Bahmani: صفحه‌ای تازه حاوی «==اجمالی یا تفصیلی بودن== مراد از این عنوان، بررسی این پرسش است که آیا علوم پیامبران و دیگر برگزیدگان خداوند با مراتبی از علوم آنان، کلی و اجمالی بوده است یا آنکه ا آنان به همه علوم خود، به طور جزئی و تفصیلی علم داشته‌اند. علوم کلی و...» ایجاد کرد

2022-04-19T05:14:22Z

صفحه‌ای تازه حاوی «==اجمالی یا تفصیلی بودن== مراد از این عنوان، بررسی این پرسش است که آیا علوم پیامبران و دیگر برگزیدگان خداوند با مراتبی از علوم آنان، کلی و اجمالی بوده است یا آنکه ا آنان به همه علوم خود، به طور جزئی و تفصیلی علم داشته‌اند. علوم کلی و...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

==اجمالی یا تفصیلی بودن==
مراد از این عنوان، بررسی این [[پرسش]] است که آیا [[علوم پیامبران]] و دیگر [[برگزیدگان خداوند]] با مراتبی از [[علوم]] آنان، کلی و اجمالی بوده است یا آنکه ا آنان به همه علوم خود، به طور جزئی و تفصیلی [[علم]] داشته‌اند. [[علوم کلی]] و اجمالی، علومی‌اند که برای استفاده از آنها به تطبیق [[قواعد]] کلی بر جزئیات با دریافت [[علمی]] جدید به جزئیات نیاز است.

نمی‌توان [[انکار]] کرد که بخشی از علوم ایشان تفصیلی و جزئی بوده است. [[آیات قرآن]] درباره مسائل جزئی [[احکام]]، برخی مباحث مربوط به [[معاد]]، نکات [[اخلاقی]]، حوادث جاری [[جامعه]] [[زمان]] [[پیامبران]] و... بهترین [[شاهد]] برای آن است که برخی از علوم پیامبران، به مسائل جزئی مربوط بوده است. پیامبران در حوادث و شرایط مختلف، به [[خداوند]] روی می‌آوردند و از او کمک می‌خواستند و راهنمایی‌های [[وحیانی]] خداوند، پاور آنان بوده است. وی به [[حضرت موسی]]{{ع}} در فراز و نشیب‌های مختلف دوران [[نبوت]] آن [[حضرت]]، نمونه روشنی از جزئی بودن بسیاری از علوم وحیانی است. به [[پیامبر اکرم]]{{صل}} نیز در شرایط مختلف، مانند [[دعوت]] از [[خویشاوندان]]، [[تغییر قبله]]، [[هجرت به مدینه]]، [[روابط]] [[مهاجران]] و [[انصار]]، [[جنگ بدر]]، [[جنگ احد]] و توطئه‌های [[منافقان]] [[وحی]] نازل می‌شد که به خوبی جزئی بودن مصادیق این علوم وحیانی را نشان می‌دهند.

بنابراین آنچه جای بررسی و [[تأمل]] دارد این است که آیا افزون بر [[علوم تفصیلی]] و جزئی، [[علوم اجمالی]] و کلی نیز در [[اختیار]] پیامبران و دیگر برگزیدگان خداوند قرار می‌گرفت؟ به نظر می‌رسد پاسخ این پرسش نیز مثبت است؛ زیرا اولا به طور طبیعی بخشی از علوم مربوط به [[جهان]]، [[آخرت]]، [[روابط اجتماعی]]، [[سیاست]] و... کلی و اجمالی خواهد بود. علوم پیامبران نیز از این قاعده مستثنا نیست. چنین نمونه‌هایی در آیات قرآن نیز کم نیست؛ برای نمونه، خبرهایی که درباره [[عذاب]] [[کافران]] در [[قیامت]] بیان شده‌اند، درباره یکایک افراد نیستند، بلکه درباره عنوان کلی کافران است. قوانینی هم که در [[قرآن]] بیان شده‌اند، کلی‌اند؛ مانند اینکه [[انسان]] متناسب به تلاش خود، به مقاماتی می‌رسد<ref>{{متن قرآن|وَأَنْ لَيْسَ لِلْإِنْسَانِ إِلَّا مَا سَعَى}} «و اینکه آدمی را چیزی جز آنچه (برای آن) کوشیده است نخواهد بود» سوره نجم، آیه ۳۹.</ref>؛ [[تقوا]] موجب [[گشایش]] می‌شود<ref>{{متن قرآن|وَمَنْ يَتَّقِ اللَّهَ يَجْعَلْ لَهُ مَخْرَجًا}} «و هر کس از خداوند پروا کند (خداوند) برای او دری می‌گشاید» سوره طلاق، آیه ۲.</ref>؛ [[نماز]]، انسان را از [[بدی‌ها]] دور می‌کند<ref>{{متن قرآن|إِنَّ الصَّلَاةَ تَنْهَى عَنِ الْفَحْشَاءِ وَالْمُنْكَرِ}} «آنچه از این کتاب بر تو وحی شده است بخوان و نماز را بپا دار که نماز از کار زشت و کار ناپسند باز می‌دارد» سوره عنکبوت، آیه ۴۵.</ref>؛ [[ایمان]] و تقوا موجب [[آبادانی]] [[سرزمین‌ها]] خواهند شد<ref>{{متن قرآن|وَلَوْ أَنَّ أَهْلَ الْقُرَى آمَنُوا وَاتَّقَوْا لَفَتَحْنَا عَلَيْهِمْ بَرَكَاتٍ مِنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ}} «و اگر مردم آن شهرها ایمان می‌آوردند و پرهیزگاری می‌ورزیدند بر آنان از آسمان و زمین برکت‌هایی می‌گشودیم اما (پیام ما را) دروغ شمردند بنابراین برای آنچه می‌کردند آنان را فرو گرفتیم» سوره اعراف، آیه ۹۶.</ref>؛ انسان بسیار آزمند و کم [[طاقت]] است<ref>{{متن قرآن|إِنَّ الْإِنْسَانَ خُلِقَ هَلُوعًا * إِذَا مَسَّهُ الشَّرُّ جَزُوعًا * وَإِذَا مَسَّهُ الْخَيْرُ مَنُوعًا}} «بی‌گمان انسان را آزمندی بی‌شکیب آفریده‌اند * چون شرّی بدو رسد بی‌تاب است * و چون خیری بدو رسد بازدارنده است» سوره معارج، آیه ۱۹-۲۱. </ref> و....

افزون بر این گونه موارد، بنابر برخی [[تفاسیر]]، ماهیت برخی از دانش‌های [[برگزیدگان خداوند]]، اقتضای اجمالی بودن آنها را دارد. «[[علم]] الاسماء» یکی از این دانش‌هاست. چنان که اشاره شد، [[خداوند]] برای آنکه [[شایستگی]] [[حضرت آدم]]{{ع}} را برای [[خلافت]] در [[زمین]] [[اثبات]] کند، علم الاسماء را به او آموخت که [[فرشتگان]] از فراگیری آن [[ناتوان]] بودند. گفته شد که درباره ماهیت علم الاسماء، تفسیرهای گوناگونی بیان شده است. برخی علم الاسماء را علم به [[حقایق]] کلی می‌دانند که سرچشمه تمام حقایق [[جهان]] است. این [[اسما]] به حقایق کلی و پوشیده در نزد [[خداوند]] اشاره دارند که محدود به حد مشخصی نیستند. کثرت در آنها، عددی نیست؛ بلکه در مراتب و درجات است. بنابراین در مرتبه [[غیبی]] خود، حقایقی کلی و باشعورند که در مرتبه [[نزول]]، همه [[حقایق]] [[جهان]] را شامل می‌شوند<ref>ر.ک: سیدمحمدحسین طباطبایی، المیزان فی تفسیر القرآن، ج۱، ص۱۱۶-۱۱۸.</ref>. چنین [[تفسیری]] از [[علم]] الاسماء نشان می‌دهد که این علم، دانشی اجمالی به همه حقایق جهان است. بنابراین آشنایی با این حقایق، صاحب آن را هنگام تطبیق این [[علوم]] بر مصادیق جزئی، از دیگر شیوه‌های [[علم آموزی]] مانند [[وحی]] و [[تعقل]] [[بی‌نیاز]] نمی‌سازد.<ref>[[سید علی هاشمی (زاده ۱۳۵۲)|هاشمی، سید علی]]، [[ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی (کتاب)|ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی]] ص ۱۴۰.</ref>

== پانویس ==
{{پانویس}}

بحث:علم تفصیلی در کلام اسلامی - تاریخچهٔ نسخه‌ها