بحث:مروان بن حکم در تاریخ اسلامی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani: /* پانویس */

2025-08-11T08:30:48Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۱ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۰۰
خط ۳۰:		خط ۳۰:

	[[مروان]] پس از رویداد [[جمل]]، به [[معاویه]] پیوست و در [[دشمنی]] [[امیر مؤمنان]]{{ع}} کوشید و پس از [[شهادت]] آن حضرت، دومرتبه به [[حکومت مدینه]] رسید. در [[واقعه حره]]، [[مسلم بن عقبه]] را تحریص بر کشتن [[اهل]] [[مدینه]] می‌نمود و در [[زمان]] [[خلافت]] [[معاویة بن یزید]]، در [[شام]] بود و چون معاویة بن یزید [[وفات]] کرد و [[دولت]] [[آل ابوسفیان]] منقرض شد و [[مردم]] به بیعت [[ابن زبیر]] داخل شدند<ref>محدث قمی، عباس، تتمة المنتهی، ص۸۰.</ref>، مروان می‌خواست با ابن زبیر بیعت کند که [[عبیدالله بن زیاد]] او را از این کار باز داشت و گفت: تو بزرگ عبد منافی، [[عجله]] نکن. اول مردمی که با مروان بیعت کردند، اهل [[اردن]] بودند که از روی [[کراهت]] و [[ترس]] از [[شمشیر]] بیعت کردند. مروان بر شام و [[مصر]] مسلط شد و سرانجام به دست زنش در سال ۶۵ قمری کشته شد. مدت خلافت او نُه ماه و اندی بود<ref>محدث قمی، عباس، تتمة المنتهی، ص۸۰؛ مسعودی، علی بن حسین، مروج الذهب، ج۳، ص۹۴؛ ابن ابی‌الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۶، ص۱۵۶ - ۱۶۵.</ref>.<ref>[[علی ملکی میانجی\|ملکی میانجی، علی]]، [[ناکثین (مقاله)\| مقاله «ناکثین»]]، [[دانشنامه امام علی ج۹ (کتاب)\|دانشنامه امام علی ج۹]]، ص ۹۴.</ref>		[[مروان]] پس از رویداد [[جمل]]، به [[معاویه]] پیوست و در [[دشمنی]] [[امیر مؤمنان]]{{ع}} کوشید و پس از [[شهادت]] آن حضرت، دومرتبه به [[حکومت مدینه]] رسید. در [[واقعه حره]]، [[مسلم بن عقبه]] را تحریص بر کشتن [[اهل]] [[مدینه]] می‌نمود و در [[زمان]] [[خلافت]] [[معاویة بن یزید]]، در [[شام]] بود و چون معاویة بن یزید [[وفات]] کرد و [[دولت]] [[آل ابوسفیان]] منقرض شد و [[مردم]] به بیعت [[ابن زبیر]] داخل شدند<ref>محدث قمی، عباس، تتمة المنتهی، ص۸۰.</ref>، مروان می‌خواست با ابن زبیر بیعت کند که [[عبیدالله بن زیاد]] او را از این کار باز داشت و گفت: تو بزرگ عبد منافی، [[عجله]] نکن. اول مردمی که با مروان بیعت کردند، اهل [[اردن]] بودند که از روی [[کراهت]] و [[ترس]] از [[شمشیر]] بیعت کردند. مروان بر شام و [[مصر]] مسلط شد و سرانجام به دست زنش در سال ۶۵ قمری کشته شد. مدت خلافت او نُه ماه و اندی بود<ref>محدث قمی، عباس، تتمة المنتهی، ص۸۰؛ مسعودی، علی بن حسین، مروج الذهب، ج۳، ص۹۴؛ ابن ابی‌الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۶، ص۱۵۶ - ۱۶۵.</ref>.<ref>[[علی ملکی میانجی\|ملکی میانجی، علی]]، [[ناکثین (مقاله)\| مقاله «ناکثین»]]، [[دانشنامه امام علی ج۹ (کتاب)\|دانشنامه امام علی ج۹]]، ص ۹۴.</ref>

			== [[شناخت]] [[مروان]] ==
			وی [[مروان بن حکم بن ابی‌العاص بن امیه بن عبدشمس بن عبدمناف قریشی اموی]]، ابوعبدالملک بود<ref>مروان معروف به ابن‌طرید، ملقب به وزغ و مشهور به خیط باطل بود. او و پدرش تبعیدی رسول خدا {{صل}} به طائف بودند تا اینکه عثمان با نقض آن حکم، مروان را به مدینه آورد و بر مسلمانان حاکم کرد. (ج)</ref>. در [[زمان]] هشت ساله بود<ref>ابن‌سعد، الطبقات الکبری، ج۵، ص۳۶.</ref>. بسیاری از مورخان، او را از [[اصحاب رسول خدا]] {{صل}} دانسته‌اند<ref>ابن‌کثیر، البدایة و النهایه، ج۸، ص۲۵۷.</ref>، ولی ابن‌سعد او را در زمره طبقه نخست از [[تابعین]] به حساب آورده است<ref>ابن‌سعد، طبقات الکبری، ج۵، ص۳۵.</ref>.... مروان کاتب و رازدار پسر عمویش [[عثمان]] بن عفّان بود. ناراضیان از عثمان واگذاری [[مسئولیت]] به او را از سوی عثمان [[خطا]] شمرده به او حمله کردند. او متهم بود که نویسنده نامه‌ای است که به [[گمان]] قیام‌کنندگان [[مصری]]، آن را همراه با [[غلام]] عثمان یافتند، اما مروان منکر اطلاع از نامه شد و عثمان نیز آن را [[انکار]] کرد<ref>طبری، تاریخ الرسل والملوک، ج۵، ص۳۵۶.</ref>.

			مروان به هنگام محاصره عثمان، در [[خانه]] او جنگید، سپس به [[عایشه]]، [[طلحه]] و زبیر پیوست و در [[جنگ جمل]] همراه آنان جنگید، بعد از آن [[امام علی]] {{ع}} او را [[امان]] داد. مروان با او [[بیعت]] کرد و به [[مدینه]] بازگشت<ref>طبری، تاریخ الرسل والملوک، ج۵، ص۳۸۰ - ۳۸۳.</ref>. در [[جنگ]] صِفِّین [[معاویه]] را [[همراهی]] نکرد، ولی معاویه بعد از اینکه [[خلیفه]] شد، او را امیر مدینه کرد<ref>ابن‌کثیر، البدایة والنهایه، ج۸، ص۲۵۷ - ۲۵۸.</ref>.<ref>[[محمد سهیل طقوش\|طقوش]] و [[رسول جعفریان\|جعفریان]]، [[دولت امویان (کتاب)\|دولت امویان]]، ص ۸۴.</ref>

	== پانویس ==		== پانویس ==
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

Bahmani: /* پانویس */

2025-08-11T08:29:54Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۱ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۵۹
خط ۲۲:		خط ۲۲:

	او پس از [[کناره‌گیری]] [[معاویة بن یزید بن معاویه]] از [[خلافت]]، مدعی خلافت شد و [[بنی امیه]] با او [[بیعت]] کردند. با اینکه سن او به قدری نبود که بتواند از پیامبر [[حدیث]] نقل کند، روایاتی از پیامبر نقل کرده و [[بخاری]] هم برخی از آنها را آورده است. بعضی از محدثان، این ضبط را بر بخاری خرده گرفته‌اند<ref>ابن حجر، تهذیب التهذیب، ج۱۰، ص۸۳.</ref>.<ref>[[یعقوب جعفری\|جعفری، یعقوب]]، [[قاسطین (مقاله)\| مقاله «قاسطین»]]، [[دانشنامه امام علی ج۹ (کتاب)\|دانشنامه امام علی ج۹]]، ص ۱۴۷.</ref>		او پس از [[کناره‌گیری]] [[معاویة بن یزید بن معاویه]] از [[خلافت]]، مدعی خلافت شد و [[بنی امیه]] با او [[بیعت]] کردند. با اینکه سن او به قدری نبود که بتواند از پیامبر [[حدیث]] نقل کند، روایاتی از پیامبر نقل کرده و [[بخاری]] هم برخی از آنها را آورده است. بعضی از محدثان، این ضبط را بر بخاری خرده گرفته‌اند<ref>ابن حجر، تهذیب التهذیب، ج۱۰، ص۸۳.</ref>.<ref>[[یعقوب جعفری\|جعفری، یعقوب]]، [[قاسطین (مقاله)\| مقاله «قاسطین»]]، [[دانشنامه امام علی ج۹ (کتاب)\|دانشنامه امام علی ج۹]]، ص ۱۴۷.</ref>

			==[[مروان بن حکم]]==
			[[مروان]] فرزند حکم بن ابی‌العاص بن امیه بن عبدشمس بن عبدمناف بود و مادرش آمنه بنت علقمة بن صفوان نام داشت. کنیه مروان ابو عبدالملک بود<ref>مسعودی، علی بن حسین، مروج الذهب، ج۳، ص۹۴.</ref>. او در [[روزگار]] [[رسالت پیامبر]] در [[سال دوم هجرت]] متولد شده است<ref>مسعودی، علی بن حسین، مروج الذهب، ج۳، ص۹۸؛ ابن ابی‌الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۶، ص۱۴۸. اقوال دیگری نیز در سال تولد وی نقل شده است.</ref>. پدر او، [[حکم]]، عموی [[عثمان بن عفان]] است. او [[دشمن]] [[رسول خدا]]{{صل}} بود و به اتفاق تمام نقل‌ها، با جماعتی از خانواده‌اش رانده شده [[پیامبر اسلام]]{{صل}} است<ref>محدث قمی، عباس، تتمة المنتهی، ص۷۸.</ref>. مروان را به جهت بلندی قد و [[اضطراب]] قامت، ابن الطرید می‌نامیدند و به وزغ و خیط [[باطل]] ملقب و مشهور بود. وی در [[دشمنی]] با رسول خدا{{صل}} و [[امیر مؤمنان]]{{ع}} بسیار سرسخت بود<ref>محدث قمی، عباس، تتمة المنتهی، ص۷۷.</ref>.
			مروان با پدرش در [[طائف]] ماند تا رسول خدا{{صل}} [[وفات]] یافت. هنگامی که [[عثمان]] به [[خلافت]] رسید، حکم و مروان را با کسان ایشان به [[مدینه]] آورد و صد هزار درهم [[فیء]] [[مسلمین]] را به وی عطا کرد و [[خمس]] افریقیه را که موافق نقل جماعتی، صدهزار دینار بود، در یک مجلس به مروان داد و [[فدک]] را تیول وی کرد و مروان را به [[وزارت]] و کتابت سِر خود [[اختیار]] کرد. [[امیال]] و خواسته‌های او، موجب [[فتنه‌ها]] و بدعت‌های عجیب، و در پایان سبب قتل عثمان شد<ref>محدث قمی، عباس، تتمة المنتهی، ص۷۸؛ ابن ابی‌الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۶، ص۱۶۵؛ مسعودی، علی بن حسین، مروج الذهب، ج۲، ص۳۴۳.</ref>.

			مروان یکی از سران غائله [[جمل]] بود که مجروح و [[اسیر]] شد و حسنین{{عم}} برای [[آزادی]] او نزد پدرشان [[شفاعت]] کردند. [[حضرت امیر]]{{ع}} او را رها کرد. عرض کردند: آیا با شما [[بیعت]] می‌کند؟ حضرت فرمود: مگر او پس از قتل عثمان با من بیعت نکرد؟ نیازی به بیعت او ندارم؛ دستش دست [[یهودی]] است. اگر با دستش [[بیعت]] کند با پشت خود (به سینه خود) [[پیمان]] خویش را می‌شکند. [[آگاه]] باشید او [[حکومت]] کوتاه‌مدتی خواهد یافت؛ همانند مقدار زمانی که سگی بینی خود را با زبان [[پاک]] کند. او پدر قوچ‌های چهارگانه است و [[امت اسلام]] از دست او و پسرانش، [[روز]] خونینی خواهند داشت<ref>نهج البلاغه، خطبه ۷۲.</ref>.

			[[مروان]] پس از رویداد [[جمل]]، به [[معاویه]] پیوست و در [[دشمنی]] [[امیر مؤمنان]]{{ع}} کوشید و پس از [[شهادت]] آن حضرت، دومرتبه به [[حکومت مدینه]] رسید. در [[واقعه حره]]، [[مسلم بن عقبه]] را تحریص بر کشتن [[اهل]] [[مدینه]] می‌نمود و در [[زمان]] [[خلافت]] [[معاویة بن یزید]]، در [[شام]] بود و چون معاویة بن یزید [[وفات]] کرد و [[دولت]] [[آل ابوسفیان]] منقرض شد و [[مردم]] به بیعت [[ابن زبیر]] داخل شدند<ref>محدث قمی، عباس، تتمة المنتهی، ص۸۰.</ref>، مروان می‌خواست با ابن زبیر بیعت کند که [[عبیدالله بن زیاد]] او را از این کار باز داشت و گفت: تو بزرگ عبد منافی، [[عجله]] نکن. اول مردمی که با مروان بیعت کردند، اهل [[اردن]] بودند که از روی [[کراهت]] و [[ترس]] از [[شمشیر]] بیعت کردند. مروان بر شام و [[مصر]] مسلط شد و سرانجام به دست زنش در سال ۶۵ قمری کشته شد. مدت خلافت او نُه ماه و اندی بود<ref>محدث قمی، عباس، تتمة المنتهی، ص۸۰؛ مسعودی، علی بن حسین، مروج الذهب، ج۳، ص۹۴؛ ابن ابی‌الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۶، ص۱۵۶ - ۱۶۵.</ref>.<ref>[[علی ملکی میانجی\|ملکی میانجی، علی]]، [[ناکثین (مقاله)\| مقاله «ناکثین»]]، [[دانشنامه امام علی ج۹ (کتاب)\|دانشنامه امام علی ج۹]]، ص ۹۴.</ref>

	== پانویس ==		== پانویس ==
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

Bahmani: /* پانویس */

2025-08-11T08:27:51Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۱ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۵۷
خط ۱۷:		خط ۱۷:

	امام سجاد{{ع}} از اینکه می‌دید [[شیعیان]] از [[ترس]] آزار مروان متواری و مخفی [[زندگی]] می‌کنند [[رنج]] می‌برد، از اینکه [[بیت‌المال]] [[مسلمین]] به دست نااهلان افتاده و مشتی بی‌تقوی چون کرکسان لاشخور به [[جان]] و [[مال]] و ناموس [[مردم]] رسیده‌اند و [[حدود الهی]] زیر پا گذاشته شده خون [[دل]] می‌خورد. مروان بر اساس جسارت و قساوتی که داشت فشارهای عدیده‌ای را بر امام سجاد{{ع}} [[تحمیل]] می‌کرد که این فشارها در [[زمان]] فرزندش عبدالملک تشدید شد و [[سازمان]] یافته بر حضرت [[اعمال]] می‌گردید<ref>[[علی راجی\|راجی، علی]]، [[مظلومیت امام سجاد (کتاب)\|مظلومیت امام سجاد]]، ص ۱۶۲.</ref>.		امام سجاد{{ع}} از اینکه می‌دید [[شیعیان]] از [[ترس]] آزار مروان متواری و مخفی [[زندگی]] می‌کنند [[رنج]] می‌برد، از اینکه [[بیت‌المال]] [[مسلمین]] به دست نااهلان افتاده و مشتی بی‌تقوی چون کرکسان لاشخور به [[جان]] و [[مال]] و ناموس [[مردم]] رسیده‌اند و [[حدود الهی]] زیر پا گذاشته شده خون [[دل]] می‌خورد. مروان بر اساس جسارت و قساوتی که داشت فشارهای عدیده‌ای را بر امام سجاد{{ع}} [[تحمیل]] می‌کرد که این فشارها در [[زمان]] فرزندش عبدالملک تشدید شد و [[سازمان]] یافته بر حضرت [[اعمال]] می‌گردید<ref>[[علی راجی\|راجی، علی]]، [[مظلومیت امام سجاد (کتاب)\|مظلومیت امام سجاد]]، ص ۱۶۲.</ref>.

			==مروان بن حکم==
			او دو سال پس از [[هجرت]] متولد شد. در [[عهد]] [[عثمان]]، کاتب او بود و در زمان معاویه، [[حاکم مدینه]]<ref>ابن حجر، تهذیب التهذیب، ج۱۰، ص۸۳.</ref>. هنگامی که والی [[معاویه]] در [[مدینه]] بود، در خطبه‌های نماز جمعه علی{{ع}} را [[دشنام]] می‌‌داد. روزی [[امام حسن]]{{ع}} به او گفت: [[خداوند]] پدر تو [[حَکَم]] را هنگامی که تو در صلب او بودی، از زبان [[پیامبر]] [[لعنت]] کرده است. پیامبر فرمود: [[خدا]] حَکَم و آن‌چه را که از او زاده می‌شود لعنت کند»<ref>ابن کثیر، البدایة والنهایه، ج۸، ص۲۵۹.</ref>.

			او پس از [[کناره‌گیری]] [[معاویة بن یزید بن معاویه]] از [[خلافت]]، مدعی خلافت شد و [[بنی امیه]] با او [[بیعت]] کردند. با اینکه سن او به قدری نبود که بتواند از پیامبر [[حدیث]] نقل کند، روایاتی از پیامبر نقل کرده و [[بخاری]] هم برخی از آنها را آورده است. بعضی از محدثان، این ضبط را بر بخاری خرده گرفته‌اند<ref>ابن حجر، تهذیب التهذیب، ج۱۰، ص۸۳.</ref>.<ref>[[یعقوب جعفری\|جعفری، یعقوب]]، [[قاسطین (مقاله)\| مقاله «قاسطین»]]، [[دانشنامه امام علی ج۹ (کتاب)\|دانشنامه امام علی ج۹]]، ص ۱۴۷.</ref>

	== پانویس ==		== پانویس ==
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

Bahmani: صفحه‌ای تازه حاوی «== امام سجاد{{ع}} در عصر مروان == مروان از چهره‌های منفور دنیای اسلام است و لکه ننگ تبعیدی پیامبر در اثر ضدیت با وحی و نبوت و آزار پیامبر اکرم{{صل}} بر دامن او و پدرش چسبیده است آن‌قدر منفور بود که خلیفه اول و دوم به خود اجازه ن...» ایجاد کرد

2025-03-13T07:53:00Z

صفحه‌ای تازه حاوی «== امام سجاد{{ع}} در عصر مروان == مروان از چهره‌های منفور دنیای اسلام است و لکه ننگ تبعیدی پیامبر در اثر ضدیت با وحی و نبوت و آزار پیامبر اکرم{{صل}} بر دامن او و پدرش چسبیده است آن‌قدر منفور بود که خلیفه اول و دوم به خود اجازه ن...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

== [[امام سجاد]]{{ع}} در عصر [[مروان]] ==
مروان از چهره‌های منفور [[دنیای اسلام]] است و لکه ننگ تبعیدی [[پیامبر]] در اثر ضدیت با [[وحی]] و [[نبوت]] و [[آزار]] [[پیامبر اکرم]]{{صل}} بر دامن او و پدرش چسبیده است آن‌قدر منفور بود که [[خلیفه اول]] و دوم به خود [[اجازه]] ندادند تبعیدی آن دو را نقض کنند ولی عثمان که خود از [[بنی‌امیه]] بود [[حکم]] [[آزادی]] آن دو را صادر کرد و از زمان عثمان دستش به [[مقدرات]] [[جامعه اسلامی]] و دخالت در امور [[خلافت]] باز شد. در نقطه نقطه [[زندگی]] تاریک او ضدیت و [[مخالفت]] صریح با [[اهل بیت پیامبر]]{{صل}} و [[دشمنی]] با [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} به چشم می‌خورد. در تحریک عثمان علیه [[شیعیان علی]]{{ع}} که سرانجام منجر به قتل عثمان شد نقش اساسی داشت. در روشن کردن [[فتنه]] [[جنگ جمل]] و تحریک [[عایشه]] بر لشکرکشی علیه امیرالمؤمنین بسیار مؤثر بود.

با اینکه در جبهه [[جمل]] سه عنصر اولیه عایشه، [[طلحه]] و [[زبیر]] [[پرچم‌دار]] بودند و مروان با آنها همسو بود و با امیرالمؤمنین می‌جنگیدند ولی اواخر [[جنگ]] تشخیص داد باید طلحه را [[ترور]] کند؛ لذا با شلیک تیر به طلحه او را کشت. بعد از جنگ جمل به [[شام]] پناهنده شد و از عناصر تأثیرگذار سیاست‌های معاویه علیه امیرالمؤمنین{{ع}} بود. با اینکه [[عفو]] و [[رحمت]] امیرالمؤمنین علی{{ع}} را در خاتمه جنگ جمل دیده بود ولی در [[روز]] [[دفن]] [[امام مجتبی]]{{ع}} دستور تیرباران پیکر حضرت را صادر کرد و در مقابل چشم [[بنی‌هاشم]] ۴۰ چوبه تیر به دستور او بر جنازه [[مظلوم]] [[امام]] اصابت کرد.

در نامه یزید به [[والی مدینه]] (ولید) که دستور داده بود از [[امام حسین]]{{ع}} [[بیعت]] بگیرد، وقتی امام را به [[دارالاماره]] [[مدینه]] [[دعوت]] کردند، موضوع بیعت از یزید که مطرح شد امام فرصتی خواست تا روی موضوع [[فکر]] کند ولید با فرصت خواسته شده موافقت کرد ولی مروان [[پلید]] که آن روز [[رئیس]] شهربانی بود به ولید گفت: اگر حسین{{ع}} از دستت برود بر او دست نخواهی یافت، امروز یا با تو [[بیعت]] کند یا کشته گردد که سخت مورد [[عتاب]] و [[اعتراض]] [[سیدالشهداء]] قرار گرفت.

بارها بر [[منابر]] سَبّ و [[ناسزاگویی]] بر [[امیرالمؤمنین]] را اجرا می‌کرد و دیگران را به آن [[تشویق]] می‌نمود، بعد از مرگ معاویه دوم خود را برای [[خلافت]] آماده کرده بود. از طرفی [[سیاست]] و [[خباثت]] در وجودش نهادینه شده بود و از طرفی تجارب طولانی حضور در صحنه‌های نظامی و [[سیاسی]] و [[مکر]] و [[نیرنگ]] را در آستین داشت. در عصر معاویه مدتی [[حاکم مدینه]] بود و خود را کمتر از اقران خود نمی‌دید، با مرگ یزید و [[معاویه دوم]]، [[بنی‌امیه]] خالد پسر هفت ساله یزید را [[خلیفه]] کردند و برای او بیعت گرفتند، [[مروان]] از در نیرنگ وارد شد. اولاً با همسر یزید (مادر خالد) [[ازدواج]] کرد و چون خالد کودک بود خود را خلیفه اعلام کرد به شرط اینکه خالد وقتی به سن خلافت برسد، [[زمامدار]] گردد. ولی این توافق حیله‌ای بیش نبود و از کودکی خالد به عنوان پلی برای رسیدن به خلافت [[جامعه اسلامی]] استفاده کرد، گر چه خیلی زود با [[حیله]] او مقابله به مثل شد.

مروان در دوران امارتش در [[مدینه]] و بعدها خلافتش به حیف و میل [[بیت‌المال]] پرداخت. آن‌چنان که در زمره ثروتمندترین افراد مدینه در آمد. عنصر خبیثی که حتی برای یک لحظه شعاعی از [[خورشید]] [[ایمان]]، دلش را روشن نکرد و فقط به دنبال مطامع [[دنیایی]] خود در حکومت‌های [[باطل]] می‌گشت. چنین عنصر فاسدی سرانجام [[حاکم]] بر [[مسلمین]] می‌شود و در دوران زمامداریش به [[ستمگری]] و [[چپاول]] بیت‌المال می‌پردازد. از طرف دیگر چون با امیرالمؤمنین [[دشمنی]] آشکار می‌ورزید، علاوه بر ناسزاگویی به حضرت، [[اصحاب]] و [[یاران]] ایشان را به [[سختی]] [[آزار]] و [[شکنجه]] و [[شهید]] می‌کرد.

[[مسعودی]] در ترسیم دوران [[حکومت]] او می‌نویسد: [[مؤمنان]] در عصر او در خفا به سر می‌بردند و [[زندگی]] بر [[مردم]] مشقت‌بار شده بود. [[شیعیان]] در معرض خطر جدی قرار داشتند و [[خون]] و مال‌شان هیچ احترامی نداشت<ref>اثبات الوصیه، ص۱۴۶.</ref>.

دست عبدالله [[زبیر]] را از [[حکومت مصر]] و [[شام]] کوتاه کرد و بر خلاف تعهدش به شیوه معاویه، پسرش عبدالملک را [[ولی‌عهد]] خود ساخت و برای او [[بیعت]] گرفت. روزی خالد بر [[مروان]] وارد شد و مروان به او [[فحش]] داد. [[روز]] دیگر هم مثل همان سخنان را به او گفت، خالد [[خشمناک]] نزد مادرش رفت و به او [[شکایت]] کرد، مادرش گفت: به [[خدا]] قسم که پس از این آب سرد نمی‌نوشد، سپس [[زهری]] را در شیر ریخت و به او خوراند و باعث مرگش شد و بعضی نوشته‌اند وقتی در [[خواب]] بود متکایی بر روی او نهاد و او را کشت<ref>تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۲۰۰.</ref>.

[[امام سجاد]]{{ع}} در عصر [[خلافت]] مروان و دوران حضور فعالیت سیاسی او از [[اذیت و آزار]] و خباثت‌هایش بی‌امان نبود، چه در دوران نه ماه خلافتش که بر بالای [[منبر]] به [[سبّ علی]]{{ع}} می‌پرداخت و [[اصحاب امیرالمؤمنین]] را مورد تعقیب و [[آزار]] قرار می‌داد و چه در دوران قبل که به عنوان عنصری مؤثر و کلیدی در دستگاه [[امویان]] اثرگذار بود.

امام سجاد{{ع}} از اینکه می‌دید [[شیعیان]] از [[ترس]] آزار مروان متواری و مخفی [[زندگی]] می‌کنند [[رنج]] می‌برد، از اینکه [[بیت‌المال]] [[مسلمین]] به دست نااهلان افتاده و مشتی بی‌تقوی چون کرکسان لاشخور به [[جان]] و [[مال]] و ناموس [[مردم]] رسیده‌اند و [[حدود الهی]] زیر پا گذاشته شده خون [[دل]] می‌خورد. مروان بر اساس جسارت و قساوتی که داشت فشارهای عدیده‌ای را بر امام سجاد{{ع}} [[تحمیل]] می‌کرد که این فشارها در [[زمان]] فرزندش عبدالملک تشدید شد و [[سازمان]] یافته بر حضرت [[اعمال]] می‌گردید<ref>[[علی راجی|راجی، علی]]، [[مظلومیت امام سجاد (کتاب)|مظلومیت امام سجاد]]، ص ۱۶۲.</ref>.

== پانویس ==
{{پانویس}}