بحث:کعبه در قرآن - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Msadeq: /* مقدمه */

2023-11-28T10:05:31Z

مقدمه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۸ نوامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۳:۳۵
خط ۱:		خط ۱:
	==مقدمه==		==مقدمه==
	نام [[کعبه]] دو بار در [[سوره مائده]] مذکور است: یکی در [[آیه]] ۹۶ که [[کفاره]] [[قتل]] صید را هنگام [[احرام]] معین می‌کند و دیگر در آیه ۹۸ که [[شرف]] و [[مقام]] کعبه را معین می‌سازد {{متن قرآن\|جَعَلَ اللَّهُ ~~الْکَعْبَةَ الْبَیْتَ~~ الْحَرَامَ ~~قِیَامًا~~ لِلنَّاسِ}}<ref>«خداوند، خانه محترم کعبه را (وسیله) برپایی (امور) مردم کرده است» سوره مائده، آیه ۹۷.</ref>.		نام [[کعبه]] دو بار در [[سوره مائده]] مذکور است: یکی در [[آیه]] ۹۶ که [[کفاره]] [[قتل]] صید را هنگام [[احرام]] معین می‌کند و دیگر در آیه ۹۸ که [[شرف]] و [[مقام]] کعبه را معین می‌سازد {{متن قرآن\|جَعَلَ اللَّهُ الْكَعْبَةَ الْبَيْتَ الْحَرَامَ قِيَامًا لِلنَّاسِ}}<ref>«خداوند، خانه محترم کعبه را (وسیله) برپایی (امور) مردم کرده است» سوره مائده، آیه ۹۷.</ref>.

	کعبه در [[قرآن مجید]] به نام [[بیت الحرام]] نیز نامیده شده و در [[سوره حج]] [[آیات]] ۲۹ و ۳۳ از کعبه به عنوان «[[بیت العتیق]]» یاد شده است. در علت این نامگذاری اخیر وجوهی ذکر کرده‌اند: بعضی گفته‌اند که چون از هر گونه [[جبروت]] و خودنمائی [[جباران]] [[آزاد]] است به نام [[عتیق]] مسمی است. عده‌ای این [[خانه]] را به واسطه [[کرامت]] و شرافتی که دارد مستحق نام بیت العتیق دانسته‌اند و بعضی هم بیت العتیق را اشاره به [[قدمت]] بنای آن گرفته‌اند و شاید فرض سوم مناسب‌تر باشد و در عین حال با دو نظر دیگر نیز قابل [[اجتماع]] است.		کعبه در [[قرآن مجید]] به نام [[بیت الحرام]] نیز نامیده شده و در [[سوره حج]] [[آیات]] ۲۹ و ۳۳ از کعبه به عنوان «[[بیت العتیق]]» یاد شده است. در علت این نامگذاری اخیر وجوهی ذکر کرده‌اند: بعضی گفته‌اند که چون از هر گونه [[جبروت]] و خودنمائی [[جباران]] [[آزاد]] است به نام [[عتیق]] مسمی است. عده‌ای این [[خانه]] را به واسطه [[کرامت]] و شرافتی که دارد مستحق نام بیت العتیق دانسته‌اند و بعضی هم بیت العتیق را اشاره به [[قدمت]] بنای آن گرفته‌اند و شاید فرض سوم مناسب‌تر باشد و در عین حال با دو نظر دیگر نیز قابل [[اجتماع]] است.

	در [[سوره آل عمران]] آیه ۹۶ تصریحا، کعبه نخستین خانه‌ای معرفی شده که برای [[مردم]] در «[[مکه]] [[مبارکه]]» بر پا گردیده است. [[سوره بقره]] آیه ۱۲۱ بنای آن را به دست [[حضرت ابراهیم]] و فرزندش اسماعیل حکایت کرده است {{متن قرآن\|وَإِذْ ~~یَرْفَعُ إِبْرَاهِیمُ~~ الْقَوَاعِدَ مِنَ ~~الْبَیْتِ وَإِسْمَاعِیلُ~~}}<ref>«و هنگامی که ابراهیم و اسماعیل پایه‌های خانه (کعبه) را فرا می‌بردند» سوره بقره، آیه ۱۲۷.</ref> و در آیه ۹۷ از سوره آل عمران[[حکم]] [[وجوب]] [[حج]] [[خانه]] بر مردم مستطیع صادر گردیده {{متن قرآن\|~~فِیهِ آیَاتٌ بَیِّنَاتٌ~~ مَقَامُ ~~إِبْرَاهِیمَ~~ وَمَنْ دَخَلَهُ ~~کَانَ~~ آمِنًا وَلِلَّهِ ~~عَلَی~~ النَّاسِ حِجُّ ~~الْبَیْتِ~~ مَنِ اسْتَطَاعَ ~~إِلَیْهِ سَبِیلًا~~}}<ref>«در آن نشانه‌هایی روشن (چون) مقام ابراهیم وجود دارد و هر که در آن در آید در امان است و حجّ این خانه برای خداوند بر عهده مردمی است که بدان راهی توانند جست» سوره آل عمران، آیه ۹۷.</ref>.		در [[سوره آل عمران]] آیه ۹۶ تصریحا، کعبه نخستین خانه‌ای معرفی شده که برای [[مردم]] در «[[مکه]] [[مبارکه]]» بر پا گردیده است. [[سوره بقره]] آیه ۱۲۱ بنای آن را به دست [[حضرت ابراهیم]] و فرزندش اسماعیل حکایت کرده است {{متن قرآن\|وَإِذْ يَرْفَعُ إِبْرَاهِيمُ الْقَوَاعِدَ مِنَ الْبَيْتِ وَإِسْمَاعِيلُ}}<ref>«و هنگامی که ابراهیم و اسماعیل پایه‌های خانه (کعبه) را فرا می‌بردند» سوره بقره، آیه ۱۲۷.</ref> و در آیه ۹۷ از سوره آل عمران[[حکم]] [[وجوب]] [[حج]] [[خانه]] بر مردم مستطیع صادر گردیده {{متن قرآن\|فِيهِ آيَاتٌ بَيِّنَاتٌ مَقَامُ إِبْرَاهِيمَ وَمَنْ دَخَلَهُ كَانَ آمِنًا وَلِلَّهِ عَلَى النَّاسِ حِجُّ الْبَيْتِ مَنِ اسْتَطَاعَ إِلَيْهِ سَبِيلً}}<ref>«در آن نشانه‌هایی روشن (چون) مقام ابراهیم وجود دارد و هر که در آن در آید در امان است و حجّ این خانه برای خداوند بر عهده مردمی است که بدان راهی توانند جست» سوره آل عمران، آیه ۹۷.</ref>.

	تمام ساختمان‌هایی که به شکل چهار گوش بنا شود در [[عربی]] [[کعبه]] خوانده می‌شود و کعبه [[اسلام]] نیز نام خود را به همین مناسبت یافته است. بعضی [[بنای کعبه]] را به [[زمان]] [[حضرت آدم]] نسبت می‌دهند و می‌گویند کعبه [[آفریده]] شد تا حضرت آدم به یاد [[بیت المعمور]] گرد آن [[طواف]] کند و طواف [[فرشتگان]] را به حول [[عرش الهی]] به یاد آورد. می‌گویند حضرت آدم وزوجه‌اش [[حوا]] چون از [[بهشت]] فرود آمدند از یکدیگر جدا ماندند و هر دو برای [[حج]] به جانب کعبه روان شدند و در [[جده]] یکدیگر را بازیافتند. این نوع [[احادیث]] گر چه مستند به [[سند صحیح]] نیست حاکی از آن است که بنای کعبه و تشریفات آن سابقه ما قبل [[تاریخی]] دارد، لکن دوران تاریخی این بنا در [[مذاهب]] از زمان [[حضرت ابراهیم]] شروع می‌شود. حضرت ابراهیم چون [[هاجر]] و فرزند خود اسماعیل را به [[مکه]] برد در یکی از سفرهای خویش کعبه را به عنوان [[معبد]] [[خدای یگانه]] بر پا ساخت. در [[تورات]] هم از بنای مذبحی در حدود [[فاران]] به دست حضرت ابراهیم یاد شده است.		تمام ساختمان‌هایی که به شکل چهار گوش بنا شود در [[عربی]] [[کعبه]] خوانده می‌شود و کعبه [[اسلام]] نیز نام خود را به همین مناسبت یافته است. بعضی [[بنای کعبه]] را به [[زمان]] [[حضرت آدم]] نسبت می‌دهند و می‌گویند کعبه [[آفریده]] شد تا حضرت آدم به یاد [[بیت المعمور]] گرد آن [[طواف]] کند و طواف [[فرشتگان]] را به حول [[عرش الهی]] به یاد آورد. می‌گویند حضرت آدم وزوجه‌اش [[حوا]] چون از [[بهشت]] فرود آمدند از یکدیگر جدا ماندند و هر دو برای [[حج]] به جانب کعبه روان شدند و در [[جده]] یکدیگر را بازیافتند. این نوع [[احادیث]] گر چه مستند به [[سند صحیح]] نیست حاکی از آن است که بنای کعبه و تشریفات آن سابقه ما قبل [[تاریخی]] دارد، لکن دوران تاریخی این بنا در [[مذاهب]] از زمان [[حضرت ابراهیم]] شروع می‌شود. حضرت ابراهیم چون [[هاجر]] و فرزند خود اسماعیل را به [[مکه]] برد در یکی از سفرهای خویش کعبه را به عنوان [[معبد]] [[خدای یگانه]] بر پا ساخت. در [[تورات]] هم از بنای مذبحی در حدود [[فاران]] به دست حضرت ابراهیم یاد شده است.

Msadeq: صفحه‌ای تازه حاوی «==مقدمه== نام کعبه دو بار در سوره مائده مذکور است: یکی در آیه ۹۶ که کفاره قتل صید را هنگام احرام معین می‌کند و دیگر در آیه ۹۸ که شرف و مقام کعبه را معین می‌سازد {{متن قرآن|جَعَلَ اللَّهُ الْکَعْبَةَ الْبَیْتَ الْحَرَامَ قِیَامً...» ایجاد کرد

2023-11-28T10:04:05Z

صفحه‌ای تازه حاوی «==مقدمه== نام کعبه دو بار در سوره مائده مذکور است: یکی در آیه ۹۶ که کفاره قتل صید را هنگام احرام معین می‌کند و دیگر در آیه ۹۸ که شرف و مقام کعبه را معین می‌سازد {{متن قرآن|جَعَلَ اللَّهُ الْکَعْبَةَ الْبَیْتَ الْحَرَامَ قِیَامً...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

==مقدمه==
نام [[کعبه]] دو بار در [[سوره مائده]] مذکور است: یکی در [[آیه]] ۹۶ که [[کفاره]] [[قتل]] صید را هنگام [[احرام]] معین می‌کند و دیگر در آیه ۹۸ که [[شرف]] و [[مقام]] کعبه را معین می‌سازد {{متن قرآن|جَعَلَ اللَّهُ الْکَعْبَةَ الْبَیْتَ الْحَرَامَ قِیَامًا لِلنَّاسِ}}<ref>«خداوند، خانه محترم کعبه را (وسیله) برپایی (امور) مردم کرده است» سوره مائده، آیه ۹۷.</ref>.

کعبه در [[قرآن مجید]] به نام [[بیت الحرام]] نیز نامیده شده و در [[سوره حج]] [[آیات]] ۲۹ و ۳۳ از کعبه به عنوان «[[بیت العتیق]]» یاد شده است. در علت این نامگذاری اخیر وجوهی ذکر کرده‌اند: بعضی گفته‌اند که چون از هر گونه [[جبروت]] و خودنمائی [[جباران]] [[آزاد]] است به نام [[عتیق]] مسمی است. عده‌ای این [[خانه]] را به واسطه [[کرامت]] و شرافتی که دارد مستحق نام بیت العتیق دانسته‌اند و بعضی هم بیت العتیق را اشاره به [[قدمت]] بنای آن گرفته‌اند و شاید فرض سوم مناسب‌تر باشد و در عین حال با دو نظر دیگر نیز قابل [[اجتماع]] است.

در [[سوره آل عمران]] آیه ۹۶ تصریحا، کعبه نخستین خانه‌ای معرفی شده که برای [[مردم]] در «[[مکه]] [[مبارکه]]» بر پا گردیده است. [[سوره بقره]] آیه ۱۲۱ بنای آن را به دست [[حضرت ابراهیم]] و فرزندش اسماعیل حکایت کرده است {{متن قرآن|وَإِذْ یَرْفَعُ إِبْرَاهِیمُ الْقَوَاعِدَ مِنَ الْبَیْتِ وَإِسْمَاعِیلُ}}<ref>«و هنگامی که ابراهیم و اسماعیل پایه‌های خانه (کعبه) را فرا می‌بردند» سوره بقره، آیه ۱۲۷.</ref> و در آیه ۹۷ از سوره آل عمران[[حکم]] [[وجوب]] [[حج]] [[خانه]] بر مردم مستطیع صادر گردیده {{متن قرآن|فِیهِ آیَاتٌ بَیِّنَاتٌ مَقَامُ إِبْرَاهِیمَ وَمَنْ دَخَلَهُ کَانَ آمِنًا وَلِلَّهِ عَلَی النَّاسِ حِجُّ الْبَیْتِ مَنِ اسْتَطَاعَ إِلَیْهِ سَبِیلًا}}<ref>«در آن نشانه‌هایی روشن (چون) مقام ابراهیم وجود دارد و هر که در آن در آید در امان است و حجّ این خانه برای خداوند بر عهده مردمی است که بدان راهی توانند جست» سوره آل عمران، آیه ۹۷.</ref>.

تمام ساختمان‌هایی که به شکل چهار گوش بنا شود در [[عربی]] [[کعبه]] خوانده می‌شود و کعبه [[اسلام]] نیز نام خود را به همین مناسبت یافته است. بعضی [[بنای کعبه]] را به [[زمان]] [[حضرت آدم]] نسبت می‌دهند و می‌گویند کعبه [[آفریده]] شد تا حضرت آدم به یاد [[بیت المعمور]] گرد آن [[طواف]] کند و طواف [[فرشتگان]] را به حول [[عرش الهی]] به یاد آورد. می‌گویند حضرت آدم وزوجه‌اش [[حوا]] چون از [[بهشت]] فرود آمدند از یکدیگر جدا ماندند و هر دو برای [[حج]] به جانب کعبه روان شدند و در [[جده]] یکدیگر را بازیافتند. این نوع [[احادیث]] گر چه مستند به [[سند صحیح]] نیست حاکی از آن است که بنای کعبه و تشریفات آن سابقه ما قبل [[تاریخی]] دارد، لکن دوران تاریخی این بنا در [[مذاهب]] از زمان [[حضرت ابراهیم]] شروع می‌شود. حضرت ابراهیم چون [[هاجر]] و فرزند خود اسماعیل را به [[مکه]] برد در یکی از سفرهای خویش کعبه را به عنوان [[معبد]] [[خدای یگانه]] بر پا ساخت. در [[تورات]] هم از بنای مذبحی در حدود [[فاران]] به دست حضرت ابراهیم یاد شده است.

باری از دیر زمان، کعبه پرستشگاه [[قبائل]] مختلف [[عرب]] بوده است بعضی هم آن را یکی از [[بیوت]] [[مجوسیان]] پنداشته‌اند و آن را [[بیت]] زحل نامیده‌اند. محتمل است که وقتی این بنا، پرستشگاه [[اعراب]] [[مجوس]] هم واقع شده باشد.

در زمانی که [[حضرت محمد]] {{ص}} سی و پنج سال داشت کعبه ویران بود و [[قریش]] به تجدید آن دست زدند و در آن هنگام فقط به صورت چهار [[دیوار]] کوتاه بوده است. چون قریش برای تجدید بنای آن انجمن کردند [[ابن وهب]] یا [[ابو وهب]] برخاست و گفت نباید [[مال]] [[حرام]] صرف بنای این [[خانه]] [[مقدس]] شود. بر مبنای همین تصمیم بود که وجوه جمع‌آوری شده برای [[ساختن کعبه]] بر پایه‌های اول کفایت نکرد.

در [[سال ۶۳ هجری]] که [[عبدالله بن زبیر]] علیه یزید [[قیام]] کرد یزید به محاصره وی در مکه [[فرمان]] داد و در این محاصره، کعبه منهدم گردید. [[عبدالله بن زبیر]] [[کعبه]] را بر پایه‌هائی که [[حضرت ابراهیم]] [[انتخاب]] کرده بود از نو بنا کرد (مستند وی در تعیین [[قواعد]] بنا، [[حدیثی]] است که [[عایشه]]، خاله‌اش از حضرت [[پیغمبر]] [[روایت]] کرده است). بنای عبدالله بن زبیر دارای یک باب شرقی و یک باب [[غربی]] بود و هر دو باب با [[زمین]] هم سطح بود. چون عبدالله بن زبیر به دست حجاج در [[زمان]] [[عبدالملک]] کشته شد حجاج [[بنای کعبه]] را به پایه‌های [[قریش]] بازگردانید و [[دیوار]] شمالی را شش ذراع و یک وجب عقب برد و اکنون پشت دیوار شمالی بریدگی است که آن را جزء مطاف قرار می‌دهند و [[حطیم]] می‌نامند.

بنای فعلی کعبه تقریبا در [[میانه]] [[مسجد الحرام]] واقع و دو متر از زمین ارتفاع دارد. ساختمان کعبه به شکل چهار گوشی است که هر زاویه آن به جهتی از جهات اربعه متوجه است تا بنا در مقابل فشار باد و جریان هوا [[مقاومت]] کند و این طرح در ابنیه [[اهرام]] [[مصر]] نیز رعایت شده است. طول دیوارهای شمالی و جنوبی و شرقی و غربی به ترتیب ۸۰/ ۹ و ۲۵/۱۰ و ۸۸/ ۱۱ و ۲۵/۱۲ متر می‌باشد و ارتفاع کعبه فعلا ۱۵ متر است ولی پیش از حجاج ارتفاع کعبه ۱۷ متر بوده است. حجاج دیوار شمالی را به اندازه شش ذراع و یک وجب عقب برده و به واسطه این [[تغییر]] ساختمانی، [[حجر الاسود]] بیرون کعبه در شمال شرقی قرار گرفته است. حجر الاسود سنگ سیاهی است و گویا از [[سنگ‌های آسمانی]] باشد که از کواکب جدا شده و به زمین [[سقوط]] کرده است. چون این سنگ بر اثر انتقال‌هائی که به وسیله [[قرمطیان]] پیش آمده شکاف‌هائی برداشته است آن را با پوششی از [[نقره]] پوشانده‌اند. باب کعبه در [[مشرق]] واقع است و با صفحاتی از نقره [[مذهب]] پوشانده شده و پیشخوان کعبه نیز از نقره می‌باشد و پایه دیوارهای کعبه به وسیله دیواره دیگری از سنگ مرمر [[استحکام]] پذیرفته و این دیواره را شاذروان می‌نامند.

تمام دیوارهای [[کعبه]] از خارج با پارچه مخصوصی به وسیله [[مصری‌ها]] پوشانده می‌شود و این پیراهن هر سال تجدید می‌گردد و بر در کعبه پرده زربفتی آویخته است. تهیه نخستین پیراهن کعبه را به تبع نسبت می‌دهند و می‌گویند تبع [[پیش از ظهور اسلام]] قصد کرد که کعبه را ویران سازد ولی چون به [[مکه]] وارد شد به [[بیماری]] [[سختی]] دچار گردید و به [[راهنمائی]] [[پزشکی]] دریافت که بیماریش نتیجه [[سوء قصد]] بدان [[خانه]] [[مقدس]] است. تبع در [[رؤیا]] [[مأمور]] گردید که بر کعبه پیراهن بپوشاند و رؤیای خود را فورا متحقق ساخت.

باز [[مورخین]] نوشته‌اند که چون حضرت [[پیغمبر]] پس از [[فتح مکه]] به کعبه وارد شد ۳۶۰ [[بت]] در پیرامون کعبه دید و همه را به دست [[علی بن ابیطالب]] [[شکست]]. وجود ۳۶۰ بت در کعبه شاید نشانه توجه مهر پرستان به [[خانه کعبه]] باشد.

[[دین مقدس اسلام]] که [[حافظ]] کلیه اصول مفید [[اجتماعی]] است کعبه را از [[سال دوم هجرت]]، [[قبله مسلمانان]] [[قرارداد]] و [[حج]] آن را بر همه [[واجب]] ساخت تا [[مسلمین]] از هر [[ملت]] و [[اهل]] هر ناحیه که باشند گزیدگانشان سالی یک بار گرد هم جمع شوند و در اوضاع [[سیاسی]] و [[اقتصادی]] [[همکاری]] کنند و نقشه‌های نوی برای [[ملل]] [[اسلامی]] طرح نمایند و [[سازمان]] واحد سیاسی و اقتصادی برای عموم ملل اسلامی تشکیل دهند.

تشریفات حج به [[عقیده]] نگارنده برای محو هر گونه [[غرور]] و [[تکبر]] است. دین مقدس اسلام خواسته که همه امتیازات ملی و شخصی ملغی گردد و موانعی که اشخاص و افراد را از یکدیگر جدا می‌کند از میان برخیزد و با [[صفا]] و [[صمیمیت]] کامل، [[نمایندگان]] [[ملت‌ها]] به یکدیگر نزدیک شوند و قدم‌هایی اساسی در راه [[اصلاح]] [[شئون]] [[مسلمانان]] بردارند [[افسوس]] که این عمل مقدس اسلامی مانند [[اعمال]] دیگر از [[هدف]] اصلی [[منحرف]] شده است.<ref>[[محمد خزائلی|خزائلی، محمد]]، [[اعلام قرآن (کتاب)|اعلام قرآن]]، ص528-531.</ref>

== پانویس ==
{{پانویس}}

== منابع ==
{{منابع}}
# [[پرونده:IM010214.jpg|22px]] [[محمد خزائلی|خزائلی، محمد]]، [[اعلام قرآن (کتاب)|'''اعلام قرآن''']]
{{پایان منابع}}