بحث:عصمت قرآن - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani در ‏۲۵ ژانویهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۰۷:۰۳

2023-01-25T07:03:10Z

فرقانی در ‏۲۴ ژانویهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۰۶:۲۳

2023-01-24T06:23:55Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ ژانویهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۰۹:۵۳
خط ۱:		خط ۱:
	'''[[عصمت قرآن]]'''، یکی از ویژگی‌های اساسی [[قرآن]] است. عصمت قرآن دارای ابعاد و مراتب متعددی که [[عصمت]] [[معنوی]] یا [[تفسیری]] و عصمت لفظی یا همان مصونیت قرآن از [[تحریف]] از آن جمله است. عصمت لفظی به معنای [[عدم راهیابی باطل]]، [[کژی]]، [[ناراستی]] و تحریف در ساحت [[مقدس]] [[کلام الهی]] است. عصمت قرآن آثار و کارکردهای متعددی نیز دارد که اهم آنها عبارت است از: [[حجیت ظواهر قرآن]]، [[نفی]] تضاد و [[تعارض]] در قرآن، [[حجیت دلالت لفظی]] و معنوی قرآن و [[برتری]] قرآن بر سایر کلام‌ها و کتاب‌ها.[[ برهان]] [[نقض غرض]] مهمترین [[دلیل عقلی]] بر عصمت قرآن است.		'''[[عصمت قرآن]]'''، یکی از ویژگی‌های اساسی [[قرآن]] است. عصمت قرآن دارای ابعاد و مراتب متعددی است که [[عصمت]] [[معنوی]] یا [[تفسیری]] و عصمت لفظی یا همان مصونیت قرآن از [[تحریف]] از آن جمله است. عصمت لفظی به معنای [[عدم راهیابی باطل]]، [[کژی]]، [[ناراستی]] و تحریف در ساحت [[مقدس]] [[کلام الهی]] است. عصمت قرآن آثار و کارکردهای متعددی نیز دارد که اهم آنها عبارت است از: [[حجیت ظواهر قرآن]]، [[نفی]] تضاد و [[تعارض]] در قرآن، [[حجیت دلالت لفظی]] و معنوی قرآن و [[برتری]] قرآن بر سایر کلام‌ها و کتاب‌ها.[[ برهان]] [[نقض غرض]] مهمترین [[دلیل عقلی]] بر عصمت قرآن است.

	== معناشناسی ==		== معناشناسی ==

فرقانی: /* جمع‌بندی */

2023-01-22T06:46:10Z

جمع‌بندی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۲ ژانویهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۱۶
خط ۱۱۲:		خط ۱۱۲:
	#فهم فراتاریخی از [[آموزه‌های قرآن]] و بازداری از عصری و [[تاریخی]] انگاری بسیاری از آموزه‌های قرآن، که توسط جریان تجددگرای معاصر فاقد [[ارزش]] و اعتبار فراتاریخی قلمداد می‌شود.		#فهم فراتاریخی از [[آموزه‌های قرآن]] و بازداری از عصری و [[تاریخی]] انگاری بسیاری از آموزه‌های قرآن، که توسط جریان تجددگرای معاصر فاقد [[ارزش]] و اعتبار فراتاریخی قلمداد می‌شود.
	#تفکیک و بازشناسی مراد [[آیات قرآن]] از عناصر فرهنگی[[ باطل]].<ref>[[حمید رضا شاکرین\|شاکرین، حمید رضا]]، [[عصمت تام قرآن و برون داده‌ای آن (مقاله)\|عصمت تام قرآن و برون داده‌ای آن]]؛ صفحه ۵تا۷</ref>		#تفکیک و بازشناسی مراد [[آیات قرآن]] از عناصر فرهنگی[[ باطل]].<ref>[[حمید رضا شاکرین\|شاکرین، حمید رضا]]، [[عصمت تام قرآن و برون داده‌ای آن (مقاله)\|عصمت تام قرآن و برون داده‌ای آن]]؛ صفحه ۵تا۷</ref>

	~~== جمع‌بندی ==~~
	از آنچه گذشت به دست می‌آید که [[عصمت قرآن]]، راهنمای خوبی درعرصه فهم آن است و از راه‌های مختلفی بر چگونگی فهم و [[تفسیر]] ما از این [[کتاب الهی]] اثر می‌گذارد. پاره‌ای از این تأثیرات به اختصار عبارت است:
	~~#ارائه راه حل تعارض‌های احتمالی بین فهم ما از قرآن و آموخته‌های [[قطعی]] [[عقلی]] و [[علمی]].~~
	~~#ارائه راه حل تعارض‌های احتمالی بین قرآن و دیگر [[نصوص دینی]].~~
	#ارائه زیر ساخت تئوریک پذیرش قرائت معیار و [[مرجع]] از قرآن و [[نفی]] [[تکثرگرایی]] و تصویب انگاری در حوزه [[فهم قرآن]].
	~~#تثبیت آموزه مؤلف مداری در عرصه فهم و تفسیر قرآن.~~
	~~#اهمیت بخشیدن به [[قواعد]] و دلالت‌های لفظی در فرآیند فهم و تفسیر قرآن~~
	~~#توجه دهی به اهمیت تفسیر حجت‌های [[معصوم]] [[الهی]] و مقدم داشتن آنها بر دیگر [[تفاسیر]].~~
	#حل مشکل [[تاریخ]] مندی و [[فرهنگ]] آجین انگاری زبان و فهم فراتاریخی از آموزه‌های قرآن.<ref>حمید رضا شاکرین\|شاکرین، حمید رضا، عصمت تام قرآن و برون داده‌ای آن (مقاله)\|عصمت تام قرآن و برون داده‌ای آن؛ صفحه ۵تا۷</ref>

	==پانویس==		==پانویس==
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

فرقانی: /* ابعاد عصمت قرآن */

2023-01-22T06:45:15Z

ابعاد عصمت قرآن

@@ خط ۳۱: / خط ۳۱: @@
 #تحریف به زیاده؛ یعنی، افزودن کلمه یا جمله‌ای به [[آیات قرآن]].
 #تحریف به نقیصه؛ یعنی، ساقط کردن کلماتی از قرآن و یا [[اعتقاد]] به اینکه کلمه، [[آیه]] یا سوره‌ای از قرآن کریم ساقط شده است.
-#تحریف به [[جابجایی]] کلمات و ترکیب آنها.<ref>اقسام دیگری نیز برای تحریف بر شمرده شده است که صدق عنوان تحریف بر یرخی از آنها محل تردید است، مانند: تحریف در قرائت؛ تحریف در لهجه و گویش. جهت آگاهی بیشتر نگا: محمد هادی معرفت، همان، صص ۲۲ - ۲۶</ref>
+#تحریف به [[جابجایی]] کلمات و ترکیب آنها.<ref>اقسام دیگری نیز برای تحریف بر شمرده شده است که صدق عنوان تحریف بر یرخی از آنها محل تردید است، مانند: تحریف در قرائت؛ تحریف در لهجه و گویش. جهت آگاهی بیشتر نگا: محمد هادی معرفت، همان، صص ۲۲ - ۲۶</ref><ref>[[حمید رضا شاکرین|شاکرین، حمید رضا]]، [[عصمت تام قرآن و برون داده‌ای آن (مقاله)|عصمت تام قرآن و برون داده‌ای آن]]؛ صفحه ۵</ref>
-اساساً مراد از [[نفی]] تحریف [[کتاب آسمانی]]، به این معناست که این تغییرات به گونه‌ای انجام پذیرد که دیگر [[کلام الهی]]، به [[درستی]] شناخته نشود و از دسترس [[بشر]] خارج گردد و یا چیزی به طور معمول، [[کلام خدا]] انگاشته شود که سخن او نیست. در مقابل [[مصونیت قرآن از تحریف]]، به معنای ماندگاری متن اصلی [[قرآن]] و آشنایی با آن در میان [[مردم]] است؛ به گونه‌ای که هیچ گاه [[جوامع بشری]]، از [[شناخت]] و دسترسی به متن اصلی آن [[محروم]] نشده و کلام خدا را از غیر آن با وضوح و آشنایی تمیز بتوانند داد.<ref>[[حمید رضا شاکرین|شاکرین، حمید رضا]]، [[عصمت تام قرآن و برون داده‌ای آن (مقاله)|عصمت تام قرآن و برون داده‌ای آن]]؛ صفحه ۵</ref>
 == لوازم [[عصمت قرآن]] ==

فرقانی در ‏۲۲ ژانویهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۰۶:۴۱

2023-01-22T06:41:42Z

نمایش تغییرات

فرقانی: /* اثبات عصمت قرآن */

2023-01-22T06:39:37Z

اثبات عصمت قرآن

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۲ ژانویهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۰۹
خط ۴۲:		خط ۴۲:
	## براساس آیۀ {{متن قرآن\|لَا يَأْتِيهِ الْبَاطِلُ مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ وَلَا مِنْ خَلْفِهِ}}<ref>«در حال و آینده آن، باطل راه ندارد» سوره فصلت، آیه ۴۲.</ref> در می‌‌یابیم [[قرآن]] از [[عقاید]]، [[افکار]]، [[آداب]] و [[فرهنگ]] [[باطل]] به دور است؛ اما به جهت امکان تفاهم با [[مردم]]، از واژگان عرفی آنان استفاده کرده است؛ این امر (کاربست واژگان رایج در میان [[مردم]]) لزوماً به معنای [[پذیرش]] [[فرهنگ]] آنان نیست، بلکه می‌تواند صرفاً از باب هم سویی در کاربرد واژگان رایج در عرف آن زمان و به زبان آن عرف باشد چنانکه چنین امری در همۀ زبان‌ها امری رایج و مرسوم است<ref>ر. ک: [[محمد هادی معرفت\|معرفت، محمد هادی]]، شبهات وردود، ص ۱۱۰-۱۱۳ و نقد شبهات پیرامون قرآن کریم، ص۱۴۷-۱۴۸.</ref>.		## براساس آیۀ {{متن قرآن\|لَا يَأْتِيهِ الْبَاطِلُ مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ وَلَا مِنْ خَلْفِهِ}}<ref>«در حال و آینده آن، باطل راه ندارد» سوره فصلت، آیه ۴۲.</ref> در می‌‌یابیم [[قرآن]] از [[عقاید]]، [[افکار]]، [[آداب]] و [[فرهنگ]] [[باطل]] به دور است؛ اما به جهت امکان تفاهم با [[مردم]]، از واژگان عرفی آنان استفاده کرده است؛ این امر (کاربست واژگان رایج در میان [[مردم]]) لزوماً به معنای [[پذیرش]] [[فرهنگ]] آنان نیست، بلکه می‌تواند صرفاً از باب هم سویی در کاربرد واژگان رایج در عرف آن زمان و به زبان آن عرف باشد چنانکه چنین امری در همۀ زبان‌ها امری رایج و مرسوم است<ref>ر. ک: [[محمد هادی معرفت\|معرفت، محمد هادی]]، شبهات وردود، ص ۱۱۰-۱۱۳ و نقد شبهات پیرامون قرآن کریم، ص۱۴۷-۱۴۸.</ref>.

	== ~~اثبات~~ عصمت قرآن ==		== برهان عصمت قرآن ==
	~~===~~ برهان نقض غرض ~~===~~		عصمت قرآن، دلایل متعددی دارد که به دو دسته خاص و عام تقسیم پذیراند. دلایل خاص مرحله یا مراحل خاصی از عصمت را اثبات می‌کنند.<ref>ر.ک: محمدهادی معرفت، تاریخ قرآن، ص 154-167؛ محمدهادی معرفت، صیانة القرآن من التحریف، ص 42 ـ 31</ref> براهین عام، اموری هستند که حداقل عصمت در شش مرحله نخست از مراحل عصمت قرآن را اثبات می کنند. اکنون به جهت اختصار به ذکر «برهان نقض غرض» که از دلایل عام عصمت قرآن است، بسنده می کنیم. این برهان به شرح زیر است:

			1.هدف از ارسال وحی، هدایت مردم به سوی سعادت است.

			2.این هدف، آنگاه تأمین می شود که وحی نیالوده به هر کژی در اختیار انسان ها قرار گرفته و برای آن ها تبیین شود؛ و گرنه نقض غرض لازم می آید.

			3.نقض غرض از خدای حکیم محال است؛ پس: خداوند وحی را از آغاز تا سر حد وصول و تبیین، از هر کژی و ناراستی، مصون و معصوم می دارد. مقدمه اول و دوم برای اثبات ضرورت غایی عصمت کافی است و با مقدمه سوم ضرورت فاعلی و لاجرم حتمیت وقوع آن نیز اثبات می شود. <ref>شاکرین، حمیدرضا، عصمت تام قرآن و برون دادهای آن، ماهنامه معارف، شماره 97.</ref>.

	== آثار و کارکردهای [[معصوم]] بودن قرآن ==		== آثار و کارکردهای [[معصوم]] بودن قرآن ==

فرقانی: /* عصمت */

2023-01-22T06:31:10Z

عصمت

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۲ ژانویهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۰۱
خط ۶:		خط ۶:
	عصمت، واژه‌ای [[عربی]] و از ماده {{عربی\|«عَصِمَ يَعْصِمُ»}} است که در لغت سه معنا برای آن ذکر شده؛ یکی: {{عربی\|«مَسَکَ»}} به معنای حفظ و نگهداری<ref>راغب اصفهانی این معنا را برای واژه «عَصَمَ» آورده و می‌گوید: {{عربی\|العصم: الإمساک و الاعتصام الاستمساک... (وقوله: «وَلَا تُمْسِکُوا بِعِصَمِ الْکَوَافِرِ» والعصام ما یعصم به‌ ای یشد و عصمة الأنبیاء حفظه إیاهم}}؛ راغب اصفهانی، حسین بن محمد، المفردات، ص۵۶۹ ـ ۵۷۰ و {{عربی\|عصم الله فلاناً من المکروه: ای حفظه و وقاه}}؛ یعنی [[خداوند]] فلانی را از [[مکروه]] حفظ کرده ({{عربی\|عصمه}}) بعنی او را حفظ کرد و نگهداشت. المنجد، ص۱۵۰.</ref>، دوم: {{عربی\|«مَنَعَ»}} به معنای مانع شدن<ref>ر.ک: فراهیدی،خلیل بن احمد، العین ج ۱ ص۳۱۴؛ فیروزآبادی، محمد بن یعقوب، قاموس محیط، ج۴، ص۱۵۱؛ الجوهری، اسماعیل بن حمّاد، الصحاح، ج۵، ص۱۹۸۶، ابن منظور، لسان العرب، ج۱۲، ص۴۰۳.</ref> و سوم به معنای وسیله بازداشتن<ref>ابن‌منظور، از زجاج نقل می‌کند: {{عربی\|أَصْلُ العِصْمَةِ الحبْلُ. و كلُّ ما أَمْسَكَ شَيئاً فقد عَصَمَهُ}}لسان العرب، ج۱۲، ص۴۰۵. یعنی، لغت عصمت در اصل به معنای طناب و ریسمان وضع شده است، ولی سپس از این معنا توسعه یافته و برای هر چیزی که موجب امساک و [[حفظ]] چیز دیگری شود، به کار می‌رود.</ref>. با این وجود واژه «[[عصمت]]»، به معنای «گرفتن» و «نگهداری» مناسب‌تر از معنای «مانع شدن» است و شاید به همین جهت است که برخی لغویون نیز «اعصم» را به معنای «مَسْک» و «[[اعتصام]]» را به «استمساک» معنا کرده‌اند<ref>ر.ک: المفردات فی غریب القرآن، ص۳۳۶ ـ ۳۳۷..</ref>.<ref>[[سید علی حسینی میلانی\|حسینی میلانی، سید علی]]، [[عصمت از منظر فریقین (کتاب)\|عصمت از منظر فریقین]]، ص۱۴.</ref>		عصمت، واژه‌ای [[عربی]] و از ماده {{عربی\|«عَصِمَ يَعْصِمُ»}} است که در لغت سه معنا برای آن ذکر شده؛ یکی: {{عربی\|«مَسَکَ»}} به معنای حفظ و نگهداری<ref>راغب اصفهانی این معنا را برای واژه «عَصَمَ» آورده و می‌گوید: {{عربی\|العصم: الإمساک و الاعتصام الاستمساک... (وقوله: «وَلَا تُمْسِکُوا بِعِصَمِ الْکَوَافِرِ» والعصام ما یعصم به‌ ای یشد و عصمة الأنبیاء حفظه إیاهم}}؛ راغب اصفهانی، حسین بن محمد، المفردات، ص۵۶۹ ـ ۵۷۰ و {{عربی\|عصم الله فلاناً من المکروه: ای حفظه و وقاه}}؛ یعنی [[خداوند]] فلانی را از [[مکروه]] حفظ کرده ({{عربی\|عصمه}}) بعنی او را حفظ کرد و نگهداشت. المنجد، ص۱۵۰.</ref>، دوم: {{عربی\|«مَنَعَ»}} به معنای مانع شدن<ref>ر.ک: فراهیدی،خلیل بن احمد، العین ج ۱ ص۳۱۴؛ فیروزآبادی، محمد بن یعقوب، قاموس محیط، ج۴، ص۱۵۱؛ الجوهری، اسماعیل بن حمّاد، الصحاح، ج۵، ص۱۹۸۶، ابن منظور، لسان العرب، ج۱۲، ص۴۰۳.</ref> و سوم به معنای وسیله بازداشتن<ref>ابن‌منظور، از زجاج نقل می‌کند: {{عربی\|أَصْلُ العِصْمَةِ الحبْلُ. و كلُّ ما أَمْسَكَ شَيئاً فقد عَصَمَهُ}}لسان العرب، ج۱۲، ص۴۰۵. یعنی، لغت عصمت در اصل به معنای طناب و ریسمان وضع شده است، ولی سپس از این معنا توسعه یافته و برای هر چیزی که موجب امساک و [[حفظ]] چیز دیگری شود، به کار می‌رود.</ref>. با این وجود واژه «[[عصمت]]»، به معنای «گرفتن» و «نگهداری» مناسب‌تر از معنای «مانع شدن» است و شاید به همین جهت است که برخی لغویون نیز «اعصم» را به معنای «مَسْک» و «[[اعتصام]]» را به «استمساک» معنا کرده‌اند<ref>ر.ک: المفردات فی غریب القرآن، ص۳۳۶ ـ ۳۳۷..</ref>.<ref>[[سید علی حسینی میلانی\|حسینی میلانی، سید علی]]، [[عصمت از منظر فریقین (کتاب)\|عصمت از منظر فریقین]]، ص۱۴.</ref>

	==== در اصطلاح [[~~متکلمان~~]] ~~====~~		=== عصمت قرآن ===
	در [[~~علم~~ کلام]] ~~دست کم دو معنا برای~~ عصمت ~~ارائه~~ شده ~~است~~:		در اصطلاح [[قرآنی]] به معنای عدم راهیابی [[باطل]]، کژی و [[تحریف]] در ساحت [[مقدس]] این [[کلام]] است. [[عصمت]] در [[قرآن]] یعنی اینکه این [[کلام]] بدون هیچ تحریفی در [[آیات]] و هیچگونه تعارضی در بین [[آیات]] نازل شده و بر تمام کلام‌های [[دینی]] دیگر مانند [[روایات]]، [[حجیت]] و [[برتری]] دارد چراکه تمام کلام‌های [[دینی]] وابسته به [[قرآن]] و نقش [[تبیین]] و [[تفسیر قرآن]] را دارند<ref>ر. ک: [[حمید رضا شاکرین\|شاکرین، حمید رضا]]، [[عصمت تام قرآن و برون داده‌ای آن (مقاله)\|عصمت تام قرآن و برون داده‌ای آن]]؛ ص ۴ـ۷.</ref>.

	~~#'''~~عصمت ~~به معنای~~ [[~~لطف~~]]~~''': مرحوم~~ [[~~شیخ مفید]] نخستین [[متکلم~~]] [[~~امامیه~~]] است ~~که به تعریف عصمت پرداخته است.~~ از ~~نظر او عصمت~~ از ~~ناحیه~~ [[~~خداوند متعال~~]]~~، همان [[توفیق]] و لطف او برای حجت‌های اوست~~ و ~~اعتصام به این عصمت~~ به ~~وسیله [[حجج الهی]] برای [[حفظ دین]] خداوند از ورود [[گناهان]] و خطاها در~~ آن است<ref>محمدبن محمدبن نعمان، شیخ مفید، تصحیح الاعتقادات الامامیة، ص۱۲۸.</ref>. [[متکلمان امامیه]] به تبع مرحوم مفید قرن‌ها عصمت را به لطف تعریف کرده‌اند و بزرگانی همچون [[سیدمرتضی]]، [[شیخ طوسی]]، [[نوبختی]]، [[نباطی]]<ref>علی بن یونس نباطی، الصراط المستقیم، ج۱، ص۵۰.</ref> و مانند آنها در آثار خود آن را به ~~کار برده‌اند.~~		باید توجه داشت عصمت قرآن در برابر [[تحریف]] این [[کلام]] به کار می‌‌رود و [[تحریف]] عبارت است از کنار زدن و کج کردن چیزی از [[جایگاه]] اصلی خود و به سوی دیگر بردن آن است و به عبارتی دیگر تغییر و تبدیل آن است<ref>[[محمد هادی معرفت\|معرفت، محمد هادی]]، شبهات وردود، ص ۱۱۰-۱۱۳ و نقد شبهات پیرامون قرآن کریم، ص۱۴۷-۱۴۸.</ref>.
	~~#'''[[عصمت]] به معنای ملکه''': پس از آنکه [[شیخ مفید]] عصمت را به [[لطف]] تعریف کرد~~ و ~~دیگران نیز~~ آن را پذیرفتند، مرحوم [[خواجه نصیرالدین طوسی]] آن را به نقل از [[فلاسفه]]، ملکه نامید و گفت: عصمت ملکه‌ای است که با وجود آن، از صاحبش [[گناهان]] صادر نمی‌شود و این بنا بر [[اندیشه]] حکماست<ref>خواجه نصیرالدین طوسی، تلحیص المحصل، ص۳۶۹؛ عضدالدین ایجی نیز این تعریف را به حکما نسبت می‌دهد. ایجی عضدالدین، شرح المواقف، ج۸، ص۲۸۰ البته مرحوم خواجه در برخی موارد نیز عصمت را به لطف تعریف کرده است. ر.ک: خواجه نصیرالدین طوسی، تلخیص الحصل، ص۵۲۵.</ref>. پس از خواجه برخی از [[متکلمان]] معاصر و متأخر از او نیز این تعریف را در کتاب‌های خود ارائه کردند<ref>میثم بن علی بن میثم بحرانی، النجاة فی یوم القیامة، ص۵۵؛ حسن بن یوسف حلی، کشف المراد، ص۴۹۴.</ref>.<ref>[[محمد ~~حسین فاریاب~~\|~~فاریاب،~~ محمد ~~حسین~~]]، ~~[[عصمت امام (کتاب)\|عصمت امام]]، ص۳۴~~ - ۳۵.</ref>

	== مراحل و مراتب عصمت [[قرآن]] ==		== مراحل و مراتب عصمت [[قرآن]] ==

فرقانی: /* آثار و کارکردهای معصوم بودن قرآن */

2023-01-22T06:28:54Z

آثار و کارکردهای معصوم بودن قرآن

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۲ ژانویهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۰۹:۵۸
خط ۴۲:		خط ۴۲:
	## با نگاهی به [[خالق]] و گویندۀ [[قرآن]] روشن می‌‌شود چنین [[خالق]] با عظمتی نمی‌تواند کلامش محدود به [[کلامی]] بشری و محصور در تنگناهای محیطی، [[فرهنگی]] و [[تاریخی]] باشد.		## با نگاهی به [[خالق]] و گویندۀ [[قرآن]] روشن می‌‌شود چنین [[خالق]] با عظمتی نمی‌تواند کلامش محدود به [[کلامی]] بشری و محصور در تنگناهای محیطی، [[فرهنگی]] و [[تاریخی]] باشد.
	## براساس آیۀ {{متن قرآن\|لَا يَأْتِيهِ الْبَاطِلُ مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ وَلَا مِنْ خَلْفِهِ}}<ref>«در حال و آینده آن، باطل راه ندارد» سوره فصلت، آیه ۴۲.</ref> در می‌‌یابیم [[قرآن]] از [[عقاید]]، [[افکار]]، [[آداب]] و [[فرهنگ]] [[باطل]] به دور است؛ اما به جهت امکان تفاهم با [[مردم]]، از واژگان عرفی آنان استفاده کرده است؛ این امر (کاربست واژگان رایج در میان [[مردم]]) لزوماً به معنای [[پذیرش]] [[فرهنگ]] آنان نیست، بلکه می‌تواند صرفاً از باب هم سویی در کاربرد واژگان رایج در عرف آن زمان و به زبان آن عرف باشد چنانکه چنین امری در همۀ زبان‌ها امری رایج و مرسوم است<ref>ر. ک: [[محمد هادی معرفت\|معرفت، محمد هادی]]، شبهات وردود، ص ۱۱۰-۱۱۳ و نقد شبهات پیرامون قرآن کریم، ص۱۴۷-۱۴۸.</ref>.		## براساس آیۀ {{متن قرآن\|لَا يَأْتِيهِ الْبَاطِلُ مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ وَلَا مِنْ خَلْفِهِ}}<ref>«در حال و آینده آن، باطل راه ندارد» سوره فصلت، آیه ۴۲.</ref> در می‌‌یابیم [[قرآن]] از [[عقاید]]، [[افکار]]، [[آداب]] و [[فرهنگ]] [[باطل]] به دور است؛ اما به جهت امکان تفاهم با [[مردم]]، از واژگان عرفی آنان استفاده کرده است؛ این امر (کاربست واژگان رایج در میان [[مردم]]) لزوماً به معنای [[پذیرش]] [[فرهنگ]] آنان نیست، بلکه می‌تواند صرفاً از باب هم سویی در کاربرد واژگان رایج در عرف آن زمان و به زبان آن عرف باشد چنانکه چنین امری در همۀ زبان‌ها امری رایج و مرسوم است<ref>ر. ک: [[محمد هادی معرفت\|معرفت، محمد هادی]]، شبهات وردود، ص ۱۱۰-۱۱۳ و نقد شبهات پیرامون قرآن کریم، ص۱۴۷-۱۴۸.</ref>.

			== اثبات عصمت قرآن ==
			=== برهان نقض غرض ===

	== آثار و کارکردهای [[معصوم]] بودن قرآن ==		== آثار و کارکردهای [[معصوم]] بودن قرآن ==

فرقانی: /* اثبات عصمت قرآن */

2023-01-22T06:27:56Z

اثبات عصمت قرآن

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۲ ژانویهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۰۹:۵۷
خط ۱۱:		خط ۱۱:
	#'''عصمت به معنای [[لطف]]''': مرحوم [[شیخ مفید]] نخستین [[متکلم]] [[امامیه]] است که به تعریف عصمت پرداخته است. از نظر او عصمت از ناحیه [[خداوند متعال]]، همان [[توفیق]] و لطف او برای حجت‌های اوست و اعتصام به این عصمت به وسیله [[حجج الهی]] برای [[حفظ دین]] خداوند از ورود [[گناهان]] و خطاها در آن است<ref>محمدبن محمدبن نعمان، شیخ مفید، تصحیح الاعتقادات الامامیة، ص۱۲۸.</ref>. [[متکلمان امامیه]] به تبع مرحوم مفید قرن‌ها عصمت را به لطف تعریف کرده‌اند و بزرگانی همچون [[سیدمرتضی]]، [[شیخ طوسی]]، [[نوبختی]]، [[نباطی]]<ref>علی بن یونس نباطی، الصراط المستقیم، ج۱، ص۵۰.</ref> و مانند آنها در آثار خود آن را به کار برده‌اند.		#'''عصمت به معنای [[لطف]]''': مرحوم [[شیخ مفید]] نخستین [[متکلم]] [[امامیه]] است که به تعریف عصمت پرداخته است. از نظر او عصمت از ناحیه [[خداوند متعال]]، همان [[توفیق]] و لطف او برای حجت‌های اوست و اعتصام به این عصمت به وسیله [[حجج الهی]] برای [[حفظ دین]] خداوند از ورود [[گناهان]] و خطاها در آن است<ref>محمدبن محمدبن نعمان، شیخ مفید، تصحیح الاعتقادات الامامیة، ص۱۲۸.</ref>. [[متکلمان امامیه]] به تبع مرحوم مفید قرن‌ها عصمت را به لطف تعریف کرده‌اند و بزرگانی همچون [[سیدمرتضی]]، [[شیخ طوسی]]، [[نوبختی]]، [[نباطی]]<ref>علی بن یونس نباطی، الصراط المستقیم، ج۱، ص۵۰.</ref> و مانند آنها در آثار خود آن را به کار برده‌اند.
	#'''[[عصمت]] به معنای ملکه''': پس از آنکه [[شیخ مفید]] عصمت را به [[لطف]] تعریف کرد و دیگران نیز آن را پذیرفتند، مرحوم [[خواجه نصیرالدین طوسی]] آن را به نقل از [[فلاسفه]]، ملکه نامید و گفت: عصمت ملکه‌ای است که با وجود آن، از صاحبش [[گناهان]] صادر نمی‌شود و این بنا بر [[اندیشه]] حکماست<ref>خواجه نصیرالدین طوسی، تلحیص المحصل، ص۳۶۹؛ عضدالدین ایجی نیز این تعریف را به حکما نسبت می‌دهد. ایجی عضدالدین، شرح المواقف، ج۸، ص۲۸۰ البته مرحوم خواجه در برخی موارد نیز عصمت را به لطف تعریف کرده است. ر.ک: خواجه نصیرالدین طوسی، تلخیص الحصل، ص۵۲۵.</ref>. پس از خواجه برخی از [[متکلمان]] معاصر و متأخر از او نیز این تعریف را در کتاب‌های خود ارائه کردند<ref>میثم بن علی بن میثم بحرانی، النجاة فی یوم القیامة، ص۵۵؛ حسن بن یوسف حلی، کشف المراد، ص۴۹۴.</ref>.<ref>[[محمد حسین فاریاب\|فاریاب، محمد حسین]]، [[عصمت امام (کتاب)\|عصمت امام]]، ص۳۴ - ۳۵.</ref>		#'''[[عصمت]] به معنای ملکه''': پس از آنکه [[شیخ مفید]] عصمت را به [[لطف]] تعریف کرد و دیگران نیز آن را پذیرفتند، مرحوم [[خواجه نصیرالدین طوسی]] آن را به نقل از [[فلاسفه]]، ملکه نامید و گفت: عصمت ملکه‌ای است که با وجود آن، از صاحبش [[گناهان]] صادر نمی‌شود و این بنا بر [[اندیشه]] حکماست<ref>خواجه نصیرالدین طوسی، تلحیص المحصل، ص۳۶۹؛ عضدالدین ایجی نیز این تعریف را به حکما نسبت می‌دهد. ایجی عضدالدین، شرح المواقف، ج۸، ص۲۸۰ البته مرحوم خواجه در برخی موارد نیز عصمت را به لطف تعریف کرده است. ر.ک: خواجه نصیرالدین طوسی، تلخیص الحصل، ص۵۲۵.</ref>. پس از خواجه برخی از [[متکلمان]] معاصر و متأخر از او نیز این تعریف را در کتاب‌های خود ارائه کردند<ref>میثم بن علی بن میثم بحرانی، النجاة فی یوم القیامة، ص۵۵؛ حسن بن یوسف حلی، کشف المراد، ص۴۹۴.</ref>.<ref>[[محمد حسین فاریاب\|فاریاب، محمد حسین]]، [[عصمت امام (کتاب)\|عصمت امام]]، ص۳۴ - ۳۵.</ref>

	~~== اثبات عصمت قرآن ==~~
	~~=== برهان نقض غرض ===~~

	== مراحل و مراتب عصمت [[قرآن]] ==		== مراحل و مراتب عصمت [[قرآن]] ==

فرقانی: /* ابعاد عصمت قرآن */

2023-01-22T06:27:35Z

ابعاد عصمت قرآن

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۲ ژانویهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۰۹:۵۷
خط ۲۷:		خط ۲۷:

	==ابعاد عصمت قرآن==		==ابعاد عصمت قرآن==
	[[عصمت]] ~~قرآن به گونه‌های دیگری نیز قابل تقسیم است، از جمله~~ به اعتبار پاره‌ای از وجوه و ابعاد آن. به این لحاظ مهمترین ابعاد عصمت قرآن عبارت است از عصمت معنوی و لفظی.		یکی از گونه‌های [[عصمت]] قرآن، عصمت آن به اعتبار پاره‌ای از وجوه و ابعاد قرآن است. به این لحاظ مهمترین ابعاد عصمت قرآن عبارت است از عصمت معنوی و لفظی.
	#عصمت معنوی همان عصمت در تبیین و تفسیر است که در مرحله ششم از آن یاد شد. مراد از عصمت معنوی یا تفسیری، وجود تفسیر معصومانه از قرآن و دسترس پذیری فی الجمله آن است، هر چند در کنار آن باب فهم‌ها و تفسیرهای غیر معصومانه و خطاپذیر نیز باز است.		#عصمت معنوی همان عصمت در تبیین و تفسیر است که در مرحله ششم از آن یاد شد. مراد از عصمت معنوی یا تفسیری، وجود تفسیر معصومانه از قرآن و دسترس پذیری فی الجمله آن است، هر چند در کنار آن باب فهم‌ها و تفسیرهای غیر معصومانه و خطاپذیر نیز باز است.
	#مراد از عصمت لفظی مصونیت قرآن از کاربست واژگان و ترکیبات نادرست از ناحیه صادر کننده و نیز محفوظ ماندن از هرگونه تحریف لفظی در مراحل پس از صدور است.<ref>[[عصمت تام قرآن و برون دادهای آن (مقاله)\|عصمت تام قرآن و برون دادهای آن]]؛ صفحه ۵</ref>		#مراد از عصمت لفظی مصونیت قرآن از کاربست واژگان و ترکیبات نادرست از ناحیه صادر کننده و نیز محفوظ ماندن از هرگونه تحریف لفظی در مراحل پس از صدور است.<ref>[[عصمت تام قرآن و برون دادهای آن (مقاله)\|عصمت تام قرآن و برون دادهای آن]]؛ صفحه ۵</ref>
خط ۳۷:		خط ۳۷:
	#تحریف به جابجایی کلمات و ترکیب آنها.<ref>اقسام دیگری نیز برای تحریف بر شمرده شده است که صدق عنوان تحریف بر یرخی از آنها محل تردید است، مانند: تحریف در قرائت؛ تحریف در لهجه و گویش. جهت آگاهی بیشتر نگا: محمد هادی معرفت، همان، صص ۲۲ - ۲۶</ref>		#تحریف به جابجایی کلمات و ترکیب آنها.<ref>اقسام دیگری نیز برای تحریف بر شمرده شده است که صدق عنوان تحریف بر یرخی از آنها محل تردید است، مانند: تحریف در قرائت؛ تحریف در لهجه و گویش. جهت آگاهی بیشتر نگا: محمد هادی معرفت، همان، صص ۲۲ - ۲۶</ref>
	اساساً مراد از نفی تحریف کتاب آسمانی، به این معناست که این تغییرات به گونه‌ای انجام پذیرد که دیگر کلام الهی، به درستی شناخته نشود و از دسترس بشر خارج گردد و یا چیزی به طور معمول، کلام خدا انگاشته شود که سخن او نیست. در مقابل مصونیت قرآن از تحریف، به معنای ماندگاری متن اصلی قرآن و آشنایی با آن در میان مردم است؛ به گونه‌ای که هیچ گاه جوامع بشری، از شناخت و دسترسی به متن اصلی آن محروم نشده و کلام خدا را از غیر آن با وضوح و آشنایی تمیز بتوانند داد.<ref>[[حمید رضا شاکرین\|شاکرین، حمید رضا]]، [[عصمت تام قرآن و برون داده‌ای آن (مقاله)\|عصمت تام قرآن و برون داده‌ای آن]]؛ صفحه ۵</ref>		اساساً مراد از نفی تحریف کتاب آسمانی، به این معناست که این تغییرات به گونه‌ای انجام پذیرد که دیگر کلام الهی، به درستی شناخته نشود و از دسترس بشر خارج گردد و یا چیزی به طور معمول، کلام خدا انگاشته شود که سخن او نیست. در مقابل مصونیت قرآن از تحریف، به معنای ماندگاری متن اصلی قرآن و آشنایی با آن در میان مردم است؛ به گونه‌ای که هیچ گاه جوامع بشری، از شناخت و دسترسی به متن اصلی آن محروم نشده و کلام خدا را از غیر آن با وضوح و آشنایی تمیز بتوانند داد.<ref>[[حمید رضا شاکرین\|شاکرین، حمید رضا]]، [[عصمت تام قرآن و برون داده‌ای آن (مقاله)\|عصمت تام قرآن و برون داده‌ای آن]]؛ صفحه ۵</ref>

			== لوازم عصمت قرآن ==
			عصمت قرآن از هرگونه [[خطا]] و [[انحرافی]] لوازمی را به دنبال دارد که عبارتند از:

			# احتیاج به [[تفسیر]] در [[قرآن]]: [[لزوم عصمت]] در [[قرآن]]، ما را بی [[نیاز]] از [[تفسیر]] آن نمی‌کند؛ چراکه به هیچ عنوان نمی‌توان بدون [[تبیین]] و [[تفسیر]] توسط [[پیامبر]] و [[جانشینان]] [[معصوم]] به [[حقیقت]] واقعی این [[کلام]] [[مقدس]] [[دست]] پیدا کرد<ref>ر. ک: [[حمید رضا شاکرین\|شاکرین، حمید رضا]]، [[عصمت تام قرآن و برون داده‌ای آن (مقاله)\|عصمت تام قرآن و برون داده‌ای آن]]؛ ص ۵ـ۷.</ref>.
			# [[عامه]] پسند بودن [[قرآن]]: [[قرآن]] در عین اینکه یک [[کلام]] [[معصومانه]] است یعنی بدون [[خطا]] و [[تحریف]] است اما به صورت [[عامه]] پسند و بدون هیچ پیچیدگی ظاهری نازل شده است؛ همین امر عاملی شد تا عده ای به این [[باور]] برسند که زبان [[قرآنی]] زبان بشری همراه با [[محدودیت]] [[تاریخی]] ـ [[فرهنگی]] آن زمان است، لذا [[پیامبر]] به وسیلۀ [[پیام]] [[وحی]] غیر از [[باورها]] و تصورات [[فرهنگی]] روزگار خودش، چیز اضافه ای برای [[بشر]] نیاورده است<ref>ابوزید، نصرحامد، مفهوم النص، ص۳۴؛ مفهوم پوشیده و مبهم وحی، ترجمه محمدتقی کرمی، نقد و نظر شماره ۱۲ ص۳۴۵.</ref>. این ادعا به دو [[دلیل]] قابل [[پذیرش]] نیست:
			## با نگاهی به [[خالق]] و گویندۀ [[قرآن]] روشن می‌‌شود چنین [[خالق]] با عظمتی نمی‌تواند کلامش محدود به [[کلامی]] بشری و محصور در تنگناهای محیطی، [[فرهنگی]] و [[تاریخی]] باشد.
			## براساس آیۀ {{متن قرآن\|لَا يَأْتِيهِ الْبَاطِلُ مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ وَلَا مِنْ خَلْفِهِ}}<ref>«در حال و آینده آن، باطل راه ندارد» سوره فصلت، آیه ۴۲.</ref> در می‌‌یابیم [[قرآن]] از [[عقاید]]، [[افکار]]، [[آداب]] و [[فرهنگ]] [[باطل]] به دور است؛ اما به جهت امکان تفاهم با [[مردم]]، از واژگان عرفی آنان استفاده کرده است؛ این امر (کاربست واژگان رایج در میان [[مردم]]) لزوماً به معنای [[پذیرش]] [[فرهنگ]] آنان نیست، بلکه می‌تواند صرفاً از باب هم سویی در کاربرد واژگان رایج در عرف آن زمان و به زبان آن عرف باشد چنانکه چنین امری در همۀ زبان‌ها امری رایج و مرسوم است<ref>ر. ک: [[محمد هادی معرفت\|معرفت، محمد هادی]]، شبهات وردود، ص ۱۱۰-۱۱۳ و نقد شبهات پیرامون قرآن کریم، ص۱۴۷-۱۴۸.</ref>.

	== آثار و کارکردهای [[معصوم]] بودن قرآن ==		== آثار و کارکردهای [[معصوم]] بودن قرآن ==