بحث:عصمت در تلقی وحی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani در ‏۲۱ ژانویهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۰۵:۵۸

2024-01-21T05:58:46Z

@@ خط ۲۱: / خط ۲۱: @@
 === ملازمه با [[هدایت تکوینی]] ===
 برخی از معاصران برای [[اثبات عصمت انبیا]] به [[لزوم]] هدایت تکوینی همه موجودات از جمله [[انسان]] از سوی خداوند [[تمسک]] کرده‌اند که این [[هدایت]] و کمال یابی انسان در گرو [[بعثت پیامبران]] است که آن نیز با [[عصمت پیامبران]] کامل می‌شود. [[علامه طباطبایی]] در تقریر آن می‌نویسد: "[[خدای متعال]]، هدایت بقیه مردم را با [[مأموریت]] [[دعوت]] و [[تبلیغ]] که به [[پیغمبران]] خود داده، تتمیم و تکمیل نمود، و از این جاست که [[پیغمبر]] [[خدا]] باید به صفت [[عصمت]] متصف باشد.. ؛ زیرا چنان که گذشت، [[تلقی وحی]] و [[حفظ]] و [[تبلیغ]] آن، سه رکن [[هدایت تکوینی]] می‌باشد و [[خطا]] در [[تکوین]] معنا ندارد"<ref>[[محمد حسن قدردان قراملکی| قدردان قراملکی، محمد حسن]]، [[کاوشی در ماهیت و قلمرو عصمت (مقاله)| کاوشی در ماهیت و قلمرو عصمت]]، مجله پگاه حوزه، مرداد ماه ۱۳۸۳ ش۱۳۹.</ref>.
 == پانویس ==
 {{پانویس}}

Bahmani: صفحه‌ای تازه حاوی «== دلائل عصمت در تلقی وحی و ابلاغ و ترویج آن == برای اثبات عصمت در تلقی وحی و ابلاغ و ترویج آن نخست می‌بایست به سراغ ادله عقلی رفت تا با اثبات عقلانی عصمت پیامبران در دریافت وحی و ابلاغ آن، اصل وحی و سایر پیام‌های دینی پیامبر د...» ایجاد کرد

2024-01-21T05:56:59Z

صفحه‌ای تازه حاوی «== دلائل عصمت در تلقی وحی و ابلاغ و ترویج آن == برای اثبات عصمت در تلقی وحی و ابلاغ و ترویج آن نخست می‌بایست به سراغ ادله عقلی رفت تا با اثبات عقلانی عصمت پیامبران در دریافت وحی و ابلاغ آن، اصل وحی و سایر پیام‌های دینی پیامبر د...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

== دلائل [[عصمت در تلقی وحی]] و [[ابلاغ]] و ترویج آن ==
برای اثبات عصمت در تلقی وحی و ابلاغ و ترویج آن نخست می‌بایست به سراغ [[ادله عقلی]] رفت تا با [[اثبات عقلانی]] [[عصمت پیامبران]] در [[دریافت وحی]] و ابلاغ آن، اصل [[وحی]] و سایر پیام‌های [[دینی]] [[پیامبر]] دارای [[حجت]] و مصون از خطای عمدی و [[سهوی]] باشند، بعد از [[حجیت]] وحی و [[سنت نبوی]] آن گاه می‌‌توان برای [[تأیید]] [[دلیل عقلی]] به [[کتاب و سنت]] [[تمسک]] و [[استشهاد]] کرد؛ چراکه مادامی که پیش‌تر اصل مصونیت اصل وحی و ابلاغ آن ثابت نشده چگونه می‌‌توان از آن برای حجیت خودش استفاده کرد.

لکن از میان [[ادله نقلی]]، [[قرآن مجید]] با سایر ادله نقلی از قبیل کتب دینی [[ادیان پیشین]] و همچنین [[روایات]]، تفاوت اساسی دارد و آن به [[معجزه]] بودن خود قرآن برمی‌گردد، به این معنا که قرآن پیش از آنکه بیانگر یک آموزه دینی باشد، خود معجزه‌ای است که خلقِ مانند آن از توان [[بشر]] خارج است. پس [[قرآن]] پیش از [[اثبات عصمت پیامبر]] به عنوان [[معجزه الهی]] به [[خداوند]] مستند است و به عبارتی، [[اثبات]] آن به [[عصمت پیامبر]] بستگی ندارد. لازمه این نکته ـ که قرآن یک [[پیام آسمانی]] است که [[حجیت]] آن پیش از اثبات صفت عصمت پیامبر است ـ حجیت و قابل [[احتجاج]] بودن مفاهیم و دلالات [[قرآن مجید]] است. اگر بتوان از قرآن [[آیه]] و یا آیاتی یافت که دلالت بر [[عصمت پیامبران]] می‌کند، [[عقل]] به [[انقیاد]] از آن ـ به عنوان [[پیام الهی]] ـ [[حکم]] می‌کند<ref>[[محمد حسن قدردان قراملکی| قدردان قراملکی، محمد حسن]]، [[کاوشی در ماهیت و قلمرو عصمت (مقاله)| کاوشی در ماهیت و قلمرو عصمت]]، مجله پگاه حوزه، مرداد ماه ۱۳۸۳ ش۱۳۹.</ref>.

=== [[علم حضوری]] بودن [[وحی]] ===
احتمال [[خطا]] و [[نسیان]] در [[تلقی وحی]] وقتی قابل [[تصور]] است که [[حقیقت وحی]] ـ بنا به مشرب [[متکلمان]] ـ به گونه [[علم حصولی]] [[تفسیر]] شود که مطابق آن فرشته‌ای یا خداوند پیامی را به [[نبی]] ارسال و [[پیامبر]] نیز با حواس خود آن را دریافت می‌کند، اما بنا به تعریف مختار و همچنین مشرب عرفا، حقیقت وحی نوعی علم حضوری است؛ توضیح آن در جای خود [[مبرهن]] شده است که وحی [[پیامبر اسلام]] {{صل}} تنزل قرآن از [[حقیقت محمدیه]] به نفس [[نبوی]] است و واسطه ([[جبرئیل]]) تحت [[تعلیم و تربیت]] خود حقیقت محمدیه است؛ در واقع وحی و قرآن نازل بر پیامبر اسلام {{صل}} از شئونات و پرتو خود وجود [[محمدیه]] است و با این فرض و مبنا احتمال خطا و [[سهو]] در تلقی وحی وجود ندارد. اما وحی سایر [[پیامبران]]، به دلیل [[مقام قدسی]] نفس نبوی خودشان به [[عالم غیب]] متصل بوده و [[عظمت]] و کمال نفس‌شان مانع خطا و سهو در [[دریافت وحی]] می‌شود. اما پیامبرانی که تنها نبی و مبلغ آئین پیشین هستند، دریافت وحی در آنها نه برای [[ابلاغ]] [[آموزه‌های دینی]] بلکه برای [[انتصاب]] به [[مقام نبوت]] صورت میگیرد و برای [[عصمت]] این قسم از [[وحی]]، [[مقام قدسی]] نفس [[نبوی]] و [[علم حضوری]] بودن وحی کفایت می‌کند. بنا به تقریر [[فلاسفه]]، وحی [[ارتباط]] و مواجهه [[نبی]] با [[عقل]] فعال است که این مواجهه نه موقت که دایمی است، عقل مستفاد نبی دائماً در حضور عقل فعال است و از آن [[استفاضه]] می‌کند و در این صورت مجالی برای [[تصور]] [[خطا]] و [[نسیان]] نیست<ref>[[محمد حسن قدردان قراملکی| قدردان قراملکی، محمد حسن]]، [[کاوشی در ماهیت و قلمرو عصمت (مقاله)| کاوشی در ماهیت و قلمرو عصمت]]، مجله پگاه حوزه، مرداد ماه ۱۳۸۳ ش۱۳۹.</ref>.

=== تأمین غایت [[بعثت]] ===
در جای خود ثابت شده است که اصل [[بعثت پیامبران]] برای [[راهنمایی]] و [[هدایت مردم]] بنا اقتضای صفت [[حکمت]] و [[لطف]] برای [[خداوند]] [[واجب]] و ضروری است، پس اصل بعثت و وحی و [[ابلاغ]] آن از [[واجبات]] [[کلامی]] برای خداوند است.

از سوی دیگر تحقق اصل و غایت فوق در گرو مصونیت حاصل و [[مبلغ وحی]] از هر گونه [[لغزش]] و خطای عمدی و [[سهوی]] می‌باشد، به این معنی که در صورت احتمال و وقوع خطای در [[تلقی وحی]] یا ابلاغ آن غایت [[هدایت]] متحقق نمی‌شود. پس بر خداوند است که برای تحقق غایت مزبور [[انسانی]] را به این مقام برگزیند که دارای صفت [[همت]] از خطا و لغزش عمدی و سهوی باشد.

تقریر دیگر:

بعد از روشن شدن [[ضرورت]] و نیاز [[مردم]] به [[وحی الهی]]، این [[پیام]] میبایست به مردم ابلاغ می‌شود؛ علاوه بر مسأله ابلاغ، مخاطبان پیام یعنی مردم باید پیام‌رسان را شناخته و به او [[اطمینان]] و [[اعتماد]] در رساندن عین [[پیام آسمانی]] بدون کم و کاست داشته باشند. به تعبیری به [[امانت داری]] و مصونیت وی از هر گونه خطا و لغزش عمدی و سهوی [[وثوق]] پیدا کنند، تا پیام وی را پیام آسمانی تلقی کنند و الا در صورت عدم وثوق و احتمال خطای عمدی یا سهوی، هیچ تضمینی در مطابقت پیام نبی با [[پیام الهی]] وجود ندارد و در این فرض [[عقل]] به [[ضرورت]] و [[وجوب]] [[تبعیت]] و [[انقیاد]] از [[پیام]] [[نبی]]، [[حکم]] نمی‌دهد. پس ضرورت تبعیت و انقیاد از نبی بر [[عصمت]] وی در تلقی و [[ابلاغ وحی]] متوقف است<ref>[[محمد حسن قدردان قراملکی| قدردان قراملکی، محمد حسن]]، [[کاوشی در ماهیت و قلمرو عصمت (مقاله)| کاوشی در ماهیت و قلمرو عصمت]]، مجله پگاه حوزه، مرداد ماه ۱۳۸۳ ش۱۳۹.</ref>.

=== ملازمه عصمت و [[اعجاز]] ===
برای [[شناخت نبی]] و تمیز وی از متنبئ سه راه کار ([[تنصیص نبی پیشین]]، [[ادله]] و شواهد [[عقلی]] و اعجاز) وجود دارد. [[معجزه]] عمل خارق‌العاده‌ای است که از توان دیگران خارج و صدور آن از [[مدعی نبوت]]، دلیل [[صدق]] وی است؛ چراکه فاعل اعجاز یا [[خداوند]] است و یا خود نبی که با [[تمکین]] و [[اذن الهی]] صادر می‌شود. صدور اعجاز از مدعی نبوت به عنوان دلیل و [[تأیید]] مدعای نبوت از سوی خداوند تلقی می‌شود؛ چراکه در صورت عدم مطابقت مدعای نبی با [[وحی الهی]] و خطای عمدی یا [[سهوی]] نبی، هیچ دلیلی بر تأیید وی از طریق صدور [[معجزات]] وجود نداشت، بلکه تأیید وی نوعی تأیید [[کذب]] یا [[خطا]] است که موجب [[اغواء]] و [[انحراف]] [[مردم]] می‌شود و این با صفت [[حکمت]]، [[لطف]] و [[هدایت الهی]] ناسازگار است<ref>[[محمد حسن قدردان قراملکی| قدردان قراملکی، محمد حسن]]، [[کاوشی در ماهیت و قلمرو عصمت (مقاله)| کاوشی در ماهیت و قلمرو عصمت]]، مجله پگاه حوزه، مرداد ماه ۱۳۸۳ ش۱۳۹.</ref>.

=== ملازمه با [[هدایت تکوینی]] ===
برخی از معاصران برای [[اثبات عصمت انبیا]] به [[لزوم]] هدایت تکوینی همه موجودات از جمله [[انسان]] از سوی خداوند [[تمسک]] کرده‌اند که این [[هدایت]] و کمال یابی انسان در گرو [[بعثت پیامبران]] است که آن نیز با [[عصمت پیامبران]] کامل می‌شود. [[علامه طباطبایی]] در تقریر آن می‌نویسد: "[[خدای متعال]]، هدایت بقیه مردم را با [[مأموریت]] [[دعوت]] و [[تبلیغ]] که به [[پیغمبران]] خود داده، تتمیم و تکمیل نمود، و از این جاست که [[پیغمبر]] [[خدا]] باید به صفت [[عصمت]] متصف باشد.. ؛ زیرا چنان که گذشت، [[تلقی وحی]] و [[حفظ]] و [[تبلیغ]] آن، سه رکن [[هدایت تکوینی]] می‌باشد و [[خطا]] در [[تکوین]] معنا ندارد"<ref>[[محمد حسن قدردان قراملکی| قدردان قراملکی، محمد حسن]]، [[کاوشی در ماهیت و قلمرو عصمت (مقاله)| کاوشی در ماهیت و قلمرو عصمت]]، مجله پگاه حوزه، مرداد ماه ۱۳۸۳ ش۱۳۹.</ref>.

== پانویس ==
{{پانویس}}