بحث:مقام خلافت الهی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Wasity: جایگزینی متن - 'خلاء' به 'خلأ'

2023-11-06T06:46:36Z

جایگزینی متن - 'خلاء' به 'خلأ'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۶ نوامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۱۶
خط ۱۳۶:		خط ۱۳۶:
	گواهی می‌دهم که خداوند رضایت داده که شما خلفای او در زمین باشید.		گواهی می‌دهم که خداوند رضایت داده که شما خلفای او در زمین باشید.
	اگر اندکی در این جمله تأمّل و تعمّق کنیم انصافاً خیلی مطلب دارد.		اگر اندکی در این جمله تأمّل و تعمّق کنیم انصافاً خیلی مطلب دارد.
	کلمه «خلافت» در زبان فارسی به معنای جانشینی است؛ یعنی وقتی کسی از جایی رفت و به رفتن او خلائی پیدا شد و دیگری آمد و ~~خلاء~~ او را پر کرد به این دوّمی می‌گویند: خلیفۀ اوست.		کلمه «خلافت» در زبان فارسی به معنای جانشینی است؛ یعنی وقتی کسی از جایی رفت و به رفتن او خلائی پیدا شد و دیگری آمد و خلأ او را پر کرد به این دوّمی می‌گویند: خلیفۀ اوست.
	از این رو راغب اصفهانی در معنای لغوی «خلیفه» می‌نویسد:		از این رو راغب اصفهانی در معنای لغوی «خلیفه» می‌نویسد:
	و الخلافة: النیابة عن الغیر إمّا لغیبة المنوب عنه و إمّا لموته و إمّا لعجزه و إمّا لتشریف المستخلف.... .		و الخلافة: النیابة عن الغیر إمّا لغیبة المنوب عنه و إمّا لموته و إمّا لعجزه و إمّا لتشریف المستخلف.... .

Wasity: جایگزینی متن - 'ولیکن' به 'لکن'

2022-10-18T10:43:27Z

جایگزینی متن - 'ولیکن' به 'لکن'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۴:۱۳
خط ۱۵۶:		خط ۱۵۶:
	ما آنان را جانشین قرار دادیم و کسانی را که آیات ما را تکذیب نمودند غرق کردیم.		ما آنان را جانشین قرار دادیم و کسانی را که آیات ما را تکذیب نمودند غرق کردیم.
	در همۀ این موارد از کسانی که بعد از اقوام گذشته آمده‌اند به «خلیفه» تعبیر شده است. این معنای لغوی «خلیفه» است. در هیچ یک از موارد یاد شده برای جانشین فضیلتی نمی‌باشد.		در همۀ این موارد از کسانی که بعد از اقوام گذشته آمده‌اند به «خلیفه» تعبیر شده است. این معنای لغوی «خلیفه» است. در هیچ یک از موارد یاد شده برای جانشین فضیلتی نمی‌باشد.
	~~ولیکن~~ در جملۀ «و رضیکم خلفاء فی أرضه» فضیلتی غیر قابل وصف و مقامی غیر قابل درک وجود دارد؛ زیرا این جمله دلالت دارد بر جانشینی ائمه {{عم}} از خداوند جلّ و علا، و با توجّه به سه امر، تا حدّی می‌توان به حقیقت موضوع پی برد:		لکن در جملۀ «و رضیکم خلفاء فی أرضه» فضیلتی غیر قابل وصف و مقامی غیر قابل درک وجود دارد؛ زیرا این جمله دلالت دارد بر جانشینی ائمه {{عم}} از خداوند جلّ و علا، و با توجّه به سه امر، تا حدّی می‌توان به حقیقت موضوع پی برد:
	نخست آن‌که بین خلیفه و مستخلف باید یک ارتباط و نسبتی وجود داشته باشد که بتواند جای او را پر کند، وگرنه چرا چیز دیگری و کس دیگری جای او را پر نکند؟		نخست آن‌که بین خلیفه و مستخلف باید یک ارتباط و نسبتی وجود داشته باشد که بتواند جای او را پر کند، وگرنه چرا چیز دیگری و کس دیگری جای او را پر نکند؟
	دوّم آن که این خلافت از کجا پیدا شده؟ چه کسی این خلافت را داده؟ چه کسی آن را قرار گذاشته؟		دوّم آن که این خلافت از کجا پیدا شده؟ چه کسی این خلافت را داده؟ چه کسی آن را قرار گذاشته؟

Wasity: جایگزینی متن - '({{ع}})' به '{{ع}}'

2020-05-01T00:43:34Z

جایگزینی متن - '({{ع}})' به '{{ع}}'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱ مهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۰۴:۱۳
خط ۷۴:		خط ۷۴:
	خداوند تمام حوزه‌های قابل تفویض را به امیرالمؤمنین {{ع}} تفویض کرده است. هیچ حوزه تفویض پذیری نیست که خداوند اختيارش را به علی {{ع}} نداده باشد. اگر کسی توان و تحمل مقام خلافت اللهی را داشته باشد، باید مدارج قبل را طی کند. خداوند این مدارج را برای موسی {{ع}}، عیسی {{ع}} و دیگران آماده کرد و بعد، آن مقام را به ایشان داد.		خداوند تمام حوزه‌های قابل تفویض را به امیرالمؤمنین {{ع}} تفویض کرده است. هیچ حوزه تفویض پذیری نیست که خداوند اختيارش را به علی {{ع}} نداده باشد. اگر کسی توان و تحمل مقام خلافت اللهی را داشته باشد، باید مدارج قبل را طی کند. خداوند این مدارج را برای موسی {{ع}}، عیسی {{ع}} و دیگران آماده کرد و بعد، آن مقام را به ایشان داد.
	هر کس که می‌خواهد در عالم تکوین تأثیری ولایی بگذارد، باید یک رمز از نام على {{ع}} داشته باشد. به امیرالمؤمنين {{ع}} عرض می‌شود: سلیمان بن داود {{ع}} نشانه‌ای (همان خاتم سلیمان) داشت که نشانگر مسئولیتش در این عالم بود آیا شما هم نشانه‌ای دارید؟ حضرت علی {{ع}} فرمود: بله، اما آنچه عامل ولایت و خلافت ما بر هستی است، خود ما هستیم و سلیمان از آن استفاده کرده بود. حضرت على {{ع}} می‌پرسند: آیا می‌خواهید انگشتر سلیمان را به شما نشان دهم؟ حضرت، انگشتری را نشان می‌دهند که گویا یاقوت سرخی داشته و می‌گویند که این، انگشتر سلیمان {{ع}} است که بر آن نام محمد {{صل}} و علی {{ع}} نوشته شده بوده است.		هر کس که می‌خواهد در عالم تکوین تأثیری ولایی بگذارد، باید یک رمز از نام على {{ع}} داشته باشد. به امیرالمؤمنين {{ع}} عرض می‌شود: سلیمان بن داود {{ع}} نشانه‌ای (همان خاتم سلیمان) داشت که نشانگر مسئولیتش در این عالم بود آیا شما هم نشانه‌ای دارید؟ حضرت علی {{ع}} فرمود: بله، اما آنچه عامل ولایت و خلافت ما بر هستی است، خود ما هستیم و سلیمان از آن استفاده کرده بود. حضرت على {{ع}} می‌پرسند: آیا می‌خواهید انگشتر سلیمان را به شما نشان دهم؟ حضرت، انگشتری را نشان می‌دهند که گویا یاقوت سرخی داشته و می‌گویند که این، انگشتر سلیمان {{ع}} است که بر آن نام محمد {{صل}} و علی {{ع}} نوشته شده بوده است.
	«أَ تُحِبُّونَ أَنْ أُرِيَكُمْ خَاتَمَ سُلَيْمَانَ بْنِ دَاوُدَ ({{ع}})؟» قُلْنَا: نَعَمْ، فَأَدْخَلَ يَدَهُ إِلَى جَيْبِهِ، فَأَخْرَجَ خَاتَماً مِنْ ذَهَبٍ فَصُّهُ مِنْ يَاقُوتَةٍ حَمْرَاءَ، عَلَيْهِ مَكْتُوبٌ: مُحَمَّدٌ وَ عَلِيٌّ»<ref>البرهان في تفسير القرآن، ج۳، ص ۶۷۶</ref>		«أَ تُحِبُّونَ أَنْ أُرِيَكُمْ خَاتَمَ سُلَيْمَانَ بْنِ دَاوُدَ {{ع}}؟» قُلْنَا: نَعَمْ، فَأَدْخَلَ يَدَهُ إِلَى جَيْبِهِ، فَأَخْرَجَ خَاتَماً مِنْ ذَهَبٍ فَصُّهُ مِنْ يَاقُوتَةٍ حَمْرَاءَ، عَلَيْهِ مَكْتُوبٌ: مُحَمَّدٌ وَ عَلِيٌّ»<ref>البرهان في تفسير القرآن، ج۳، ص ۶۷۶</ref>
	اگر سليمان {{ع}} توانست کارهایی بکند، به این دلیل بود که می‌توانست نام پیامبر {{صل}} و علی {{ع}} را بر زبان بیاورد.		اگر سليمان {{ع}} توانست کارهایی بکند، به این دلیل بود که می‌توانست نام پیامبر {{صل}} و علی {{ع}} را بر زبان بیاورد.

Wasity: جایگزینی متن - 'مقائیس اللغه' به 'مقاییس اللغة'

2020-02-18T10:34:37Z

جایگزینی متن - 'مقائیس اللغه' به 'مقاییس اللغة'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ فوریهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۱۴:۰۴
خط ۲۰۱:		خط ۲۰۱:
	اللهم فأذن لنا بدخول هذه العرصات الّتی استعبدت بزیارتها أهل الأرضین و السماوات، أرسل دُموعنا بخشوع المهابة و ذَلِّل جوارحنا بذل العبودیّه و فرض الطاعه حتی نقر بما یجب لهم من الأوصاف و نعترف بأنهم شفعاء الخلائق إذا نصبت الموازین فی یوم الأعراف، و الحمد لله و سلام علی عباده الذین اصطفی محمّد و آله الطاهرین.<ref>بحار الأنوار: 99 / 115 و 116.</ref>		اللهم فأذن لنا بدخول هذه العرصات الّتی استعبدت بزیارتها أهل الأرضین و السماوات، أرسل دُموعنا بخشوع المهابة و ذَلِّل جوارحنا بذل العبودیّه و فرض الطاعه حتی نقر بما یجب لهم من الأوصاف و نعترف بأنهم شفعاء الخلائق إذا نصبت الموازین فی یوم الأعراف، و الحمد لله و سلام علی عباده الذین اصطفی محمّد و آله الطاهرین.<ref>بحار الأنوار: 99 / 115 و 116.</ref>
	رضا یعنی چه؟		رضا یعنی چه؟
	اینک به نحو اجمال کلمۀ «رضا» را معنا می‌کنیم. رضا ضدّ سخط است<ref>معجم ~~مقائیس اللغه~~: 2 / 402، لسان العرب: 14 / 323، تاج العروس: 10 / 151.</ref> هم چنانی که رحمت ضدّ غضب است.		اینک به نحو اجمال کلمۀ «رضا» را معنا می‌کنیم. رضا ضدّ سخط است<ref>معجم مقاییس اللغة: 2 / 402، لسان العرب: 14 / 323، تاج العروس: 10 / 151.</ref> هم چنانی که رحمت ضدّ غضب است.
	خداوند متعال رضایت داده که ائمّه {{عم}} در روی زمین خلفای او باشند؛ یعنی خداوند آن بزرگواران را برای این‌جهت اختیار کرده است و هیچ‌گونه سخطی نسبت به ائمّه {{عم}} و مقامشان نیست و نخواهد بود.		خداوند متعال رضایت داده که ائمّه {{عم}} در روی زمین خلفای او باشند؛ یعنی خداوند آن بزرگواران را برای این‌جهت اختیار کرده است و هیچ‌گونه سخطی نسبت به ائمّه {{عم}} و مقامشان نیست و نخواهد بود.
	به عبارت دیگر، خداوند متعال از اول رضایت داده که ائمّه {{عم}} در روی زمین خلفای او باشند و هرگز نسبت به این جهت سخطی نبوده و از آن‌ها موجب سخطی صادر نشده است.		به عبارت دیگر، خداوند متعال از اول رضایت داده که ائمّه {{عم}} در روی زمین خلفای او باشند و هرگز نسبت به این جهت سخطی نبوده و از آن‌ها موجب سخطی صادر نشده است.

Jaafari در ‏۲۵ ژوئن ۲۰۱۸، ساعت ۰۹:۲۷

2018-06-25T09:27:02Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ ژوئن ۲۰۱۸، ساعت ۱۲:۵۷
خط ۱:		خط ۱:
			==سید مجتبی بحرینی==
			در کتاب: جامعه در حرم


			وَ رَضِیَکُم خُلفاءَ فی اَرضِهِ
			در آغاز گفتار امشب عرض کردیم که این فراز از زیارت مشتمل بر دو قسمت است. نخستین قسمت، بیان هشت صفت از اوصاف خاصّة خاندان رسالت {{عم}} بود که توضیح داده شد. و دومین قسمت در بیان دوازده منصب اختصاصی این دودمان است. از جهت لفظی و کلامی این قسمت، متفرّع و مترتّب بر عبارات گذشته نیست، ولی از جهت معنی کاملاً این حقیقت روشن و مسلّم است که این مناصب در سایۀ آن صفات عنایت شده است.
			از این ترتیب و ترتّب چند نکته استفاده می‌شود. یکی این که اعطای لوازم مناصب، مقدّم بر افاضۀ خود مناصب است؛ باید اوّل قدرت در اختیار کسی بگذارند و بعد او را فرمان‌روا قرار دهند. به کسی بگویید: تو را رییس قرار دادیم ولی هیچ کدام از ابزار و لوازم ریاست را در اختیار او نگذارند، ریاستی بی‌معنا و خالی از مفهوم. ریاست واقعی او از آن لحظه است که آنچه لازمۀ ریاست و مورد استفادۀ یک رییس است در اختیارش قرار گیرد.
			نکتۀ دومی که از این ترتیب و ترتّب به دست می‌آید این است که این کمالات هشتگانه ملازم با این مناصب و مقامات دوازده‌گانه است.
			سومین مطلب این است که در هر کس این کمالات ثمانیه نباشد این مناسب دوازده‌گانه را که نخستین آن‌ها مقام خلافت اللّهی است، ندارد.
			اوّلین منصب از این مناصب دوازده‌گانه که خاصّه این خاندان است، منصب خلافت حقّۀ الهیّه است در زمین، که منصبی است بس رفیع و مقامی بس شامخ. اطلاق خلافت و جانشینی اقتضا دارد که خلیفه و جانشین، جامع جمیع کمالات مستخلف عنه باشد. کسی که می‌خواهد شخص دیگری را جانشین خود قرار دهد باید همۀ آنچه دارد و لازمۀ آن مقام است و قابل انتقال، در اختیار آن جانشین و خلیفه بگذارد تا خلافت و جانشینی حقیقی و واقعی تحقّق یابد. جمعی که خداوند به خلافت آن‌ها راضی شده و جانشینی آنان را نسبت به خود پسندیده، باید واجد همۀ کمالات ذات مقدّس ربوبی –آن کمالاتی که می‌شود از حقّ متعال به غیر برسد- باشند که هستند، و الّا خلافت، خلافت تامّه و جانشینی، جانشینی کامله نخواهد بود.
			قید فِی ارضه که در عبارت ذکر شده، با توجّه به آنچه می‌دانیم و از عبارات قبل زیارت هم استفاده شد که مقام خلافت اللهی و حجیّت حضراتشان اختصاص به زمین و زمینیان ندارد، قیدی نیست که مفهوم –مقامبل منطوق- داشته باشد و ذکر آن در مقام نفی غیر باشد. ذکر این قید یا از این جهت است که مورد کلام، زمین و زمینان هستند، و یا اشاره به گفتگوی حقّ متعال با فرشتگان می‌شود: منِ خدا راضی به خلافت و جانشینی چنین عناصر واجد چنین کمالاتی در زمین هستم، نه خلافت آن هیا کل مفسده‌جو و خون‌ریز.

			و یا که کلمۀ فِی ارضه کنایه از کلّ ما سوی الله و همه چیزهایی باشد که قابلیّت تعلّق و زمینۀ تحقّق خلافت و جانشینی خدا در آن وجود دارد، نه این که مقصود از فی ارضه معنای مقابل فی سمائه باشد، بلکه مراد از ارض و زمین، زمینه و محلّ لایق و قابل است، که کلّ هستی و مجموعۀ وجود باشد. میرداماد در چکامه‌ای خطاب به حضرات معصومین {{عم}} سطح فلک را زمین آنان قلمداد کرده است.




			ص347
	==سید مجتبی حسینی==		==سید مجتبی حسینی==
	در کتاب: مقامات اولیا ج 2		در کتاب: مقامات اولیا ج 2

Shafipour در ‏۲۰ ژوئن ۲۰۱۸، ساعت ۱۲:۰۸

2018-06-20T12:08:39Z

نمایش تغییرات

Jaafari در ‏۲۰ ژوئن ۲۰۱۸، ساعت ۰۸:۰۳

2018-06-20T08:03:18Z

نمایش تغییرات

Jaafari: صفحه‌ای تازه حاوی «==سید علی حسینی میلانی== در کتاب: با پیشوایان هدایتگر جلد 2 وَ رَضِیَکُم خُلَف...» ایجاد کرد

2018-06-18T04:30:55Z

صفحه‌ای تازه حاوی «==سید علی حسینی میلانی== در کتاب: با پیشوایان هدایتگر جلد 2 وَ رَضِیَکُم خُلَف...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

==سید علی حسینی میلانی==
در کتاب: با پیشوایان هدایتگر جلد 2

وَ رَضِیَکُم خُلَفاءَ فی اَرضِهِ؛
گواهی می‌دهم که خداوند رضایت داده که شما خلفای او در زمین باشید.
اگر اندکی در این جمله تأمّل و تعمّق کنیم انصافاً خیلی مطلب دارد.
کلمه «خلافت» در زبان فارسی به معنای جانشینی است؛ یعنی وقتی کسی از جایی رفت و به رفتن او خلائی پیدا شد و دیگری آمد و خلاء او را پر کرد به این دوّمی می‌گویند: خلیفۀ اوست.
از این رو راغب اصفهانی در معنای لغوی «خلیفه» می‌نویسد:
و الخلافة: النیابة عن الغیر إمّا لغیبة المنوب عنه و إمّا لموته و إمّا لعجزه و إمّا لتشریف المستخلف.... .
توضیح مطلب:
چون خداوند متعال حضرت آدم {{ع}} را آفرید و بنا شد بشر، جانشین جن بشود –زیرا می‌گویند: قبلاً جنیان در این کره، روی زمین می‌زیسته‌اند- از این مخلوق جدید به «خلیفه» تعبیر شده، قرآن کریم در این زمینه چنین می‌فرماید:
«وَإِذْ قَالَ رَبُّكَ لِلْمَلَائِكَةِ إِنِّي جَاعِلٌ فِي الْأَرْضِ خَلِيفَةً ۖ قَالُوا أَتَجْعَلُ فِيهَا مَن يُفْسِدُ فِيهَا وَيَسْفِكُ الدِّمَاءَ وَنَحْنُ نُسَبِّحُ بِحَمْدِكَ وَنُقَدِّسُ لَكَ ۖ قَالَ إِنِّي أَعْلَمُ مَا لَا تَعْلَمُونَ»؛@سوره بقره (2): آیه 30.&
[بیادآور] آن‌گاه که پروردگارت به ملائکه فرمود: من در روزی زمین خلیفه‌ای قرار خواهد داد.
فرشتگان عرضه داشتند: خدایا! آیا کسی را در زمین قرار می‌دهی که فساد و خون‌ریزی نماید؛ در حالی که ما تسبیح و حمد تو را به جا می‌آوریم و تو را تقدیس می‌نماییم؟
خداوند فرمود: من اموری می‌دانم که شما نمی‌دانید.
و نیز وقتی خداوند متعال قوم نوح را از بین برد، کرۀ زمین از بشر خالی شد به انسان‌های بعد از قوم نوح «خلفاء» گفته شد، آن جا که می‌فرماید:
«وَاذْكُرُوا إِذْ جَعَلَكُمْ خُلَفَاءَ مِن بَعْدِ قَوْمِ نُوحٍ»؛@سوره اعراف (7): آیه 69.&
به یاد آورید هنگامی را که شما را جانشینان قوم نوح قرار داد.
یعنی با رفتن آن‌ها خلائی پیدا شد و بعد از آن‌ها شما آمدید و جای آن‌ها پر کردید، پس همان گونه که با آن‌ها رفتار کردیم با شما نیز همان گونه رفتار می‌کنیم.
و نیز در آیۀ دیگر وقتی داستان قوم عاد را مطرح می‌فرماید که ما آن‌ها را از بین بردیم و کسی باقی نماند، به کسانب که به جای آن‌ها آمدند «خلفاء» گفته و به آن‌ها نیز هشدار می‌دهد و می‌فرماید:
«وَاذْكُرُوا إِذْ جَعَلَكُمْ خُلَفَاءَ مِن بَعْدِ عَادٍ وَبَوَّأَكُمْ فِي الْأَرْضِ»؛@همان: آیه 74.&
به یاد آورید که شما را جانشینان قوم عاد قرار داد و در زمین مستقر ساخت.
و در قصّة فرعون نیز همین طور است، آن جا که می‌فرماید:
«وَجَعَلْنَاهُمْ خَلَائِفَ وَأَغْرَقْنَا الَّذِينَ كَذَّبُوا بِآيَاتِنَا»؛@سوره یونس (10): آیه 73.&
ما آنان را جانشین قرار دادیم و کسانی را که آیات ما را تکذیب نمودند غرق کردیم.
در همۀ این موارد از کسانی که بعد از اقوام گذشته آمده‌اند به «خلیفه» تعبیر شده است. این معنای لغوی «خلیفه» است. در هیچ یک از موارد یاد شده برای جانشین فضیلتی نمی‌باشد.
ولیکن در جملۀ «و رضیکم خلفاء فی أرضه» فضیلتی غیر قابل وصف و مقامی غیر قابل درک وجود دارد؛ زیرا این جمله دلالت دارد بر جانشینی ائمه {{عم}} از خداوند جلّ و علا، و با توجّه به سه امر، تا حدّی می‌توان به حقیقت موضوع پی برد:
نخست آن‌که بین خلیفه و مستخلف باید یک ارتباط و نسبتی وجود داشته باشد که بتواند جای او را پر کند، وگرنه چرا چیز دیگری و کس دیگری جای او را پر نکند؟
دوّم آن که این خلافت از کجا پیدا شده؟ چه کسی این خلافت را داده؟ چه کسی آن را قرار گذاشته؟
سوم آن که خلافت در چه جهتی است؟ وقتی می‌فرماید: خداوند متعال راضی شد که شما خلفای او در زمین باشید، در چه جهتی؟
خداوند جامع جمیع کمالات است، پس ائمّه نیز دارای همۀ صفات کمال الاهی در حدّ عالم امکان هستند.
و این خلافت به اراده و جعل الاهی است.
و این خلافت در جهت آن است که ائمّه {{عم}} در حدّ امکان کارهای خدایی در عالم انجام دهند.
و این مقامی است که به ائمّه اطهار {{عم}} عطا شده است.
البته این مقام در این عالم به نحو کامل به فعلیت نرسید، دشمنان نگذاشتند ائمّه در این عالم آن طور که خدا خواسته بسط ید و نفوذ کلمه داشته باشند، امّا وعده الاهی به فعلیت رسیدن این مقام- که فرموده:
«وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنكُمْ وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ لَيَسْتَخْلِفَنَّهُمْ فِي الْأَرْضِ كَمَا اسْتَخْلَفَ الَّذِينَ مِن قَبْلِهِمْ وَلَيُمَكِّنَنَّ لَهُمْ دِينَهُمُ الَّذِي ارْتَضَىٰ لَهُمْ وَلَيُبَدِّلَنَّهُم مِّن بَعْدِ خَوْفِهِمْ...»؛@سوره نور (24): آیه 55.&
خداوند به کسانی از شما که ایمان آورده‌اند و کارهای شایسته انجام داده‌اند وعده داده است که به یقین آنان را خلیفۀ روی زمین کند؛ همان‌گونه که پیشتیبان آن‌ها را خلافت داد، و دین و آیینی را که برای آن‌ها پسندیده، محکم و پابرجا در زمین مستقر سازد و خوف و ترسشان را به امنیّت و آرامش مبدّل نماید-.
در زمان حضرت مهدی {{ع}} تحقق خوهد یافت، إن شاء الله.
برای تفصیل بیشتر باید به روایات کتاب الکافی تحت عنوان: «باب أنّ الأئمة خلفاء الله»@الکافی: 1 / 193 و 194، حدیث 1 و 2 و 3.& با تأمّل مراجعه نمود.
در بین پیامبران گذشته فقط حضرت داوود {{ع}} بوده که این مقام را داشته و به فعلیّت رسیده است، آن‌جا که می‌فرماید:
«يَا دَاوُودُ إِنَّا جَعَلْنَاكَ خَلِيفَةً فِي الْأَرْضِ فَاحْكُم بَيْنَ النَّاسِ بِالْحَقِّ»؛@سوره ص (38): آیه 26.&
ای داوود! ما تو را خلیفه در زمین قرار دادیم؛ پس در میان مردم به حق حکمرانی کن.
با تأمبّل در این آیه روشن می‌شود، این خلافتی که به حضرت داوود {{ع}} داده شد:
1. از جانب خداوند متعال است.
2. جانشینی خداست.
3. اطلاق دارد و جهت خاصّی و حیثیّت معیّنی ندارد.
4. وقتی خلافت مقرر شد؛ با فاء تفریع می‌فرماید:
«فَاحْكُم بَيْنَ النَّاسِ بِالْحَقِّ»؛
من تو را خلیفه خودم قرار دادم و خلافت مطلقه هم به تو دادم که مقیّد به قیدی نیست، پس آن‌گاه در بین مردم به حق حکمرانی کن.
اما فعلاً بحث ما در ثبوت اصل این مقام است برای ائمه {{عم}}... .
خلافت ائمّه {{عم}} جعل خداوند متعال است و به غیر خداوند متعال ربطی ندارد. حتی پیامبر اکرم {{صل}} در خلافت ائمّه نقشی ندارد. در این جا دو مطلب قابل ذکر است:
مطلب اول. مردم حق دخالت در تعیین خلیفه و نصب او ندارند.
مطلب دوم. گاهی در برخی از کتاب‌ها نوشته شده که خلافت موروثی شد و پیامبر اکرم {{صل}} این قضیّه را در اولاد خودش قرار داد!!
نه، اصلاً قضیّه به پیامبر اکرم {{صل}} ربطی ندارد. از طرف دیگر، این خلافت، خلافت از خداوند متعال به همان معنای جانشینی است و ائمه {{عم}} بعد از پیامبر اکرم {{صل}} خلیفۀ خداوند متعال هستند.
چرا که خداوند متعال جسم نیست و بین ذات مقدّس الاهی و مخلوقات سنخیّت وجود ندارد تا به طور مستقیم بر مردم حاکم باشد، از این رو به داوود {{ع}} فرمود: من به تو ولایت مطلقه دادم، پس بین مردم به حق حکمرانی کن.
ما در مباحث کلامی از این آیه استفاده کردیم که خلافت، غیر از حکومت است –و این غلط بزرگی است که بعضی فکر کرده‌اند که خلافت و حکومت با هم ترادف دارند. حکومت شأنی از شئون خلیفه است. ممکن است خلافت باشد و حکومت نباشد، و ممکن است کسی خلیفه باشد و سالیان درازی در زندان و یا قرن‌ها از دیدگان غایب باشد-.
پس حکومت حقّه در زمین از آنِ خلیفه بر حق است؛ خلیفه‌ای که به نحو اطلاق به او خلافت داده شده و برای خداوند متعال از جانب او خلیفه شده است.
به عبارت دیگر، اگر بنا بود خداوند متعال –تعالی الله عن ذلک- جسم باشد و بجواهد در این عالم به طور عملی حکومت بکند خودش این کار را می‌کرد. چون نمی‌شود از طرفی زمین حاکم لازم دارد، این مقام باید به عهدۀ کسی گذاشته شود که مناسب جانشینی خداوند متعال باشد تا کارهای خدای را انجام دهد.
از این حقیقت در یکی از اذن دخول‌هایی که در عتبات مقدّسه خوانده می‌شود سخن به میان آمده است و این یک واقعیت است؛ چه متنی که می‌خوانیم سند معتبرداشته باشد یا نه. در این اذن دخول چنین آمده:
اللهم إنَّ هذه بقعةٌ طهّرتها و عَقوَةٌ شرّفتها و معالم زکیّتها، حیث أظهرتَ فیها اَدِلَّة التوحید و أشباح العرشِ المجید الّذین اصطفیتهم ملوکاً لحفظ النّظام و اخترتهم رؤساء لجمیع الأنام، و بعثتهم لقیام القسط فی ابتداءِ الوجود إلی یوم القیامة. ثمّ مننت علیهم باستنابة أنبیائک لحفظ شرائعک و أحکامک، فأکملت باستخلافهم رسالة المنذرین کما اَوجَبتَ ریاستهم فی فطر المکلّفین، فسبحانک من إلهٍ ما أرأفک ولا إلهَ إلّا أنت من ملکِ ما أعدلک.
منظور از «اشباحِ» عرش خداوند متعال، ائمّه {{عم}} هستند و منظور از «ملوک» همان حکام‌اند که برای حفظ نظام قرار داده است. اصلاً این مقتضای عدل خدا است که چون خودش جسم نیست و نمی‌شود در این عالم متصدّی امر بشود کسی را بگذارد که مثل خودش باشد. در ادامه می‌فرماید:
حیث طابق صُنعُکَ ما فطرت علیه العقول و وافقَ حکمُکَ ما قَرَّرَتهُ فی المعقول و المنقول، فلک الحمد علی تقدیرک الحسن الجمیل، ولکَ الشکر علی قضائک المعلّل بأکملِ التعلیل. فسبحان من لا یسئلُ عن فعله ولا ینازع فی أمره، و سبحان من کتب علی نفسه الرحمة قبل ابتداء خلقه.
همه این مطالب برهانی است. آن‌گاه در ادامه می‌خوانیم:
والحمد لله الّذی منّ علینا بحُکّامٍ یقومون مقامه لو کان حاضراً فی المکان.
اگر خدا جسم بود چه کار می‌کرد؟ خودش روی کرسی ریاست می‌نشست و خود ادارۀ امور بندگان، مخلوقات و موجودات را مباشرت می‌کرد؛ امّا این نمی‌شود؛ چرا که خداوند جسم نیست، باید کسی در جای او بنشیند.
آن‌گاه می‌خوانیم:
و لا إلهَ إلّا الله الّذی شرّفنا بأوصیاءَ یحفظون الشرایع فی کلّ الأزمان، والله اکبر الذی اظهرهم لنا بمعجزات یعجز عنها الثقلان، و لا حول و لا قوه الا بالله العلیّ العظیم الذی اجرانا علی عوائده الجمیله فی الأمم السّالفین.
الهم فلک الحمد و الثناء العلی کما وجب لوجهک البقاء السرمدی و کما جعلت نبینا خیر النبیین و ملوکنا افضل الخلوقین و اخترتهم علی علم عالی العالمین، وفقنا للسعی الی ابوابهم العامره الی یوم الدین، و اجعل ارواحنا تحن الی موطن اقدامهم و نفوسنا تهوی النطر الی مجالسهم و عرصاتهم حتی کاننا نخاطبهم فی حضور اشخاصهم.
فصلی الله علیهم من ساده غائبین و من سلاله طاهرین و من ائمه معصومین.
اللهم فأذن لنا بدخول هذه العرصات الّتی استعبدت بزیارتها أهل الأرضین و السماوات، أرسل دُموعنا بخشوع المهابة و ذَلِّل جوارحنا بذل العبودیّه و فرض الطاعه حتی نقر بما یجب لهم من الأوصاف و نعترف بأنهم شفعاء الخلائق إذا نصبت الموازین فی یوم الأعراف، و الحمد لله و سلام علی عباده الذین اصطفی محمّد و آله الطاهرین.@بحار الأنوار: 99 / 115 و 116.&
رضا یعنی چه؟
اینک به نحو اجمال کلمۀ «رضا» را معنا می‌کنیم. رضا ضدّ سخط است@معجم مقائیس اللغه: 2 / 402، لسان العرب: 14 / 323، تاج العروس: 10 / 151.& هم چنانی که رحمت ضدّ غضب است.
خداوند متعال رضایت داده که ائمّه {{عم}} در روی زمین خلفای او باشند؛ یعنی خداوند آن بزرگواران را برای این‌جهت اختیار کرده است و هیچ‌گونه سخطی نسبت به ائمّه {{عم}} و مقامشان نیست و نخواهد بود.
به عبارت دیگر، خداوند متعال از اول رضایت داده که ائمّه {{عم}} در روی زمین خلفای او باشند و هرگز نسبت به این جهت سخطی نبوده و از آن‌ها موجب سخطی صادر نشده است.
گفتنی است که ارتضاء همان اختیار است، امّا با یک تفاوتی، فرقی که کلمه «ارتضاء» با «اختیار» دارد این است که هر دو اختیار هستند با این اضافه که ارتضاء اختیاری است که تا پایان با عدم سخط توأم است؛ یعنی آن چه موجب سخط است از این مختار –به معنای اسم مفعول- دیده نشده و صادر نشده است.
از این رو راغب اصفهانی در کتاب المفردات فی غریب القرآن این طور می‌نویسد:
رضا الله عن العبد هو أن یراه مؤتمراً لأمره و منتهیاً عن نهیه؛@المفردات فی غریب القرآن: 197، تاج العروس: 10 / 151.&
خداوند متعال این عبد را چنین می‌بیند که از اوامر اطاعت و از نواهی او در تمام افعال، اقوال، حرکات، سکنات و شئونات خودداری کند که در این صورت هیچ موجبی برای سخط وجود ندارد.

ص145 تا 153