بحث:مقام حجت الهی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Wasity: جایگزینی متن - ' آیۀ شریفه' به ' آیۀ شریفه'

2020-04-10T19:59:57Z

جایگزینی متن - ' آیۀ شریفه' به ' آیۀ شریفه'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۰ آوریل ۲۰۲۰، ساعت ۲۳:۲۹
خط ۶۳:		خط ۶۳:

	:- خدا، این آقایی که او را حجت قرار داده بودی، چنین دستوری داد و چنین امر نمود، ما به گفتۀ او عمل کردیم و مطابق دستور او رفتار نمودیم. پس حجّت عذر بندگان است در برابر خدا، و برهان خداست در مقابل بندگان.		:- خدا، این آقایی که او را حجت قرار داده بودی، چنین دستوری داد و چنین امر نمود، ما به گفتۀ او عمل کردیم و مطابق دستور او رفتار نمودیم. پس حجّت عذر بندگان است در برابر خدا، و برهان خداست در مقابل بندگان.
	آنچه در این جمله بیشتر حائز اهمیّت است متعلَّق این حجّیت است. همان طور که گفتیم همۀ انبیای عظام الهی و اوصیا و اولیا حجج پروردگارند، ولی سه کلمه در این جمله آمده که بیان‌گر محدودۀ حجّیت خاندان رسالت {{عم}} است و آن سه کلمه: آخرت و اولی است. این دودمان حجّت هستند بر همۀ اهل دنیا، حجّت هستند بر همۀ اهل آخرت. معنای این کلمه روشن است. آنچه لازم به توضیح است کلمۀ اولی است که مقصود چیست؟ در قرآن کریم کلمۀ اُولی گاهی به معنای دنیا می‌آید مانند این آیۀ شریفه:		آنچه در این جمله بیشتر حائز اهمیّت است متعلَّق این حجّیت است. همان طور که گفتیم همۀ انبیای عظام الهی و اوصیا و اولیا حجج پروردگارند، ولی سه کلمه در این جمله آمده که بیان‌گر محدودۀ حجّیت خاندان رسالت {{عم}} است و آن سه کلمه: آخرت و اولی است. این دودمان حجّت هستند بر همۀ اهل دنیا، حجّت هستند بر همۀ اهل آخرت. معنای این کلمه روشن است. آنچه لازم به توضیح است کلمۀ اولی است که مقصود چیست؟ در قرآن کریم کلمۀ اُولی گاهی به معنای دنیا می‌آید مانند این [[آیۀ شریفه]]:
	وَ لَلْآخِرَةُ خَيْرٌ لَكَ مِنَ الْأُولى‌.@سورۀ ضحی: 4.&		وَ لَلْآخِرَةُ خَيْرٌ لَكَ مِنَ الْأُولى‌.@سورۀ ضحی: 4.&
	و هر آینه آخرت برای تو بهتر است از دنیا.		و هر آینه آخرت برای تو بهتر است از دنیا.

Wasity: جایگزینی متن - ' وجود امام' به ' وجود امام'

2020-03-13T11:47:55Z

جایگزینی متن - ' وجود امام' به ' وجود امام'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۳ مارس ۲۰۲۰، ساعت ۱۵:۱۷
خط ۱۰۱:		خط ۱۰۱:
	*منزلت دیگر [[ائمه اطهار]]{{عم}} این است که آنان حجّت‌های جبار هستند. واژۀ {{عربی\|اندازه=150%\|"حُجَجُ‏ "}} جمع حجت است. احتجاج یعنی چه؟. یعنی چیزی را حجت قرار دادن. وقتی انسان می‌خواهد دیگری را به مطلبی ملزم بکند و او را قانع سازد، باید حجت، دلیل و برهان اقامه کند؛ برهانی که برای او قانع کننده باشد و ملزِم او باشد [[ائمه اطهار]]{{عم}} حجت، برهان و دلیل خداوند متعال هستند.		*منزلت دیگر [[ائمه اطهار]]{{عم}} این است که آنان حجّت‌های جبار هستند. واژۀ {{عربی\|اندازه=150%\|"حُجَجُ‏ "}} جمع حجت است. احتجاج یعنی چه؟. یعنی چیزی را حجت قرار دادن. وقتی انسان می‌خواهد دیگری را به مطلبی ملزم بکند و او را قانع سازد، باید حجت، دلیل و برهان اقامه کند؛ برهانی که برای او قانع کننده باشد و ملزِم او باشد [[ائمه اطهار]]{{عم}} حجت، برهان و دلیل خداوند متعال هستند.
	*در توضیح این مطلب می‌گوییم: در حوزۀ علمیه از القابی که برای اهل علم دارند، یکی لقب "حجة الاسلام" است. این لقب یعنی چه؟ یعنی کسی که اسلام در جامعه به وجود او احتجاج می‌کند، او داعی و مروّج اسلام در آن جامعه می‌شود. برای آن حجت است که اگر اسلام از آن مردم سؤال کند که چرا به سوی خدا و دین نیامدید و آن را نپذیرفتید و به احکام اسلام عمل نکردید؟ بگویند: ما نمی‌دانستیم، کسی نبود به ما بگوید. در پاسخ می‌گویند: مگر فلان آقا آن جا نبود؟ با وجود فلان آقا در جامعه، شهر، قبیله و فامیل شما، عذرتان پذیرفته نیست، شما مورد مؤاخذ هستید.		*در توضیح این مطلب می‌گوییم: در حوزۀ علمیه از القابی که برای اهل علم دارند، یکی لقب "حجة الاسلام" است. این لقب یعنی چه؟ یعنی کسی که اسلام در جامعه به وجود او احتجاج می‌کند، او داعی و مروّج اسلام در آن جامعه می‌شود. برای آن حجت است که اگر اسلام از آن مردم سؤال کند که چرا به سوی خدا و دین نیامدید و آن را نپذیرفتید و به احکام اسلام عمل نکردید؟ بگویند: ما نمی‌دانستیم، کسی نبود به ما بگوید. در پاسخ می‌گویند: مگر فلان آقا آن جا نبود؟ با وجود فلان آقا در جامعه، شهر، قبیله و فامیل شما، عذرتان پذیرفته نیست، شما مورد مؤاخذ هستید.
	*خداوند متعال به [[ائمه اطهار]]{{عم}} احتجاج می‌کند. احتجاج خداوند متعال به آن بزرگواران هم نسبت به اهل اطاعت و هم نسبت به اهل عصیان خواهد بود. امام معصوم در هر زمان و مکانی برای خداوند متعال حجّت است که اگر مردم عذرتراشی کنند که نمی‌دانستیم، کسی به ما نگفت، کسی نبود تا از او یاد بگیریم ~~وجود~~ [[امام]]{{ع}} حجّت است. در این زمینه خدای متعال در قرآن کریم چنین می‌فرماید:{{عربی\|اندازه=150%\|﴿{{متن قرآن\| وَقَالُوا لَوْلا يَأْتِينَا بِآيَةٍ مِّن رَّبِّهِ أَوَلَمْ تَأْتِهِم بَيِّنَةُ مَا فِي الصُّحُفِ الأُولَى وَلَوْ أَنَّا أَهْلَكْنَاهُم بِعَذَابٍ مِّن قَبْلِهِ لَقَالُوا رَبَّنَا لَوْلا أَرْسَلْتَ إِلَيْنَا رَسُولا فَنَتَّبِعَ آيَاتِكَ مِن قَبْلِ أَن نَّذِلَّ وَنَخْزَى قُلْ كُلٌّ مُّتَرَبِّصٌ فَتَرَبَّصُوا فَسَتَعْلَمُونَ مَنْ أَصْحَابُ الصِّرَاطِ السَّوِيِّ وَمَنِ اهْتَدَى }}﴾}}<ref> و گفتند: چرا نشانه‌ای از پروردگارش برای ما نمی‌آورد؛ آیا برهانی که در کتاب‌های (آسمانی) پیشین است، به آنان نرسیده است؟ و اگر ما پیش از آن با عذابی آنان را نابود می‌کردیم می‌گفتند: پروردگارا! چرا فرستاده‌ای برای ما نفرستادی تا از آیات تو پیش از آنکه زبون و خوار گردیم پیروی کنیم. بگو همه چشم به راهند، شما هم چشم به راه باشید، به زودی خواهید دانست چه کسانی همراهان راه میانه‌اند و چه کسی رهیافته است؛ سوره طه، آیه: ۱۳۳ - ۱۳۵.</ref>		*خداوند متعال به [[ائمه اطهار]]{{عم}} احتجاج می‌کند. احتجاج خداوند متعال به آن بزرگواران هم نسبت به اهل اطاعت و هم نسبت به اهل عصیان خواهد بود. امام معصوم در هر زمان و مکانی برای خداوند متعال حجّت است که اگر مردم عذرتراشی کنند که نمی‌دانستیم، کسی به ما نگفت، کسی نبود تا از او یاد بگیریم [[وجود امام]]{{ع}} حجّت است. در این زمینه خدای متعال در قرآن کریم چنین می‌فرماید:{{عربی\|اندازه=150%\|﴿{{متن قرآن\| وَقَالُوا لَوْلا يَأْتِينَا بِآيَةٍ مِّن رَّبِّهِ أَوَلَمْ تَأْتِهِم بَيِّنَةُ مَا فِي الصُّحُفِ الأُولَى وَلَوْ أَنَّا أَهْلَكْنَاهُم بِعَذَابٍ مِّن قَبْلِهِ لَقَالُوا رَبَّنَا لَوْلا أَرْسَلْتَ إِلَيْنَا رَسُولا فَنَتَّبِعَ آيَاتِكَ مِن قَبْلِ أَن نَّذِلَّ وَنَخْزَى قُلْ كُلٌّ مُّتَرَبِّصٌ فَتَرَبَّصُوا فَسَتَعْلَمُونَ مَنْ أَصْحَابُ الصِّرَاطِ السَّوِيِّ وَمَنِ اهْتَدَى }}﴾}}<ref> و گفتند: چرا نشانه‌ای از پروردگارش برای ما نمی‌آورد؛ آیا برهانی که در کتاب‌های (آسمانی) پیشین است، به آنان نرسیده است؟ و اگر ما پیش از آن با عذابی آنان را نابود می‌کردیم می‌گفتند: پروردگارا! چرا فرستاده‌ای برای ما نفرستادی تا از آیات تو پیش از آنکه زبون و خوار گردیم پیروی کنیم. بگو همه چشم به راهند، شما هم چشم به راه باشید، به زودی خواهید دانست چه کسانی همراهان راه میانه‌اند و چه کسی رهیافته است؛ سوره طه، آیه: ۱۳۳ - ۱۳۵.</ref>
	*در دعای ندبه نیز در این باره سخن به میان آمده، آن جا که می‌خوانیم:... و برای همه آن پیامبران شریعت و راه و آیینی عطا کردی و برای آنان جانشینانی برگزیدی؛ برای این‌که یکی پس از دیگری از مدّتی تا مدّت دیگر نگهبان دین و آیین تو بر بندگانت باشند، تا آن‌که حق از جایگاه خود بیرون نرود و باطل‌گرایان بر حق مداران چیره نشوند و تا هیچ کسی نگوید: چرا برای ما فرستاده‌ای نفرستادی تا که از جانب تو ما را بیم دهد و ما پیش از آن‌که گمراه شویم و رسوا گردیم از نشانه‌های تو پیروی کنیم...<ref>{{عربی\|اندازه=120%\|"... وَ كُلٌّ شَرَعْتَ لَهُ شَرِيعَةً، وَ نَهَجْتَ لَهُ مِنْهاجاً، وَ تَخَيَّرْتَ لَهُ أَوْصِياءَ، مُسْتَحْفِظاً بَعْدَ مُسْتَحْفِظٍ، مِنْ مُدَّةٍ إِلى‏ مُدَّةٍ، إِقامَةً لِدِينِكَ، وَ حُجَّةً عَلى‏ عِبادِكَ، وَ لِئَلّا يَزُولَ الْحَقُّ عَنْ مَقَرِّهِ، وَ يَغْلِبَ الْباطِلُ عَلى‏ أَهْلِهِ، وَ لا يَقُولَ أَحَدٌ لَوْ لا أَرْسَلْتَ إِلَيْنا رَسُولًا مُنْذِراً، وَ أَقَمْتَ لَنا عَلَماً هادِياً، فَنَتَّبِعَ آياتِكَ مِنْ قَبْلِ أَنْ نَذِلَّ وَ نَخْزى‏... ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏"}}؛ المزار (محمد بن المشهدی): ۵۷۵، إقبال الأعمال: ج۱، ص۵۰۵، بحار الأنوار: ج۹۹، ص۱۰۵.</ref>. این امر از ناحیۀ خداوند متعال باید تمام بشود. از جهتی بنابر قاعده لطف باید خدا در بین امت [[امام]] نصب کند و آن‌گاه است که خدای سبحان به این شخص منصوب از جانب خود، احتجاج می‌کند.		*در دعای ندبه نیز در این باره سخن به میان آمده، آن جا که می‌خوانیم:... و برای همه آن پیامبران شریعت و راه و آیینی عطا کردی و برای آنان جانشینانی برگزیدی؛ برای این‌که یکی پس از دیگری از مدّتی تا مدّت دیگر نگهبان دین و آیین تو بر بندگانت باشند، تا آن‌که حق از جایگاه خود بیرون نرود و باطل‌گرایان بر حق مداران چیره نشوند و تا هیچ کسی نگوید: چرا برای ما فرستاده‌ای نفرستادی تا که از جانب تو ما را بیم دهد و ما پیش از آن‌که گمراه شویم و رسوا گردیم از نشانه‌های تو پیروی کنیم...<ref>{{عربی\|اندازه=120%\|"... وَ كُلٌّ شَرَعْتَ لَهُ شَرِيعَةً، وَ نَهَجْتَ لَهُ مِنْهاجاً، وَ تَخَيَّرْتَ لَهُ أَوْصِياءَ، مُسْتَحْفِظاً بَعْدَ مُسْتَحْفِظٍ، مِنْ مُدَّةٍ إِلى‏ مُدَّةٍ، إِقامَةً لِدِينِكَ، وَ حُجَّةً عَلى‏ عِبادِكَ، وَ لِئَلّا يَزُولَ الْحَقُّ عَنْ مَقَرِّهِ، وَ يَغْلِبَ الْباطِلُ عَلى‏ أَهْلِهِ، وَ لا يَقُولَ أَحَدٌ لَوْ لا أَرْسَلْتَ إِلَيْنا رَسُولًا مُنْذِراً، وَ أَقَمْتَ لَنا عَلَماً هادِياً، فَنَتَّبِعَ آياتِكَ مِنْ قَبْلِ أَنْ نَذِلَّ وَ نَخْزى‏... ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏"}}؛ المزار (محمد بن المشهدی): ۵۷۵، إقبال الأعمال: ج۱، ص۵۰۵، بحار الأنوار: ج۹۹، ص۱۰۵.</ref>. این امر از ناحیۀ خداوند متعال باید تمام بشود. از جهتی بنابر قاعده لطف باید خدا در بین امت [[امام]] نصب کند و آن‌گاه است که خدای سبحان به این شخص منصوب از جانب خود، احتجاج می‌کند.
	و برای همین است که خدای متعال می‌فرماید:{{عربی\|اندازه=150%\|﴿{{متن قرآن\| وَمَا كُنَّا مُعَذِّبِينَ حَتَّى نَبْعَثَ رَسُولاً }}﴾}}<ref> و ما هیچ قومی را مجازات نخواهیم کرد، مگر آن‌که پیامبری برای آنان مبعوث کنیم؛ سوره اسراء، آیه: ۱۵.</ref>. بزرگان در کتاب‌های علمی گفته‌اند: مقصود از "رسول" در این‌جا همان "حجّت" است<ref>ر.ک: بحارالأنوار: ج۵، ص۱۸۳ و ۲۹۶.</ref>.		و برای همین است که خدای متعال می‌فرماید:{{عربی\|اندازه=150%\|﴿{{متن قرآن\| وَمَا كُنَّا مُعَذِّبِينَ حَتَّى نَبْعَثَ رَسُولاً }}﴾}}<ref> و ما هیچ قومی را مجازات نخواهیم کرد، مگر آن‌که پیامبری برای آنان مبعوث کنیم؛ سوره اسراء، آیه: ۱۵.</ref>. بزرگان در کتاب‌های علمی گفته‌اند: مقصود از "رسول" در این‌جا همان "حجّت" است<ref>ر.ک: بحارالأنوار: ج۵، ص۱۸۳ و ۲۹۶.</ref>.

Wasity: جایگزینی متن - '، ص:' به '، ص'

2020-02-26T20:08:50Z

جایگزینی متن - '، ص:' به '، ص'

نمایش تغییرات

Jaafari در ‏۲۵ ژوئن ۲۰۱۸، ساعت ۰۶:۱۴

2018-06-25T06:14:05Z

نمایش تغییرات

Jaafari در ‏۲۵ ژوئن ۲۰۱۸، ساعت ۰۴:۴۲

2018-06-25T04:42:01Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ ژوئن ۲۰۱۸، ساعت ۰۸:۱۲
خط ۱:		خط ۱:
			==سید مجتبی بحرینی==
			در کتاب: جامعه در حرم

			وَ اَنتُم نُورُ الاَخیارِ وَ هُداةُ الاَبرارِ وَ حُجَجُ الجَبّارِ
			نخستین کلمه‌ای که در این فراز زیارت به چشم می‌خورد حرف واو است. می‌دانیم واو حرف ربط است در قالب‌های مختلف. این جا وجودش خیلی با ربط است؛ زیرا واو حالیه است و واو حالیه در میان انواع واوها حالی دارد. آن هم در چنین جایی که خیلی با حال است.
			وَ انتم نور الاخیار من زائر چگونه می‌توانم در مقام توصیف شما برآیم و به کنه شما راه یابم در حالی که شما نور اخیارید، روشنایی خوابانید و هدایت‌گران ابرارید و حجّت‌های خدای جبّارید.
			اخیار چه جمع خیر باشد@المنجد – خیر.& و چه جمع خیّر@المصباح المنیر – خیر.& بیان‌گر مبالغه و کثرت در خوبی است. خوبی بسیار در جهت کمّی، یا کیفی یا هر دو.
			اخیاری که خوبانند و خیلی خوبانند که هر کدامشان می‌توانند منشأ خیرات کثیره و رهایی بخش جمع بسیاری از ظلمت‌ها و تاریکی‌ها باشند. این خاندان برای چنین جمعی نورند و روشنی. لاف در غریبی زدن نیست. اظهار فضل نزد بی‌فضل نیست. بیان خوبی پیش بدان نیست. نه، انتم نور الاخیار، شما نور اخیار هستید.
			اخیار کیانند که این خاندان برای آنان نورند؟
			در قرآن کریم دو مرتبه کلمۀ اخیار آمده و هر دو نوبت در سورۀ ص:
			وَاذْكُرْ عِبَادَنَا إِبْرَاهِيمَ وَإِسْحَاقَ وَيَعْقُوبَ أُولِي الْأَيْدِي وَالْأَبْصَارِ * إِنَّا أَخْلَصْنَاهُمْ بِخَالِصَةٍ ذِكْرَى الدَّارِ * وَاذْكُرْ إِسْمَاعِيلَ وَالْيَسَعَ وَذَا الْكِفْلِ ۖ وَكُلٌّ مِنَ الْأَخْيَارِ.@سورۀ ص: 45 – 48.&
			می‌بینیم در این آیات نام شش پیامبر به میان آمده و عنوان اخیار به آنان نسبت داده شده است: ابراهیم، اسحاق، یعقوب، اسماعیل، الیسع و ذوالکفل. در این جمله که عرض می‌کنم: و انتم نور الاخیار، اطلاق اخیار را شامل می‌شود، اگر نگوییم انصراف به کمّلین اخیار دارد، که انبیا و رسل و فرزانگان عالم هستی هستند. شما خاندان، نور و روشنی هستید برای همۀ اخیار عالم، برای همۀ انبیا و اولیا.
			شواهد حدیثی و مُثبتات روایتی نسبت به این امر فراوان است و بسیار، که چگونه این خاندان در عالم هستی پیوسته عهده‌دار چنین نقشی بوده‌اند. در فرازهای گذشته زیارت مواردی آورده‌ایم. در این جا به ذکر یک حدیث که از ذخایر روایات است، بسنده می‌کنیم.
			جابر بن یزید جعفی که از خواصّ اصحاب امام صادق {{ع}} است از حضرتش تفسیر این آیۀ شریف را پرسید: و انّ من شیعته لابراهیم، به درستی که از شیعیان اوست ابراهیم. امام ششم {{ع}} در پاسخ فرمود:
			به درستی که خداوند سبحان آن گاه که ابراهیم را آفرید، پرده از برابر دیدۀ او برداشت. نوری را در کنار عرش مشاهده نمود. عرض کرد: بارالها، این چه نوری است؟ به او گفته شد: این نور حضرت ختمی مرتبت محمّد {{صل}} برگزیدۀ من از خلقم می‌باشد. نوری دگر در کنار آن نور مشاهده نمود. پرسید: خدایا، این نور از آن کیست؟ جواب شنید: این نور علیّ بن ابی طالب، ناصر دین من است. در کنار آن دو نفر سه نور دیگر دیدار نمود و چون پرسید، پاسخ شنید: این سه نور یکی نور فاطمه {{س}} است، که دوستانش از آتش بریده شده‌اند، و دو نفر دیگر فرزندانش حسن و حسین {{عم}}. پس از این پنج نور نه نور دیگر مشاهده کرد که آن انوار خمسه را بر گرفته‌اند. سؤال کرد: خدایا، این انوار تسعه و روشنایی‌های نه‌گانه چه انوار و روشنایی‌هایی هستند؟ به او گفتند: ابراهیم، اینان ائمّۀ از فرزندان فاطمه و علی {{عم}} هستند. این‌جا بود که حضرت ابراهیم عرض کرد:
			الهی بحق هولاء الخمسه الا عرفتنی من التسعه.
			خداوندگارا، به حق این پنج نور مقدّس این انوار نه‌گانه را به من بشناسان تا بدانم کیانند.
			قیل: یا ابراهیم، اولهم علی بن الحسین و ابنه محمد و ابنه جعفر و ابنه موسی و ابنه علی و ابنه محمد و ابنه علی و ابنه الحسن و الحجة القائم ابنه.
			اسامی سامیۀ نه فرزند معصوم حضرت سیّدالشهدا {{ع}} را از امام چهارم تا امام عصر {{ع}} به ابراهیم خلیل گفتند. پس از این آگاهی و شناخت، ابراهیم {{ع}} عرض کرد: خدای من و آقای من، در اطراف این انوار نورهایی را مشاهده می‌کنم که عددشان را جز تو کسی نمی‌داند. آنان کیانند؟
			جناب ابراهیم چنین جواب شنید: ابراهیم، آنان شیعیان این خاندان، شیعیان امیرالمؤمنین علیّ بن ابی‌طالب {{ع}} هستند.

			ابراهیم {{ع}} سؤال کرد: شیعیان امیرالمؤمنین به چه چیز شناخته می‌شوند و خاصّ و شاخصۀ آنان چیست؟
			به او گفتند: خواندن پنجاه و یک رکعت نماز –هفده رکعت نمازهای واجب یومیّه و سی و چهار رکعت مستحبّات و نوافل آن- و بلند گفتن بسم الله الرحمن الرَّحیم –که مستحبّ است در نمازهایی که حمد و سورۀ آن آهسته خوانده می‌شود، مثل نماز ظهر و عصر، باز بسم الله الرحمن الرحیم را بلند بگویند- و آوردن قنوت قبل از رکوع رکعت دوم، انگشتر به دست راست نمودن.
			این‌جا بود که ابراهیم {{ع}} عرض کرد: اللهم اجعلنی من شیعة امیرالمؤمنین.
			بار پروردگارا، مرا از شیعیان امیرالمؤمنین {{ع}} بدار. و خداوند از این حقیقت در قرآن خبر داده و فرموده است: و اِنّ من شیعته لابراهیم.@تأویل الآیات 2 / 497.&
			آری، برای ابراهیمی که به نصّ قرآن از مصطفین اخیار است و برگزیدگان نیکان، باز این خاندان نورند و روشن‌گر، تا چه رسد به بقیّه اخیار و آنان که در مقام خیری و خیّری مکان پایین‌تر می‌دارند. آری، نور الاخیارید؛



			ص683 تا 685
	==سید مجتبی بحرینی==		==سید مجتبی بحرینی==
	در کتاب: جامعه در حرم		در کتاب: جامعه در حرم

Jaafari در ‏۲۵ ژوئن ۲۰۱۸، ساعت ۰۴:۳۷

2018-06-25T04:37:19Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ ژوئن ۲۰۱۸، ساعت ۰۸:۰۷
خط ۱:		خط ۱:
			==سید مجتبی بحرینی==
			در کتاب: جامعه در حرم

			وَ حُجَجُ الجَبّارِ
			چگونه من زائر می‌توانم ثنای شما را احصا نمایم و حال آن که شما حجّت‌های خدای جبّارید؟ آنچه در زمینۀ مقام حجیّت این خاندان گفتنی بود در فقرات نخست زیارت گفته‌ایم. آنچه در این جا تذکّرش مناسب به نظر می‌رسد اضافه و اسناد حجج به جبّار است.
			همین امروز که به زیارت حضرت رضا{{ع}} مشرّف شده بودم و زیارت شریف جامعه را می‌خواندم به این جمله که رسیدم به این فکر فرو رفتم که چرا حجج الجبّار گفته شده، و در میان همۀ اسما و صفات پروردگار صفت جبّار ذکر شده است؟ ابتداء به ذهنم رسید که شاید به خاطر تطابق و تجانس حروف آخر کلمات است که همه به یک صورت باشد: اخیار، ابرار، جبّار. پس از اندک تأمّلی دیدم در میان سایر اسما و صفات حق تعالی اوصافی که از جهت لفظی قرینه اخیار و ابرار باشد یافت می‌شود، چون غفّار، ستّار و امثال آن. لذا باید غیر از جهت لفظی و تطابق آخر کلمه، خصوصیّتی از جهت معنی مورد عنایت باشد که کلمۀ جبّار ذکر شده است.
			با توجّه به این که در این مورد سخنی از بزرگان نرسیده، مطلبی را به صورت احتمال عرض می‌نمایم. توضیح مطلب آن که از آغاز زیارت آنچه از کمالات این خاندان بیان شده و از مظهریّتشان نسبت به صفات حقّ متعال آمده نوعاً صفات جمال و نمودهای کرم و احسان و لطف و امتنان بوده. چه بسا ممکن است در نظر زائر این جهت غالب آید و کفّۀ میزان امیدش بر صفحۀ ترازوی بیمش بچربد و رجایش فزون‌تر از خوف گردد.
			در چنین شرایطی لازم است ولو با گفتن یک کلمه و آوردن یک جمله او را متوجّه سازند و اعتدال مطلوب را فراهم آورند، و به او بگویند این موالی و آقایان، این کریمان و رحیمان، این مظاهر لطف و احسان که مدّتی است پیوسته سرود مهرشان را می‌خوانی و بربط مجدشان را می‌نوازی و نوای رحمت و رأفتشان را از نی و نای این جملات می‌شنوی، توجّه داشته باش که همین معادل رحمت، همین اصول کرم، همین شفیعان قیامت، همین مظاهر رفق و مکرمت و همینان که عادتشان احسان است و سجیّتشان کرم، همینان حجج الجبّارند.
			آری، حجج الجبّار. حجّت هستند، حجّت‌های خدای جبّار؛ یعنی همان گونه که در لطف و کرم وجود و احسان حقّ، حجّیّت و مظهریّت دارند، نسبت به مقام جبّاریت و جبروتیّت حقّ متعال هم مظهرند و حجّت.
			کسی خودش را لوس نکند، کسی پا از گلیمش درازتر ننماید؛ کسی به مرز آنان تجاوز نکند و سدّ آنان را نشکند. حواسش جمع باشد. این دم شیر است به بازی مگیر! رأفت و رحمتشان موجب نشود که خدای نخواسته با تجاوز و تعدّی به ساحت قدسشان و یا پر و بال گشودن در فضای خلوت خاصّشان به غضبشان گرفتار شویم و با نگاه قهرشان روبه‌رو گردیم.
			هواپیمایی در منطقۀ ممنوعه‌ای پرواز می‌کند او را چنان می‌زنند که اثری از او به جا نماند. خودرویی در محدودۀ غیر مجازی وارد می‌شود با تیر مواجه می‌گردد. چگونه به خود اجازه می‌دهیم در قرقگاه سلطنتی و منطقۀ ممنوعۀ حجج الجبّار قدم بگذاریم و بعد هم انتظار داریم به تیر غیب مبتلا نشویم؟ انتظاری است نا‌به‌جا. مکرّر در طول تاریخ در عصر حضور و هم‌چنین روزگار غیبتشان، اتّفاق افتاده که همین مظاهر لطف و عنایت و آیات کرم و مرحمت، جلوۀ جبّاریّت خدایی به خود گرفته‌اند و از مظهریّت قهّاری حق استفاده کرده‌اند. دیگر این جاست که باید این آیۀ قرآن را خواند:
			وَ مَنْ يُشْرِکْ بِاللَّهِ فَکَأَنَّما خَرَّ مِنَ السَّماءِ فَتَخْطَفُهُ الطَّيْرُ أَوْ تَهْوي بِهِ الرِّيحُ في مَکانٍ سَحيقٍ ؛@سورۀ حجّ: 31.&

			و هر کس به خدا شرک آورد پس گویا از آسمان فرو افتاده و پرنده‌ای او را ربوده یا باد او را به جای دوری افکنده است.
			باید بسیار مراقب باشیم نکند خدای نخواسته از افکار یا گفتار یا رفتارمان چیزی ظهور و بروز پیدا کند که موجبات غضب این حجّج جبّار را فراهم آورد. در این جا فقط به ذکر یک نمونه از نمودهای حجج الجبّاری حضراتشان می‌پردازیم که مجالی برای بیش نیست.
			در ماجرای مفصّلی که مرحوم صدوق به مناسبت نماز باران خواندن حضرت رضا{{ع}} و ریزش رحمت حق متعال آورده است، چنین می‌خوانیم که مردکی میشوم به نام حمید بن مهران در مقام گستاخی برآمد و عرض کرد:
			اگر راست می‌گویید و کاره‌ای هستید این دو صورت شیری که بر مسند مأمون است زنده کنید و بر من مسلّط سازید تا مرا بدرند –این جا بود که همین مظهر لطف و عنایت، همین امام رؤوف، همین آقایی که حتّی در مقام وساطت و شفاعت فرومایه‌ای چون جلودی، غارت‌گر خانۀ موسی بن جعفر {{ع}} و رباینده زیور آلات محترمات بیت رسول خدا برمی‌آید،@عیون الخبار الرضا {{ع}} 2 / 161.& چون حجّت جبّار است این‌جا جلوۀ جبّاری و قهّاری خدایی به خود می‌گیرد –فَغَضَب علی بن موسی و صاح بالصورتین: دونکما الفاجر! فافترساه و لا تبقیا له عینا و لا اثرا.

			حضرت رضا {{ع}} به غضب آمد و فریاد بر آن دو صورت شیر زد: بگیرید این فاجر را! بدرید او را که هیچ عین و اثری از او باقی نماند. ناگهان آن دو عکس شیر به صورت دو شیر واقعی حمله کردند و مردک را دریده و خونش را لیسیدند.@همان 171.&
			خوب است در موقع گفتن وَ حُجج الجبار به این مقام و جایگاه حجج توجه داشته باشیم و بهتر و بیشتر حرمت و کیان حضراتشان را در همۀ ابعاد، به خصوص در آن جهت که مربوط به شؤون ولایی و مناصب و مقامات خاصّۀ حضراتشان هست، محفوظ نگه داریم. نکند خدای نخواسته جلوۀ جبّاریت به خود گیرند که دیگر هیچ چیزی نمی‌تواند در برابر آن قرار گیرد و عرض وجودی نماید.
			با توضیحی در کلمۀ جبّار سخن را در شرح این جمله خاتمه می‌دهیم.
			جبّار به معنیا قاهری است که هیچ‌کس دست‌رسی به او ندارد و نتواند او را مقهور و مجبور خود سازد و لذا به درخت خرمای بلندی که از دست‌رس به دور است، جبّارة گویند.@التوحید 206.&
			جبّار دو معنی دارد: تدارک کنندۀ فقر فقیران به غنا و توانگری، و کسر شکستگان به دفع ستم از ایشان. و بر این معنی جبیره که در موضع زخم و شکست اعضای وضو [می‌گذارند حمل] می‌شود. دوم برپا دارندۀ خلق خود به آنچه فرماید و آنچه تقدیر کند، خواه راضی باشند و خواه راضی نباشند، و بر این معنی است حدیث لاجبر و لاتفویض هر که هر روز بیست و یک بار بخواند از ظلم ایمن گردد و برای هر دردی و المی نافع است.@جنات الخلود 6.&


			ص688 تا 691
	==سید مجتبی بحرینی==		==سید مجتبی بحرینی==
	در کتاب: جامعه در حرم		در کتاب: جامعه در حرم

Jaafari در ‏۲۵ ژوئن ۲۰۱۸، ساعت ۰۴:۳۶

2018-06-25T04:36:08Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ ژوئن ۲۰۱۸، ساعت ۰۸:۰۶
خط ۱:		خط ۱:
			==سید مجتبی بحرینی==
			در کتاب: جامعه در حرم

			وَ حُجَجَاً علی بَرِیتِهِ
			این جمله و جملات ده گانۀ بعد که عطف بر جملۀ قبل است و به وسیلۀ واو عاطفه کلمۀ رضیکم بر همۀ آن‌ها داخل شده، چنین معنی می‌شود: خداوند راضی شد و پسندید که شما حجّت او بر خلقش باشید. در شرح جملۀ و حُجَجُ اللهِ عَلی اَهلِ الدُّنیا وَ الآخِرَةِ وَ الاُلی و جمله وَ حُجّته و صراطه، در دومین و پنجمین فقره از سلام‌های اوّل زیارت، مطالب بسیاری راجع به حجیّت این خاندان گفته‌ایم، دیگر در این جا تکرار نکرده و عزیزان را به آن توضیحات ارجاع می‌دهیم و فقط به ذکر یک نکته مضاف بر آنچه سابقاً آورده‌ایم بسنده می‌کنیم.
			با توجّه به آنچه ارباب لغت در معنی بریّه آورده‌اند که خلیقه و خلق است، می‌توان از این جمله محدودۀ حجّیّت و دایرۀ خلافت حضراتشان را استفاده کرد و چنین گفت که هر چه بر او خلق و خلیقه صادق است در دایرۀ حجّیّت و گردونۀ خلافت این دودمان داخل است.
			از تقارن دو جملۀ رَضِیَکُم خُلَفاءَ فی ارضه و حججا علی بریته با یکدیگر می‌توان دریافت همان گونه که دایرۀ حجّیّتشان کلّ بریّه و خلیفه است و تمامی وجود تحت پوشش حجّیّت آن‌هاست و آسیای بود بر محور مقام حجّت الهی آنان چرخش دارد، محدودۀ خلافتشان هم این چنین است و اختصاصی به زمین و زمینیان ندارند و نتیجه همان معنای آخری که گفتیم کاملاً مناسب به نظر می‌رسد.


			ص349
	==سید مجتبی بحرینی==		==سید مجتبی بحرینی==
	در کتاب: جامعه در حرم		در کتاب: جامعه در حرم

Jaafari در ‏۲۵ ژوئن ۲۰۱۸، ساعت ۰۴:۳۵

2018-06-25T04:35:11Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ ژوئن ۲۰۱۸، ساعت ۰۸:۰۵
خط ۱:		خط ۱:
			==سید مجتبی بحرینی==
			در کتاب: جامعه در حرم

			وَ حُجتِهِ
			آنچه نسبت به مقام حجّیت خاندان رسالت {{عم}} گفتنی بود در شرح جملۀ وَ حُجج الله علی اهل الدنیا و الآخره و الاولی آوردیم. همان گونه که قبلاً اشاره کردیم این جملۀ وَ حجّته ناظر به جنبه یلی الحقّی این مقام است. اینان حجّت خدا هستند. امّا بر چه کسی حجیّت دارند؟ در این جمله ذکر نشده، ولی از این باب که حذف متعلّق، دلیل عموم است، می‌توان گفت: متعلّق حجیّت حضراتشان هر چیزی است که شأنیّت این تعلّق را داشته باشد که کلّ ما سوی الله است.
			بر این اساس می‌توانیم بگوییم: بر فرض چیزی باشد در عالم هستی که در محدودۀ جملۀ اوّل وَ حُجج الله علی اهل الدنیا و الاخره و الاولی، و در گردونه جملۀ سوم، وَ حججا علی بریته داخل نباشد، این جمله شامل آن مورد هم می‌شود؛ زیرا می‌گوید: اینان حجّت خدا هستند، بر که؟ و در چه؟ ذکری از آن به میان نیامده. پس حجیّت بر هر کس و هر چیزی است که امکان نصب حجّت از ناحیۀ حق تعالی نسبت به او باشد. همین قدر که از آن طرف امکان و قابلیّت محقّق شد، جملۀ و حُجَّتِهِ آن را شامل می‌شود.



			ص233
	==سید مجتبی بحرینی==		==سید مجتبی بحرینی==
	در کتاب: جامعه در حرم		در کتاب: جامعه در حرم

Jaafari در ‏۲۵ ژوئن ۲۰۱۸، ساعت ۰۴:۳۴

2018-06-25T04:34:10Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ ژوئن ۲۰۱۸، ساعت ۰۸:۰۴
خط ۱:		خط ۱:
			==سید مجتبی بحرینی==
			در کتاب: جامعه در حرم

			وَ حُجَجِ عَلی اَهلِ الدُّنیا وَ الآخِرَة و الاُلی وَ رَحمَةُ اللهِ وَ بَرَکاتُه


			حجج جمع حجّت است و به خاندان رسالت {{عم}} و انبیای عظام الهی و اوصیای آنان اطلاق حجّت می‎‌شود؛ زیرا حجّت کسی است که خدا به وسیلۀ او بر بندگانش احتجاج می‌کند و بندگان به وسیلۀ او بر خدا احتجاج می‌نمایند؛ یعنی با وجود حجّت، خدا بر بندگانش اقامۀ دلیل می‌کند.
			:- من برای شما حجّت قرار دادم چرا فرمانش را نپذیرفتید و با وجود او به بی‌راهه رفتید، آخر مگر شما حجّت نداشتید؟
			و هم‌چنین بندگان بر خدا اقامۀ برهان می‌نمایند.
			:- خدا، این آقایی که او را حجت قرار داده بودی، چنین دستوری داد و چنین امر نمود، ما به گفتۀ او عمل کردیم و مطابق دستور او رفتار نمودیم. پس حجّت عذر بندگان است در برابر خدا، و برهان خداست در مقابل بندگان.
			آنچه در این جمله بیشتر حائز اهمیّت است متعلَّق این حجّیت است. همان طور که گفتیم همۀ انبیای عظام الهی و اوصیا و اولیا حجج پروردگارند، ولی سه کلمه در این جمله آمده که بیان‌گر محدودۀ حجّیت خاندان رسالت {{عم}} است و آن سه کلمه: آخرت و اولی است. این دودمان حجّت هستند بر همۀ اهل دنیا، حجّت هستند بر همۀ اهل آخرت. معنای این کلمه روشن است. آنچه لازم به توضیح است کلمۀ اولی است که مقصود چیست؟ در قرآن کریم کلمۀ اُولی گاهی به معنای دنیا می‌آید مانند این آیۀ شریفه:
			وَ لَلْآخِرَةُ خَيْرٌ لَكَ مِنَ الْأُولى‌.@سورۀ ضحی: 4.&
			و هر آینه آخرت برای تو بهتر است از دنیا.
			و گاهی به معنای گذشته و پیشین می‌آید مانند این آیۀ کریمه: إِنَّ هذا لَفِي الصُّحُفِ الْأُولى‌.@سورۀ اعلی: 18 / 19.&
			به درستی که این مطالب هرآینه در کتاب‌های گذشته بوده است.
			اگر در این جملۀ زیارت کلمۀ اولی را به معنای دنیا حمل کنیم تکرار پیش می‌آید؛ زیرا کلمۀ دنیا در خود این جمله آمده است. لذا مناسب این است که معنی دوم مورد نظر باشد؛ یعنی اهل گذشته و پیشین. بنابراین معنی دو احتمال در این کلمه می‌آید. یکی این که اَولی متعلِّق به دنیا باشد؛ یعنی پیشین و گذشتۀ قبل از دنیا، که می‌تواند اشاره به عالم ذرّ باشد. از احادیث بسیاری استفاده می‌شود که خداوند در آن عالم پس از گرفتن گواهی بر وحدانیّت و رسالت، پیمان بر ولایت این خاندان از خلق گرفته است. در آن عالم هم اینان حجّت بوده‌اند.
			و احتمال دیگر این که اولی متعلّق به آخرت باشد که مراد، یا زمان رجعت است، و یا عالم برزخ. به عبارت دیگر مفاد این جمله چنین می‌شود: سلام بر شما که حجّت‌های خدا هستید بر همۀ اهل دنیا، بر همۀ اهل آخرت، و بر همۀ اهل قبل از دنیا –عالم ذرّ- و بر همۀ اهل قبل از آخرت روزگار رجعت و یا عالم برزخ و یا هر دو. در نتیجه جمله در مقام بیان وسعت دائرۀ حجیّت خاندان رسالت {{عم}} است، که هیچ زمانی از محدودۀ حجیّت آنان خارج نبوده و نیست و نخواهد بود.
			مرحوم مجلسی اوّل در توضیح این جمله چنین گفته است:
			و سلام الهی بر حجّت‌های الهی باد بر اهل دنیا و روز قیامت و در داخل شدن در بهشت در ابتدای آن، و رحمت الهی و برکات الهی بر ایشان باد. و حجّت در لغت به معنی غلبه است. و نبی و امام را حجّت گویند چون به حسب معنی، ایشان غالبند به براهین قاطعه و معجزات باهره و اخلاق حسنۀ کامله و علوم لدنّیه و عقول ربّانیه، و به سبب غالبیّت در مراتب کمالات ایشان را حجّت می‌نامند مجازاً، یا آن که حجّت ایشان بر خلایق تمام است، یا حجّت الهی بر خلق تمام می‌شود به نصب معصوم، و اگر نصب نفرماید ایشان را بر خدا حجّت خواهد بود که لَولا اَرسلت الینا رسولاً، چرا پیغمبر نفرستادی تا متابعت می‌کردیم آیات تو را. و یگر می‌فرماید که ما پیغمبران فرستادیم تا آن که مردمان را بر حق سبحانه و تعالی حجّتی نباشد، و بر اهل دنیا حجّت ایشان تمام است و بر اهل آخرت آخر و اولی، و آخرت آخر روز قیامت است و آخرت اولی قبر است، چنان که در حدیث است که هر که مُرد قیامت او قایم شد، و ایشان حجّتند در قبر و قیامت؛ یعنی شناختن و امام دانستن ایشان سبب نجات است در قبر و قیامت، یا در قیامت و دخول بهشت؛ چون احادیث بسیار وارد شده است از حضرت سیّدالمرسلین و ائمّة طاهرین {{عم}} که ولایت حضرات ائمّۀ معصومین سبب نجات است از عذاب قبر و عذاب قیامت و عذاب جهنّم. و محتمل است که یکی از این دو عبارت سهواً از نسّاخ زیاد شده باشد، یا آن که حجّت در دنیا به معنی اتمام حجّت باشد از معصوم بر خلایق، و در آخرت حجّت بنده باشد در نجات از عذاب قبر و قیامت و جهنّم.@لوامع صاحبقرانی 8 / 690.&
			من به جناب آقا گفتم: هر چند مطالب مرحوم مجلسی اوّل در جای خودش مطالب کاملاً صحیح و معتبری است ولی فکر می‌کنم آنچه اوّل در توضیح جمله گفتید مناسب‌تر باشد و برای من بهتر جا افتاد.
			ایشان گفتند: در هر حال گفتار بزرگان را باید با بزرگی نگریست و برای آن، ارزش و احترام قائل شد، با این توجّه که غیر از ذوات مقدّس معصومین هر کس در هر مقام و منزلتی باشد معصوم نیست و احتمال لغزش در گفتار و رفتارشش می‌رود، ولی در هر حال با حفظ این که آنچه به نظرتان رسیده، درست به نظر می‌رسد، ولی نظرات بزرگان کاملاً قابل احترام و خدمات و زحمات همۀ آن‌ها مورد عنایت است.
			صاحب شرح الزیاره سخنی دارد که با توضیحی می‌آوریم. گوید:
			می‌دانیم اثبات شیء نفی ما عدا نمی‌کند؛ یعنی این جمله در مقام حصر دائرۀ حجیّت خاندان رسالت {{عم}} نیست، که اگر غیر از دنیا و آخرت و اولی زمانی بود اینان حجّت بر آن زمان و اهلش نباشند، بلکه حجیّت این خاندان بر کلّ من دخل فی الوجود ثابت است، در نتیجۀ حجّت هستند بر جمعی که بعد از دخول بهشتیان در بهشت و آتشیان در آتش به وجود آیند، که مرحوم صدوق در خصال از جابر بن یزید جعفی آورده که گفت: از حضرت باقر {{ع}} از این آیۀ قرآن پرسیدم: اَفَعیینا بالخلق الاول بل هم فی لبس من خلق جدید، آیا پس ما عاجز شدیم از خلقت نخستین، بلکه آنان در شک هستند از آفرینش جدید. فرمود: ای جابر، تأویل این آیه این است که خدای عزّوجلّ وقتی اساس این عالم را در هم نوردید و بهشتیان به بهشت و دوزخیان به دوزخ رفتند، عالمی را به وجود می‌آورد بدون نیاز به آمیزش مردان و زنان، که همگی بندگی او نموده، پذیرای وحدانیّت او باشند، و زمینی غیر از این زمین آن‌ها را حمل کند و آسمانی جز این آسمان بر آنان سایه افکند. شاید تو چنین پنداری که خدای عزّوجلّ تنها همین عالم را آفریده و گمان کنی که بشری غیر از شما خلق نکرده. آری، به خدا قسم، خداوند تبارک و تعالی هزار هزار عالم –یک میلیون- و هزار هزار آدم آفریده و تو در آخر این عوالم و آخر این آدمیان هستی.
			بر این اساس و با توجّه به این روایت شکی نیست که خاندان رسالت {{عم}} حجج پروردگارند بر همۀ این عوالم. و مقصود از اولی در جملۀ زیارت، زمان رجعت، یا قیام قائم آل محمّد {{عم}}، یا اعمّ از هر دو می‌باشد، و از این جهت که این دو زمان، قبل از آخرت است تعبیر به اولی شده است. و این دو زمان واقع غیر از زمان دنیا و غیر از زمان آخرت است.
			و این معنی که مقصود از اولی زمان قیام و رجعت باشد در نظر من ترجیح دارد از آنچه بیشتر بزرگان گفته‌اند که مقصود از اولی دنیاست. و اگر مراد دنیا باشد وجه تکرار یکی از دو جهت است: یا این‌که چون دنیا دو دنیاست: دنیای ملعونه و دنیای بلاغ، که دنیای ملعونه آن دنیایی است که در آن، خلاف امر خدا رفتار می‌شود، و دنیای بلاغ آن دنیایی است که براساس اوامر الهی طی شده و وسیلۀ رسیدن به درجات آخرت است. لذا چون دنیای اوّل خسّت و پستی دارد نسبت به آن، تعبیر دنیا شده که با معنای پستی همراه است، ولی در حق دنیای دوم چون پستی ندارد تعبیر اولی شده نه دنیا.
			جهت دوم که برای تکرار به نظر می‌رسد این است که مقصود از دنیا ولایت و سرپرستی اوّلی و دومی –حکومت غاصبین حقوق خاندان رسالت{{عم}}- است که حضرت صادق {{ع}} در تفسیر کلام خدای تعالی بَل تُؤثرون الحیاة الدنیا فرمود: مقصود ولایت اوّلی است، وَ الآخر خیر و اَبقی فرمود: ولایت امیرالمؤمنین {{ع}}. و محصّل معنای جملۀ زیارت چنین می‌شود که حضراتشان حجّت‌های خدایند بر دشمنان و دوستانشان.@شرح الزیاره 48.&

			لازم به تذکّر است که در مجموعۀ این زیارت شریف چهار نوبت سخن از مقام حجیّت خاندان رسالت {{عم}} به میان آمده است:
			نوبت اوّل در این جمله: وَ حُجَج الله علی اهل الدنیا و الآخرة و الاولی.
			دوم در فقرۀ پنجم سلام: وَ عَیبَة عِلمه و حجتة و صراطه.
			سوم در چند جملۀ بعد از آن: وَ حُججا علی بریته.
			و چهارم در اواخر زیارت: وَ حُجَجُ الجبار.
			که ظاهراً از چهار مرتبه‌اش ناظر به جنبۀ حجّیت آنان ممّا یلی الحقّ است؛ یعنی حجّت خدا بودن؛ زیرا که حجّیت امری است تضایقی و دو طرفی. نوبت دوم و چهارم ناظر به این مرحله است؛ یعنی حجّت خدا بودن و حجّت خدای جبّار قرار داشتن.
			و دو مرتبه‌اش ناظر به جهت دوم حجّیت است که مقام یلی الخلقی است و آن، نوبت او و سوم است؛ یعنی حجّت بر اهل دنیا و آخرت و اولی و حجّت بر همۀ بریّه و مخلوق، که إن شاء الله توضیح هر کدام را در جای مناسب خودش خواهیم آورد.
			با تکرار جملۀ وَ رَحمَةُ الله و برکاته، که شرحش را در آخر فقرۀ سابق گفتیم، این قسمت از زیاردت خاتمه پیدا می‌کند و بحث امشب ما هم تمام می‌شود؛ چون ظاهراً حدود چهار ساعت از شب می‌گذرد و احساس می‌کنیم بیش از این، ادامۀ گفتار برای بنده و شما خستگی آور باشد.
			پدرم با تشکّر از ایشان گفتند: درست است که جناب عالی واقعاً خسته می‌شوید، ولی آن قدر مطالب شیرین است و گفتار هم در ارتباط با این خاندان، که به فرمودۀ خود شما خستگی که نمی‌آورد بماند، بلکه اگر ملامتی هم باشد از بین می‌رود؛ همان طور که پریشب پسرم جواد آقا ابتداء حال خوبی نداشت، ولی بحمدالله با شنیدن این حقایق و معارف، کسالت و تبش برطرف شد و شوقی بیشتر از شب‌های قبل پیدا کرد. از مراحم شما سپاسگزاریم و خوب است فردا شب در رواق دارالضیافه خدمتتان باشیم. ایشان هم متقابلاً اظهار امتنان نموده و با خواندن دعای فرج و مسألت ظهور موفور السرور امام عصر عجّل الله تعالی فرجه الشریف محفل خاتمه پیدا کرد.


			ص148 تا 152

	==سید علی حسینی میلانی==		==سید علی حسینی میلانی==
	در کتاب: با پیشوایان هدایتگر جلد 4		در کتاب: با پیشوایان هدایتگر جلد 4

Msadeq: /* سید احمد خاتمی */

2018-06-18T13:09:52Z

سید احمد خاتمی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ ژوئن ۲۰۱۸، ساعت ۱۶:۳۹
خط ۳۰۷:		خط ۳۰۷:


	~~فراز «وَ حُجَجِ اللَّهِ عَلَی أَهْلِ الدُّنْیَا وَ الْآخِرَةِ وَ الْأُولَی...»~~

	~~امامان معصوم {{عم}}؛ حجّت‌های خداوند در دنیا و آخرت و ...~~
	در این قسمت از مباحث، پیرامون فرازی دیگری از «زیارت جامعه کبیره» سخن می‌گوییم که عبارت است از: «وَحُجَجِ اللَّهِ عَلَی أَهْلِ الدُّنْیَا وَ الْآخِرَةِ وَ الْأُولَی وَ رَحْمَةُ اللَّهِ وَ بَرَکَاتُهُ».
	«سلام بر شما امامان معصوم {{عم}} که حجّت‌های خداوند بر اهل دنیا و اهل آخرت و هم در دنیا@جمله: «و هم در دنیا» تکرار نیست بلکه ترجمه واژه «والاُولی» است. شرح آن در قسمت آخر این بخش، بیان شده است.@ هستید و رحمت و برکات خداوند بر شما باد!».

	معنای واژه حجّت و حج		{{عربی\|اندازه=150%\|" وَ حُجَجِ‏ اللَّهِ‏ عَلَى‏ أَهْلِ‏ الدُّنْيَا وَ الْآخِرَةِ وَ الْأُولَى‏ وَ رَحْمَةُ اللَّهِ وَ بَرَكَاتُهُ ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏"}} سلام بر شما [[امامان معصوم]]{{عم}} که حجّت‌های خداوند بر اهل دنیا و اهل آخرت و هم در دنیا<ref>جمله: "و هم در دنیا" تکرار نیست بلکه ترجمه واژه {{عربی\|اندازه=150%\|"وَ الْأُولَى‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏"}} است.</ref> هستید و رحمت و برکات خداوند بر شما باد!».
	ابتدا باید معنای ~~«حجّت»~~ را پی‌گیریم، آنگاه بحث کنیم معنای این که ~~«امامان~~ معصوم {{عم}} حجّت‌های خداوند بر اهل ~~دنیایند»~~ چیست؟
	واژه ~~«حج»~~ - که ~~«حجّت»~~ هم برگرفته از آن است - معانی گوناگون دارد؛ معنای معروف آن ~~«قصد»~~ است. به حجّ خانه خدا هم که ~~«حج»~~ گفته می‌شود، بدین مناسبت است که قصد به خانه خدا برای انجام مناسک، در آن ملحوظ شده است. به راه روشن ~~«محجّه»~~ گفته می‌شود؛ چون ~~«مقصود»~~ است. ~~«حجّت»~~ هم برگرفته از همین معنا است؛ چون حجّت مورد قصد است و با آن می‌توان به حقّ مطلوب رسید.@ معجم مقاییس اللغه: ۲۳۲.@		==معنای واژه حجّت و حج==
			*ابتدا باید معنای "حجّت" را پی‌گیریم، آنگاه بحث کنیم معنای این که "[[امامان معصوم]]{{عم}} حجّت‌های خداوند بر اهل دنیایند" چیست؟
			*واژه "حج" - که "حجّت" هم برگرفته از آن است - معانی گوناگون دارد؛ معنای معروف آن "قصد" است. به حجّ خانه خدا هم که "حج" گفته می‌شود، بدین مناسبت است که قصد به خانه خدا برای انجام مناسک، در آن ملحوظ شده است. به راه روشن "محجّه" گفته می‌شود؛ چون "مقصود" است. "حجّت" هم برگرفته از همین معنا است؛ چون حجّت مورد قصد است و با آن می‌توان به حقّ مطلوب رسید.@ معجم مقاییس اللغه: ۲۳۲.</ref>
	جوهری «حجّت» را به معنای «برهان» گرفته است؛ گفته می‌شود «حاجّه» به معنای آن است که: با حجّت بر او غالب شد».@ صحاح اللغه: ۱/ ۳۰۴.@		جوهری «حجّت» را به معنای «برهان» گرفته است؛ گفته می‌شود «حاجّه» به معنای آن است که: با حجّت بر او غالب شد».@ صحاح اللغه: ۱/ ۳۰۴.@
	««قُلْ فَلِلَّهِ الْحُجَّةُ الْبَالِغَةُ...»».@ انعام: ۱۴۹.@		««قُلْ فَلِلَّهِ الْحُجَّةُ الْبَالِغَةُ...»».@ انعام: ۱۴۹.@

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۳ مارس ۲۰۲۰، ساعت ۱۵:۱۷
خط ۱۰۱:		خط ۱۰۱:
	*منزلت دیگر [[ائمه اطهار]]{{عم}} این است که آنان حجّت‌های جبار هستند. واژۀ {{عربی\|اندازه=150%\|"حُجَجُ‏ "}} جمع حجت است. احتجاج یعنی چه؟. یعنی چیزی را حجت قرار دادن. وقتی انسان می‌خواهد دیگری را به مطلبی ملزم بکند و او را قانع سازد، باید حجت، دلیل و برهان اقامه کند؛ برهانی که برای او قانع کننده باشد و ملزِم او باشد [[ائمه اطهار]]{{عم}} حجت، برهان و دلیل خداوند متعال هستند.		*منزلت دیگر [[ائمه اطهار]]{{عم}} این است که آنان حجّت‌های جبار هستند. واژۀ {{عربی\|اندازه=150%\|"حُجَجُ‏ "}} جمع حجت است. احتجاج یعنی چه؟. یعنی چیزی را حجت قرار دادن. وقتی انسان می‌خواهد دیگری را به مطلبی ملزم بکند و او را قانع سازد، باید حجت، دلیل و برهان اقامه کند؛ برهانی که برای او قانع کننده باشد و ملزِم او باشد [[ائمه اطهار]]{{عم}} حجت، برهان و دلیل خداوند متعال هستند.
	*در توضیح این مطلب می‌گوییم: در حوزۀ علمیه از القابی که برای اهل علم دارند، یکی لقب "حجة الاسلام" است. این لقب یعنی چه؟ یعنی کسی که اسلام در جامعه به وجود او احتجاج می‌کند، او داعی و مروّج اسلام در آن جامعه می‌شود. برای آن حجت است که اگر اسلام از آن مردم سؤال کند که چرا به سوی خدا و دین نیامدید و آن را نپذیرفتید و به احکام اسلام عمل نکردید؟ بگویند: ما نمی‌دانستیم، کسی نبود به ما بگوید. در پاسخ می‌گویند: مگر فلان آقا آن جا نبود؟ با وجود فلان آقا در جامعه، شهر، قبیله و فامیل شما، عذرتان پذیرفته نیست، شما مورد مؤاخذ هستید.		*در توضیح این مطلب می‌گوییم: در حوزۀ علمیه از القابی که برای اهل علم دارند، یکی لقب "حجة الاسلام" است. این لقب یعنی چه؟ یعنی کسی که اسلام در جامعه به وجود او احتجاج می‌کند، او داعی و مروّج اسلام در آن جامعه می‌شود. برای آن حجت است که اگر اسلام از آن مردم سؤال کند که چرا به سوی خدا و دین نیامدید و آن را نپذیرفتید و به احکام اسلام عمل نکردید؟ بگویند: ما نمی‌دانستیم، کسی نبود به ما بگوید. در پاسخ می‌گویند: مگر فلان آقا آن جا نبود؟ با وجود فلان آقا در جامعه، شهر، قبیله و فامیل شما، عذرتان پذیرفته نیست، شما مورد مؤاخذ هستید.
	*خداوند متعال به [[ائمه اطهار]]{{عم}} احتجاج می‌کند. احتجاج خداوند متعال به آن بزرگواران هم نسبت به اهل اطاعت و هم نسبت به اهل عصیان خواهد بود. امام معصوم در هر زمان و مکانی برای خداوند متعال حجّت است که اگر مردم عذرتراشی کنند که نمی‌دانستیم، کسی به ما نگفت، کسی نبود تا از او یاد بگیریم ~~وجود~~ [[امام]]{{ع}} حجّت است. در این زمینه خدای متعال در قرآن کریم چنین می‌فرماید:{{عربی\|اندازه=150%\|﴿{{متن قرآن\| وَقَالُوا لَوْلا يَأْتِينَا بِآيَةٍ مِّن رَّبِّهِ أَوَلَمْ تَأْتِهِم بَيِّنَةُ مَا فِي الصُّحُفِ الأُولَى وَلَوْ أَنَّا أَهْلَكْنَاهُم بِعَذَابٍ مِّن قَبْلِهِ لَقَالُوا رَبَّنَا لَوْلا أَرْسَلْتَ إِلَيْنَا رَسُولا فَنَتَّبِعَ آيَاتِكَ مِن قَبْلِ أَن نَّذِلَّ وَنَخْزَى قُلْ كُلٌّ مُّتَرَبِّصٌ فَتَرَبَّصُوا فَسَتَعْلَمُونَ مَنْ أَصْحَابُ الصِّرَاطِ السَّوِيِّ وَمَنِ اهْتَدَى }}﴾}}<ref> و گفتند: چرا نشانه‌ای از پروردگارش برای ما نمی‌آورد؛ آیا برهانی که در کتاب‌های (آسمانی) پیشین است، به آنان نرسیده است؟ و اگر ما پیش از آن با عذابی آنان را نابود می‌کردیم می‌گفتند: پروردگارا! چرا فرستاده‌ای برای ما نفرستادی تا از آیات تو پیش از آنکه زبون و خوار گردیم پیروی کنیم. بگو همه چشم به راهند، شما هم چشم به راه باشید، به زودی خواهید دانست چه کسانی همراهان راه میانه‌اند و چه کسی رهیافته است؛ سوره طه، آیه: ۱۳۳ - ۱۳۵.</ref>		*خداوند متعال به [[ائمه اطهار]]{{عم}} احتجاج می‌کند. احتجاج خداوند متعال به آن بزرگواران هم نسبت به اهل اطاعت و هم نسبت به اهل عصیان خواهد بود. امام معصوم در هر زمان و مکانی برای خداوند متعال حجّت است که اگر مردم عذرتراشی کنند که نمی‌دانستیم، کسی به ما نگفت، کسی نبود تا از او یاد بگیریم [[وجود امام]]{{ع}} حجّت است. در این زمینه خدای متعال در قرآن کریم چنین می‌فرماید:{{عربی\|اندازه=150%\|﴿{{متن قرآن\| وَقَالُوا لَوْلا يَأْتِينَا بِآيَةٍ مِّن رَّبِّهِ أَوَلَمْ تَأْتِهِم بَيِّنَةُ مَا فِي الصُّحُفِ الأُولَى وَلَوْ أَنَّا أَهْلَكْنَاهُم بِعَذَابٍ مِّن قَبْلِهِ لَقَالُوا رَبَّنَا لَوْلا أَرْسَلْتَ إِلَيْنَا رَسُولا فَنَتَّبِعَ آيَاتِكَ مِن قَبْلِ أَن نَّذِلَّ وَنَخْزَى قُلْ كُلٌّ مُّتَرَبِّصٌ فَتَرَبَّصُوا فَسَتَعْلَمُونَ مَنْ أَصْحَابُ الصِّرَاطِ السَّوِيِّ وَمَنِ اهْتَدَى }}﴾}}<ref> و گفتند: چرا نشانه‌ای از پروردگارش برای ما نمی‌آورد؛ آیا برهانی که در کتاب‌های (آسمانی) پیشین است، به آنان نرسیده است؟ و اگر ما پیش از آن با عذابی آنان را نابود می‌کردیم می‌گفتند: پروردگارا! چرا فرستاده‌ای برای ما نفرستادی تا از آیات تو پیش از آنکه زبون و خوار گردیم پیروی کنیم. بگو همه چشم به راهند، شما هم چشم به راه باشید، به زودی خواهید دانست چه کسانی همراهان راه میانه‌اند و چه کسی رهیافته است؛ سوره طه، آیه: ۱۳۳ - ۱۳۵.</ref>
	*در دعای ندبه نیز در این باره سخن به میان آمده، آن جا که می‌خوانیم:... و برای همه آن پیامبران شریعت و راه و آیینی عطا کردی و برای آنان جانشینانی برگزیدی؛ برای این‌که یکی پس از دیگری از مدّتی تا مدّت دیگر نگهبان دین و آیین تو بر بندگانت باشند، تا آن‌که حق از جایگاه خود بیرون نرود و باطل‌گرایان بر حق مداران چیره نشوند و تا هیچ کسی نگوید: چرا برای ما فرستاده‌ای نفرستادی تا که از جانب تو ما را بیم دهد و ما پیش از آن‌که گمراه شویم و رسوا گردیم از نشانه‌های تو پیروی کنیم...<ref>{{عربی\|اندازه=120%\|"... وَ كُلٌّ شَرَعْتَ لَهُ شَرِيعَةً، وَ نَهَجْتَ لَهُ مِنْهاجاً، وَ تَخَيَّرْتَ لَهُ أَوْصِياءَ، مُسْتَحْفِظاً بَعْدَ مُسْتَحْفِظٍ، مِنْ مُدَّةٍ إِلى‏ مُدَّةٍ، إِقامَةً لِدِينِكَ، وَ حُجَّةً عَلى‏ عِبادِكَ، وَ لِئَلّا يَزُولَ الْحَقُّ عَنْ مَقَرِّهِ، وَ يَغْلِبَ الْباطِلُ عَلى‏ أَهْلِهِ، وَ لا يَقُولَ أَحَدٌ لَوْ لا أَرْسَلْتَ إِلَيْنا رَسُولًا مُنْذِراً، وَ أَقَمْتَ لَنا عَلَماً هادِياً، فَنَتَّبِعَ آياتِكَ مِنْ قَبْلِ أَنْ نَذِلَّ وَ نَخْزى‏... ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏"}}؛ المزار (محمد بن المشهدی): ۵۷۵، إقبال الأعمال: ج۱، ص۵۰۵، بحار الأنوار: ج۹۹، ص۱۰۵.</ref>. این امر از ناحیۀ خداوند متعال باید تمام بشود. از جهتی بنابر قاعده لطف باید خدا در بین امت [[امام]] نصب کند و آن‌گاه است که خدای سبحان به این شخص منصوب از جانب خود، احتجاج می‌کند.		*در دعای ندبه نیز در این باره سخن به میان آمده، آن جا که می‌خوانیم:... و برای همه آن پیامبران شریعت و راه و آیینی عطا کردی و برای آنان جانشینانی برگزیدی؛ برای این‌که یکی پس از دیگری از مدّتی تا مدّت دیگر نگهبان دین و آیین تو بر بندگانت باشند، تا آن‌که حق از جایگاه خود بیرون نرود و باطل‌گرایان بر حق مداران چیره نشوند و تا هیچ کسی نگوید: چرا برای ما فرستاده‌ای نفرستادی تا که از جانب تو ما را بیم دهد و ما پیش از آن‌که گمراه شویم و رسوا گردیم از نشانه‌های تو پیروی کنیم...<ref>{{عربی\|اندازه=120%\|"... وَ كُلٌّ شَرَعْتَ لَهُ شَرِيعَةً، وَ نَهَجْتَ لَهُ مِنْهاجاً، وَ تَخَيَّرْتَ لَهُ أَوْصِياءَ، مُسْتَحْفِظاً بَعْدَ مُسْتَحْفِظٍ، مِنْ مُدَّةٍ إِلى‏ مُدَّةٍ، إِقامَةً لِدِينِكَ، وَ حُجَّةً عَلى‏ عِبادِكَ، وَ لِئَلّا يَزُولَ الْحَقُّ عَنْ مَقَرِّهِ، وَ يَغْلِبَ الْباطِلُ عَلى‏ أَهْلِهِ، وَ لا يَقُولَ أَحَدٌ لَوْ لا أَرْسَلْتَ إِلَيْنا رَسُولًا مُنْذِراً، وَ أَقَمْتَ لَنا عَلَماً هادِياً، فَنَتَّبِعَ آياتِكَ مِنْ قَبْلِ أَنْ نَذِلَّ وَ نَخْزى‏... ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏"}}؛ المزار (محمد بن المشهدی): ۵۷۵، إقبال الأعمال: ج۱، ص۵۰۵، بحار الأنوار: ج۹۹، ص۱۰۵.</ref>. این امر از ناحیۀ خداوند متعال باید تمام بشود. از جهتی بنابر قاعده لطف باید خدا در بین امت [[امام]] نصب کند و آن‌گاه است که خدای سبحان به این شخص منصوب از جانب خود، احتجاج می‌کند.
	و برای همین است که خدای متعال می‌فرماید:{{عربی\|اندازه=150%\|﴿{{متن قرآن\| وَمَا كُنَّا مُعَذِّبِينَ حَتَّى نَبْعَثَ رَسُولاً }}﴾}}<ref> و ما هیچ قومی را مجازات نخواهیم کرد، مگر آن‌که پیامبری برای آنان مبعوث کنیم؛ سوره اسراء، آیه: ۱۵.</ref>. بزرگان در کتاب‌های علمی گفته‌اند: مقصود از "رسول" در این‌جا همان "حجّت" است<ref>ر.ک: بحارالأنوار: ج۵، ص۱۸۳ و ۲۹۶.</ref>.		و برای همین است که خدای متعال می‌فرماید:{{عربی\|اندازه=150%\|﴿{{متن قرآن\| وَمَا كُنَّا مُعَذِّبِينَ حَتَّى نَبْعَثَ رَسُولاً }}﴾}}<ref> و ما هیچ قومی را مجازات نخواهیم کرد، مگر آن‌که پیامبری برای آنان مبعوث کنیم؛ سوره اسراء، آیه: ۱۵.</ref>. بزرگان در کتاب‌های علمی گفته‌اند: مقصود از "رسول" در این‌جا همان "حجّت" است<ref>ر.ک: بحارالأنوار: ج۵، ص۱۸۳ و ۲۹۶.</ref>.