانویس ==
 {{پانویس}}

Bahmani: /* پانویس */

2024-06-15T07:47:34Z

پانویس

@@ خط ۴۲: / خط ۴۲: @@
 نکته شایان توجه اینکه گفتار هم، چون به یک معنا جزء [[رفتار]] [[آدمی]] است، از لحاظ چگونگی صدور از گوینده می‌تواند سیره محسوب شود؛ از این‌روی سیره، به دو گونه «قولی» و «فعلی» تقسیم می‌شود. بنابراین در این مباحث، «سیره» علاوه بر رفتار [[تربیتی]] معصومان{{عم}}، چگونگی گفتارهای تربیتی - و نه محتوای گفتارِ- آنان را نیز شامل می‌شود<ref>[[سید علی حسینی‌زاده|حسینی‌زاده]] و [[محمد داوودی|داوودی]]، [[سیره تربیتی پیامبر و اهل بیت (کتاب)|سیره تربیتی پیامبر و اهل بیت]]، ص ۸.</ref>.
 == پانویس ==
 {{پانویس}}

Bahmani: /* پانویس */

2024-06-15T07:44:55Z

پانویس

@@ خط ۲۹: / خط ۲۹: @@
 [[شهید مطهری]] از جمله کسانی است که به خوبی به تدوین سیره به معنای درست آن پرداخت. سخن وی در این باره چنین است:
 سیره [[پیغمبر]]، یعنی سبک پیغمبر؛ متدی که پیغمبر در عمل و روش برای مقاصد خودش به کار می‌برد. بحث ما در مقاصد پیغمبر نیست؛ مقاصد پیغمبر عجالتاً برای ما محرز است. بحث ما در سبک پیغمبر است؛ در روشی که پیغمبر برای [[هدف]] و مقصد خودش به کار می‌برد. مثلاً [وقتی] پیغمبر [[تبلیغ]] می‌کرد، روش [[تبلیغی]] پیغمبر چه روشی بود؟ سبک تبلیغی پیغمبر چه سبکی بود؟ پیغمبر در همان [[حال]] که مبلغ بود و [[اسلام]] را تبلیغ می‌کرد، یک [[رهبر سیاسی]] برای [[جامعه]] خودش بود. از وقتی که آمد به مدینه، جامعه... [و] [[حکومت]] تشکیل داد، خودش [[رهبر]] جامعه بود. سبک و متد [[رهبری]] و [[مدیریت]] پیغمبر در جامعه چه متدی بود؟ پیغمبر در همان [[حال]]، [[قاضی]] بود و میان [[مردم]] [[قضاوت]] می‌کرد. سبک قضاوتش چه سبکی بود؟ [[پیغمبر]] مثل همه مردم دیگر [[زندگی]] [[خانوادگی]] داشت؛ [[زنان]] متعدد داشت؛ [[فرزندان]] داشت. سبک [ایشان] در زن‌داری چگونه بود؟ سبک پیغمبر در [[معاشرت]] با [[اصحاب]] و [[یاران]] و به اصطلاح مریدها چگونه بود؟ پیغمبر [[دشمنان]] [[سرسختی]] داشت. سبک و روش پیغمبر در [[رفتار]] با دشمنان چه بود؟ و ده‌ها سبک دیگر در قسمت‌های مختلف دیگر که اینها باید روشن بشود<ref>مطهری، سیری در سیره نبوی، ص۵۳ و ۵۴.</ref>.<ref>[[محمد رضا جباری|جباری، محمد رضا]]، [[سیره اخلاقی پیامبر اعظم - جباری (کتاب)|سیره اخلاقی پیامبر اعظم]]، ص ۳۶.</ref>
 == پانویس ==
 {{پانویس}}

Bahmani: /* واژه‌شناسی سیره */

2024-06-15T07:43:27Z

واژه‌شناسی سیره

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۵ ژوئن ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۱۳
خط ۲۰:		خط ۲۰:
	واژه «سیره» در اصطلاح [[اهل]] فن، حالت [[انسان]]، یعنی نوع خاص [[رفتار]] و عمل او است<ref>علامه طباطبایی، المیزان، ج۱۶، ص۱۷۸؛ لسان العرب، ج۶، ص۴۵۴.</ref>؛		واژه «سیره» در اصطلاح [[اهل]] فن، حالت [[انسان]]، یعنی نوع خاص [[رفتار]] و عمل او است<ref>علامه طباطبایی، المیزان، ج۱۶، ص۱۷۸؛ لسان العرب، ج۶، ص۴۵۴.</ref>؛
	از این رو بسیاری «سیره» را به معنای «طریقه»، «هیئت» و «حالت» دانسته‌اند<ref>طریحی، فخرالدین، مجمع البحرین، ج۳، ص۳۴۰.</ref>.<ref>[[علی رفیعی\|رفیعی، علی]]، [[سیره امام علی (مقاله)\| مقاله «سیره امام علی»]]، [[دانشنامه امام علی ج۱۰ (کتاب)\|دانشنامه امام علی ج۱۰]] ص ۱۱.</ref>		از این رو بسیاری «سیره» را به معنای «طریقه»، «هیئت» و «حالت» دانسته‌اند<ref>طریحی، فخرالدین، مجمع البحرین، ج۳، ص۳۴۰.</ref>.<ref>[[علی رفیعی\|رفیعی، علی]]، [[سیره امام علی (مقاله)\| مقاله «سیره امام علی»]]، [[دانشنامه امام علی ج۱۰ (کتاب)\|دانشنامه امام علی ج۱۰]] ص ۱۱.</ref>

			==سیره==
			سیره برگرفته از ماده «[[سیر]]» به معنای [[حرکت]] است. واژه سیره، مصدر نوعی بر وزن فِعلَة به معنای نوع حرکت و [[شیوه رفتار]] است در [[قرن اول هجری]] [[مسلمانان]] این واژه را درباره شرح [[حال]] و حوادث مربوط به [[پیامبر اکرم]]{{صل}} به [[طور]] خاص، و دیگر شخصیت‌های [[تاریخی]] به طور عام به کار گرفتند. برای مثال در اواخر [[قرن اول]] [[ابان بن عثمان بن عفان]] (۱۰۵-۹۶ق) بنا به دستور سلیمان بن [[عبدالملک]] سیره‌ای را عرضه کرد که از پیش نگاشته بود<ref>زبیر بن بکار، الاخبار الموفقیات، ص۳۳۲.</ref>. در [[قرن دوم هجری]] سیره [[ابن اسحاق]] نگاشته شد که از گام‌های مهم در این راستا بود. اما نکته شایان ذکر درباره تمامی این آثار آنکه، رنگ تاریخی و گاه غزوه‌نگاری بر [[سیره‌نگاری]] [[غلبه]] دارد؛ آن‌گونه که گاه مراد از سیره همان [[غزوات]] دانسته شده، چنان که [[اهل]] السیر کسانی بوده‌اند که با [[مغازی]] آشنایی داشته‌اند<ref>بنگرید به: الحمیری، السیرة النبویه{{صل}}، مقدمه محقق، ج۱، ص۳.</ref>.

			آنچه سبب گشت تا مسلمانان به [[نگارش]] [[سیره نبوی]]{{صل}} روی آورند، فراهم آوردن امکان [[پیروی]] از [[رفتار]] و [[منش]] آن حضرت در قالب مطالعه سیره ایشان بود. بدیهی است که این [[هدف]] تنها با نگارش [[تاریخ زندگانی پیامبر]]{{صل}} تأمین نمی‌شود، بلکه نیازمند نگاهی دقیق‌تر به [[حیات]] حضرت و انجام فعالیتی [[اجتهادی]] و استنباطی برای برگرفتن و استخراج معیارها و اصولی است که بر جنبه‌های مختلف [[زندگی]] ایشان [[حاکم]] بوده است. بدین‌سان می‌توان با به دست دادن این اصول، افراد و یا [[جوامع بشری]] را به عمل بر طبق آنها فراخواند. بی‌گمان اموری را می‌توان به عنوان سیره نبوی{{صل}} عرضه کرد که قابلیت تعمیم داشته و در شرایط مختلف آن حضرت بدان‌ها عمل می‌کرده است. اما چنانچه رفتار خاصی - بسته به شرایطی ویژه - از آن حضرت صادر شده باشد که بیانگر نوع معینی از رفتار ایشان نباشد، از این نوع رفتار نمی‌توان با عنوان سیره یاد کرد. مثلاً اگر [[پیامبر اکرم]]{{صل}} در [[روز]] [[دوشنبه]] از فلان کوچه [[حرکت]] کرد و به فلان محله [[مدینه]] [[سرکشی]] نمود، حرکت در آن [[ساعت]] از آن مسیر را نمی‌توان به عنوان [[سیره]]، یعنی اصلی ثابت و تعمیم‌پذیر معرفی کرد. اما اینکه در برخی [[روایات]] می‌خوانیم [[رسول خدا]]{{صل}} هرگاه از مسیری به سوی محل [[نماز عید]] حرکت می‌کرد، برای بازگشت، دیگری را برمی‌گزید<ref>شیخ صدوق، من لا یحضره الفقیه، ج۱، ص۵۱۰.</ref>، مسیر این امر به دلیل مستمر بودن می‌تواند به عنوان اصلی قابل تعمیم و [[تبعیت]] در زمان‌های مختلف تلقی گردد.

			با توجه به آنچه گذشت، روشن شد که منابع [[سیره‌نگار]] می‌توانند مواد خام را در [[اختیار]] سیره‌نگار قرار دهند تا با بررسی آنها به [[استنباط]] اصول و معیارهای موجود در سیره بپردازد. اما آنچه روی داد، تدوین [[تاریخ]] [[حیات]] آن حضرت و سلسله حوادث نظامی، [[اجتماعی]]، [[سیاسی]] و مانند آن با عنوان سیره بود. نگاشتن سیره با آن [[هدف متعالی]] آغاز شد، اما به گونه‌ای دقیق پیش نرفت؛ بدین بیان که در عمل رنگ [[تاریخ‌نگاری]] [[غلبه]] داشت تا [[سیره‌نگاری]].
			[[شهید مطهری]] از جمله کسانی است که به خوبی به تدوین سیره به معنای درست آن پرداخت. سخن وی در این باره چنین است:
			سیره [[پیغمبر]]، یعنی سبک پیغمبر؛ متدی که پیغمبر در عمل و روش برای مقاصد خودش به کار می‌برد. بحث ما در مقاصد پیغمبر نیست؛ مقاصد پیغمبر عجالتاً برای ما محرز است. بحث ما در سبک پیغمبر است؛ در روشی که پیغمبر برای [[هدف]] و مقصد خودش به کار می‌برد. مثلاً [وقتی] پیغمبر [[تبلیغ]] می‌کرد، روش [[تبلیغی]] پیغمبر چه روشی بود؟ سبک تبلیغی پیغمبر چه سبکی بود؟ پیغمبر در همان [[حال]] که مبلغ بود و [[اسلام]] را تبلیغ می‌کرد، یک [[رهبر سیاسی]] برای [[جامعه]] خودش بود. از وقتی که آمد به مدینه، جامعه... [و] [[حکومت]] تشکیل داد، خودش [[رهبر]] جامعه بود. سبک و متد [[رهبری]] و [[مدیریت]] پیغمبر در جامعه چه متدی بود؟ پیغمبر در همان [[حال]]، [[قاضی]] بود و میان [[مردم]] [[قضاوت]] می‌کرد. سبک قضاوتش چه سبکی بود؟ [[پیغمبر]] مثل همه مردم دیگر [[زندگی]] [[خانوادگی]] داشت؛ [[زنان]] متعدد داشت؛ [[فرزندان]] داشت. سبک [ایشان] در زن‌داری چگونه بود؟ سبک پیغمبر در [[معاشرت]] با [[اصحاب]] و [[یاران]] و به اصطلاح مریدها چگونه بود؟ پیغمبر [[دشمنان]] [[سرسختی]] داشت. سبک و روش پیغمبر در [[رفتار]] با دشمنان چه بود؟ و ده‌ها سبک دیگر در قسمت‌های مختلف دیگر که اینها باید روشن بشود<ref>مطهری، سیری در سیره نبوی، ص۵۳ و ۵۴.</ref>.<ref>[[محمد رضا جباری\|جباری، محمد رضا]]، [[سیره اخلاقی پیامبر اعظم - جباری (کتاب)\|سیره اخلاقی پیامبر اعظم]]، ص ۳۶.</ref>

	== پانویس ==		== پانویس ==
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

Bahmani: /* سیره معصوم */

2024-06-15T07:42:19Z

سیره معصوم

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۵ ژوئن ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۱۲
خط ۱۵:		خط ۱۵:
	== سیره معصوم ==		== سیره معصوم ==
	منظور از سیره معصوم فعل و عمل است. ممکن است گفته شود سیره بر نوع و [[هیئت]] عمل دلالت می‌کند که بیش از یک بار رخ داده باشد، به همین علت برخی سیره را به مواردی اختصاص داده‌اند که در آن واژه {{عربی\|كان}} با فعل مضارع آمده باشد؛ زیرا دلالت بر استمرار دارد. آنان این موارد را سیره تلقی کرده‌اند، نه گزارش هر فعل و عمل معصوم. در برابر این دیدگاه می‌توان گفت: در [[روایات]] ما از عمل و فعل [[معصومان]] که یک بار و در یک حادثه رخ داده، تعبیر به سیره شده است. [[امام صادق]] {{ع}} برخورد [[امیرمؤمنان]] {{ع}} با [[مردم بصره]] و [[اصحاب جمل]] را سیره شمرده؛ درحالی‌که یک بار رخ داده است<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۵، ص۱۲؛ شیخ ابوجعفرمحمد بن حسن طوسی، تهذیب الأحکام، ج۴، ص۱۱۶.</ref>. همین موضوع درباره [[سیره امام زمان]] {{ع}} نیز نقل شده است<ref>محمدباقر مجلسی، بحار الأنوار، ج۵۲، ص۳۸۸.</ref>.<ref>[[علی اکبر ذاکری\|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیره سیاسی معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه (کتاب)\|سیره سیاسی معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه]]، ص ۲۴.</ref>		منظور از سیره معصوم فعل و عمل است. ممکن است گفته شود سیره بر نوع و [[هیئت]] عمل دلالت می‌کند که بیش از یک بار رخ داده باشد، به همین علت برخی سیره را به مواردی اختصاص داده‌اند که در آن واژه {{عربی\|كان}} با فعل مضارع آمده باشد؛ زیرا دلالت بر استمرار دارد. آنان این موارد را سیره تلقی کرده‌اند، نه گزارش هر فعل و عمل معصوم. در برابر این دیدگاه می‌توان گفت: در [[روایات]] ما از عمل و فعل [[معصومان]] که یک بار و در یک حادثه رخ داده، تعبیر به سیره شده است. [[امام صادق]] {{ع}} برخورد [[امیرمؤمنان]] {{ع}} با [[مردم بصره]] و [[اصحاب جمل]] را سیره شمرده؛ درحالی‌که یک بار رخ داده است<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۵، ص۱۲؛ شیخ ابوجعفرمحمد بن حسن طوسی، تهذیب الأحکام، ج۴، ص۱۱۶.</ref>. همین موضوع درباره [[سیره امام زمان]] {{ع}} نیز نقل شده است<ref>محمدباقر مجلسی، بحار الأنوار، ج۵۲، ص۳۸۸.</ref>.<ref>[[علی اکبر ذاکری\|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیره سیاسی معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه (کتاب)\|سیره سیاسی معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه]]، ص ۲۴.</ref>

			==واژه‌شناسی [[سیره]]==
			واژه «سیره» بر وزن «فِعلَه» مشتق از واژه «[[سیر]]» است. سه حرف «س»، «ی»، «ر» به شکل صیغه «سیر» به معنای حرکت در [[روز]] و شب، و به صورت «سری» به مفهوم حرکت در شب است<ref>ابن منظور، لسان العرب، ج۶، ص۴۵۴.</ref>. بعضی واژه «سیر» را به معنای رفتن، جریان داشتن و حرکت گرفته‌اند<ref>ابن فارس، معجم مقاییس اللغه، ج۳، ص۱۲۰.</ref> و برخی گفته‌اند حرکت در روی [[زمین]] و به عبارت دیگر، [[راه رفتن]]، گذشتن و عبور است<ref>راغب اصفهانی، مفردات الفاظ القرآن، ص۲۴۷.</ref>. با توجه به معانی «سیر» واژه‌شناسان، معنا و مفهوم «سیره» را نوع حرکت، نوع رفتن، [[شیوه]] جریان داشتن و به عبارت بهتر، نوع و [[سبک رفتار]] و شیوه [[کردار]]، و [[منش]] دانسته‌اند<ref>ابن منظور، لسان العرب، ج۶، ص۴۵۴؛ زبیدی، تاج العروس، ج۳، ص۲۸۷؛ ابن فارس، معجم مقاییس اللغه، ج۳، ص۱۲۱.</ref>.
			واژه «سیره» در اصطلاح [[اهل]] فن، حالت [[انسان]]، یعنی نوع خاص [[رفتار]] و عمل او است<ref>علامه طباطبایی، المیزان، ج۱۶، ص۱۷۸؛ لسان العرب، ج۶، ص۴۵۴.</ref>؛
			از این رو بسیاری «سیره» را به معنای «طریقه»، «هیئت» و «حالت» دانسته‌اند<ref>طریحی، فخرالدین، مجمع البحرین، ج۳، ص۳۴۰.</ref>.<ref>[[علی رفیعی\|رفیعی، علی]]، [[سیره امام علی (مقاله)\| مقاله «سیره امام علی»]]، [[دانشنامه امام علی ج۱۰ (کتاب)\|دانشنامه امام علی ج۱۰]] ص ۱۱.</ref>

	== پانویس ==		== پانویس ==
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

Bahmani: /* پانویس */

2024-06-15T07:41:09Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۵ ژوئن ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۱۱
خط ۱۲:		خط ۱۲:

	در کنار واژه سیره، معمولاً واژه «[[سنت]]» نیز به کار می‌رود. سنت از نظر لغوی به معنای راه و روش [[سلوک]] و حرکت است<ref>این واژه در قرآن نیز به معنای طریقه و روش به کار رفته است: {{متن قرآن\|وَقَدْ خَلَتْ سُنَّةُ الْأَوَّلِينَ}} «در حالی که بدان ایمان نمی‌آورند و شیوه (هلاک) پیشینیان گذشته است» سوره حجر، آیه ۱۳؛ {{عربی\|ای طریقهم التی سنها الله فی اهلاکهم حین کذبوا رسله و هو وعید}}. (طریحی، مجمع البحرین، ج۲، ص۴۳۶).</ref>؛ اما در اصطلاح بر گفتار، رفتار یا تقریر<ref>تقریر یعنی سکوت معصوم در قبال رفتار یا گفتار دیگران، به گونه‌ای که به منزله تأیید آن گفتار یا رفتار باشد.</ref> معصوم اطلاق می‌شود؛ بنابراین [[سنت معصومین]] به جز [[رفتار]] آنان، گفتار یا تقریرشان را نیز دربر می‌گیرد؛ در حالی که [[سیره]]، تنها شامل رفتار ایشان است. شایان ذکر است که [[راز]] جذابیت سیره یا همان [[سنت]] [[رفتاری]] [[معصومین]]{{عم}} آن است که به حیطه رفتاری آنان مربوط می‌شود و [[انسان‌ها]] بیشتر مایل‌اند بدانند که [[انسان‌های کامل]] چگونه رفتاری داشته‌اند.<ref>[[محمد رضا جباری\|جباری، محمد رضا]]، [[سیره اخلاقی و سبک زندگی حضرت زهرا (کتاب)\|سیره اخلاقی و سبک زندگی حضرت زهرا]]، ص ۱۹.</ref>		در کنار واژه سیره، معمولاً واژه «[[سنت]]» نیز به کار می‌رود. سنت از نظر لغوی به معنای راه و روش [[سلوک]] و حرکت است<ref>این واژه در قرآن نیز به معنای طریقه و روش به کار رفته است: {{متن قرآن\|وَقَدْ خَلَتْ سُنَّةُ الْأَوَّلِينَ}} «در حالی که بدان ایمان نمی‌آورند و شیوه (هلاک) پیشینیان گذشته است» سوره حجر، آیه ۱۳؛ {{عربی\|ای طریقهم التی سنها الله فی اهلاکهم حین کذبوا رسله و هو وعید}}. (طریحی، مجمع البحرین، ج۲، ص۴۳۶).</ref>؛ اما در اصطلاح بر گفتار، رفتار یا تقریر<ref>تقریر یعنی سکوت معصوم در قبال رفتار یا گفتار دیگران، به گونه‌ای که به منزله تأیید آن گفتار یا رفتار باشد.</ref> معصوم اطلاق می‌شود؛ بنابراین [[سنت معصومین]] به جز [[رفتار]] آنان، گفتار یا تقریرشان را نیز دربر می‌گیرد؛ در حالی که [[سیره]]، تنها شامل رفتار ایشان است. شایان ذکر است که [[راز]] جذابیت سیره یا همان [[سنت]] [[رفتاری]] [[معصومین]]{{عم}} آن است که به حیطه رفتاری آنان مربوط می‌شود و [[انسان‌ها]] بیشتر مایل‌اند بدانند که [[انسان‌های کامل]] چگونه رفتاری داشته‌اند.<ref>[[محمد رضا جباری\|جباری، محمد رضا]]، [[سیره اخلاقی و سبک زندگی حضرت زهرا (کتاب)\|سیره اخلاقی و سبک زندگی حضرت زهرا]]، ص ۱۹.</ref>

			== سیره معصوم ==
			منظور از سیره معصوم فعل و عمل است. ممکن است گفته شود سیره بر نوع و [[هیئت]] عمل دلالت می‌کند که بیش از یک بار رخ داده باشد، به همین علت برخی سیره را به مواردی اختصاص داده‌اند که در آن واژه {{عربی\|كان}} با فعل مضارع آمده باشد؛ زیرا دلالت بر استمرار دارد. آنان این موارد را سیره تلقی کرده‌اند، نه گزارش هر فعل و عمل معصوم. در برابر این دیدگاه می‌توان گفت: در [[روایات]] ما از عمل و فعل [[معصومان]] که یک بار و در یک حادثه رخ داده، تعبیر به سیره شده است. [[امام صادق]] {{ع}} برخورد [[امیرمؤمنان]] {{ع}} با [[مردم بصره]] و [[اصحاب جمل]] را سیره شمرده؛ درحالی‌که یک بار رخ داده است<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۵، ص۱۲؛ شیخ ابوجعفرمحمد بن حسن طوسی، تهذیب الأحکام، ج۴، ص۱۱۶.</ref>. همین موضوع درباره [[سیره امام زمان]] {{ع}} نیز نقل شده است<ref>محمدباقر مجلسی، بحار الأنوار، ج۵۲، ص۳۸۸.</ref>.<ref>[[علی اکبر ذاکری\|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیره سیاسی معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه (کتاب)\|سیره سیاسی معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه]]، ص ۲۴.</ref>

	== پانویس ==		== پانویس ==
	{{پانویس}}		{{پانویس}}