بحث:وحی در قرآن - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani: /* پانویس */

2025-05-14T08:03:26Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۴ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۳۳
خط ۱۷۸:		خط ۱۷۸:
	# '''وحی به معنای اشاره''': {{متن قرآن\|فَخَرَجَ عَلى‏ قَوْمِهِ مِنَ الْمِحْرابِ فَأَوْحى‏ إِلَيْهِمْ}}<ref>سورۀ مریم، آیه۱۱.</ref>.		# '''وحی به معنای اشاره''': {{متن قرآن\|فَخَرَجَ عَلى‏ قَوْمِهِ مِنَ الْمِحْرابِ فَأَوْحى‏ إِلَيْهِمْ}}<ref>سورۀ مریم، آیه۱۱.</ref>.
	# '''[[وحی رسالی]]''': از مهم‌ترین اقسام وحی است و منظور از آن، وحی به [[پیامبران الهی]] است. یعنی [[خداوند متعال]] به طریقی پنهانی، [[شریعت]] را به [[بندگان]] برگزیده خود القاء می‌کند. از ظاهر آیات استفاده می‌شود، بر همه پیامبران الهی وحی شده است. {{متن قرآن\|إِنَّا أَوْحَيْنا إِلَيْكَ كَما أَوْحَيْنا إِلى‏ نُوحٍ وَ النَّبِيِّينَ مِنْ بَعْدِهِ}}<ref>سورۀ نساء، آیه۱۶۳.</ref>. [[حضرت عیسی]] بر ایوب، [[یونس]]، [[هارون]] و سلیمان مقدم داشته شده و "واو" در این آیه دلالت بر ترتیب نمی‌کند، بلکه اشاره می‌کند بر همه [[پیامبران]] وحی شده است<ref>[[حسین علوی مهر\|علوی مهر، حسین]]، [[مسئله وحی و پاسخ به شبهات آن (کتاب)\|مسئله وحی و پاسخ به شبهات آن]]، ص۸۰ ـ ۹۰.</ref>.		# '''[[وحی رسالی]]''': از مهم‌ترین اقسام وحی است و منظور از آن، وحی به [[پیامبران الهی]] است. یعنی [[خداوند متعال]] به طریقی پنهانی، [[شریعت]] را به [[بندگان]] برگزیده خود القاء می‌کند. از ظاهر آیات استفاده می‌شود، بر همه پیامبران الهی وحی شده است. {{متن قرآن\|إِنَّا أَوْحَيْنا إِلَيْكَ كَما أَوْحَيْنا إِلى‏ نُوحٍ وَ النَّبِيِّينَ مِنْ بَعْدِهِ}}<ref>سورۀ نساء، آیه۱۶۳.</ref>. [[حضرت عیسی]] بر ایوب، [[یونس]]، [[هارون]] و سلیمان مقدم داشته شده و "واو" در این آیه دلالت بر ترتیب نمی‌کند، بلکه اشاره می‌کند بر همه [[پیامبران]] وحی شده است<ref>[[حسین علوی مهر\|علوی مهر، حسین]]، [[مسئله وحی و پاسخ به شبهات آن (کتاب)\|مسئله وحی و پاسخ به شبهات آن]]، ص۸۰ ـ ۹۰.</ref>.

			== معنای اصطلاحی ==
			وحی در اصطلاح [[مفسران]] [[قرآن]] و دانشمندان علوم قرآنی، عبارت است از: "[[دانش]] و [[هدایتی]] که [[خداوند]] به شیوه‌ای سری و پنهانی و خلاف رسم معمول [[بشر]] در هر زمینه‌ای که بخواهد به [[بندگان]] برگزیده‌اش ارزانی دارد" و نیز: "[[کلامی]] که خداوند به یکی از پیامبرانش فرو می‌فرستد و به آن دلش را نیرو می‌بخشد، و آن [[پیامبر]] می‌تواند عین آن را بر زبان آورد یا بنویسد و به [[مردم]] [[ابلاغ]] کند".

			هرگاه وحی به‌طور مطلق و بدون قرینه به کار رود، بر [[وحی رسالی]] دلالت دارد. [[عقل]] عادی [[انسان]] نمی‌تواند جزئیات وحی را [[درک]] کرده و از آن تعریفی دقیق ارائه دهد.

			مفهوم اصطلاحی وحی، مکالمات و افاضات [[تشریعی]] [[خداوند]] بر [[انسان‌های برگزیده]] است: {{عربی\|"وَ قَدْ عَرَفُوهُ شَرْعاً بِأَنَّهُ أَعْلَامِ اللَّهُ تَعَالَى لِنَبِيٍّ مِنْ أَنْبِيَائِهِ بِحُكْمِ شَرْعِيٍّ وَ نَحْوِهِ... بأنه عرفان یجده من نفسه مع الیقین بأنه من قبل الله بواسطه أو بغیر واسطة"}}<ref> شیخ محمد عبده.</ref>. و برخی وحی را اعلام نمودن [[شریعت]] دانسته است<ref>سیوطی</ref>.

			وحی از لوازم [[نبوت]] و نوعی تکلیم [[الهی]] است که نبوت بر آن توقف دارد: {{عربی\|" وَ قَدْ قُرِّرَ الادب الدیني فِي الْإِسْلَامِ أَنَّ لَا يُطَلِّقُ الْوَحْيُ عَلَى غیر مَا عِنْدَ الانبياء وَ الرُّسُلِ مِنْ تكليم الهي"}}<ref>علامه طباطبایی</ref>.

			در مجموع می‌توان گفت: در [[وحی الهی]] به [[پیامبران]]، همان خصیصه اصلی "[[آگاهی بخشی]] رمزی و فوری" وجود دارد<ref>[[حسین علوی مهر\|علوی مهر، حسین]]، [[مسئله وحی و پاسخ به شبهات آن (کتاب)\|مسئله وحی و پاسخ به شبهات آن]]، ص۳۴-۳۶؛ [[رحمت‌الله احمدی\|احمدی، رحمت‌الله]]، [[پدیده وحی از دیدگاه علامه طباطبائی (کتاب)\|پدیده وحی از دیدگاه علامه طباطبائی]]، ص۲۳-۲۵.</ref>.

	== پانویس ==		== پانویس ==
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

Bahmani: /* مقدمه */

2025-05-14T04:33:47Z

مقدمه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۴ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۰۳
خط ۱۵۴:		خط ۱۵۴:

	در قرآن کریم، به معانی گسترده و متعددی درباره لغت وحی برمی‌خوریم که به اهم آنها اشاره می‌‌شود:		در قرآن کریم، به معانی گسترده و متعددی درباره لغت وحی برمی‌خوریم که به اهم آنها اشاره می‌‌شود:
	# '''[[شعور]] [[تکوینی]]؛''' مانند [[وحی]] به [[زنبور عسل]]: {{متن قرآن\|وَأَوْحَى رَبُّكَ إِلَى النَّحْلِ}}<ref>«و پروردگارت به زنبور عسل الهام کرد» سوره نحل، آیه ۶۸.</ref>؛		# '''شعور [[تکوینی]]؛''' مانند [[وحی]] به زنبور عسل: {{متن قرآن\|وَأَوْحَى رَبُّكَ إِلَى النَّحْلِ}}<ref>«و پروردگارت به زنبور عسل الهام کرد» سوره نحل، آیه ۶۸.</ref>؛
	# '''حالت منامیه؛''' مانند وحی به [[مادر حضرت موسی]]: {{متن قرآن\|وَأَوْحَيْنَا إِلَى أُمِّ مُوسَى}}<ref>«و به مادر موسی الهام کردیم» سوره قصص، آیه ۷.</ref>؛		# '''حالت منامیه؛''' مانند وحی به مادر حضرت موسی: {{متن قرآن\|وَأَوْحَيْنَا إِلَى أُمِّ مُوسَى}}<ref>«و به مادر موسی الهام کردیم» سوره قصص، آیه ۷.</ref>؛
	# '''[[وسوسه]] [[شیطان]]؛''' مانند وسوسه شیطان به [[دوستان]] و [[پیروان]] خویش: {{متن قرآن\|وَإِنَّ الشَّيَاطِينَ لَيُوحُونَ إِلَى أَوْلِيَائِهِمْ لِيُجَادِلُوكُمْ}}<ref>«و شیطان‌ها بی‌گمان در یاران خویش می‌دمند که با شما چالش ورزند» سوره انعام، آیه ۱۲۱.</ref>؛		# '''[[وسوسه]] [[شیطان]]؛''' مانند وسوسه شیطان به [[دوستان]] و [[پیروان]] خویش: {{متن قرآن\|وَإِنَّ الشَّيَاطِينَ لَيُوحُونَ إِلَى أَوْلِيَائِهِمْ لِيُجَادِلُوكُمْ}}<ref>«و شیطان‌ها بی‌گمان در یاران خویش می‌دمند که با شما چالش ورزند» سوره انعام، آیه ۱۲۱.</ref>؛
	# '''[[هدایت تکوینی]] موجودات؛''' مانند اطلاق وحی بر جمادات، مانند [[زمین]]: {{متن قرآن\|بِأَنَّ رَبَّكَ أَوْحَى لَهَا}}<ref>«زیرا پروردگارت به آن، وحی کرده است» سوره زلزال، آیه ۵.</ref>؛		# '''[[هدایت تکوینی]] موجودات؛''' مانند اطلاق وحی بر جمادات، مانند [[زمین]]: {{متن قرآن\|بِأَنَّ رَبَّكَ أَوْحَى لَهَا}}<ref>«زیرا پروردگارت به آن، وحی کرده است» سوره زلزال، آیه ۵.</ref>؛
	# '''[[تعلیم الهی]] به [[پیامبران]]؛''' مانند تکلم جهت القای [[حقایق]] به [[پیامبر]]: {{متن قرآن\|وَمَا يَنْطِقُ عَنِ الْهَوَى * إِنْ هُوَ إِلَّا وَحْيٌ يُوحَى}}<ref>«و از سر هوا و هوس سخن نمی‌گوید * آن (قرآن) جز وحیی نیست که بر او وحی می‌شود» سوره نجم، آیه ۳-۴.</ref> و {{متن قرآن\|فَأَوْحَى إِلَى عَبْدِهِ مَا أَوْحَى}}<ref>«پس (خداوند) به بنده خود وحی کرد، آنچه وحی کرد» سوره نجم، آیه ۱۰.</ref>.<ref>بنگرید به: مصطفی خلیلی، عقل و وحی در اسلام، فصل حقیقت وحی.</ref>		# '''تعلیم الهی به [[پیامبران]]؛''' مانند تکلم جهت القای [[حقایق]] به [[پیامبر]]: {{متن قرآن\|وَمَا يَنْطِقُ عَنِ الْهَوَى * إِنْ هُوَ إِلَّا وَحْيٌ يُوحَى}}<ref>«و از سر هوا و هوس سخن نمی‌گوید * آن (قرآن) جز وحیی نیست که بر او وحی می‌شود» سوره نجم، آیه ۳-۴.</ref> و {{متن قرآن\|فَأَوْحَى إِلَى عَبْدِهِ مَا أَوْحَى}}<ref>«پس (خداوند) به بنده خود وحی کرد، آنچه وحی کرد» سوره نجم، آیه ۱۰.</ref>.<ref>بنگرید به: مصطفی خلیلی، عقل و وحی در اسلام، فصل حقیقت وحی.</ref>

	نکته قابل توجه اینکه، معنای وحی در تمام کاربردهای یاد شده با معنای لغوی آن، یعنی [[پیام]] سریع و نهانی بی‌ارتباط نیست<ref>[[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص۱۸۸-۱۸۹.</ref>.		نکته قابل توجه اینکه، معنای وحی در تمام کاربردهای یاد شده با معنای لغوی آن، یعنی [[پیام]] سریع و نهانی بی‌ارتباط نیست<ref>[[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص۱۸۸-۱۸۹.</ref>.

			== کاربردهای وحی در قرآن ==
			توجه به حوزه‌های کاربرد [[وحی]] ما را در تلقی درست از وحی کمک می‌کند. در یک تقسیم وحی در انواع زیر به کار رفته است:
			# '''وحی به [[زمین]]''': {{متن قرآن\|يَوْمَئِذٍ تُحَدِّثُ أَخْبارَها بِأَنَّ رَبَّكَ أَوْحى‏ لَها}}<ref>در آن روز زمین رازهایش را باز می‌گوید؛ زیرا پروردگارت به آن، وحی کرده است؛ سورۀ زلزال، آیۀ ۴ و ۵.</ref>. دیدگاه‌های مختلفی در مورد معنا و [[ماهیت وحی]] به زمین وجود دارد مانند:
			## [[خداوند]] به زمین [[الهام]] کرد؛
			## خداوند به زمین [[اجازه]] داد؛
			## خداوند به‌سوی زمین [[فرشته]] می‌فرستد؛
			## خداوند به زمین [[امر]] کرد.
			# '''وحی به [[آسمان]]''': {{متن قرآن\|وَ أَوْحى‏ في‏ كُلِّ سَماءٍ أَمْرَها}}<ref>در هر آسمانی کار آن را وحی کرد؛ سورۀ فصلت، آیه۱۲.</ref>. بیشتر [[مفسران]] وحی را به معنای [[خلق]] و امر را به معنای [[شأن]] گرفته‌اند: منظور از "امر" حوادث مربوط به زمین است که به اهل آسمان یعنی [[فرشتگان]] ساکن در آن وحی می‌شود تا به زمین برسد<ref>[[علامه طباطبایی]]، المیزان، ج۱۷، ص۳۶۷.</ref>. البته باید توجه داشت وحی به معنای خلق به قرینه نیاز دارد و اساسی‌ترین اشکال این است که از [[سیاق آیات]] و ضمیر {{متن قرآن\|أَمْرَها}} استفاده می‌شود، سخن درباره حوادث آسمان است؛ نه زمین؛ بنابراین "وحی" می‌تواند به معنای القاء و "امر" به معنای ایجاد امور [[تکوینی]] باشد.
			# '''وحی به زنبور عسل''': {{متن قرآن\|وَ أَوْحى‏ رَبُّكَ إِلَى النَّحْلِ أَنِ اتَّخِذي مِنَ الْجِبالِ بُيُوتاً}}<ref> سورۀ نحل، آیه۶۸ </ref>. از [[امام باقر]]{{ع}} درباره معنای این [[آیه]] پرسیده شد فرمود: منظور الهام است.
			# '''وحی به فرشتگان''': {{متن قرآن\|إِذْ يُوحي‏ رَبُّكَ إِلَى الْمَلائِكَةِ أَنِّي مَعَكُم‏}}<ref>سورۀ انفال، آیه۱۲ </ref>. به معنای القاء معنا در نفس به‌ طور پنهانی است.
			# '''[[وحی]] به [[شیاطین]]''': {{متن قرآن\|وَ إِنَّ الشَّياطينَ لَيُوحُونَ إِلى‏ أَوْلِيائِهِم‏‏}}<ref>سورۀ انعام، آیه۱۲۱.</ref>. به معنای القای وسوسه‌های پنهانی است.
			# '''[[وحی]] به مادر موسی''': {{متن قرآن\|وَ أَوْحَيْنا إِلى‏ أُمِّ مُوسى‏‏‏}}<ref>سورۀ قصص، آیه۷.</ref>. وحی در این [[آیه]] یا [[الهام]] [[قلبی]] است و یا خوابی که مادر موسی{{س}} دید و یا خبر دادن [[فرشته]] یا انبیای گذشته به مادر موسی.
			# '''وحی به [[حواریون]]''': {{متن قرآن\|وَ إِذْ أَوْحَيْتُ إِلَى الْحَوارِيِّينَ أَنْ آمِنُوا}}<ref>سورۀ مائده، آیه۱۱۱.</ref>. [[امام باقر]]{{ع}} فرمود: به آنان "حواریون"[[الهام]] شده است.
			# '''وحی به [[ائمه]]{{عم}}''': {{متن قرآن\|وَ جَعَلْناهُمْ أَئِمَّةً يَهْدُونَ بِأَمْرِنا وَ أَوْحَيْنا إِلَيْهِمْ فِعْلَ الْخَيْراتِ}}<ref> [[سورۀ انبیاء]]، آیه۷۳.</ref>. وحی در این آیه تسدیدی یا تأییدی است؛ بدین معنا که وحی، آنان را [[تأیید]] می‌کند.
			# '''وحی به معنای اشاره''': {{متن قرآن\|فَخَرَجَ عَلى‏ قَوْمِهِ مِنَ الْمِحْرابِ فَأَوْحى‏ إِلَيْهِمْ}}<ref>سورۀ مریم، آیه۱۱.</ref>.
			# '''[[وحی رسالی]]''': از مهم‌ترین اقسام وحی است و منظور از آن، وحی به [[پیامبران الهی]] است. یعنی [[خداوند متعال]] به طریقی پنهانی، [[شریعت]] را به [[بندگان]] برگزیده خود القاء می‌کند. از ظاهر آیات استفاده می‌شود، بر همه پیامبران الهی وحی شده است. {{متن قرآن\|إِنَّا أَوْحَيْنا إِلَيْكَ كَما أَوْحَيْنا إِلى‏ نُوحٍ وَ النَّبِيِّينَ مِنْ بَعْدِهِ}}<ref>سورۀ نساء، آیه۱۶۳.</ref>. [[حضرت عیسی]] بر ایوب، [[یونس]]، [[هارون]] و سلیمان مقدم داشته شده و "واو" در این آیه دلالت بر ترتیب نمی‌کند، بلکه اشاره می‌کند بر همه [[پیامبران]] وحی شده است<ref>[[حسین علوی مهر\|علوی مهر، حسین]]، [[مسئله وحی و پاسخ به شبهات آن (کتاب)\|مسئله وحی و پاسخ به شبهات آن]]، ص۸۰ ـ ۹۰.</ref>.

	== پانویس ==		== پانویس ==
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

Bahmani: /* پانویس */

2025-05-13T10:18:00Z

پانویس

@@ خط ۱۴۰: / خط ۱۴۰: @@
 ۶. '''[[وحی پیامبران]] ([[وحی تشریعی]])''': ششمین مورد استعمال وحی، وحی پیامبران است که متداول‌ترین وحی در قرآن است که در آن [[پیامبران]] - بر اساس رهیافت‌های پیشین - از خداوند[[پیام]] و آئینی را دریافت می‌کنند. انزال [[کتاب آسمانی]] و [[فرشته]] [[حامل وحی]] یا مواجهه بدون واسطه [[الهی]] از مؤلفه‌های اساسی آن به شمار می‌آید. از این رو وحی که [[پیامبر]] از [[عالم غیب]] [[شریعت]] و قانونی را دریافت و [[مأمور]] [[تبلیغ]] آن می‌شود «وحی تشریعی» نام برده می‌شود<ref>[[محمد حسن قدردان قراملکی|قدردان قراملکی، محمد حسن]]، [[آیین خاتم (کتاب)|آیین خاتم]]، ص۱۵۳.</ref>.
 == پانویس ==
 {{پانویس}}

Bahmani: /* پانویس */

2025-05-13T10:16:25Z

پانویس

@@ خط ۱۱۱: / خط ۱۱۱: @@
 ۳. '''مشاهده [[فرشته]] در [[رؤیا]]''': قسم دیگر از طریق [[خواب]] است که مثال بارز آن [[حضرت یوسف]] است<ref>{{متن قرآن|إِذْ قَالَ يُوسُفُ لِأَبِيهِ يَا أَبَتِ إِنِّي رَأَيْتُ أَحَدَ عَشَرَ كَوْكَبًا وَالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ رَأَيْتُهُمْ لِي سَاجِدِينَ * قَالَ يَا بُنَيَّ لَا تَقْصُصْ رُؤْيَاكَ عَلَى إِخْوَتِكَ فَيَكِيدُوا لَكَ كَيْدًا إِنَّ الشَّيْطَانَ لِلْإِنْسَانِ عَدُوٌّ مُبِينٌ}} «(یاد کن) آنگاه را که یوسف به پدرش گفت: ای پدر! من (در خواب) یازده ستاره و خورشید و ماه را دیدم که برای من فروتن بودند * گفت: پسرکم! خوابت را برای برادرانت باز مگو که برای تو نیرنگی سخت اندیشند؛ بی‌گمان شیطان، برای آدمی دشمنی آشکار است» سوره یوسف، آیه ۴-۵.</ref>. [[امر]] به [[ذبح]] فرزند [[حضرت ابراهیم]]<ref>{{متن قرآن|وَنَادَيْنَاهُ أَنْ يَا إِبْرَاهِيمُ * قَدْ صَدَّقْتَ الرُّؤْيَا إِنَّا كَذَلِكَ نَجْزِي الْمُحْسِنِينَ}} «و بدو ندا کردیم که: ای ابراهیم! * تو خواب خود را راست شمردی؛ ما بدین‌گونه نکوکاران را پاداش می‌دهیم» سوره صافات، آیه ۱۰۴-۱۰۵.</ref> و نیز [[بشارت]] [[فتح مکه]] برای [[پیامبر اسلام]]{{صل}} از قسم فوق است<ref>{{متن قرآن|لَقَدْ صَدَقَ اللَّهُ رَسُولَهُ الرُّؤْيَا بِالْحَقِّ لَتَدْخُلُنَّ الْمَسْجِدَ الْحَرَامَ إِنْ شَاءَ اللَّهُ آمِنِينَ مُحَلِّقِينَ رُءُوسَكُمْ وَمُقَصِّرِينَ لَا تَخَافُونَ فَعَلِمَ مَا لَمْ تَعْلَمُوا فَجَعَلَ مِنْ دُونِ ذَلِكَ فَتْحًا قَرِيبًا}} «[[خداوند]]، به [[حق]] رؤیای پیامبرش را راست گردانیده است؛ شما اگر خداوند بخواهد با [[ایمنی]]، در حالی که سرهای خود را تراشیده و موها را کوتاه کرده‌اید، بی‌آنکه بهراسید به [[مسجد الحرام]] وارد می‌شوید بنابراین او چیزی را می‌دانست که شما نمی‌دانید، از این رو پیش از آن [[پیروزی]] نزدیکی پدید آورد» [[سوره فتح]]، [[آیه]] ۲۷.</ref>.<ref>[[محمد حسن قدردان قراملکی|قدردان قراملکی، محمد حسن]]، [[قرآن و علم کلام (کتاب)|قرآن و علم کلام]]، ص۳۲۶.</ref>
 == پانویس ==
 {{پانویس}}

Bahmani: /* پانویس */

2025-05-13T10:10:17Z

پانویس

@@ خط ۷۲: / خط ۷۲: @@
 ششمین مورد استعمال وحی، وحی پیامبران است که متداول‌ترین [[وحی در قرآن]] است که در آن پیامبران - بر اساس رهیافت‌های پیشین – از خداوند[[پیام]] و آیینی را دریافت می‌کنند.
 انزال [[کتاب آسمانی]] و [[فرشته]] [[حامل وحی]] یا [[رویارویی]] بدون واسطه [[الهی]] از مؤلفه‌های اساسی آن به شمار می‌آید؛ از این‌رو وحی که [[پیامبر]] از [[عالم غیب]] [[شریعت]] و قانونی را دریافت و [[مأمور]] [[تبلیغ]] آن می‌شود «وحی تشریعی» نام برده می‌شود<ref>[[محمد حسن قدردان قراملکی|قدردان قراملکی، محمد حسن]]، [[قرآن و علم کلام (کتاب)|قرآن و علم کلام]]، ص۳۲۴.</ref>.
 == پانویس ==
 {{پانویس}}

Bahmani: /* واژه وحی در قرآن */

2025-05-13T09:28:47Z

واژه وحی در قرآن

نمایش تغییرات

Bahmani در ‏۱۳ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۱۴

2025-05-13T09:14:32Z

نمایش تغییرات

Bahmani در ‏۱۳ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۵:۳۲

2025-05-13T05:32:55Z

نمایش تغییرات

Jaafari: /* منابع */

2024-05-23T06:45:36Z

منابع

نمایش تغییرات

Jaafari در ‏۲۳ مهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۰۶:۳۲

2024-05-23T06:32:17Z

نمایش تغییرات

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۴ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۰۳
خط ۱۵۴:		خط ۱۵۴:

	در قرآن کریم، به معانی گسترده و متعددی درباره لغت وحی برمی‌خوریم که به اهم آنها اشاره می‌‌شود:		در قرآن کریم، به معانی گسترده و متعددی درباره لغت وحی برمی‌خوریم که به اهم آنها اشاره می‌‌شود:
	# '''[[شعور]] [[تکوینی]]؛''' مانند [[وحی]] به [[زنبور عسل]]: {{متن قرآن\|وَأَوْحَى رَبُّكَ إِلَى النَّحْلِ}}<ref>«و پروردگارت به زنبور عسل الهام کرد» سوره نحل، آیه ۶۸.</ref>؛		# '''شعور [[تکوینی]]؛''' مانند [[وحی]] به زنبور عسل: {{متن قرآن\|وَأَوْحَى رَبُّكَ إِلَى النَّحْلِ}}<ref>«و پروردگارت به زنبور عسل الهام کرد» سوره نحل، آیه ۶۸.</ref>؛
	# '''حالت منامیه؛''' مانند وحی به [[مادر حضرت موسی]]: {{متن قرآن\|وَأَوْحَيْنَا إِلَى أُمِّ مُوسَى}}<ref>«و به مادر موسی الهام کردیم» سوره قصص، آیه ۷.</ref>؛		# '''حالت منامیه؛''' مانند وحی به مادر حضرت موسی: {{متن قرآن\|وَأَوْحَيْنَا إِلَى أُمِّ مُوسَى}}<ref>«و به مادر موسی الهام کردیم» سوره قصص، آیه ۷.</ref>؛
	# '''[[وسوسه]] [[شیطان]]؛''' مانند وسوسه شیطان به [[دوستان]] و [[پیروان]] خویش: {{متن قرآن\|وَإِنَّ الشَّيَاطِينَ لَيُوحُونَ إِلَى أَوْلِيَائِهِمْ لِيُجَادِلُوكُمْ}}<ref>«و شیطان‌ها بی‌گمان در یاران خویش می‌دمند که با شما چالش ورزند» سوره انعام، آیه ۱۲۱.</ref>؛		# '''[[وسوسه]] [[شیطان]]؛''' مانند وسوسه شیطان به [[دوستان]] و [[پیروان]] خویش: {{متن قرآن\|وَإِنَّ الشَّيَاطِينَ لَيُوحُونَ إِلَى أَوْلِيَائِهِمْ لِيُجَادِلُوكُمْ}}<ref>«و شیطان‌ها بی‌گمان در یاران خویش می‌دمند که با شما چالش ورزند» سوره انعام، آیه ۱۲۱.</ref>؛
	# '''[[هدایت تکوینی]] موجودات؛''' مانند اطلاق وحی بر جمادات، مانند [[زمین]]: {{متن قرآن\|بِأَنَّ رَبَّكَ أَوْحَى لَهَا}}<ref>«زیرا پروردگارت به آن، وحی کرده است» سوره زلزال، آیه ۵.</ref>؛		# '''[[هدایت تکوینی]] موجودات؛''' مانند اطلاق وحی بر جمادات، مانند [[زمین]]: {{متن قرآن\|بِأَنَّ رَبَّكَ أَوْحَى لَهَا}}<ref>«زیرا پروردگارت به آن، وحی کرده است» سوره زلزال، آیه ۵.</ref>؛
	# '''[[تعلیم الهی]] به [[پیامبران]]؛''' مانند تکلم جهت القای [[حقایق]] به [[پیامبر]]: {{متن قرآن\|وَمَا يَنْطِقُ عَنِ الْهَوَى * إِنْ هُوَ إِلَّا وَحْيٌ يُوحَى}}<ref>«و از سر هوا و هوس سخن نمی‌گوید * آن (قرآن) جز وحیی نیست که بر او وحی می‌شود» سوره نجم، آیه ۳-۴.</ref> و {{متن قرآن\|فَأَوْحَى إِلَى عَبْدِهِ مَا أَوْحَى}}<ref>«پس (خداوند) به بنده خود وحی کرد، آنچه وحی کرد» سوره نجم، آیه ۱۰.</ref>.<ref>بنگرید به: مصطفی خلیلی، عقل و وحی در اسلام، فصل حقیقت وحی.</ref>		# '''تعلیم الهی به [[پیامبران]]؛''' مانند تکلم جهت القای [[حقایق]] به [[پیامبر]]: {{متن قرآن\|وَمَا يَنْطِقُ عَنِ الْهَوَى * إِنْ هُوَ إِلَّا وَحْيٌ يُوحَى}}<ref>«و از سر هوا و هوس سخن نمی‌گوید * آن (قرآن) جز وحیی نیست که بر او وحی می‌شود» سوره نجم، آیه ۳-۴.</ref> و {{متن قرآن\|فَأَوْحَى إِلَى عَبْدِهِ مَا أَوْحَى}}<ref>«پس (خداوند) به بنده خود وحی کرد، آنچه وحی کرد» سوره نجم، آیه ۱۰.</ref>.<ref>بنگرید به: مصطفی خلیلی، عقل و وحی در اسلام، فصل حقیقت وحی.</ref>

	نکته قابل توجه اینکه، معنای وحی در تمام کاربردهای یاد شده با معنای لغوی آن، یعنی [[پیام]] سریع و نهانی بی‌ارتباط نیست<ref>[[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص۱۸۸-۱۸۹.</ref>.		نکته قابل توجه اینکه، معنای وحی در تمام کاربردهای یاد شده با معنای لغوی آن، یعنی [[پیام]] سریع و نهانی بی‌ارتباط نیست<ref>[[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص۱۸۸-۱۸۹.</ref>.

			== کاربردهای وحی در قرآن ==
			توجه به حوزه‌های کاربرد [[وحی]] ما را در تلقی درست از وحی کمک می‌کند. در یک تقسیم وحی در انواع زیر به کار رفته است:
			# '''وحی به [[زمین]]''': {{متن قرآن\|يَوْمَئِذٍ تُحَدِّثُ أَخْبارَها بِأَنَّ رَبَّكَ أَوْحى‏ لَها}}<ref>در آن روز زمین رازهایش را باز می‌گوید؛ زیرا پروردگارت به آن، وحی کرده است؛ سورۀ زلزال، آیۀ ۴ و ۵.</ref>. دیدگاه‌های مختلفی در مورد معنا و [[ماهیت وحی]] به زمین وجود دارد مانند:
			## [[خداوند]] به زمین [[الهام]] کرد؛
			## خداوند به زمین [[اجازه]] داد؛
			## خداوند به‌سوی زمین [[فرشته]] می‌فرستد؛
			## خداوند به زمین [[امر]] کرد.
			# '''وحی به [[آسمان]]''': {{متن قرآن\|وَ أَوْحى‏ في‏ كُلِّ سَماءٍ أَمْرَها}}<ref>در هر آسمانی کار آن را وحی کرد؛ سورۀ فصلت، آیه۱۲.</ref>. بیشتر [[مفسران]] وحی را به معنای [[خلق]] و امر را به معنای [[شأن]] گرفته‌اند: منظور از "امر" حوادث مربوط به زمین است که به اهل آسمان یعنی [[فرشتگان]] ساکن در آن وحی می‌شود تا به زمین برسد<ref>[[علامه طباطبایی]]، المیزان، ج۱۷، ص۳۶۷.</ref>. البته باید توجه داشت وحی به معنای خلق به قرینه نیاز دارد و اساسی‌ترین اشکال این است که از [[سیاق آیات]] و ضمیر {{متن قرآن\|أَمْرَها}} استفاده می‌شود، سخن درباره حوادث آسمان است؛ نه زمین؛ بنابراین "وحی" می‌تواند به معنای القاء و "امر" به معنای ایجاد امور [[تکوینی]] باشد.
			# '''وحی به زنبور عسل''': {{متن قرآن\|وَ أَوْحى‏ رَبُّكَ إِلَى النَّحْلِ أَنِ اتَّخِذي مِنَ الْجِبالِ بُيُوتاً}}<ref> سورۀ نحل، آیه۶۸ </ref>. از [[امام باقر]]{{ع}} درباره معنای این [[آیه]] پرسیده شد فرمود: منظور الهام است.
			# '''وحی به فرشتگان''': {{متن قرآن\|إِذْ يُوحي‏ رَبُّكَ إِلَى الْمَلائِكَةِ أَنِّي مَعَكُم‏}}<ref>سورۀ انفال، آیه۱۲ </ref>. به معنای القاء معنا در نفس به‌ طور پنهانی است.
			# '''[[وحی]] به [[شیاطین]]''': {{متن قرآن\|وَ إِنَّ الشَّياطينَ لَيُوحُونَ إِلى‏ أَوْلِيائِهِم‏‏}}<ref>سورۀ انعام، آیه۱۲۱.</ref>. به معنای القای وسوسه‌های پنهانی است.
			# '''[[وحی]] به مادر موسی''': {{متن قرآن\|وَ أَوْحَيْنا إِلى‏ أُمِّ مُوسى‏‏‏}}<ref>سورۀ قصص، آیه۷.</ref>. وحی در این [[آیه]] یا [[الهام]] [[قلبی]] است و یا خوابی که مادر موسی{{س}} دید و یا خبر دادن [[فرشته]] یا انبیای گذشته به مادر موسی.
			# '''وحی به [[حواریون]]''': {{متن قرآن\|وَ إِذْ أَوْحَيْتُ إِلَى الْحَوارِيِّينَ أَنْ آمِنُوا}}<ref>سورۀ مائده، آیه۱۱۱.</ref>. [[امام باقر]]{{ع}} فرمود: به آنان "حواریون"[[الهام]] شده است.
			# '''وحی به [[ائمه]]{{عم}}''': {{متن قرآن\|وَ جَعَلْناهُمْ أَئِمَّةً يَهْدُونَ بِأَمْرِنا وَ أَوْحَيْنا إِلَيْهِمْ فِعْلَ الْخَيْراتِ}}<ref> [[سورۀ انبیاء]]، آیه۷۳.</ref>. وحی در این آیه تسدیدی یا تأییدی است؛ بدین معنا که وحی، آنان را [[تأیید]] می‌کند.
			# '''وحی به معنای اشاره''': {{متن قرآن\|فَخَرَجَ عَلى‏ قَوْمِهِ مِنَ الْمِحْرابِ فَأَوْحى‏ إِلَيْهِمْ}}<ref>سورۀ مریم، آیه۱۱.</ref>.
			# '''[[وحی رسالی]]''': از مهم‌ترین اقسام وحی است و منظور از آن، وحی به [[پیامبران الهی]] است. یعنی [[خداوند متعال]] به طریقی پنهانی، [[شریعت]] را به [[بندگان]] برگزیده خود القاء می‌کند. از ظاهر آیات استفاده می‌شود، بر همه پیامبران الهی وحی شده است. {{متن قرآن\|إِنَّا أَوْحَيْنا إِلَيْكَ كَما أَوْحَيْنا إِلى‏ نُوحٍ وَ النَّبِيِّينَ مِنْ بَعْدِهِ}}<ref>سورۀ نساء، آیه۱۶۳.</ref>. [[حضرت عیسی]] بر ایوب، [[یونس]]، [[هارون]] و سلیمان مقدم داشته شده و "واو" در این آیه دلالت بر ترتیب نمی‌کند، بلکه اشاره می‌کند بر همه [[پیامبران]] وحی شده است<ref>[[حسین علوی مهر\|علوی مهر، حسین]]، [[مسئله وحی و پاسخ به شبهات آن (کتاب)\|مسئله وحی و پاسخ به شبهات آن]]، ص۸۰ ـ ۹۰.</ref>.

	== پانویس ==		== پانویس ==
	{{پانویس}}		{{پانویس}}