Bahmani: صفحه‌ای تازه حاوی «== مقدمه == از میان صفات الهی، مسئله "کلام خداوند" و مصداق روشن آن قرآن کریم است که در مباحث اعتقادی از جایگاه متفاوتی برخوردار و عرصه اختلاف آرا بوده استتا جایی که بسیاری از محققین ادعا کرده‌اند مهمترین علت نامگذاری علم اصول دین ب...» ایجاد کرد

2025-05-15T07:26:02Z

صفحه‌ای تازه حاوی «== مقدمه == از میان صفات الهی، مسئله "کلام خداوند" و مصداق روشن آن قرآن کریم است که در مباحث اعتقادی از جایگاه متفاوتی برخوردار و عرصه اختلاف آرا بوده است<ref>تا جایی که بسیاری از محققین ادعا کرده‌اند مهمترین علت نامگذاری علم اصول دین ب...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

== مقدمه ==
از میان [[صفات الهی]]، مسئله "[[کلام خداوند]]" و مصداق روشن آن [[قرآن کریم]] است که در [[مباحث اعتقادی]] از جایگاه متفاوتی برخوردار و عرصه [[اختلاف]] آرا بوده است<ref>تا جایی که بسیاری از محققین ادعا کرده‌اند مهمترین علت نامگذاری علم اصول دین به علم کلام، زمانی به میان آمد که بحث مخلوق یا مخلوق نبودن کلام الله میان مسلمین از معتزله و اشاعره طرح گردید و دوره محنت پدید آمد و مردم زیادی کشته شدند.</ref>. تمام [[فرقه‌های اسلامی]] بر متکلم بودن خداوند اتفاق‌نظر دارند؛ [[اختلاف]] در مفهوم آن است که نظرات متباینی در [[تاریخ]] ضبط شده است:
# [[اهل حدیث]] و [[حنابله]] [[کلام خدا]] را از مقوله اصوات و حروف و آن را [[قائم به ذات]] و قدیم <ref>ایجی، شرح المواقف، ج۸، ص۹۲.</ref>؛ حتی جلد [[قرآن]] را قدیم و [[ازلی]] دانسته‌اند.
# [[کرامیه]] آن را از مقوله صوت و حرف و قائم به ذات و حادث می‌دانند<ref>ایجی، شرح المواقف، ج۸، ص۹۲.</ref>.
# معتزلیان آن را از مقوله صوت و حرف و غیر قائم به ذات و حادث می‌دانند<ref>معتزلی، شرح الاصول الخمسه، ص۵۲۸.</ref>. این همان چیزی است که کلام لفظی نامیده می‌‌شود و از [[صفات فعل]] است<ref>سبحانی، تلخیص محاضرات فی الالهیات، ص۱۵۴.</ref>.
# [[اشاعره]] آن را از مقوله معنا و [[صفات ذاتی]] دانسته و ازلی و قدیم می‌دانند<ref>ایجی، شرح المواقف، ج۸، ص۹۳.</ref>. اشاعره به جای کلام لفظی به کلام نفسی معتقدند. کلام نفسی، یعنی حقیقتی در نفس یا ذات [[متکلم]]، که [[کلام]] لفظی گویای آن است و در [[خداوند]] [[صفت ذات]] و قدیم است.
# دیدگاه [[حکما]] این است که [[کلام خدا]] گسترده‌تر از آن است که به [[کلام]] لفظی منحصر شود، بلکه با فعل او مساوق است. در [[حقیقت]]، تمام موجودات همان‌گونه که فعل و مخلوق او هستند، کلام او می‌‌باشند که کلام فعلی نامیده می‌‌شود؛ زیرا حقیقت کلام، دلالت و حکایت است و بین دلالت لفظ بر معنی و دلالت فعل بر فاعل، فرقی نیست؛ فقط اینکه اولی وضعی و اعتباری است و دومی [[تکوینی]] و [[عقلی]] که از دلالت لفظی اقواست.

[[آیت‌الله]] [[جعفر سبحانی]]، پس از بیان نظریه [[حکما]]، از میان نظریات مختلف، این قول را به صواب نزدیک می‌داند که می‌‌توان آن را از برخی [[آیات]] و [[روایات]] [[استنباط]] کرد<ref>سبحانی، الالهیات، ج۱، ص۱۹۴؛ سبحانی، تعلیقه بر کشف المراد، ص۳۲.</ref>. البته ایشان به تفصیل در کتاب محاضرات در بحث [[کلام الهی]]، دیدگاه‌های [[اشاعره]] و [[معتزله]] را مورد نقد و [[داوری]] قرار داده است<ref>[[مسلم محمدی|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص۱۷۰-۱۷۱.</ref>.

== پانویس ==
{{پانویس}}

بحث:کلام خدا در کلام اسلامی - تاریخچهٔ نسخه‌ها