بحث:صراط مستقیم - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani: /* پانویس */

2025-08-27T04:59:22Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۷ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۲۹
خط ۱۴:		خط ۱۴:
	# '''راه [[حق]] و [[دین الهی]]''': از [[دین]] نیز به صراط مستقیم یاد شده است: {{متن قرآن\|يَهْدِي مَنْ يَشَاءُ إِلَى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ}}<ref>«به زودی کم‌خردان از مردم خواهند گفت: چه چیز آنان را از قبله‌ای که بر آن بودند بازگردانید؟ بگو: خاور و باختر از آن خداوند است، هر که را بخواهد به راهی راست رهنمون خواهد شد» سوره بقره، آیه ۱۴۲.</ref>		# '''راه [[حق]] و [[دین الهی]]''': از [[دین]] نیز به صراط مستقیم یاد شده است: {{متن قرآن\|يَهْدِي مَنْ يَشَاءُ إِلَى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ}}<ref>«به زودی کم‌خردان از مردم خواهند گفت: چه چیز آنان را از قبله‌ای که بر آن بودند بازگردانید؟ بگو: خاور و باختر از آن خداوند است، هر که را بخواهد به راهی راست رهنمون خواهد شد» سوره بقره، آیه ۱۴۲.</ref>
	# '''[[نبوت]] و [[امامت]]''': در بعضی از تفاسیر نیز به [[پیامبر اکرم]]{{صل}}، [[ائمه]]{{عم}} به طور عموم و امیرالمؤمنین علی{{ع}} به طور خاص اشاره شده است که اغلب این [[تفاسیر شیعی]] هستند؛ به عنوان مثال در [[مجمع البیان]] فی التفسیر القرآن ذیل [[آیه]] ۵ [[سوره مبارکه]] [[فاتحة الکتاب]]، [[پیامبر]]{{صل}} و ائمه{{عم}} [[جانشین]] او، صراط مستقیم یاد شده است: "{{عربی\|اله النبي{{صل}} و الأئمة القائمون مقامه}}<ref>طبرسی، مجمع البیان فی تفسیر القرآن با مقدمه محمدجواد بلاغی، چاپ سوم: تهران: انتشارات ناصرخسرو ج ۱: ۱۰۴.</ref>.		# '''[[نبوت]] و [[امامت]]''': در بعضی از تفاسیر نیز به [[پیامبر اکرم]]{{صل}}، [[ائمه]]{{عم}} به طور عموم و امیرالمؤمنین علی{{ع}} به طور خاص اشاره شده است که اغلب این [[تفاسیر شیعی]] هستند؛ به عنوان مثال در [[مجمع البیان]] فی التفسیر القرآن ذیل [[آیه]] ۵ [[سوره مبارکه]] [[فاتحة الکتاب]]، [[پیامبر]]{{صل}} و ائمه{{عم}} [[جانشین]] او، صراط مستقیم یاد شده است: "{{عربی\|اله النبي{{صل}} و الأئمة القائمون مقامه}}<ref>طبرسی، مجمع البیان فی تفسیر القرآن با مقدمه محمدجواد بلاغی، چاپ سوم: تهران: انتشارات ناصرخسرو ج ۱: ۱۰۴.</ref>.

			== جایگاه [[عقل]] در رسیدن به قله [[تکامل]] ==
			جالب‌ترین تعبیر و جامع‌ترین [[سخن]] در تبیین نقش عقل در پیمودن [[صراط مستقیم الهی]] و رسیدن به قلّۀ [[کمالات انسانی]]، سخنی است که در [[نهج البلاغه]] از [[امام علی]]{{ع}} نقل شده که در توصیف [[سالک]] به سوی [[خدای سبحان]] می‌فرماید: "سالک، خردش را زنده گردانید و نفسش را می‌رانید تا پیکر ستبرش لاغر شد و دلِ سختش به لطافت‌گرایید. فروغی سخت روشن، بر او تابید و راهش را روشن ساخت و او را به [[راه راست]]، روان داشت، درها او را به آستانِ [[سلامت]] و سرای اقامت راندند و به سبب آرامشی که در بدنش پدید آمده بود، پاهایش در قرارگاه [[ایمنی]] و [[آسایش]]، [[استوار]] ماند؛ زیرا [[دل]] خود را به کار وا داشت و پروردگارش را [[خشنود]] ساخت"<ref>{{متن حدیث\|قَدْ أَحْيَا عَقْلَهُ، وَ أَمَاتَ نَفْسَهُ، حَتَّى دَقَّ جَلِيلُهُ، وَ لَطُفَ غَلِيظُهُ وَ بَرَقَ لَهُ لَامِعٌ كَثِيرُ الْبَرْقِ، فَأَبَانَ لَهُ الطَّرِيقَ، وَ سَلَكَ بِهِ السَّبِيلَ، وَ تَدَافَعَتْهُ الْأَبْوَابُ إِلَى بَابِ السَّلَامَةِ، وَ دَارِ الْإِقَامَةِ، وَ ثَبَتَتْ رِجْلَاهُ بِطُمَأْنِينَةِ بَدَنِهِ فِي قَرَارِ الْأَمْنِ وَ الرَّاحَةِ، بِمَا اسْتَعْمَلَ قَلْبَهُ، وَ أَرْضَى رَبَّهُ}}؛ سیّد رضی، ۱۳۹۵، الخطبة ۲۲۰؛ مجلسی، ۱۴۰۳، ج۶۹، ص۳۱۶.</ref>. بر پایه این سخن، زنده شدن نیروی عقل در وجود انسان، محرّک اصلیِ سالک در پیمودن صراط مستقیم الهی و رسیدن به قلّۀ کمالات انسانی است و به هر اندازه که عقل در [[جان انسان]] [[قوّت]] یابد، به همان اندازه، [[تمایلات نفسانی]] و [[شیطانی]] در او [[ضعیف]] می‌شود، تا آنجا که کاملاً از بین می‌رود و زمینه‌ای برای انجام کارهای ناشایست در وجود [[انسان]]، باقی نمی‌ماند. در این حال، [[عقل]] از [[حیات]] کامل برخوردار می‌گردد و زمام انسان را در [[سیر و سلوک]]، کاملاً به دست می‌گیرد، و او را از ابواب و منازل [[سلوک]]، عبور می‌دهد تا به سرمنزل مقصود که درگاهِ [[سلامت]] است و خانۀ اقامت که قلّه [[تکامل]] است، برسد: {{متن قرآن\|لَهُمْ دَارُ السَّلَامِ عِنْدَ رَبِّهِمْ}}<ref>«سرای آرامش نزد پروردگارشان از آن آنهاست و او برای کارهایی که می‌کردند یار آنان است» سوره انعام، آیه ۱۲۷.</ref>؛ {{متن قرآن\|فِي مَقْعَدِ صِدْقٍ عِنْدَ مَلِيكٍ مُقْتَدِرٍ}}<ref>«در جایگاهی راستین نزد فرمانفرمایی توانمند» سوره قمر، آیه ۵۵.</ref>.

			چکیده سخن دربارۀ انطباق برنامه‌های انبیای راستین با [[موازین]] [[عقلی]] و [[علمی]] این است که: همه [[آیات]] و روایاتی که دربارۀ [[ارزش]] [[خرد]] وارد شده، و [[مردم]] را به [[خردورزی]] در همه امور [[دعوت]] کرده‌اند<ref>ر.ک: دانش‌نامۀ عقاید اسلامی، ج۱.</ref> و همه آیات و روایاتی که درباره ارزش [[دانش]] است و مردم را به [[تحصیل علم]] و [[معرفت]] ترغیب نموده‌اند<ref>ر.ک: دانش‌نامۀ عقاید اسلامی، ج ۲.</ref> و همه آیات و روایاتی که آسیب خرد، و [[موانع معرفت]] را بیان نموده‌اند<ref>ر.ک: دانش‌نامۀ عقاید اسلامی، ج ۱ و ۲.</ref>، همگی دلیل روشنی بر [[عقلانی]] بودن برنامه‌های [[دینی]] و انطباق آنها با موازین عقلی و علمی است و از این زاویه، [[تفسیر]] و تبیین، یکی از ویژگی‌های [[صراط مستقیم الهی]]، بلکه اصلی‌ترین ویژگی آن است. نکته‌ای که در پایان این بحث باید به آن توجّه داشت، این است که انطباق برنامه‌های [[انبیا]] با موازین عقلی، بدین معنا نیست که [[عقل]] می‌تواند راز همه دستور العمل‌های [[الهی]] را [[کشف]] کند؛ زیرا این کار به دلیل احاطه نداشتن عقل به همه [[مصالح]] و [[مفاسد]]، خارج از توان آن است، بلکه مقصود، آن است که در دستور العمل‌های انبیا، چیزی که ضدّ عقل باشد، وجود ندارد و بر این اساس، گزارش‌های آنان را که عقل صد در صد نادرست تشخیص می‌دهد، منسوب به معتبر نیست و نمی‌تواند مبنای عمل قرار گیرد<ref>[[محمد محمدی ری‌شهری\|محمدی ری‌شهری، محمد]]، [[ویژگی‌های صراط مستقیم در قرآن (مقاله)\|ویژگی‌های صراط مستقیم در قرآن]]، ص۸.</ref>.

	== پانویس ==		== پانویس ==
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

Bahmani: /* معانی صراط مستقیم در تفاسیر قرآن کریم */

2025-08-27T04:49:29Z

معانی صراط مستقیم در تفاسیر قرآن کریم

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۷ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۱۹
خط ۹:		خط ۹:
	از این روست که می‌توان گفت اکثر [[آیات قرآنی]] [[تفسیر]] و تشریح و تبیین کننده اصطلاح [[قرآنی]] صراط مستقیم است. باتوجه به این نکته، اگر در [[تفاسیر روایی]] در بیان و یا از باب ذکر مصداق و تطبیق و [[تأویل]] [[سخن]] از این به میان می‌آید که {{متن حدیث\|نَحْنُ الصِّرَاطُ الْمُسْتَقِيم‏}} و یا {{عربی\|الصراط هو صراط الولایه}} و مانند آن در [[حقیقت]] بیانگر نمادهای عینی از این واقعیت و حقیقت است که همه [[قرآن]] و یا همه اسوه‌های [[قرآنی]] چون [[پیامبر اکرم]]{{صل}} و [[معصومان]] دیگر{{عم}} [[تفسیر]] صراط مستقیم می‌باشند<ref>[[ابوالفضل کمالی\|کمالی، ابوالفضل]]، [[صراط مستقیم (مقاله)\|صراط مستقیم]]، ص۱.</ref>.		از این روست که می‌توان گفت اکثر [[آیات قرآنی]] [[تفسیر]] و تشریح و تبیین کننده اصطلاح [[قرآنی]] صراط مستقیم است. باتوجه به این نکته، اگر در [[تفاسیر روایی]] در بیان و یا از باب ذکر مصداق و تطبیق و [[تأویل]] [[سخن]] از این به میان می‌آید که {{متن حدیث\|نَحْنُ الصِّرَاطُ الْمُسْتَقِيم‏}} و یا {{عربی\|الصراط هو صراط الولایه}} و مانند آن در [[حقیقت]] بیانگر نمادهای عینی از این واقعیت و حقیقت است که همه [[قرآن]] و یا همه اسوه‌های [[قرآنی]] چون [[پیامبر اکرم]]{{صل}} و [[معصومان]] دیگر{{عم}} [[تفسیر]] صراط مستقیم می‌باشند<ref>[[ابوالفضل کمالی\|کمالی، ابوالفضل]]، [[صراط مستقیم (مقاله)\|صراط مستقیم]]، ص۱.</ref>.

	== معانی صراط مستقیم در [[تفاسیر قرآن]] [[کریم]] ==		== معانی صراط مستقیم در [[تفاسیر قرآن]] کریم ==
	در تفاسیر قرآن کریم معانی بسیاری برای واژه [[صراط]] و صراط مستقیم ذکر شده است که همه آنها در سه عنوان زیر دسته‌بندی می‌شود:		در تفاسیر قرآن کریم معانی بسیاری برای واژه [[صراط]] و صراط مستقیم ذکر شده است که همه آنها در سه عنوان زیر دسته‌بندی می‌شود:
	# '''[[خدا]] و [[کتاب خدا]]''': در برخی از [[تفاسیر]] به [[توحید]]، [[خداوند]] و [[طاعت]] او صراط مستقیم اطلاق شده است، مانند: {{متن قرآن\|وَأَنِ اعْبُدُونِي هَذَا صِرَاطٌ مُسْتَقِيمٌ}}<ref>«و اینکه مرا بپرستید که این راهی است راست؟» سوره یس، آیه ۶۱.</ref>؛		# '''[[خدا]] و [[کتاب خدا]]''': در برخی از [[تفاسیر]] به [[توحید]]، [[خداوند]] و [[طاعت]] او صراط مستقیم اطلاق شده است، مانند: {{متن قرآن\|وَأَنِ اعْبُدُونِي هَذَا صِرَاطٌ مُسْتَقِيمٌ}}<ref>«و اینکه مرا بپرستید که این راهی است راست؟» سوره یس، آیه ۶۱.</ref>؛

Bahmani: /* چیستی صراط مستقیم */

2025-08-27T04:49:20Z

چیستی صراط مستقیم

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۷ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۱۹
خط ۵:		خط ۵:

	== چیستی صراط مستقیم ==		== چیستی صراط مستقیم ==
	صراط مستقیم در [[آموزه‌های قرآنی]] اصطلاحی خاص با معنا و مفهومی ویژه است، بار مفهومی خاصی را با خود به دوش دارد و به عبارتی همه [[آیات قرآنی]] تبیین‌گر مفهومی است که [[قرآن]] از صراط مستقیم [[اراده]] کرده است؛ زیرا [[خداوند]] پس از [[فرمان]] [[هبوط]] به [[حضرت آدم]]{{ع}}{{ع}} و [[حوا]] به آنان گوشزد می‌کند به سبب [[ترک اولی]] ایشان و خوردن از میوه درخت ممنوع می‌بایست از آن بیرون روند و در [[زمین]] تا زمانی خاص مستقر گردند تا اینکه از سوی خداوند برای ایشان دستور [[هدایتی]] فروآید و آنان را با آموزه‌های [[دستوری]] و [[راهنمایی]] خاص خود در مسیر قرار دهد و دوباره خود را در مسیر و راه [[انسانیت]] قرار دهند که راه [[خلافت الهی]] و [[ولایت]] بر همه هستی است ازاین روست که همه [[کتب آسمانی]] و [[آیات]] [[وحیانی]] در [[حکم]] بیان راهی است که آنان را از جایگاه هبوطی برانگیزاند [[و]] راه را از [[چاه]] بنمایاند. بنابراین آنچه در آیات [[کتاب مقدس]] قرآن و [[آموزه‌های وحیانی]] آن آمده، همانند دیگر [[کتب آسمانی]] تبیین کننده و تشریح گر راه مستقیمی است که [[انسان]] می‌بایست آن را طی نماید.		صراط مستقیم در [[آموزه‌های قرآنی]] اصطلاحی خاص با معنا و مفهومی ویژه است، بار مفهومی خاصی را با خود به دوش دارد و به عبارتی همه [[آیات قرآنی]] تبیین‌گر مفهومی است که [[قرآن]] از صراط مستقیم [[اراده]] کرده است؛ زیرا [[خداوند]] پس از [[فرمان]] هبوط به [[حضرت آدم]]{{ع}}{{ع}} و [[حوا]] به آنان گوشزد می‌کند به سبب [[ترک اولی]] ایشان و خوردن از میوه درخت ممنوع می‌بایست از آن بیرون روند و در [[زمین]] تا زمانی خاص مستقر گردند تا اینکه از سوی خداوند برای ایشان دستور [[هدایتی]] فروآید و آنان را با آموزه‌های [[دستوری]] و [[راهنمایی]] خاص خود در مسیر قرار دهد و دوباره خود را در مسیر و راه [[انسانیت]] قرار دهند که راه [[خلافت الهی]] و [[ولایت]] بر همه هستی است ازاین روست که همه [[کتب آسمانی]] و [[آیات]] [[وحیانی]] در [[حکم]] بیان راهی است که آنان را از جایگاه هبوطی برانگیزاند و راه را از چاه بنمایاند. بنابراین آنچه در آیات [[کتاب مقدس]] قرآن و [[آموزه‌های وحیانی]] آن آمده، همانند دیگر [[کتب آسمانی]] تبیین کننده و تشریح گر راه مستقیمی است که [[انسان]] می‌بایست آن را طی نماید.

	از این روست که می‌توان گفت اکثر [[آیات قرآنی]] [[تفسیر]] و تشریح و تبیین کننده اصطلاح [[قرآنی]] صراط مستقیم است. باتوجه به این نکته، اگر در [[تفاسیر روایی]] در بیان و یا از باب ذکر مصداق و تطبیق و [[تأویل]] [[سخن]] از این به میان می‌آید که {{متن حدیث\|نَحْنُ الصِّرَاطُ الْمُسْتَقِيم‏}} و یا {{عربی\|الصراط هو صراط الولایه}} و مانند آن در [[حقیقت]] بیانگر نمادهای عینی از این [[واقعیت]] و حقیقت است که همه [[قرآن]] و یا همه اسوه‌های [[قرآنی]] چون [[پیامبر اکرم]]{{صل}} و [[معصومان]] دیگر{{عم}} [[تفسیر]] صراط مستقیم می‌باشند<ref>[[ابوالفضل کمالی\|کمالی، ابوالفضل]]، [[صراط مستقیم (مقاله)\|صراط مستقیم]]، ص۱.</ref>.		از این روست که می‌توان گفت اکثر [[آیات قرآنی]] [[تفسیر]] و تشریح و تبیین کننده اصطلاح [[قرآنی]] صراط مستقیم است. باتوجه به این نکته، اگر در [[تفاسیر روایی]] در بیان و یا از باب ذکر مصداق و تطبیق و [[تأویل]] [[سخن]] از این به میان می‌آید که {{متن حدیث\|نَحْنُ الصِّرَاطُ الْمُسْتَقِيم‏}} و یا {{عربی\|الصراط هو صراط الولایه}} و مانند آن در [[حقیقت]] بیانگر نمادهای عینی از این واقعیت و حقیقت است که همه [[قرآن]] و یا همه اسوه‌های [[قرآنی]] چون [[پیامبر اکرم]]{{صل}} و [[معصومان]] دیگر{{عم}} [[تفسیر]] صراط مستقیم می‌باشند<ref>[[ابوالفضل کمالی\|کمالی، ابوالفضل]]، [[صراط مستقیم (مقاله)\|صراط مستقیم]]، ص۱.</ref>.

			== معانی صراط مستقیم در [[تفاسیر قرآن]] [[کریم]] ==
			در تفاسیر قرآن کریم معانی بسیاری برای واژه [[صراط]] و صراط مستقیم ذکر شده است که همه آنها در سه عنوان زیر دسته‌بندی می‌شود:
			# '''[[خدا]] و [[کتاب خدا]]''': در برخی از [[تفاسیر]] به [[توحید]]، [[خداوند]] و [[طاعت]] او صراط مستقیم اطلاق شده است، مانند: {{متن قرآن\|وَأَنِ اعْبُدُونِي هَذَا صِرَاطٌ مُسْتَقِيمٌ}}<ref>«و اینکه مرا بپرستید که این راهی است راست؟» سوره یس، آیه ۶۱.</ref>؛
			# '''راه [[حق]] و [[دین الهی]]''': از [[دین]] نیز به صراط مستقیم یاد شده است: {{متن قرآن\|يَهْدِي مَنْ يَشَاءُ إِلَى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ}}<ref>«به زودی کم‌خردان از مردم خواهند گفت: چه چیز آنان را از قبله‌ای که بر آن بودند بازگردانید؟ بگو: خاور و باختر از آن خداوند است، هر که را بخواهد به راهی راست رهنمون خواهد شد» سوره بقره، آیه ۱۴۲.</ref>
			# '''[[نبوت]] و [[امامت]]''': در بعضی از تفاسیر نیز به [[پیامبر اکرم]]{{صل}}، [[ائمه]]{{عم}} به طور عموم و امیرالمؤمنین علی{{ع}} به طور خاص اشاره شده است که اغلب این [[تفاسیر شیعی]] هستند؛ به عنوان مثال در [[مجمع البیان]] فی التفسیر القرآن ذیل [[آیه]] ۵ [[سوره مبارکه]] [[فاتحة الکتاب]]، [[پیامبر]]{{صل}} و ائمه{{عم}} [[جانشین]] او، صراط مستقیم یاد شده است: "{{عربی\|اله النبي{{صل}} و الأئمة القائمون مقامه}}<ref>طبرسی، مجمع البیان فی تفسیر القرآن با مقدمه محمدجواد بلاغی، چاپ سوم: تهران: انتشارات ناصرخسرو ج ۱: ۱۰۴.</ref>.

	== پانویس ==		== پانویس ==
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

Bahmani: /* نهی از گرایش به چپ و راست */

2025-08-27T04:31:16Z

نهی از گرایش به چپ و راست

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۷ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۰۱
خط ۳:		خط ۳:

	[[امام باقر]]{{ع}} فرمود: به شرق و غرب بروید، هرگز [[دانش]] صحیحی نمی‌یابید مگر آنکه از سوی ما اهل بیت برآمده باشد.<ref>کافی، ج ۱، ص۳۹۹.</ref> در [[روایات]]، از [[عدول]] به چپ و راست نکوهش شده است و [[امیر المؤمنین]]{{ع}}، چپ و راست و [[یمین]] و [[یسار]] را [[گمراهی]] دانسته و راه وسط و مستقیم را جادۀ اصلی می‌شمارد که هم ضامن بقای [[قرآن]] و [[آثار نبوت]] است، هم اجرای [[سنت نبوی]] و هم فرجام آن عافیت است: {{متن حدیث\| اَلْيَمِينُ وَ اَلشِّمَالُ مَضَلَّةٌ وَ اَلطَّرِيقُ اَلْوُسْطَى هِيَ اَلْجَادَّةُ}}<ref>نهج البلاغه، خطبه ۱۶.</ref> نیز راه چپ و راست را مسیر گمراهی می‌داند: {{متن حدیث\|وَ أَخَذُوا يَمِيناً وَ شِمَالاً ظَعْناً فِي مَسَالِكِ اَلْغَيِّ}}<ref>نهج البلاغه، خطبه ۱۵۰.</ref> و از هرنوع چپ‌روی و راست‌روی در مقابل راه میانه و [[معتدل]] نکوهش می‌کند و توصیه می‌فرماید که راهشان را مذمّت کنید و از [[هلاکت]] و [[تباهی]] برحذرشان بدارید: {{متن حدیث\| وَ مَنْ أَخَذَ يَمِيناً وَ شِمَالاً ذَمُّوا إِلَيْهِ اَلطَّرِيقَ وَ حَذَّرُوهُ مِنَ اَلْهَلَكَةِ}}<ref>نهج البلاغه، خطبه ۲۲۲.</ref> [[امام باقر]]{{ع}} در [[مجلسی]] که کسی از [[حسن بصری]] نکته‌ای نقل کرد، فرمود: حسن بصری چپ برود یا راست برود، به [[خدا]] قسم [[علم]] و [[دانش]] جز نزد ما یافت نشود.<ref>کافی، ج ۱، ص۵۱.</ref> [[پیامبر خدا]] در [[غدیر خم]]، می‌خواست [[راه راست]] و روشن را به [[امت]] نشان دهد، تا با [[امامت]] [[ولیّ خدا]]، به بیراهۀ چپ و راست [[منحرف]] نشوند<ref>[[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|فرهنگ غدیر]]، ص۱۹۵.</ref>.		[[امام باقر]]{{ع}} فرمود: به شرق و غرب بروید، هرگز [[دانش]] صحیحی نمی‌یابید مگر آنکه از سوی ما اهل بیت برآمده باشد.<ref>کافی، ج ۱، ص۳۹۹.</ref> در [[روایات]]، از [[عدول]] به چپ و راست نکوهش شده است و [[امیر المؤمنین]]{{ع}}، چپ و راست و [[یمین]] و [[یسار]] را [[گمراهی]] دانسته و راه وسط و مستقیم را جادۀ اصلی می‌شمارد که هم ضامن بقای [[قرآن]] و [[آثار نبوت]] است، هم اجرای [[سنت نبوی]] و هم فرجام آن عافیت است: {{متن حدیث\| اَلْيَمِينُ وَ اَلشِّمَالُ مَضَلَّةٌ وَ اَلطَّرِيقُ اَلْوُسْطَى هِيَ اَلْجَادَّةُ}}<ref>نهج البلاغه، خطبه ۱۶.</ref> نیز راه چپ و راست را مسیر گمراهی می‌داند: {{متن حدیث\|وَ أَخَذُوا يَمِيناً وَ شِمَالاً ظَعْناً فِي مَسَالِكِ اَلْغَيِّ}}<ref>نهج البلاغه، خطبه ۱۵۰.</ref> و از هرنوع چپ‌روی و راست‌روی در مقابل راه میانه و [[معتدل]] نکوهش می‌کند و توصیه می‌فرماید که راهشان را مذمّت کنید و از [[هلاکت]] و [[تباهی]] برحذرشان بدارید: {{متن حدیث\| وَ مَنْ أَخَذَ يَمِيناً وَ شِمَالاً ذَمُّوا إِلَيْهِ اَلطَّرِيقَ وَ حَذَّرُوهُ مِنَ اَلْهَلَكَةِ}}<ref>نهج البلاغه، خطبه ۲۲۲.</ref> [[امام باقر]]{{ع}} در [[مجلسی]] که کسی از [[حسن بصری]] نکته‌ای نقل کرد، فرمود: حسن بصری چپ برود یا راست برود، به [[خدا]] قسم [[علم]] و [[دانش]] جز نزد ما یافت نشود.<ref>کافی، ج ۱، ص۵۱.</ref> [[پیامبر خدا]] در [[غدیر خم]]، می‌خواست [[راه راست]] و روشن را به [[امت]] نشان دهد، تا با [[امامت]] [[ولیّ خدا]]، به بیراهۀ چپ و راست [[منحرف]] نشوند<ref>[[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|فرهنگ غدیر]]، ص۱۹۵.</ref>.

			== چیستی صراط مستقیم ==
			صراط مستقیم در [[آموزه‌های قرآنی]] اصطلاحی خاص با معنا و مفهومی ویژه است، بار مفهومی خاصی را با خود به دوش دارد و به عبارتی همه [[آیات قرآنی]] تبیین‌گر مفهومی است که [[قرآن]] از صراط مستقیم [[اراده]] کرده است؛ زیرا [[خداوند]] پس از [[فرمان]] [[هبوط]] به [[حضرت آدم]]{{ع}}{{ع}} و [[حوا]] به آنان گوشزد می‌کند به سبب [[ترک اولی]] ایشان و خوردن از میوه درخت ممنوع می‌بایست از آن بیرون روند و در [[زمین]] تا زمانی خاص مستقر گردند تا اینکه از سوی خداوند برای ایشان دستور [[هدایتی]] فروآید و آنان را با آموزه‌های [[دستوری]] و [[راهنمایی]] خاص خود در مسیر قرار دهد و دوباره خود را در مسیر و راه [[انسانیت]] قرار دهند که راه [[خلافت الهی]] و [[ولایت]] بر همه هستی است ازاین روست که همه [[کتب آسمانی]] و [[آیات]] [[وحیانی]] در [[حکم]] بیان راهی است که آنان را از جایگاه هبوطی برانگیزاند [[و]] راه را از [[چاه]] بنمایاند. بنابراین آنچه در آیات [[کتاب مقدس]] قرآن و [[آموزه‌های وحیانی]] آن آمده، همانند دیگر [[کتب آسمانی]] تبیین کننده و تشریح گر راه مستقیمی است که [[انسان]] می‌بایست آن را طی نماید.

			از این روست که می‌توان گفت اکثر [[آیات قرآنی]] [[تفسیر]] و تشریح و تبیین کننده اصطلاح [[قرآنی]] صراط مستقیم است. باتوجه به این نکته، اگر در [[تفاسیر روایی]] در بیان و یا از باب ذکر مصداق و تطبیق و [[تأویل]] [[سخن]] از این به میان می‌آید که {{متن حدیث\|نَحْنُ الصِّرَاطُ الْمُسْتَقِيم‏}} و یا {{عربی\|الصراط هو صراط الولایه}} و مانند آن در [[حقیقت]] بیانگر نمادهای عینی از این [[واقعیت]] و حقیقت است که همه [[قرآن]] و یا همه اسوه‌های [[قرآنی]] چون [[پیامبر اکرم]]{{صل}} و [[معصومان]] دیگر{{عم}} [[تفسیر]] صراط مستقیم می‌باشند<ref>[[ابوالفضل کمالی\|کمالی، ابوالفضل]]، [[صراط مستقیم (مقاله)\|صراط مستقیم]]، ص۱.</ref>.

	== پانویس ==		== پانویس ==
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

Bahmani: صفحه‌ای تازه حاوی «== نهی از گرایش به چپ و راست == چپ و راست در مقابل راه راست و صراط مستقیم، گرایش به چپ و راست است که انسان را از مقصد دور می‌کند. صراط مستقیم، راه علی{{ع}} و اهل بیت و تمسّک به قرآن و عترت است. امام باقر{{ع}} فرمود: به شرق و غرب بروید، ه...» ایجاد کرد

2025-08-26T10:41:36Z

صفحه‌ای تازه حاوی «== نهی از گرایش به چپ و راست == چپ و راست در مقابل راه راست و صراط مستقیم، گرایش به چپ و راست است که انسان را از مقصد دور می‌کند. صراط مستقیم، راه علی{{ع}} و اهل بیت و تمسّک به قرآن و عترت است. امام باقر{{ع}} فرمود: به شرق و غرب بروید، ه...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

== [[نهی]] از [[گرایش]] به چپ و راست ==
چپ و راست در مقابل [[راه راست]] و صراط مستقیم، گرایش به چپ و راست است که [[انسان]] را از مقصد دور می‌کند. صراط مستقیم، راه علی{{ع}} و [[اهل بیت]] و [[تمسّک به قرآن]] و [[عترت]] است.

[[امام باقر]]{{ع}} فرمود: به شرق و غرب بروید، هرگز [[دانش]] صحیحی نمی‌یابید مگر آنکه از سوی ما اهل بیت برآمده باشد.<ref>کافی، ج ۱، ص۳۹۹.</ref> در [[روایات]]، از [[عدول]] به چپ و راست نکوهش شده است و [[امیر المؤمنین]]{{ع}}، چپ و راست و [[یمین]] و [[یسار]] را [[گمراهی]] دانسته و راه وسط و مستقیم را جادۀ اصلی می‌شمارد که هم ضامن بقای [[قرآن]] و [[آثار نبوت]] است، هم اجرای [[سنت نبوی]] و هم فرجام آن عافیت است: {{متن حدیث| اَلْيَمِينُ وَ اَلشِّمَالُ مَضَلَّةٌ وَ اَلطَّرِيقُ اَلْوُسْطَى هِيَ اَلْجَادَّةُ}}<ref>نهج البلاغه، خطبه ۱۶.</ref> نیز راه چپ و راست را مسیر گمراهی می‌داند: {{متن حدیث|وَ أَخَذُوا يَمِيناً وَ شِمَالاً ظَعْناً فِي مَسَالِكِ اَلْغَيِّ}}<ref>نهج البلاغه، خطبه ۱۵۰.</ref> و از هرنوع چپ‌روی و راست‌روی در مقابل راه میانه و [[معتدل]] نکوهش می‌کند و توصیه می‌فرماید که راهشان را مذمّت کنید و از [[هلاکت]] و [[تباهی]] برحذرشان بدارید: {{متن حدیث| وَ مَنْ أَخَذَ يَمِيناً وَ شِمَالاً ذَمُّوا إِلَيْهِ اَلطَّرِيقَ وَ حَذَّرُوهُ مِنَ اَلْهَلَكَةِ}}<ref>نهج البلاغه، خطبه ۲۲۲.</ref> [[امام باقر]]{{ع}} در [[مجلسی]] که کسی از [[حسن بصری]] نکته‌ای نقل کرد، فرمود: حسن بصری چپ برود یا راست برود، به [[خدا]] قسم [[علم]] و [[دانش]] جز نزد ما یافت نشود.<ref>کافی، ج ۱، ص۵۱.</ref> [[پیامبر خدا]] در [[غدیر خم]]، می‌خواست [[راه راست]] و روشن را به [[امت]] نشان دهد، تا با [[امامت]] [[ولیّ خدا]]، به بیراهۀ چپ و راست [[منحرف]] نشوند<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|فرهنگ غدیر]]، ص۱۹۵.</ref>.

== پانویس ==
{{پانویس}}