بحث:مذهب جعفری در کلام اسلامی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Wasity: جایگزینی متن - 'وصف' به 'وصف'

2022-09-13T07:40:37Z

جایگزینی متن - 'وصف' به 'وصف'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۳ سپتامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۱:۱۰
خط ۴۸:		خط ۴۸:
	==امامیه در دانشنامه کلام اسلامی==		==امامیه در دانشنامه کلام اسلامی==
	*از [[فرقه‌های کلامی]] [[اسلامی]] و نام همه یا گروهی از [[شیعه]].		*از [[فرقه‌های کلامی]] [[اسلامی]] و نام همه یا گروهی از [[شیعه]].
	*[[امامیه]] برگرفته از [[امام]] که در لغت به معنی [[پیشوا]] و کسی است که از گفتار او [[پیروی]] می‌شود و جمع آن [[ائمه]] است<ref>ابن منظور، محمد بن مکرم، لسان العرب؛ طریحی، فخرالدین، مجمع البحرین، ماده امام.</ref> و یاء در آخر آن یاء نسبت است به معنی منسوب به [[امام]]، و چون [[وصف]] [[فرقه]] است مؤنث به کار می‌رود، یعنی [[فرقه]] [[امامیه]]. و مقصود گروهی است که پس از [[رحلت پیامبر]] از [[امام]] [[منصوب]] از جانب او [[پیروی]] می‌کنند<ref>مفید، محمد بن نعمان، اوائل المقالات، ص۴۶.</ref>.		*[[امامیه]] برگرفته از [[امام]] که در لغت به معنی [[پیشوا]] و کسی است که از گفتار او [[پیروی]] می‌شود و جمع آن [[ائمه]] است<ref>ابن منظور، محمد بن مکرم، لسان العرب؛ طریحی، فخرالدین، مجمع البحرین، ماده امام.</ref> و یاء در آخر آن یاء نسبت است به معنی منسوب به [[امام]]، و چون وصف [[فرقه]] است مؤنث به کار می‌رود، یعنی [[فرقه]] [[امامیه]]. و مقصود گروهی است که پس از [[رحلت پیامبر]] از [[امام]] [[منصوب]] از جانب او [[پیروی]] می‌کنند<ref>مفید، محمد بن نعمان، اوائل المقالات، ص۴۶.</ref>.
	*بنابراین هر گروهی که پس از [[پیامبر]]{{صل}} به [[امام]] [[منصوب]] [[معتقد]] است، می‌توان آن را [[امامی]] نامید. در این صورت واژه [[امامیه]] با [[شیعه]] مترادف خواهد بود، زیرا [[شیعه]] کسی است که از [[امام]] [[منصوب]] به [[نام علی]]{{ع}} [[پیروی]] می‌کنند و او را بر دیگر [[صحابه پیامبر]]{{صل}} مقدم می‌دارند<ref>اشعری، علی بن اسماعیل، مقالات الاسلامیین، ج۱، ص۵.</ref>، ولی به مرور زمان، چنانکه خواهیم گفت: [[امامیه]] صنفی از [[شیعه]] شمرده شده است.		*بنابراین هر گروهی که پس از [[پیامبر]]{{صل}} به [[امام]] [[منصوب]] [[معتقد]] است، می‌توان آن را [[امامی]] نامید. در این صورت واژه [[امامیه]] با [[شیعه]] مترادف خواهد بود، زیرا [[شیعه]] کسی است که از [[امام]] [[منصوب]] به [[نام علی]]{{ع}} [[پیروی]] می‌کنند و او را بر دیگر [[صحابه پیامبر]]{{صل}} مقدم می‌دارند<ref>اشعری، علی بن اسماعیل، مقالات الاسلامیین، ج۱، ص۵.</ref>، ولی به مرور زمان، چنانکه خواهیم گفت: [[امامیه]] صنفی از [[شیعه]] شمرده شده است.
	*[[اشعری]] [[شیعه]] را به سه صنف به نام‌های غالیه، رافضه، [[زیدیه]] تقسیم می‌کند، و در نتیجه [[امامیه]] را با رافضه یکسان می‌گیرد. او در این کتاب، برای غالیه ۱۵ [[فرقه]] و برای رافضه ۲۴ و برای [[زیدیه]] ۶ [[فرقه]] [[بیان]] نموده است<ref>اشعری، علی بن اسماعیل، مقالات الاسلامیین، ص۵-۶۵، با تصحیح هملوت ریتر، چاپ فرانتز اشیانر ویسبادن آلمان.</ref>.		*[[اشعری]] [[شیعه]] را به سه صنف به نام‌های غالیه، رافضه، [[زیدیه]] تقسیم می‌کند، و در نتیجه [[امامیه]] را با رافضه یکسان می‌گیرد. او در این کتاب، برای غالیه ۱۵ [[فرقه]] و برای رافضه ۲۴ و برای [[زیدیه]] ۶ [[فرقه]] [[بیان]] نموده است<ref>اشعری، علی بن اسماعیل، مقالات الاسلامیین، ص۵-۶۵، با تصحیح هملوت ریتر، چاپ فرانتز اشیانر ویسبادن آلمان.</ref>.

Wasity: جایگزینی متن - 'رازی' به 'رازی'

2022-01-03T10:01:47Z

جایگزینی متن - 'رازی' به 'رازی'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳ ژانویهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۳:۳۱
خط ۵۷:		خط ۵۷:
	*[[احمد امین]] اساس [[تشیع]] را [[اعتقاد]] به این می‌داند که [[علی]]{{ع}} و [[فرزندان]] او از دیگران برای [[خلافت]] و [[امامت]] شایسته‌تر هستند و [[پیامبر]]{{صل}} نیز آنها را برای این [[مقام]] [[برگزیده]] است. و غیر از [[فرقه]] [[زیدیه]]، دیگر فرق [[شیعه]] را تحت عنوان [[امامیه]] نامیده، و مهم‌ترین آنها را [[اثناعشریه]] می‌داند<ref>امین، احمد، ضحی الإسلام، ج۳، ص۱۵۴.</ref>.		*[[احمد امین]] اساس [[تشیع]] را [[اعتقاد]] به این می‌داند که [[علی]]{{ع}} و [[فرزندان]] او از دیگران برای [[خلافت]] و [[امامت]] شایسته‌تر هستند و [[پیامبر]]{{صل}} نیز آنها را برای این [[مقام]] [[برگزیده]] است. و غیر از [[فرقه]] [[زیدیه]]، دیگر فرق [[شیعه]] را تحت عنوان [[امامیه]] نامیده، و مهم‌ترین آنها را [[اثناعشریه]] می‌داند<ref>امین، احمد، ضحی الإسلام، ج۳، ص۱۵۴.</ref>.
	*به گفتار [[شیخ]] کوثری محقق کتاب ملطی، مناقشه در اصطلاح نیست، هرگاه مقصود از [[امامیه]]، [[اعتقاد]] به [[امام]] [[منصوب]] باشد، کلیه فرق [[شیعه]]، [[امامی]] بوده و همه را می‌توان [[امامیه]] نامید، مگر فرقه‌های غالی که اصولاً [[اسلام]] آنها زیر سؤال است، واگر مقصود اصطلاح رایج در میان [[شیعه]] و غیره باشد، [[حق]] این است که [[امامیه]] قسمی از [[شیعه]] و مرادف با [[اثنا عشریه]] و [[اعتقاد به دوازده امام]] است، و لذا [[شیخ مفید]] می‌گوید: [[امامیه]] [[امامت]] را پس از [[علی]]{{ع}} و [[حسنین]]{{عم}} در [[اولاد]] [[حسین بن علی]]{{ع}} متمرکز می‌سازند و [[امامت]] را تا [[حضرت رضا]]{{ع}} و سپس تا [[امام مهدی]]{{ع}} ادامه می‌دهند<ref>مفید، محمد بن نعمان، اوائل المقالات، ص۴۶.</ref>.		*به گفتار [[شیخ]] کوثری محقق کتاب ملطی، مناقشه در اصطلاح نیست، هرگاه مقصود از [[امامیه]]، [[اعتقاد]] به [[امام]] [[منصوب]] باشد، کلیه فرق [[شیعه]]، [[امامی]] بوده و همه را می‌توان [[امامیه]] نامید، مگر فرقه‌های غالی که اصولاً [[اسلام]] آنها زیر سؤال است، واگر مقصود اصطلاح رایج در میان [[شیعه]] و غیره باشد، [[حق]] این است که [[امامیه]] قسمی از [[شیعه]] و مرادف با [[اثنا عشریه]] و [[اعتقاد به دوازده امام]] است، و لذا [[شیخ مفید]] می‌گوید: [[امامیه]] [[امامت]] را پس از [[علی]]{{ع}} و [[حسنین]]{{عم}} در [[اولاد]] [[حسین بن علی]]{{ع}} متمرکز می‌سازند و [[امامت]] را تا [[حضرت رضا]]{{ع}} و سپس تا [[امام مهدی]]{{ع}} ادامه می‌دهند<ref>مفید، محمد بن نعمان، اوائل المقالات، ص۴۶.</ref>.
	*[[رازی]] نیز از همین [[فکر]] [[پیروی]] کرده و می‌گوید: [[امامیه]] گروهی از [[شیعه]] است که می‌گویند: [[امام]] پس از [[رسول اکرم]]{{صل}} [[علی بن ابی طالب]]، سپس پسرش [[حسن]]، سپس برادرش [[حسین]]، سپس [[فرزند]] [[حسین]]، [[علی بن الحسین]]، و سپس [[فرزند]] او [[محمد باقر]] و سپس [[فرزند]] او [[جعفر صادق]]، و سپس [[فرزند]] او [[موسی کاظم]] و سپس [[فرزند]] او [[علی بن موسی الرضا]] و سپس فرزندش [[محمد]] [[تقی]] و سپس [[فرزند]] او [[علی]] [[نقی]] و سپس [[فرزند]] او [[حسن]] زکی، و سپس [[فرزند]] او [[محمد]] و او همان [[امام]] [[قائم]] است که [[جهان]] در [[انتظار]] اوست<ref>محصل، ص۲۴۱.</ref>.		*رازی نیز از همین [[فکر]] [[پیروی]] کرده و می‌گوید: [[امامیه]] گروهی از [[شیعه]] است که می‌گویند: [[امام]] پس از [[رسول اکرم]]{{صل}} [[علی بن ابی طالب]]، سپس پسرش [[حسن]]، سپس برادرش [[حسین]]، سپس [[فرزند]] [[حسین]]، [[علی بن الحسین]]، و سپس [[فرزند]] او [[محمد باقر]] و سپس [[فرزند]] او [[جعفر صادق]]، و سپس [[فرزند]] او [[موسی کاظم]] و سپس [[فرزند]] او [[علی بن موسی الرضا]] و سپس فرزندش [[محمد]] [[تقی]] و سپس [[فرزند]] او [[علی]] [[نقی]] و سپس [[فرزند]] او [[حسن]] زکی، و سپس [[فرزند]] او [[محمد]] و او همان [[امام]] [[قائم]] است که [[جهان]] در [[انتظار]] اوست<ref>محصل، ص۲۴۱.</ref>.
	*از زمان [[شیخ صدوق]] که [[نگارش]] [[عقاید]] و [[ملل و نحل]] در میان [[شیعه]] رواج بیشتری پیدا کرده اصطلاح [[امامیه]] را در مورد [[فرقه]] [[اثناعشری]] به کار می‌برند.		*از زمان [[شیخ صدوق]] که [[نگارش]] [[عقاید]] و [[ملل و نحل]] در میان [[شیعه]] رواج بیشتری پیدا کرده اصطلاح [[امامیه]] را در مورد [[فرقه]] [[اثناعشری]] به کار می‌برند.
	#[[سعد بن عبدالله اشعری قمی]] که از [[اصحاب]] [[عسکری]] به شمار می‌رود و در سال ۲۹۹ درگذشته است. کتابوبه نام مقالات الإمامیة تألیف نموده است<ref>ابن شهرآشوب، محمد بن علی، معالم العلماء، ص۱۴۴.</ref>.		#[[سعد بن عبدالله اشعری قمی]] که از [[اصحاب]] [[عسکری]] به شمار می‌رود و در سال ۲۹۹ درگذشته است. کتابوبه نام مقالات الإمامیة تألیف نموده است<ref>ابن شهرآشوب، محمد بن علی، معالم العلماء، ص۱۴۴.</ref>.

Wasity: جایگزینی متن - ' ق.)' به 'ق)'

2021-12-26T12:02:39Z

جایگزینی متن - ' ق.)' به 'ق)'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۵:۳۲
خط ۱۴:		خط ۱۴:

	==فِرَق [[امامیه]]==		==فِرَق [[امامیه]]==
	*[[امامیه]]- همچون دیگر [[مذاهب اسلامی]]- به فرقه‌هایی تقسیم شده است. پیش از [[شهادت امام حسن عسکری]]{{ع}} فرقه‌هایی چون [[اسماعیلیه]]، واقفیه و [[فطحیه]] پدید آمده بودند؛ اما در دوره پس از [[شهادت]] ایشان، [[امامیه]] به بیش از چهار [[فرقه]] انشعاب یافت که امروزه از میان آنها تنها [[اثنی عشریه]] بر جای مانده است<ref>الملل والنحل‌، ۲۸۴؛ فرق الشیعة، ۹۶؛ المقالات والفرق‌، ۱۱۶- ۱۰۲.</ref>. در سده‌های اخیر دو دیدگاه در [[امامیه]] پدید آمد: اخباری و اصولی. مؤسس دیدگاه اخباری، ملا [[محمد امین استرآبادی]] [[صاحب]] کتاب‌ [[فوائد المدنیة]] است. اخباریان، شیوه اصولی را برنمی‌تابیدند و [[معتقد]] بودند که [[احکام شریعت]] را تنها از [[نصوص]] [[ائمه]]{{ع}} می‌توان گرفت. نفی [[تقلید]] نیز یکی از ارکان این دیدگاه است. در برابر اینان، بیش‌تر فقهای [[امامیه]]، پیرو دیدگاه اصولی بوده و هستند. بنابر این دیدگاه، منابع [[احکام شرعی]] [[اسلام]]، تنها [[نصوص]] [[معصومین]]{{ع}} نیست؛ بلکه عبارت است از: [[قرآن]]، [[سنت]]، [[عقل]] و [[اجماع]]. برای [[استنباط]] [[احکام شرعی]] می‌توان از قواعد [[اصول فقه]] بهره جست؛ از جمله [[برائت]]، استصحاب و عمل به ظن. [[اخبار]] را باید از یکدیگر تمیز داد و [[میزان]] اعتبار و اصالت آنها را سنجید. برجسته‌ترین شخصیت [[علمی]] اصولی، که سرانجام بساط [[اخباری‌گری]] را برچید، آقا [[سید]] [[محمد باقر وحید بهبهانی]] (م. ~~۱۲۰۸ ق.~~) است<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ص 132.</ref>.		*[[امامیه]]- همچون دیگر [[مذاهب اسلامی]]- به فرقه‌هایی تقسیم شده است. پیش از [[شهادت امام حسن عسکری]]{{ع}} فرقه‌هایی چون [[اسماعیلیه]]، واقفیه و [[فطحیه]] پدید آمده بودند؛ اما در دوره پس از [[شهادت]] ایشان، [[امامیه]] به بیش از چهار [[فرقه]] انشعاب یافت که امروزه از میان آنها تنها [[اثنی عشریه]] بر جای مانده است<ref>الملل والنحل‌، ۲۸۴؛ فرق الشیعة، ۹۶؛ المقالات والفرق‌، ۱۱۶- ۱۰۲.</ref>. در سده‌های اخیر دو دیدگاه در [[امامیه]] پدید آمد: اخباری و اصولی. مؤسس دیدگاه اخباری، ملا [[محمد امین استرآبادی]] [[صاحب]] کتاب‌ [[فوائد المدنیة]] است. اخباریان، شیوه اصولی را برنمی‌تابیدند و [[معتقد]] بودند که [[احکام شریعت]] را تنها از [[نصوص]] [[ائمه]]{{ع}} می‌توان گرفت. نفی [[تقلید]] نیز یکی از ارکان این دیدگاه است. در برابر اینان، بیش‌تر فقهای [[امامیه]]، پیرو دیدگاه اصولی بوده و هستند. بنابر این دیدگاه، منابع [[احکام شرعی]] [[اسلام]]، تنها [[نصوص]] [[معصومین]]{{ع}} نیست؛ بلکه عبارت است از: [[قرآن]]، [[سنت]]، [[عقل]] و [[اجماع]]. برای [[استنباط]] [[احکام شرعی]] می‌توان از قواعد [[اصول فقه]] بهره جست؛ از جمله [[برائت]]، استصحاب و عمل به ظن. [[اخبار]] را باید از یکدیگر تمیز داد و [[میزان]] اعتبار و اصالت آنها را سنجید. برجسته‌ترین شخصیت [[علمی]] اصولی، که سرانجام بساط [[اخباری‌گری]] را برچید، آقا [[سید]] [[محمد باقر وحید بهبهانی]] (م. ۱۲۰۸ق) است<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ص 132.</ref>.
	*در عصر اخیر فرقه‌هایی که برخی از آنها را نمی‌توان [[شیعه]] شمرد، از میان [[شیعیان]] سربرآوردند. از آن جمله است [[فرقه]] [[بابیه]] به سرکردگی [[علی محمد باب شیرازی]] و نیز [[فرقه بهائیه]] به سرکردگی [[حسین علی بهاء]]. [[شیخ احمد احسائی]] نیز [[فرقه]] [[شیخیه]] را بنیان نهاد. اساس [[فکری]] این [[فرقه]]، آمیزه‌ای است از تعابیر و مفاهیم [[فلسفه]] قدیم، به ویژه آثار [[فکری]] سهروردی و [[اخبار]] و [[احادیث اهل بیت]]{{ع}}. فرقه‌های [[بابیه]] و [[بهائیه]]، در [[حقیقت]]، از این [[فرقه]] سر برآوردند. بنابر نظر مشهور [[شیعه]]، این فرقه‌ها اهل [[بدعت]] و از [[گمراهان]] به شمارند<ref>دائرة المعارف تشیع‌، ۴/ ۲۷۵؛ فرهنگ فرق اسلامی‌، ۹۴/ ۸۷.</ref>.		*در عصر اخیر فرقه‌هایی که برخی از آنها را نمی‌توان [[شیعه]] شمرد، از میان [[شیعیان]] سربرآوردند. از آن جمله است [[فرقه]] [[بابیه]] به سرکردگی [[علی محمد باب شیرازی]] و نیز [[فرقه بهائیه]] به سرکردگی [[حسین علی بهاء]]. [[شیخ احمد احسائی]] نیز [[فرقه]] [[شیخیه]] را بنیان نهاد. اساس [[فکری]] این [[فرقه]]، آمیزه‌ای است از تعابیر و مفاهیم [[فلسفه]] قدیم، به ویژه آثار [[فکری]] سهروردی و [[اخبار]] و [[احادیث اهل بیت]]{{ع}}. فرقه‌های [[بابیه]] و [[بهائیه]]، در [[حقیقت]]، از این [[فرقه]] سر برآوردند. بنابر نظر مشهور [[شیعه]]، این فرقه‌ها اهل [[بدعت]] و از [[گمراهان]] به شمارند<ref>دائرة المعارف تشیع‌، ۴/ ۲۷۵؛ فرهنگ فرق اسلامی‌، ۹۴/ ۸۷.</ref>.
	*نقش [[امامیه]] را در [[شکوفایی]] و بالندگی [[فرهنگ]] و [[تمدن اسلامی]] نمی‌توان [[انکار]] کرد. [[شیعیان]] در هر شاخه‌ای از [[علوم]] و [[فنون]]، نخبگانی به [[جهان اسلام]] تقدیم کرده‌اند و چهره‌های تابناکی پرورانیده‌اند. هم اینک [[مذهب امامیه]] یا [[شیعه]] [[اثنی عشریه]]، [[مذهب]] رسمی [[کشور]] [[ایران]] است و در کشورهایی همچون [[عراق]]، [[بحرین]]، جمهوری [[آذربایجان]] و لبنان نیز [[پیروان]] بسیاری دارد<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ص 132.</ref>.		*نقش [[امامیه]] را در [[شکوفایی]] و بالندگی [[فرهنگ]] و [[تمدن اسلامی]] نمی‌توان [[انکار]] کرد. [[شیعیان]] در هر شاخه‌ای از [[علوم]] و [[فنون]]، نخبگانی به [[جهان اسلام]] تقدیم کرده‌اند و چهره‌های تابناکی پرورانیده‌اند. هم اینک [[مذهب امامیه]] یا [[شیعه]] [[اثنی عشریه]]، [[مذهب]] رسمی [[کشور]] [[ایران]] است و در کشورهایی همچون [[عراق]]، [[بحرین]]، جمهوری [[آذربایجان]] و لبنان نیز [[پیروان]] بسیاری دارد<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ص 132.</ref>.

Wasity: جایگزینی متن - 'باقی' به 'باقی'

2020-12-24T06:27:26Z

جایگزینی متن - 'باقی' به 'باقی'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ دسامبر ۲۰۲۰، ساعت ۰۹:۵۷
خط ۳:		خط ۳:
	*[[امامیه]] [[معتقد]] است که [[حضرت علی]]{{ع}} و یازده تن از [[نسل]] او- تا [[حضرت مهدی]]{{ع}}- به [[نص پیامبر]]{{صل}} و [[نصب الهی]]، [[امام]] و پیشوای مسلمانان‌اند. [[حضرت مهدی]]{{ع}}، واپسین [[امام]]، در [[آخرالزمان]] [[ظهور]] می‌کند و [[جهان]] را به [[عدل و داد]] راه می‌نماید. این [[امامان]] به ترتیب، عبارت‌اند از: [[علی بن ابی طالب]]، [[حسن بن علی]]، [[حسین بن علی]]، [[علی بن الحسین]]، [[محمد بن علی]]، [[جعفر بن محمد]]، [[موسی بن جعفر]]، [[علی بن موسی]]، [[محمد بن علی]]، [[علی بن محمد]]، [[حسن بن علی]] و سرانجام، [[حضرت مهدی]]{{ع}}. واپسین [[امام]]{{ع}} از سال ۳۲۹ ق. تا کنون از انظار [[غایب]] گشته است<ref>فرهنگ فرق اسلامی‌، ۲۶.</ref><ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ص۱۳۰.</ref>.		*[[امامیه]] [[معتقد]] است که [[حضرت علی]]{{ع}} و یازده تن از [[نسل]] او- تا [[حضرت مهدی]]{{ع}}- به [[نص پیامبر]]{{صل}} و [[نصب الهی]]، [[امام]] و پیشوای مسلمانان‌اند. [[حضرت مهدی]]{{ع}}، واپسین [[امام]]، در [[آخرالزمان]] [[ظهور]] می‌کند و [[جهان]] را به [[عدل و داد]] راه می‌نماید. این [[امامان]] به ترتیب، عبارت‌اند از: [[علی بن ابی طالب]]، [[حسن بن علی]]، [[حسین بن علی]]، [[علی بن الحسین]]، [[محمد بن علی]]، [[جعفر بن محمد]]، [[موسی بن جعفر]]، [[علی بن موسی]]، [[محمد بن علی]]، [[علی بن محمد]]، [[حسن بن علی]] و سرانجام، [[حضرت مهدی]]{{ع}}. واپسین [[امام]]{{ع}} از سال ۳۲۹ ق. تا کنون از انظار [[غایب]] گشته است<ref>فرهنگ فرق اسلامی‌، ۲۶.</ref><ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ص۱۳۰.</ref>.
	==[[اعتقادات]]==		==[[اعتقادات]]==
	*[[امامیه]] [[وجود امام]] را عقلًا [[واجب]] می‌دانند و بر آن‌اند که [[مردم]] برای تحقق [[نیکی]] و [[حفظ شریعت]] به [[امام]] نیازمندند. [[نیازمندی]] [[مردم]] و [[دین]] به [[امام]] [[معصوم]] تا [[قیامت]] [[باقی]] است و وجود [[جهان]] بدون او ناممکن است<ref>فرق الشیعة، ۱۰۹؛ المقالات والفرق‌، ۱۰۳؛ دائرة المعارف تشیع‌، ۲/ ۳۳۱.</ref>. در نظرگاه [[امامیه]]، [[امام]] از [[کاستی]] و کژی و عیب‌های ظاهری و درونی پیراسته و به صفات [[نیک]] [[اخلاقی]] آراسته است و دارای [[فضایل]] نفسانی است<ref>فرق الشیعة، ۱۰۹؛ المقالات والفرق‌، ۱۰۳؛ دائرة المعارف تشیع‌، ۲/ ۳۳۱.</ref><ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ص۱۳۰.</ref>.		*[[امامیه]] [[وجود امام]] را عقلًا [[واجب]] می‌دانند و بر آن‌اند که [[مردم]] برای تحقق [[نیکی]] و [[حفظ شریعت]] به [[امام]] نیازمندند. [[نیازمندی]] [[مردم]] و [[دین]] به [[امام]] [[معصوم]] تا [[قیامت]] باقی است و وجود [[جهان]] بدون او ناممکن است<ref>فرق الشیعة، ۱۰۹؛ المقالات والفرق‌، ۱۰۳؛ دائرة المعارف تشیع‌، ۲/ ۳۳۱.</ref>. در نظرگاه [[امامیه]]، [[امام]] از [[کاستی]] و کژی و عیب‌های ظاهری و درونی پیراسته و به صفات [[نیک]] [[اخلاقی]] آراسته است و دارای [[فضایل]] نفسانی است<ref>فرق الشیعة، ۱۰۹؛ المقالات والفرق‌، ۱۰۳؛ دائرة المعارف تشیع‌، ۲/ ۳۳۱.</ref><ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ص۱۳۰.</ref>.
	*[[ویژگی‌های امام]] عبارت‌اند از:		*[[ویژگی‌های امام]] عبارت‌اند از:
	#'''[[عصمت]]:''' مراد آن است که شخص [[امام]] باید از داعیه عمدی یا سهوی [[معصیت]] و ترک [[طاعت]] بری باشد.		#'''[[عصمت]]:''' مراد آن است که شخص [[امام]] باید از داعیه عمدی یا سهوی [[معصیت]] و ترک [[طاعت]] بری باشد.

Bahmani: صفحه‌ای تازه حاوی «==مقدمه== *در گذشته نام عمومی مذاهبی بوده است که به امامت و خلافت بلافصل ح...» ایجاد کرد

2020-04-18T06:28:14Z

صفحه‌ای تازه حاوی «==مقدمه== *در گذشته نام عمومی مذاهبی بوده است که به امامت و خلافت بلافصل ح...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

==مقدمه==
*در گذشته نام عمومی مذاهبی بوده است که به [[امامت]] و [[خلافت بلافصل]] [[حضرت]] [[علی بن ابی طالب]]{{ع}} و [[امامت]] فرزندانش [[معتقد]] بوده‌اند؛ اما امروزه بر یک [[مذهب]] اطلاق می‌شود که آن را [[مذهب جعفری]] یا [[اثنی عشری]] نیز گویند. از [[القاب]] این [[مذهب]] است: اهل [[ایمان]]، [[اصحاب]] الانتظار و قائمیه<ref>دائرة المعارف تشیع‌، ۴/ ۲۷۳.</ref><ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص۱۳۰.</ref>.
*[[امامیه]] [[معتقد]] است که [[حضرت علی]]{{ع}} و یازده تن از [[نسل]] او- تا [[حضرت مهدی]]{{ع}}- به [[نص پیامبر]]{{صل}} و [[نصب الهی]]، [[امام]] و پیشوای مسلمانان‌اند. [[حضرت مهدی]]{{ع}}، واپسین [[امام]]، در [[آخرالزمان]] [[ظهور]] می‌کند و [[جهان]] را به [[عدل و داد]] راه می‌نماید. این [[امامان]] به ترتیب، عبارت‌اند از: [[علی بن ابی طالب]]، [[حسن بن علی]]، [[حسین بن علی]]، [[علی بن الحسین]]، [[محمد بن علی]]، [[جعفر بن محمد]]، [[موسی بن جعفر]]، [[علی بن موسی]]، [[محمد بن علی]]، [[علی بن محمد]]، [[حسن بن علی]] و سرانجام، [[حضرت مهدی]]{{ع}}. واپسین [[امام]]{{ع}} از سال ۳۲۹ ق. تا کنون از انظار [[غایب]] گشته است<ref>فرهنگ فرق اسلامی‌، ۲۶.</ref><ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص۱۳۰.</ref>.
==[[اعتقادات]]==
*[[امامیه]] [[وجود امام]] را عقلًا [[واجب]] می‌دانند و بر آن‌اند که [[مردم]] برای تحقق [[نیکی]] و [[حفظ شریعت]] به [[امام]] نیازمندند. [[نیازمندی]] [[مردم]] و [[دین]] به [[امام]] [[معصوم]] تا [[قیامت]] [[باقی]] است و وجود [[جهان]] بدون او ناممکن است<ref>فرق الشیعة، ۱۰۹؛ المقالات والفرق‌، ۱۰۳؛ دائرة المعارف تشیع‌، ۲/ ۳۳۱.</ref>. در نظرگاه [[امامیه]]، [[امام]] از [[کاستی]] و کژی و عیب‌های ظاهری و درونی پیراسته و به صفات [[نیک]] [[اخلاقی]] آراسته است و دارای [[فضایل]] نفسانی است<ref>فرق الشیعة، ۱۰۹؛ المقالات والفرق‌، ۱۰۳؛ دائرة المعارف تشیع‌، ۲/ ۳۳۱.</ref><ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص۱۳۰.</ref>.
*[[ویژگی‌های امام]] عبارت‌اند از:
#'''[[عصمت]]:''' مراد آن است که شخص [[امام]] باید از داعیه عمدی یا سهوی [[معصیت]] و ترک [[طاعت]] بری باشد.
#'''برخورداری از [[نص]]:''' شخص [[امام]] تنها از گذر [[نص]] [[خداوند]] یا [[پیامبر]] و یا [[امام]] پیشین به [[امامت]] می‌رسد.
#'''[[افضلیت]]:''' [[امام]] باید از همه [[مردمان]] [[برتر]] باشد<ref>فرهنگ فرق اسلامی‌، ۷۶- ۷۳؛ المقالات والفرق‌، ۱۱۸؛ الملل والنحل‌، ۲۶۵؛ تاریخ شیعه و فرقه‌های اسلام‌، ۱۴۸.</ref><ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص 130.</ref>.
*برخی دیگر از [[اعتقادات]] ویژه [[امامیه]] عبارت‌اند از: [[عصمت]] همه [[انبیاء]] و [[امامان]]{{عم}}، [[بداء]] و [[رجعت]]. [[امامیه]] در [[احکام عملی]] نیز ویژگی‌هایی دارند؛ از جمله آنکه مسح پا را در وضو [[واجب]] می‌شمارند. [[لزوم]] ذکر "[[حی]] [[علی]] [[خیر العمل]]" در [[اذان]] و اقامه و پنج [[تکبیر]] در [[نماز]] میت از دیگر ویژگی‌های [[فقهی]] [[امامیه]] است. [[امامیه]]- بر خلاف [[اهل تسنن]]- نکاح مُتعه ([[ازدواج موقت]]) را جایز می‌دانند و نیز معتقدند که در یک مجلس، سه [[طلاق]] تحقق نمی‌یابد و فُقاع [[حرام]] است و در [[استنباط]] [[احکام]] و [[تعالیم دینی]] نمی‌توان از [[قیاس]] و [[استحسان]] بهره جست<ref>دائرة المعارف بزرگ اسلامی‌، ۱۰/ ۱۶۲؛ فرهنگ فرق اسلامی‌، ۳۳- ۳۱.</ref><ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص 131.</ref>.
*[[امام باقر]]{{ع}} و [[امام صادق]]{{ع}} بنیان‌گذاران و شارحان بزرگ [[فقه]] شیعی‌اند. مجموعه [[احادیث]] این دو [[امام]]{{ع}} در چهار کتاب‌ [[الکافی‌]]، [[الاستبصار]]، [[التهذیب‌]] و [[من لا یحضره الفقیه‌]] گرد آمده است که‌ "الکتب الاربعه" [[لقب]] گرفته‌اند. مبانی [[فقهی]] [[امامیه]] عبارت‌اند از: [[قرآن]]، [[سنت]]، [[اجماع]] و [[عقل]]<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص 131.</ref>.
*[[امامیه]] از نظر [[کلامی]]، دارای روشی میانه است و بیش‌تر به روش [[کلامی]] [[معتزله]] نزدیک است. نفی [[جبر و تفویض]] و [[اعتقاد]] به "[[امر بین الامرین]]" و مخلوق دانستن [[قرآن]]، از جلوه‌های روش اعتدال‌گرایی [[امامیه]] است. در [[مذهب امامیه]]، [[زیارات]] و [[ادعیه]] جایگاهی ویژه دارند. دعاهای پرشوری همانند کمیل‌ و [[ابوحمزه ثمالی‌]] و آنچه در [[صحیفه سجادیه‌]] آمده است، از نمونه‌های [[ادعیه]] و [[مناجات]] امامیه‌اند<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص 131.</ref>.
*[[امامیه]] اعیادی ویژه نیز دارد؛ از جمله [[عید غدیر]] [[خم]] که روز اعلان [[خلافت]] و [[ولایت]] [[حضرت]] [[علی بن ابی طالب]]{{ع}} است<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص 131.</ref>.

==فِرَق [[امامیه]]==
*[[امامیه]]- همچون دیگر [[مذاهب اسلامی]]- به فرقه‌هایی تقسیم شده است. پیش از [[شهادت امام حسن عسکری]]{{ع}} فرقه‌هایی چون [[اسماعیلیه]]، واقفیه و [[فطحیه]] پدید آمده بودند؛ اما در دوره پس از [[شهادت]] ایشان، [[امامیه]] به بیش از چهار [[فرقه]] انشعاب یافت که امروزه از میان آنها تنها [[اثنی عشریه]] بر جای مانده است<ref>الملل والنحل‌، ۲۸۴؛ فرق الشیعة، ۹۶؛ المقالات والفرق‌، ۱۱۶- ۱۰۲.</ref>. در سده‌های اخیر دو دیدگاه در [[امامیه]] پدید آمد: اخباری و اصولی. مؤسس دیدگاه اخباری، ملا [[محمد امین استرآبادی]] [[صاحب]] کتاب‌ [[فوائد المدنیة]] است. اخباریان، شیوه اصولی را برنمی‌تابیدند و [[معتقد]] بودند که [[احکام شریعت]] را تنها از [[نصوص]] [[ائمه]]{{ع}} می‌توان گرفت. نفی [[تقلید]] نیز یکی از ارکان این دیدگاه است. در برابر اینان، بیش‌تر فقهای [[امامیه]]، پیرو دیدگاه اصولی بوده و هستند. بنابر این دیدگاه، منابع [[احکام شرعی]] [[اسلام]]، تنها [[نصوص]] [[معصومین]]{{ع}} نیست؛ بلکه عبارت است از: [[قرآن]]، [[سنت]]، [[عقل]] و [[اجماع]]. برای [[استنباط]] [[احکام شرعی]] می‌توان از قواعد [[اصول فقه]] بهره جست؛ از جمله [[برائت]]، استصحاب و عمل به ظن. [[اخبار]] را باید از یکدیگر تمیز داد و [[میزان]] اعتبار و اصالت آنها را سنجید. برجسته‌ترین شخصیت [[علمی]] اصولی، که سرانجام بساط [[اخباری‌گری]] را برچید، آقا [[سید]] [[محمد باقر وحید بهبهانی]] (م. ۱۲۰۸ ق.) است<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص 132.</ref>.
*در عصر اخیر فرقه‌هایی که برخی از آنها را نمی‌توان [[شیعه]] شمرد، از میان [[شیعیان]] سربرآوردند. از آن جمله است [[فرقه]] [[بابیه]] به سرکردگی [[علی محمد باب شیرازی]] و نیز [[فرقه بهائیه]] به سرکردگی [[حسین علی بهاء]]. [[شیخ احمد احسائی]] نیز [[فرقه]] [[شیخیه]] را بنیان نهاد. اساس [[فکری]] این [[فرقه]]، آمیزه‌ای است از تعابیر و مفاهیم [[فلسفه]] قدیم، به ویژه آثار [[فکری]] سهروردی و [[اخبار]] و [[احادیث اهل بیت]]{{ع}}. فرقه‌های [[بابیه]] و [[بهائیه]]، در [[حقیقت]]، از این [[فرقه]] سر برآوردند. بنابر نظر مشهور [[شیعه]]، این فرقه‌ها اهل [[بدعت]] و از [[گمراهان]] به شمارند<ref>دائرة المعارف تشیع‌، ۴/ ۲۷۵؛ فرهنگ فرق اسلامی‌، ۹۴/ ۸۷.</ref>.
*نقش [[امامیه]] را در [[شکوفایی]] و بالندگی [[فرهنگ]] و [[تمدن اسلامی]] نمی‌توان [[انکار]] کرد. [[شیعیان]] در هر شاخه‌ای از [[علوم]] و [[فنون]]، نخبگانی به [[جهان اسلام]] تقدیم کرده‌اند و چهره‌های تابناکی پرورانیده‌اند. هم اینک [[مذهب امامیه]] یا [[شیعه]] [[اثنی عشریه]]، [[مذهب]] رسمی [[کشور]] [[ایران]] است و در کشورهایی همچون [[عراق]]، [[بحرین]]، جمهوری [[آذربایجان]] و لبنان نیز [[پیروان]] بسیاری دارد<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص 132.</ref>.

==امامیه در فرهنگ اصطلاحات علم کلام==
*مراد از [[امامیه]] فرقه‌ای است که مهم‌ترین وجه تمایز آن با [[اهل سنت]] در این است که [[امامت]] را منحصر در [[امام علی]]{{ع}} و [[اولاد]] آن [[حضرت]] می‌داند.
*مراد از دو واژه [[شیعه]] و [[امامیه]]، [[شیعیان]] [[اثناعشری]] یا [[جعفری]] است که احتمالاً به خاطر تمایز آن از دیگر فرقه‌ها مانند [[زیدیه]] و [[اسماعیلیه]] به‌کار می‌‌رود. گفته شده از زمان [[شیخ صدوق]] به بعد که [[نگارش]] کتب [[عقاید]] و [[ملل و نحل]] در میان [[شیعه]] رواج بیشتری یافت، اصطلاح [[امامیه]] به صورت خاص در مورد [[فرقه]] [[اثناعشریه]] به کار رفت<ref>مطهری، آشنایی با علوم اسلامی، مدخل امامت.</ref><ref>[[مسلم محمدی|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص ۲۷۸.</ref>.

==تاریخچه==
*پیدایش [[شیعه امامیه]] به دوران [[بعثت]] [[پیامبر]]{{صل}} باز می‌‌گردد. اولین بار شخص [[پیامبر اکرم]]{{صل}} در داستان [[حدیث]] "الدار" بعد از [[نزول]] [[آیه]] {{متن قرآن|وَأَنْذِرْ عَشِيرَتَكَ الْأَقْرَبِينَ}}<ref>«و نزدیک‌ترین خویشاوندانت را بیم ده!» سوره شعراء، آیه ۲۱۴.</ref> بحث [[خلافت]] و [[جانشینی]] پس از خود را مطرح کرد که در آنجا [[علی]]{{ع}} [[دعوت]] ایشان را [[اجابت]] نمود.
*پس از [[رحلت پیامبر]]{{صل}} گروهی در مکانی به نام [[سقیفه]] به تعیین [[خلیفه]] پرداختند که مورد [[اعتراض]] [[علی]]{{ع}} و برخی از [[یاران]] او واقع گردید که کاری از پیش نبردند؛ چراکه [[پیروان]] [[علی]]{{ع}} در [[اقلیت]] بودند. این روال ادامه یافت، تا جایی که [[لعن]] و [[دشمنی]] با [[علی]]{{ع}} در دوران [[حکومت]] [[بنی‌امیه]] ادامه داشت. خلفای بنی‌عباس نیز به انحای دیگر به [[آزار]] [[شیعیان]] پرداختند و [[امامان]]{{عم}} را [[شکنجه]] و در نهایت به [[شهادت]] رساندند.
*این وضعیت ادامه داشت، تا اینکه در قرن چهارم هجری آل‌بویه در [[بغداد]] و مناطقی از [[ایران]] بر سر کار آمدند. در این زمان بود که [[شیعیان]] برای اولین‌بار به صورت رسمی و آزادانه به ابراز [[عقاید]] خود پرداختند و زمینه گسترش [[تشیع]] در دیگر [[بلاد اسلامی]] فراهم شد. در همین دوران بود که [[دولت]] آل‌حمدان در [[شام]]، گروهی از زیدیان در [[دیلم]] و مناطقی از [[یمن]] و [[فاطمیان]] [[اسماعیلی]] در شمال [[آفریقا]] و [[مصر]] دولت‌های مستقل [[شیعی]] برپا کردند. همچنین در این قرن مجموعه‌های [[حدیثی]]، [[کلامی]] و رجالی [[امامیه]] [[نگارش]] یافت و در [[بغداد]] [[مکتب]] [[عقلی]] [[شیخ مفید]] و در [[قم]] [[مکتب]] [[حدیثی]] [[شیخ صدوق]] پدید آمد.
*هرچند پس از [[شکست]] آل‌بویه و [[فاطمیان]] توسط سلجوقیان و ایوبیان، [[شیعیان]] مجدداً شکنجه‌های زیادی [[تحمل]] کردند، اما عملاً در [[حوزه]] جغرافیای [[اسلامی]] [[فرقه]] و [[تفکر]] [[شیعه]] رو به گسترش نهاد، تا اینکه [[سلطان]] [[محمد خدابنده]] پنجمین ایلخان مغول پس از [[مناظره]] [[علامه حلی]] با علمای [[اهل سنت]] و تفوق ایشان در قرن هشتم هجری به [[مذهب شیعه]] [[گرایش]] پیدا کرد. نخستین‌بار در زمان او بود که [[شیعه امامیه]] [[مذهب]] رسمی [[ایران]] شد و [[نام علی]]{{ع}} در سکه‌ها با عنوان "[[علی]] ولی‌الله" به جای نام خلفای قبلی زده شد. وی همچنین [[دستور]] داد نام [[دوازده امام]] را در خطبه‌های [[نماز جمعه]] ذکر کنند.
*با روی کار آمدن شاه [[اسماعیل]] در قرن دهم هجری و دیگر [[پادشاهان]] صفوی در [[اصفهان]] که دارای [[قدرت]] فوق‌العاده و منحصر به فردی در زمان خود بودند، عملاً [[شیعه]] [[جان]] تازه‌ای گرفت. در این دوره علمای [[شیعه]] به [[مناصب]] [[قدرت]] و [[حکومت]] راه پیدا کردند و [[تفکر شیعی]] در سطح گسترده‌ای رو به گسترش نهاد<ref>[[مسلم محمدی|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص ۲۷۹.</ref>.
*در نهایت در دوران معاصر، [[حکومت]] [[جمهوری اسلامی]] با [[رهبری]] و [[مدیریت]] [[مراجع]] [[شیعه امامیه]]، به خصوص شخص [[امام خمینی]] پس از یک [[مبارزه]] طولانی، با مبنا و [[تئوری]] [[ولایت‌فقیه]] جهت [[اجرای احکام]] [[دین]] در [[دوران غیبت]] [[امام]] [[معصوم]] روی کار آمد<ref>[[مسلم محمدی|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص ۲۸۰.</ref>.

==[[عقاید]]==
*برخی از مهم‌ترین [[عقاید]] [[فرقه]] [[شیعه امامیه]] عبارتند از:
#'''[[توحید ذاتی]]:''' [[خدا]] در ذات هم [[احد]] است و هم [[واحد]]؛ یعنی هم [[وحدت]] برون‌ذاتی دارد و شریک‌بردار نیست و هم [[وحدت]] درون‌ذاتی دارد؛ به این معنا که ذات او بسیط است و مرکب نیست.
#'''[[توحید صفاتی]]:''' به این معنا که نه زیادت [[اشاعره]] و نه [[نیابت]] یا [[انکار]] [[معتزله]] را قبول ندارد و [[معتقد]] به عینیت صفات با ذات است.
#'''[[توحید افعالی]]:''' در [[توحید افعالی]] نیز [[شیعه امامیه]] نه به دیدگاه [[اشاعره]] نسبت به انحصار فاعلیت در [[خداوند]] و نه به [[استقلال]] [[انسان]] در فاعلیت ملتزم است. [[شیعه]] در عین [[التزام]] به [[حق آزادی]] برای [[انسان]]، [[اختیار]] او را در طول [[اختیار]] [[خدا]] می‌‌داند. از نظر [[شیعه]] [[جبر]] [[انسان]] بر [[گناه]] با [[عدالت]] [[خدا]] سازگار نیست.
#'''[[عدل]]:''' یعنی اعطای [[فیض]] [[خداوند]] به موجودات براساس ظرفیت و [[توان]] آنها.
#'''[[امامت]]:''' [[شیعه]] [[رهبری دینی]] را مانند [[نبوت]]، [[راهنمایی]] از جانب [[خدا]] میداند و [[معتقد]] است تنها وجه تمایز [[امام]] با [[انبیا]] در عدم دریافت مستقیم [[وحی]] از جانب [[خداوند]] است.
#'''[[حسن و قبح ذاتی]]:''' [[شیعه]] [[معتقد]] به [[حسن و قبح ذاتی]] [[اعمال]] در مقابل [[حسن و قبح]] [[الهی]] و همچنین [[معتقد]] به تشخیص [[حسن و قبح]] [[اعمال]] توسط [[عقل]] است. این [[عقیده]] در مقابل [[اعتقاد]] [[اشاعره]] مبنی بر [[حسن و قبح]] شرعی است.
#'''[[حجیت]] [[عقل]]:''' [[عقل]] در کنار [[پیامبر]] و [[امامان]] به عنوان [[حجت]] ظاهری، [[پیامبر باطنی]] و درونی به حساب می‌‌آید و از منابع اصیل در [[استنباط]] [[احکام فقهی]] به شمار می‌‌رود.
#'''رؤیت [[خداوند]]:''' [[خداوند]] نه در [[دنیا]] و نه در [[آخرت]] هرگز با چشم دیده نمی‌شود؛ زیرا لازمه مرئی بودن [[خدا]]، مجسم بودن اوست. ضمن اینکه آیاتی که ناظر به این معناست، قابل [[تأویل]] می‌‌باشد.
#'''[[عصمت]]:''' [[شیعه]]، [[انبیا]] و [[ائمه]] را [[معصوم]] از [[گناه]] اعم از صغیره و کبیره می‌‌داند. آنها [[ضرورت]] [[عصمت]] را اعم از [[پندار]]، [[رفتار]] و گفتار می‌‌دانند و معتقدند غیر از این فرض با [[فلسفه]] وجودی [[امام]] ناسازگار است.
#علاوه بر موارد فوق، [[استاد مطهری]] به موارد زیر اشاره کرده‌اند:
#'''[[بداء]]:''' [[بداء]] در فعل [[حق]] جایز است؛ چنان‌که [[نسخ]] در [[احکام]] [[حق]] روا می‌‌باشد.
#'''[[ایمان]] [[فاسق]]:''' در این مسئله، [[شیعه]] با [[اشاعره]] موافق است، نه با [[خوارج]] که به [[کفر]] [[فاسق]] [[اعتقاد]] دارند و نه با [[معتزله]] که طرفدار اصل "منزلة بین المنزلتین" هستند.
#'''[[مغفرت]] و [[شفاعت]]:''' [[شیعه]] [[معتقد]] است [[مغفرت]] و [[شفاعت]] با شرایط خاص خود قابل قبول است<ref>مطهری، آشنایی با علوم اسلامی، ج۲، ص۷۹ - ۷۰.</ref><ref>[[مسلم محمدی|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص ۲۸۰-۲۸۱.</ref>.

==امامیه در دانشنامه کلام اسلامی==
*از [[فرقه‌های کلامی]] [[اسلامی]] و نام همه یا گروهی از [[شیعه]].
*[[امامیه]] برگرفته از [[امام]] که در لغت به معنی [[پیشوا]] و کسی است که از گفتار او [[پیروی]] می‌شود و جمع آن [[ائمه]] است<ref>ابن منظور، محمد بن مکرم، لسان العرب؛ طریحی، فخرالدین، مجمع البحرین، ماده امام.</ref> و یاء در آخر آن یاء نسبت است به معنی منسوب به [[امام]]، و چون [[وصف]] [[فرقه]] است مؤنث به کار می‌رود، یعنی [[فرقه]] [[امامیه]]. و مقصود گروهی است که پس از [[رحلت پیامبر]] از [[امام]] [[منصوب]] از جانب او [[پیروی]] می‌کنند<ref>مفید، محمد بن نعمان، اوائل المقالات، ص۴۶.</ref>.
*بنابراین هر گروهی که پس از [[پیامبر]]{{صل}} به [[امام]] [[منصوب]] [[معتقد]] است، می‌توان آن را [[امامی]] نامید. در این صورت واژه [[امامیه]] با [[شیعه]] مترادف خواهد بود، زیرا [[شیعه]] کسی است که از [[امام]] [[منصوب]] به [[نام علی]]{{ع}} [[پیروی]] می‌کنند و او را بر دیگر [[صحابه پیامبر]]{{صل}} مقدم می‌دارند<ref>اشعری، علی بن اسماعیل، مقالات الاسلامیین، ج۱، ص۵.</ref>، ولی به مرور زمان، چنانکه خواهیم گفت: [[امامیه]] صنفی از [[شیعه]] شمرده شده است.
*[[اشعری]] [[شیعه]] را به سه صنف به نام‌های غالیه، رافضه، [[زیدیه]] تقسیم می‌کند، و در نتیجه [[امامیه]] را با رافضه یکسان می‌گیرد. او در این کتاب، برای غالیه ۱۵ [[فرقه]] و برای رافضه ۲۴ و برای [[زیدیه]] ۶ [[فرقه]] [[بیان]] نموده است<ref>اشعری، علی بن اسماعیل، مقالات الاسلامیین، ص۵-۶۵، با تصحیح هملوت ریتر، چاپ فرانتز اشیانر ویسبادن آلمان.</ref>.
*ملطی، رافضه را با [[امامیه]] یکی دانسته و برای آن ۱۸ [[فرقه]] نام برده است، که [[زیدیه]] نیز از آنان است<ref>ملطی، ابن عبدالرحمن، التنبیه والرد علی أهل الأهواء والبدع، ص۱۸.</ref>. او در این استعمال، [[امامیه]] را به معنی عام یعنی [[معتقد]] به [[امام]] [[منصوب]] گرفته و همه را تحت این عنوان جمع کرده است. محقق کتاب [[محمد]] [[زاهد]] کوثری در پاورقی یادآور می‌شود که [[امامیه]] همان [[فرقه]] [[اثناعشری]] است، ولی مؤلف هر کسی را که به [[امامت]] [[معتقد]] بوده آن را [[امامی]] دانسته است<ref>ملطی، ابن عبدالرحمن، التنبیه والرد علی أهل الأهواء والبدع، ص۱۸.</ref><ref>[[علی ربانی گلپایگانی|ربانی گلپایگانی،علی]]، [[دانشنامه کلام اسلامی ج۱ (کتاب)|دانشنامه کلام اسلامی]]، ج۱، ص۴۷۲-۴۷۳.</ref>
*[[بغدادی]] برای روافض چهار [[فرقه]] اصلی برشمرده که عبارتند از [[زیدیه]]، [[کیسانیه]]، [[امامیه]] و [[غلاة]] و برای [[زیدیه]] سه [[فرقه]] و برای [[کیسانیه]] دو [[فرقه]] و برای [[امامیه]] پانزده [[فرقه]] و برای [[غلاة]] شش [[فرقه]] ذکر کرده است<ref>بغدادی، عبدالقاهر بن طاهر، الفرق بین الفرق، ص۲۳.</ref>.
*اسفرائینی از [[غلاة]] نامی نبرده و روافض را تنها به سه [[فرقه]] به نام‌های [[زیدیه]]، [[امامیه]] و [[کیسانیه]] تقسیم نموده و برای [[امامیه]] پانزده [[فرقه]] ذکر کرده است<ref>اسفرائنی، طاهر بن محمد، التبصیر فی الدین، ص۲۷.</ref>.
*[[شهرستانی]] برای [[شیعه]] پنج [[فرقه]] ذکر کرده به نام‌های [[کیسانیه]]، [[زیدیه]]، [[امامیه]]، غالیه، [[اسماعیلیه]]<ref>شهرستانی، عبدالکریم، الملل والنحل، ج۱، ص۱۷۰.</ref>.
*[[احمد امین]] اساس [[تشیع]] را [[اعتقاد]] به این می‌داند که [[علی]]{{ع}} و [[فرزندان]] او از دیگران برای [[خلافت]] و [[امامت]] شایسته‌تر هستند و [[پیامبر]]{{صل}} نیز آنها را برای این [[مقام]] [[برگزیده]] است. و غیر از [[فرقه]] [[زیدیه]]، دیگر فرق [[شیعه]] را تحت عنوان [[امامیه]] نامیده، و مهم‌ترین آنها را [[اثناعشریه]] می‌داند<ref>امین، احمد، ضحی الإسلام، ج۳، ص۱۵۴.</ref>.
*به گفتار [[شیخ]] کوثری محقق کتاب ملطی، مناقشه در اصطلاح نیست، هرگاه مقصود از [[امامیه]]، [[اعتقاد]] به [[امام]] [[منصوب]] باشد، کلیه فرق [[شیعه]]، [[امامی]] بوده و همه را می‌توان [[امامیه]] نامید، مگر فرقه‌های غالی که اصولاً [[اسلام]] آنها زیر سؤال است، واگر مقصود اصطلاح رایج در میان [[شیعه]] و غیره باشد، [[حق]] این است که [[امامیه]] قسمی از [[شیعه]] و مرادف با [[اثنا عشریه]] و [[اعتقاد به دوازده امام]] است، و لذا [[شیخ مفید]] می‌گوید: [[امامیه]] [[امامت]] را پس از [[علی]]{{ع}} و [[حسنین]]{{عم}} در [[اولاد]] [[حسین بن علی]]{{ع}} متمرکز می‌سازند و [[امامت]] را تا [[حضرت رضا]]{{ع}} و سپس تا [[امام مهدی]]{{ع}} ادامه می‌دهند<ref>مفید، محمد بن نعمان، اوائل المقالات، ص۴۶.</ref>.
*[[رازی]] نیز از همین [[فکر]] [[پیروی]] کرده و می‌گوید: [[امامیه]] گروهی از [[شیعه]] است که می‌گویند: [[امام]] پس از [[رسول اکرم]]{{صل}} [[علی بن ابی طالب]]، سپس پسرش [[حسن]]، سپس برادرش [[حسین]]، سپس [[فرزند]] [[حسین]]، [[علی بن الحسین]]، و سپس [[فرزند]] او [[محمد باقر]] و سپس [[فرزند]] او [[جعفر صادق]]، و سپس [[فرزند]] او [[موسی کاظم]] و سپس [[فرزند]] او [[علی بن موسی الرضا]] و سپس فرزندش [[محمد]] [[تقی]] و سپس [[فرزند]] او [[علی]] [[نقی]] و سپس [[فرزند]] او [[حسن]] زکی، و سپس [[فرزند]] او [[محمد]] و او همان [[امام]] [[قائم]] است که [[جهان]] در [[انتظار]] اوست<ref>محصل، ص۲۴۱.</ref>.
*از زمان [[شیخ صدوق]] که [[نگارش]] [[عقاید]] و [[ملل و نحل]] در میان [[شیعه]] رواج بیشتری پیدا کرده اصطلاح [[امامیه]] را در مورد [[فرقه]] [[اثناعشری]] به کار می‌برند.
#[[سعد بن عبدالله اشعری قمی]] که از [[اصحاب]] [[عسکری]] به شمار می‌رود و در سال ۲۹۹ درگذشته است. کتابوبه نام مقالات الإمامیة تألیف نموده است<ref>ابن شهرآشوب، محمد بن علی، معالم العلماء، ص۱۴۴.</ref>.
#[[شیخ صدوق]] کتابی به نام رساله فی [[دین]] الإمامیة نوشته که [[معروف]] به رساله [[اعتقادات]] [[صدوق]] است و از این [[تاریخ]] به بعد [[امامیه]] در کلمات [[شیخ مفید]] در کتاب اوائل المقالات در مورد [[اثناعشریه]] به کار می‌رود. و همگی حاکی از این است که تقسیم بندی [[اشعری]] و غیره دقیق نبود و یا از آن، معنی عام، [[اراده]] نموده‌اند<ref>[[علی ربانی گلپایگانی|ربانی گلپایگانی،علی]]، [[دانشنامه کلام اسلامی ج۱ (کتاب)|دانشنامه کلام اسلامی]]، ج۱، ص۴۷۳.</ref>
*از آنجا که [[هدف]]، در این مدخل [[تفسیر]] مفهوم [[امامیه]] بود، به همین مقدار بسنده می‌شود، ولی بحث درباره [[تاریخ]] پیدایش [[امامیه]] که با [[تاریخ]] [[پیدایش شیعه]] همراه است، وتبیین [[عقاید]] [[کلامی]] آنان، و نقاط اختلافی این [[فرقه]] با فرق [[اشعری]] و معتزلی، دارند به مدخل‌های مربوط واگذار می‌شود.
*'''تذکر:''' بسیاری از این فرقه‌ها که [[اشعری]]، و یا ملطی و دیگران برای [[امامیه]] برشمرده‌اند، یا وجود خارجی نداشته، و واقعیت آن نوعی [[فرقه]] تراشی است، مانند زراریه و هشامیه و یا بر فرض صحت، داشتن [[عقیده]] خاص در یک مسأله [[کلامی]]، مایه تعدد [[فرقه]] نمی‌گردد.
*آنچه می‌تواند محور تقسیم در مفهوم [[امامیه]] به معنی اعم باشد، [[اختلاف]] و دوگانگی در [[استمرار امامت]] و مصادیق آنها است، بنابراین فقط می‌توان [[زیدیه]] و [[اسماعیلیه]] و [[واقفیه]] را از فرق [[شیعه]] شمرد.
*شاید [[انگیزه]] برای تکثیر فرق، تحقق بخشیدن به [[حدیث]] [[معروف]] که [[امت اسلامی]] را به هفتاد و سه [[فرقه]] می‌رساند<ref>سبحانی، جعفر، بحوث فی الملل والنحل، ج۱، ص۳۶- ۲۷.</ref> بوده است<ref>[[علی ربانی گلپایگانی|ربانی گلپایگانی،علی]]، [[دانشنامه کلام اسلامی ج۱ (کتاب)|دانشنامه کلام اسلامی]]، ج۱، ص۴۷۴.</ref>.
==پانویس==
{{یادآوری پانویس}}
{{پانویس2}}