بدعت در معارف و سیره معصوم - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani: /* مقابله با بدعت‌ها و تحریف‌ها */

2026-04-09T04:44:47Z

مقابله با بدعت‌ها و تحریف‌ها

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۹ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۱۴
خط ۹:		خط ۹:
	[[دین]] و آموزه‌های آن گوهر نابی است که شیادان و متقلبان همواره در صددند برای [[فریب]] [[مردم]] نسخه بدلی از آن ارائه دهند و اگر در سطح کلان موفق به ایجاد انحراف در دین نشدند دست‌کم در برخی از [[آموزه‌های دینی]] به این [[هدف]] دست یابند. بنابراین در طول تاریخ دین و آموزه‌های [[نورانی]] آن، پیوسته در معرض [[تحریف]]، سوءاستفاده، [[تفسیر]] نادرست و بدعت‌آفرینی بوده است و امروزه نیز چنین است.		[[دین]] و آموزه‌های آن گوهر نابی است که شیادان و متقلبان همواره در صددند برای [[فریب]] [[مردم]] نسخه بدلی از آن ارائه دهند و اگر در سطح کلان موفق به ایجاد انحراف در دین نشدند دست‌کم در برخی از [[آموزه‌های دینی]] به این [[هدف]] دست یابند. بنابراین در طول تاریخ دین و آموزه‌های [[نورانی]] آن، پیوسته در معرض [[تحریف]]، سوءاستفاده، [[تفسیر]] نادرست و بدعت‌آفرینی بوده است و امروزه نیز چنین است.

	پس از [[رحلت رسول خدا]]{{صل}} این خطر به صورتی جدی‌تر رخ نمود؛ چراکه علی‌رغم [[دستور خدا]] و [[رسول]]، کسانی زمام امور مردم را به دست گرفتند که با [[روح]] دین آشنایی نداشتند و در عین حال به خود [[اجازه]] می‌دادند در امور دین دخالت کنند و دست به نوآوری‌های بی‌پایه و اساسی بزنند که اصل و ریشه‌ای در [[قرآن]] و [[سنت نبوی]] نداشت. آنان ابتدا در امور کم‌اهمیت‌تر دخل و تصرف کردند؛ برای مثال به مردم دستور دادند که مردم با دست‌های بسته [[نماز]] بخوانند و برای [[تشویق]] مردم به [[جهاد]]، سنت نبوی {{متن حدیث\|حَيَّ عَلَى خَيْرِ الْعَمَلِ}} را از [[اذان]] حذف کردند و به‌جای آن {{عربی\|الصَّلَاةُ خَيْرٌ مِنَ النَّوْمِ}} را گذاشتند. در دوران‌های بعد، این [[خط]] [[انحرافی]]، از مسیر مستقیم دورتر شد تا اینکه [[بنی‌امیه]] دست به ایجاد انحرافاتی عظیم و عمیق در دین زدند و [[اسلام]] عزیز را تا [[مرز]] [[سقوط]] نهایی پیش بردند.		پس از [[رحلت رسول خدا]]{{صل}} این خطر به صورتی جدی‌تر رخ نمود؛ چراکه علی‌رغم [[دستور خدا]] و [[رسول]]، کسانی زمام امور مردم را به دست گرفتند که با [[روح]] دین آشنایی نداشتند و در عین حال به خود [[اجازه]] می‌دادند در امور دین دخالت کنند و دست به نوآوری‌های بی‌پایه و اساسی بزنند که اصل و ریشه‌ای در [[قرآن]] و [[سنت نبوی]] نداشت. آنان ابتدا در امور کم‌اهمیت‌تر دخل و تصرف کردند؛ برای مثال به مردم دستور دادند که مردم با دست‌های بسته [[نماز]] بخوانند و برای [[تشویق]] مردم به [[جهاد]]، سنت نبوی {{متن حدیث\|حَيَّ عَلَى خَيْرِ الْعَمَلِ}} را از [[اذان]] حذف کردند و به‌جای آن {{عربی\|الصَّلَاةُ خَيْرٌ مِنَ النَّوْمِ}} را گذاشتند. در دوران‌های بعد، این [[خط]] [[انحرافی]]، از مسیر مستقیم دورتر شد تا اینکه [[بنی‌امیه]] دست به ایجاد انحرافاتی عظیم و عمیق در دین زدند و [[اسلام]] عزیز را تا مرز [[سقوط]] نهایی پیش بردند.

	[[راستی]] انگیزه آنان از این بدعت‌ها چه بود؟ شاید باورشان این بود که می‌‌توانند بهتر از [[خدا]] و [[پیامبر]] [[حکم]] وضع کنند؛ [[مصلحت اسلام]] را بهتر می‌دانند و یا قادرند بر قرآن و [[سنت]] حاشیه بزنند! اما به روشنی معلوم است که آنان بافته‌های [[ذهنی]] خودشان را به نام [[سنت پیامبر]]{{صل}} در [[جامعه]] رواج دادند تا خط [[سیاسی]] خود را در جامعه نهادینه کنند.		[[راستی]] انگیزه آنان از این بدعت‌ها چه بود؟ شاید باورشان این بود که می‌‌توانند بهتر از [[خدا]] و [[پیامبر]] [[حکم]] وضع کنند؛ [[مصلحت اسلام]] را بهتر می‌دانند و یا قادرند بر قرآن و [[سنت]] حاشیه بزنند! اما به روشنی معلوم است که آنان بافته‌های [[ذهنی]] خودشان را به نام [[سنت پیامبر]]{{صل}} در [[جامعه]] رواج دادند تا خط [[سیاسی]] خود را در جامعه نهادینه کنند.

Bahmani: /* مقابله با بدعت‌ها و تحریف‌ها */

2026-04-08T09:49:32Z

مقابله با بدعت‌ها و تحریف‌ها

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۸ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۳:۱۹
خط ۶:		خط ۶:
	}}		}}

	==مقابله با بدعت‌ها و تحریف‌ها==		== مقابله با بدعت‌ها و تحریف‌ها ==
	[[دین]] و آموزه‌های آن گوهر نابی است که شیادان و [[متقلبان]] همواره در صددند برای [[فریب]] [[مردم]] نسخه بدلی از آن ارائه دهند و اگر در سطح کلان موفق به ایجاد [[انحراف در دین]] نشدند دست‌کم در برخی از [[آموزه‌های دینی]] به این [[هدف]] دست یابند. بنابراین در طول [[تاریخ دین]] و آموزه‌های [[نورانی]] آن، پیوسته در معرض [[تحریف]]، ~~[[سوءاستفاده]]،~~ [[تفسیر]] نادرست و بدعت‌آفرینی بوده است و امروزه نیز چنین است.		[[دین]] و آموزه‌های آن گوهر نابی است که شیادان و متقلبان همواره در صددند برای [[فریب]] [[مردم]] نسخه بدلی از آن ارائه دهند و اگر در سطح کلان موفق به ایجاد انحراف در دین نشدند دست‌کم در برخی از [[آموزه‌های دینی]] به این [[هدف]] دست یابند. بنابراین در طول تاریخ دین و آموزه‌های [[نورانی]] آن، پیوسته در معرض [[تحریف]]، سوءاستفاده، [[تفسیر]] نادرست و بدعت‌آفرینی بوده است و امروزه نیز چنین است.
	پس از [[رحلت رسول خدا]]{{صل}} این خطر به صورتی جدی‌تر رخ نمود؛ چراکه علی‌رغم [[دستور خدا]] و [[رسول]]، کسانی زمام امور مردم را به دست گرفتند که با [[روح]] دین آشنایی نداشتند و در عین حال به خود [[اجازه]] می‌دادند در امور دین [[دخالت]] کنند و دست به نوآوری‌های بی‌پایه و اساسی بزنند که اصل و ریشه‌ای در [[قرآن]] و [[سنت نبوی]] نداشت. آنان ابتدا در امور کم‌اهمیت‌تر دخل و [[تصرف]] کردند؛ برای مثال به مردم دستور دادند که مردم با دست‌های بسته [[نماز]] بخوانند و برای [[تشویق]] مردم به [[جهاد]]، سنت نبوی {{متن حدیث\|حَيَّ عَلَى خَيْرِ الْعَمَلِ}} را از [[اذان]] حذف کردند و به‌جای آن {{عربی\|الصَّلَاةُ خَيْرٌ مِنَ النَّوْمِ}} را گذاشتند. در دوران‌های بعد، این [[خط]] [[انحرافی]]، از مسیر مستقیم دورتر شد تا اینکه [[بنی‌امیه]] دست به ایجاد انحرافاتی عظیم و عمیق در دین زدند و [[اسلام]] عزیز را تا [[مرز]] [[سقوط]] نهایی پیش بردند.
			پس از [[رحلت رسول خدا]]{{صل}} این خطر به صورتی جدی‌تر رخ نمود؛ چراکه علی‌رغم [[دستور خدا]] و [[رسول]]، کسانی زمام امور مردم را به دست گرفتند که با [[روح]] دین آشنایی نداشتند و در عین حال به خود [[اجازه]] می‌دادند در امور دین دخالت کنند و دست به نوآوری‌های بی‌پایه و اساسی بزنند که اصل و ریشه‌ای در [[قرآن]] و [[سنت نبوی]] نداشت. آنان ابتدا در امور کم‌اهمیت‌تر دخل و تصرف کردند؛ برای مثال به مردم دستور دادند که مردم با دست‌های بسته [[نماز]] بخوانند و برای [[تشویق]] مردم به [[جهاد]]، سنت نبوی {{متن حدیث\|حَيَّ عَلَى خَيْرِ الْعَمَلِ}} را از [[اذان]] حذف کردند و به‌جای آن {{عربی\|الصَّلَاةُ خَيْرٌ مِنَ النَّوْمِ}} را گذاشتند. در دوران‌های بعد، این [[خط]] [[انحرافی]]، از مسیر مستقیم دورتر شد تا اینکه [[بنی‌امیه]] دست به ایجاد انحرافاتی عظیم و عمیق در دین زدند و [[اسلام]] عزیز را تا [[مرز]] [[سقوط]] نهایی پیش بردند.

	[[راستی]] انگیزه آنان از این بدعت‌ها چه بود؟ شاید باورشان این بود که می‌‌توانند بهتر از [[خدا]] و [[پیامبر]] [[حکم]] وضع کنند؛ [[مصلحت اسلام]] را بهتر می‌دانند و یا قادرند بر قرآن و [[سنت]] حاشیه بزنند! اما به روشنی معلوم است که آنان بافته‌های [[ذهنی]] خودشان را به نام [[سنت پیامبر]]{{صل}} در [[جامعه]] رواج دادند تا خط [[سیاسی]] خود را در جامعه نهادینه کنند.		[[راستی]] انگیزه آنان از این بدعت‌ها چه بود؟ شاید باورشان این بود که می‌‌توانند بهتر از [[خدا]] و [[پیامبر]] [[حکم]] وضع کنند؛ [[مصلحت اسلام]] را بهتر می‌دانند و یا قادرند بر قرآن و [[سنت]] حاشیه بزنند! اما به روشنی معلوم است که آنان بافته‌های [[ذهنی]] خودشان را به نام [[سنت پیامبر]]{{صل}} در [[جامعه]] رواج دادند تا خط [[سیاسی]] خود را در جامعه نهادینه کنند.
	از سوی دیگر [[وظیفه]] [[امامان حق]] و [[علمای دین]]، صیانت از اسلام و [[معتقدات]] [[اسلامی]] در مقابل تحریف‌ها و بدعت‌هاست. از [[رسول خدا]]{{صل}} [[روایت]] شده است: «هرگاه [[بدعت‌ها]] آشکار شد، عالم باید [[دانش]] خویش را آشکار کند»<ref>{{متن حدیث\|إِذَا ظَهَرَتِ الْبِدَعُ فِي أُمَّتِي فَلْيُظْهِرِ الْعَالِمُ عِلْمَهُ فَمَنْ لَمْ يَفْعَلْ فَعَلَيْهِ لَعْنَةُ اللَّهِ}} (محمد بن یعقوب کلینی، اصول کافی، ج۱، ص۵۴).</ref>. در سخن دیگری از آن حضرت نقل شده است: «هر بدعتی که پس از من پدید آید و [[ایمان]] را در معرض خطر و [[هجوم]] و [[نیرنگ]] قرار دهد، یک [[ولیّ]] از [[دودمان]] من عهده‌دار آن می‌شود که از ایمان [[دفاع]] کند و با [[الهام]] از [[خدا]] زبان بگشاید و [[حق]] را علنی و روشن کند و نیرنگ مکاران را پاسخ گوید»<ref>{{متن حدیث\|إِنَّ عِنْدَ كُلِّ بِدْعَةٍ تَكُونُ مِنْ بَعْدِي يُكَادُ بِهَا الْإِيمَانُ وَلِيّاً مِنْ أَهْلِ بَيْتِي مُوَكَّلًا بِهِ يَذُبُّ عَنْهُ يَنْطِقُ بِإِلْهَامٍ مِنَ اللَّهِ وَ يُعْلِنُ الْحَقَّ وَ يُنَوِّرُهُ وَ يَرُدُّ كَيْدَ الْكَائِدِينَ يُعَبِّرُ عَنِ الضُّعَفَاءِ فَاعْتَبِرُوا يَا أُولِي الْأَبْصَارِ وَ تَوَكَّلُوا عَلَى اللَّهِ}} (محمد بن یعقوب کلینی، اصول کافی، ج۱، ص۵۴).</ref>.
	بنابراین [[رهبران]] [[معصوم]] [[اسلام]] همواره در برابر این [[بدعت‌ها]] ایستاده‌اند؛ بطلان نوآوری‌هایی را که به [[سنت]] تبدیل شده بود، به [[مردم]] فهماندند؛ با [[انحرافات]] [[مبارزه]] کردند و کوشیدند اسلام را به مسیر [[واقعی]] خود برگردانند. در ادامه به نمونه‌های [[تاریخی]] بحث در [[سیره نظامی معصومان]]{{عم}} اشاره می‌‌کنیم.

	یک نمونه از واکنش‌های [[امیرمؤمنان علی]]{{ع}} در مقابل بدعت‌ها، برخورد آن حضرت با [[نماز تراویح]] بود که عمر با [[پذیرفتن]] اینکه [[بدعت]] است - و آن را بدعت خوب می‌‌نامید - برقرار کرد. زمانی که علی{{ع}} در [[کوفه]] بود، برخی از [[سپاهیان امام]]{{ع}} نزد [[امام]]{{ع}} آمدند و از آن حضرت خواستند که برای نماز تراویح آنان در [[ماه رمضان]]، امامی معین کند. امام آنها را از این کار [[نهی]] فرمود؛ اما شب‌هنگام فریاد «وا رمضانا» در میان آنان بلند شد. [[حارث اعور]] نزد علی{{ع}} آمد و گفت: مردم به [[ضجه]] افتاده و از سخن شما ناراحت شده‌‌اند. امام{{ع}} فرمود: رهایشان کن تا هر کاری می‌خواهند بکنند و هر کس را می‌خواهند به [[امامت جماعت]] برگزینند<ref>محمد بن مسعود عیاشی، تفسیر العیاشی، ج۱، ص۲۷۵؛ محمد بن ادریس حلی، مستطرفات السرائر، ص۶۳۸؛ شیخ حر عاملی، وسائل الشیعه، ج۸ ص۴۷.</ref>.		از سوی دیگر [[وظیفه]] امامان حق و [[علمای دین]]، صیانت از اسلام و [[معتقدات]] [[اسلامی]] در مقابل تحریف‌ها و بدعت‌هاست. از [[رسول خدا]]{{صل}} [[روایت]] شده است: «هرگاه [[بدعت‌ها]] آشکار شد، عالم باید [[دانش]] خویش را آشکار کند»<ref>{{متن حدیث\|إِذَا ظَهَرَتِ الْبِدَعُ فِي أُمَّتِي فَلْيُظْهِرِ الْعَالِمُ عِلْمَهُ فَمَنْ لَمْ يَفْعَلْ فَعَلَيْهِ لَعْنَةُ اللَّهِ}} (محمد بن یعقوب کلینی، اصول کافی، ج۱، ص۵۴).</ref>. در سخن دیگری از آن حضرت نقل شده است: «هر بدعتی که پس از من پدید آید و [[ایمان]] را در معرض خطر و هجوم و [[نیرنگ]] قرار دهد، یک [[ولیّ]] از [[دودمان]] من عهده‌دار آن می‌شود که از ایمان [[دفاع]] کند و با [[الهام]] از [[خدا]] زبان بگشاید و [[حق]] را علنی و روشن کند و نیرنگ مکاران را پاسخ گوید»<ref>{{متن حدیث\|إِنَّ عِنْدَ كُلِّ بِدْعَةٍ تَكُونُ مِنْ بَعْدِي يُكَادُ بِهَا الْإِيمَانُ وَلِيّاً مِنْ أَهْلِ بَيْتِي مُوَكَّلًا بِهِ يَذُبُّ عَنْهُ يَنْطِقُ بِإِلْهَامٍ مِنَ اللَّهِ وَ يُعْلِنُ الْحَقَّ وَ يُنَوِّرُهُ وَ يَرُدُّ كَيْدَ الْكَائِدِينَ يُعَبِّرُ عَنِ الضُّعَفَاءِ فَاعْتَبِرُوا يَا أُولِي الْأَبْصَارِ وَ تَوَكَّلُوا عَلَى اللَّهِ}} (محمد بن یعقوب کلینی، اصول کافی، ج۱، ص۵۴).</ref>.
	موضع‌گیری در مقابل [[سوءاستفاده]] از [[آموزه‌های دینی]]، بخش دیگری از تلاش‌های [[فرهنگی]] [[رهبران]] [[دین]] محسوب می‌شود. ازاین‌رو آنان می‌‌کوشیدند اذهان [[مردم]] را در این زمینه روشن کنند. برای نمونه می‌‌توان به اقدام [[امیرمؤمنان علی]]{{ع}} در مقابل اقدامات نابجای [[عایشه]] در [[جنگ جمل]] اشاره کرد.
			بنابراین [[رهبران]] [[معصوم]] [[اسلام]] همواره در برابر این [[بدعت‌ها]] ایستاده‌اند؛ بطلان نوآوری‌هایی را که به [[سنت]] تبدیل شده بود، به [[مردم]] فهماندند؛ با [[انحرافات]] [[مبارزه]] کردند و کوشیدند اسلام را به مسیر واقعی خود برگردانند. در ادامه به نمونه‌های [[تاریخی]] بحث در سیره نظامی معصومان{{عم}} اشاره می‌‌کنیم.

			یک نمونه از واکنش‌های [[امیرمؤمنان علی]]{{ع}} در مقابل بدعت‌ها، برخورد آن حضرت با [[نماز تراویح]] بود که عمر با پذیرفتن اینکه [[بدعت]] است - و آن را بدعت خوب می‌‌نامید - برقرار کرد. زمانی که علی{{ع}} در [[کوفه]] بود، برخی از سپاهیان امام{{ع}} نزد [[امام]]{{ع}} آمدند و از آن حضرت خواستند که برای نماز تراویح آنان در [[ماه رمضان]]، امامی معین کند. امام آنها را از این کار [[نهی]] فرمود؛ اما شب‌هنگام فریاد «وا رمضانا» در میان آنان بلند شد. [[حارث اعور]] نزد علی{{ع}} آمد و گفت: مردم به [[ضجه]] افتاده و از سخن شما ناراحت شده‌‌اند. امام{{ع}} فرمود: رهایشان کن تا هر کاری می‌خواهند بکنند و هر کس را می‌خواهند به امامت جماعت برگزینند<ref>محمد بن مسعود عیاشی، تفسیر العیاشی، ج۱، ص۲۷۵؛ محمد بن ادریس حلی، مستطرفات السرائر، ص۶۳۸؛ شیخ حر عاملی، وسائل الشیعه، ج۸ ص۴۷.</ref>.

			موضع‌گیری در مقابل سوءاستفاده از [[آموزه‌های دینی]]، بخش دیگری از تلاش‌های [[فرهنگی]] [[رهبران]] [[دین]] محسوب می‌شود. ازاین‌رو آنان می‌‌کوشیدند اذهان [[مردم]] را در این زمینه روشن کنند. برای نمونه می‌‌توان به اقدام [[امیرمؤمنان علی]]{{ع}} در مقابل اقدامات نابجای [[عایشه]] در [[جنگ جمل]] اشاره کرد.

			در جنگ جمل عایشه برای تقویت روحیه سپاه جمل فریاد می‌زد: «فرزندانم [[بردبار]] باشید و حمله کنید که من [[بهشت]] را برای شما ضمانت می‌کنم». بر اثر این [[شعار]] گروهی دور او را گرفتند و به‌قدری پیشروی کردند که در چندقدمی [[سپاه]] [[امام]]{{ع}} قرار گرفتند. عایشه برای تحریک [[یاران]] خود مشتی خاک ‌طلبید و چون به او دادند، آن را به روی یاران امام{{ع}} پاشید و گفت: {{عربی\|شَاهَتِ الْوُجُوهُ}}؛ یعنی رؤیتان سیاه باد. او در این کار از [[رسول خدا]]{{صل}} [[تقلید]] می‌کرد؛ زیرا آن حضرت نیز در [[جنگ بدر]] یک مش مشت خاک برداشت و به‌سوی [[دشمن]] پاشید و همین جمله را فرمود. آنجا بود که [[خداوند]] این [[آیه]] را نازل کرد: {{متن قرآن\|وَمَا رَمَيْتَ إِذْ رَمَيْتَ وَلَكِنَّ اللَّهَ رَمَى}}<ref>«و چون تیر افکندی تو نیفکندی بلکه خداوند افکند» سوره انفال، آیه ۱۷.</ref>. [[امام علی]]{{ع}} هنگامی که عمل عایشه را مشاهده کرد، فرمود: {{متن حدیث\|وَ مَا رَمَيْتَ إِذْ رَمَيْتَ وَ لَكِنَّ الشَّيْطَانَ رَمَى}}. امام این‌گونه با سوءاستفاده عایشه از مقدسات مقابله کرده و نقشه عایشه را در [[هزینه]] کردن از [[پیامبر]]{{صل}} برای اقدامات جاه‌طلبانه‌اش نقش‌برآب کرد.

	در جنگ جمل عایشه برای [[تقویت روحیه]] [[سپاه جمل]] فریاد می‌زد: «فرزندانم [[بردبار]] باشید و [[حمله]] کنید که من [[بهشت]] را برای شما ضمانت می‌کنم». بر اثر این [[شعار]] گروهی دور او را گرفتند و به‌قدری پیشروی کردند که در چندقدمی [[سپاه]] [[امام]]{{ع}} قرار گرفتند. عایشه برای تحریک [[یاران]] خود مشتی خاک ‌طلبید و چون به او دادند، آن را به روی [[یاران امام]]{{ع}} پاشید و گفت: {{عربی\|شَاهَتِ الْوُجُوهُ}}؛ یعنی رؤیتان سیاه باد. او در این کار از [[رسول خدا]]{{صل}} [[تقلید]] می‌کرد؛ زیرا آن حضرت نیز در [[جنگ بدر]] یک مش مشت خاک برداشت و به‌سوی [[دشمن]] پاشید و همین جمله را فرمود. آنجا بود که [[خداوند]] این [[آیه]] را نازل کرد: {{متن قرآن\|وَمَا رَمَيْتَ إِذْ رَمَيْتَ وَلَكِنَّ اللَّهَ رَمَى}}<ref>«و چون تیر افکندی تو نیفکندی بلکه خداوند افکند» سوره انفال، آیه ۱۷.</ref>. [[امام علی]]{{ع}} هنگامی که عمل عایشه را [[مشاهده]] کرد، فرمود: {{متن حدیث\|وَ مَا رَمَيْتَ إِذْ رَمَيْتَ وَ لَكِنَّ الشَّيْطَانَ رَمَى}}. امام این‌گونه با [[سوءاستفاده]] عایشه از [[مقدسات]] مقابله کرده و نقشه عایشه را در [[هزینه]] کردن از [[پیامبر]]{{صل}} برای اقدامات جاه‌طلبانه‌اش نقش‌برآب کرد.		بی‌تردید یکی از اهداف مهم [[قیام امام حسین]]{{ع}} نیز مقابله با چنین خطرات عظیمی بود که [[اسلام]] را [[تهدید]] می‌کرد. این مطلب در برخی سخنان و نامه‌های آن حضرت انعکاس یافته است. از جمله در نامه‌ای که امام به بزرگان [[بصره]] نوشت، چنین آمده است: «شما را به [[کتاب خدا]] و [[سنت]] پیامبرش [[دعوت]] می‌کنم. همانا سنت مرده است و [[بدعت]] زنده شده است»<ref>احمد بن یحیی بلاذری، انساب الاشراف، ج۲، ص۷۸؛ محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۵، ص۳۵۷.</ref>. تأکید [[امام حسین]]{{ع}} بر [[پیروی]] از راه‌وروش پدرش امیرمؤمنان علی{{ع}} و جدش رسول خدا{{صل}} نیز گونه دیگری از همین [[بدعت‌ستیزی]] و [[حفاظت از دین]] است<ref>[[علی امین رستمی\|رستمی، علی امین]]، [[آموزه‌های فرهنگی در سیره نظامی معصومان (کتاب)\|آموزه‌های فرهنگی در سیره نظامی معصومان]]، ص ۴۷۷ ـ ۴۸۰.</ref>.
	بی‌تردید یکی از اهداف مهم [[قیام امام حسین]]{{ع}} نیز مقابله با چنین خطرات عظیمی بود که [[اسلام]] را [[تهدید]] می‌کرد. این مطلب در برخی سخنان و نامه‌های آن حضرت انعکاس یافته است. از جمله در نامه‌ای که امام به بزرگان [[بصره]] نوشت، چنین آمده است: «شما را به [[کتاب خدا]] و [[سنت]] پیامبرش [[دعوت]] می‌کنم. همانا سنت مرده است و [[بدعت]] زنده شده است»<ref>احمد بن یحیی بلاذری، انساب الاشراف، ج۲، ص۷۸؛ محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۵، ص۳۵۷.</ref>. تأکید [[امام حسین]]{{ع}} بر [[پیروی]] از راه‌وروش پدرش امیرمؤمنان علی{{ع}} و جدش رسول خدا{{صل}} نیز گونه دیگری از همین [[بدعت‌ستیزی]] و [[حفاظت از دین]] است.<ref>[[علی امین رستمی\|رستمی، علی امین]]، [[آموزه‌های فرهنگی در سیره نظامی معصومان (کتاب)\|آموزه‌های فرهنگی در سیره نظامی معصومان]]، ص ۴۷۷.</ref>

	== منابع ==		== منابع ==

Jaafari: صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = بدعت | عنوان مدخل = بدعت | مداخل مرتبط = بدعت در لغت - بدعت در قرآن - بدعت در حدیث - بدعت در نهج البلاغه - بدعت در کلام اسلامی - بدعت در فقه اسلامی - بدعت در معارف مهدویت - بدعت در فقه سیاسی - بدعت در معارف د...» ایجاد کرد

2026-02-03T09:18:34Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = بدعت | عنوان مدخل = بدعت | مداخل مرتبط = بدعت در لغت - بدعت در قرآن - بدعت در حدیث - بدعت در نهج البلاغه - بدعت در کلام اسلامی - بدعت در فقه اسلامی - بدعت در معارف مهدویت - بدعت در فقه سیاسی - بدعت در معارف د...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{مدخل مرتبط
| موضوع مرتبط = بدعت
| عنوان مدخل = بدعت
| مداخل مرتبط = [[بدعت در لغت]] - [[بدعت در قرآن]] - [[بدعت در حدیث]] - [[بدعت در نهج البلاغه]] - [[بدعت در کلام اسلامی]] - [[بدعت در فقه اسلامی]] - [[بدعت در معارف مهدویت]] - [[بدعت در فقه سیاسی]] - [[بدعت در معارف دعا و زیارات]] - [[بدعت در معارف و سیره حسینی]] - [[بدعت در معارف و سیره سجادی]] - [[بدعت در معارف و سیره معصوم]] - [[بدعت در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]] - [[بدعت از دیدگاه اهل سنت]]
| پرسش مرتبط =
}}

==مقابله با بدعت‌ها و تحریف‌ها==
[[دین]] و آموزه‌های آن گوهر نابی است که شیادان و [[متقلبان]] همواره در صددند برای [[فریب]] [[مردم]] نسخه بدلی از آن ارائه دهند و اگر در سطح کلان موفق به ایجاد [[انحراف در دین]] نشدند دست‌کم در برخی از [[آموزه‌های دینی]] به این [[هدف]] دست یابند. بنابراین در طول [[تاریخ دین]] و آموزه‌های [[نورانی]] آن، پیوسته در معرض [[تحریف]]، [[سوءاستفاده]]، [[تفسیر]] نادرست و بدعت‌آفرینی بوده است و امروزه نیز چنین است.
پس از [[رحلت رسول خدا]]{{صل}} این خطر به صورتی جدی‌تر رخ نمود؛ چراکه علی‌رغم [[دستور خدا]] و [[رسول]]، کسانی زمام امور مردم را به دست گرفتند که با [[روح]] دین آشنایی نداشتند و در عین حال به خود [[اجازه]] می‌دادند در امور دین [[دخالت]] کنند و دست به نوآوری‌های بی‌پایه و اساسی بزنند که اصل و ریشه‌ای در [[قرآن]] و [[سنت نبوی]] نداشت. آنان ابتدا در امور کم‌اهمیت‌تر دخل و [[تصرف]] کردند؛ برای مثال به مردم دستور دادند که مردم با دست‌های بسته [[نماز]] بخوانند و برای [[تشویق]] مردم به [[جهاد]]، سنت نبوی {{متن حدیث|حَيَّ عَلَى خَيْرِ الْعَمَلِ}} را از [[اذان]] حذف کردند و به‌جای آن {{عربی|الصَّلَاةُ خَيْرٌ مِنَ النَّوْمِ}} را گذاشتند. در دوران‌های بعد، این [[خط]] [[انحرافی]]، از مسیر مستقیم دورتر شد تا اینکه [[بنی‌امیه]] دست به ایجاد انحرافاتی عظیم و عمیق در دین زدند و [[اسلام]] عزیز را تا [[مرز]] [[سقوط]] نهایی پیش بردند.

[[راستی]] انگیزه آنان از این بدعت‌ها چه بود؟ شاید باورشان این بود که می‌‌توانند بهتر از [[خدا]] و [[پیامبر]] [[حکم]] وضع کنند؛ [[مصلحت اسلام]] را بهتر می‌دانند و یا قادرند بر قرآن و [[سنت]] حاشیه بزنند! اما به روشنی معلوم است که آنان بافته‌های [[ذهنی]] خودشان را به نام [[سنت پیامبر]]{{صل}} در [[جامعه]] رواج دادند تا خط [[سیاسی]] خود را در جامعه نهادینه کنند.
از سوی دیگر [[وظیفه]] [[امامان حق]] و [[علمای دین]]، صیانت از اسلام و [[معتقدات]] [[اسلامی]] در مقابل تحریف‌ها و بدعت‌هاست. از [[رسول خدا]]{{صل}} [[روایت]] شده است: «هرگاه [[بدعت‌ها]] آشکار شد، عالم باید [[دانش]] خویش را آشکار کند»<ref>{{متن حدیث|إِذَا ظَهَرَتِ الْبِدَعُ فِي أُمَّتِي فَلْيُظْهِرِ الْعَالِمُ عِلْمَهُ فَمَنْ لَمْ يَفْعَلْ فَعَلَيْهِ لَعْنَةُ اللَّهِ}} (محمد بن یعقوب کلینی، اصول کافی، ج۱، ص۵۴).</ref>. در سخن دیگری از آن حضرت نقل شده است: «هر بدعتی که پس از من پدید آید و [[ایمان]] را در معرض خطر و [[هجوم]] و [[نیرنگ]] قرار دهد، یک [[ولیّ]] از [[دودمان]] من عهده‌دار آن می‌شود که از ایمان [[دفاع]] کند و با [[الهام]] از [[خدا]] زبان بگشاید و [[حق]] را علنی و روشن کند و نیرنگ مکاران را پاسخ گوید»<ref>{{متن حدیث|إِنَّ عِنْدَ كُلِّ بِدْعَةٍ تَكُونُ مِنْ بَعْدِي يُكَادُ بِهَا الْإِيمَانُ وَلِيّاً مِنْ أَهْلِ بَيْتِي مُوَكَّلًا بِهِ يَذُبُّ عَنْهُ يَنْطِقُ بِإِلْهَامٍ مِنَ اللَّهِ وَ يُعْلِنُ الْحَقَّ وَ يُنَوِّرُهُ وَ يَرُدُّ كَيْدَ الْكَائِدِينَ يُعَبِّرُ عَنِ الضُّعَفَاءِ فَاعْتَبِرُوا يَا أُولِي الْأَبْصَارِ وَ تَوَكَّلُوا عَلَى اللَّهِ}} (محمد بن یعقوب کلینی، اصول کافی، ج۱، ص۵۴).</ref>.
بنابراین [[رهبران]] [[معصوم]] [[اسلام]] همواره در برابر این [[بدعت‌ها]] ایستاده‌اند؛ بطلان نوآوری‌هایی را که به [[سنت]] تبدیل شده بود، به [[مردم]] فهماندند؛ با [[انحرافات]] [[مبارزه]] کردند و کوشیدند اسلام را به مسیر [[واقعی]] خود برگردانند. در ادامه به نمونه‌های [[تاریخی]] بحث در [[سیره نظامی معصومان]]{{عم}} اشاره می‌‌کنیم.

یک نمونه از واکنش‌های [[امیرمؤمنان علی]]{{ع}} در مقابل بدعت‌ها، برخورد آن حضرت با [[نماز تراویح]] بود که عمر با [[پذیرفتن]] اینکه [[بدعت]] است - و آن را بدعت خوب می‌‌نامید - برقرار کرد. زمانی که علی{{ع}} در [[کوفه]] بود، برخی از [[سپاهیان امام]]{{ع}} نزد [[امام]]{{ع}} آمدند و از آن حضرت خواستند که برای نماز تراویح آنان در [[ماه رمضان]]، امامی معین کند. امام آنها را از این کار [[نهی]] فرمود؛ اما شب‌هنگام فریاد «وا رمضانا» در میان آنان بلند شد. [[حارث اعور]] نزد علی{{ع}} آمد و گفت: مردم به [[ضجه]] افتاده و از سخن شما ناراحت شده‌‌اند. امام{{ع}} فرمود: رهایشان کن تا هر کاری می‌خواهند بکنند و هر کس را می‌خواهند به [[امامت جماعت]] برگزینند<ref>محمد بن مسعود عیاشی، تفسیر العیاشی، ج۱، ص۲۷۵؛ محمد بن ادریس حلی، مستطرفات السرائر، ص۶۳۸؛ شیخ حر عاملی، وسائل الشیعه، ج۸ ص۴۷.</ref>.
موضع‌گیری در مقابل [[سوءاستفاده]] از [[آموزه‌های دینی]]، بخش دیگری از تلاش‌های [[فرهنگی]] [[رهبران]] [[دین]] محسوب می‌شود. ازاین‌رو آنان می‌‌کوشیدند اذهان [[مردم]] را در این زمینه روشن کنند. برای نمونه می‌‌توان به اقدام [[امیرمؤمنان علی]]{{ع}} در مقابل اقدامات نابجای [[عایشه]] در [[جنگ جمل]] اشاره کرد.

در جنگ جمل عایشه برای [[تقویت روحیه]] [[سپاه جمل]] فریاد می‌زد: «فرزندانم [[بردبار]] باشید و [[حمله]] کنید که من [[بهشت]] را برای شما ضمانت می‌کنم». بر اثر این [[شعار]] گروهی دور او را گرفتند و به‌قدری پیشروی کردند که در چندقدمی [[سپاه]] [[امام]]{{ع}} قرار گرفتند. عایشه برای تحریک [[یاران]] خود مشتی خاک ‌طلبید و چون به او دادند، آن را به روی [[یاران امام]]{{ع}} پاشید و گفت: {{عربی|شَاهَتِ الْوُجُوهُ}}؛ یعنی رؤیتان سیاه باد. او در این کار از [[رسول خدا]]{{صل}} [[تقلید]] می‌کرد؛ زیرا آن حضرت نیز در [[جنگ بدر]] یک مش مشت خاک برداشت و به‌سوی [[دشمن]] پاشید و همین جمله را فرمود. آنجا بود که [[خداوند]] این [[آیه]] را نازل کرد: {{متن قرآن|وَمَا رَمَيْتَ إِذْ رَمَيْتَ وَلَكِنَّ اللَّهَ رَمَى}}<ref>«و چون تیر افکندی تو نیفکندی بلکه خداوند افکند» سوره انفال، آیه ۱۷.</ref>. [[امام علی]]{{ع}} هنگامی که عمل عایشه را [[مشاهده]] کرد، فرمود: {{متن حدیث|وَ مَا رَمَيْتَ إِذْ رَمَيْتَ وَ لَكِنَّ الشَّيْطَانَ رَمَى}}. امام این‌گونه با [[سوءاستفاده]] عایشه از [[مقدسات]] مقابله کرده و نقشه عایشه را در [[هزینه]] کردن از [[پیامبر]]{{صل}} برای اقدامات جاه‌طلبانه‌اش نقش‌برآب کرد.
بی‌تردید یکی از اهداف مهم [[قیام امام حسین]]{{ع}} نیز مقابله با چنین خطرات عظیمی بود که [[اسلام]] را [[تهدید]] می‌کرد. این مطلب در برخی سخنان و نامه‌های آن حضرت انعکاس یافته است. از جمله در نامه‌ای که امام به بزرگان [[بصره]] نوشت، چنین آمده است: «شما را به [[کتاب خدا]] و [[سنت]] پیامبرش [[دعوت]] می‌کنم. همانا سنت مرده است و [[بدعت]] زنده شده است»<ref>احمد بن یحیی بلاذری، انساب الاشراف، ج۲، ص۷۸؛ محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۵، ص۳۵۷.</ref>. تأکید [[امام حسین]]{{ع}} بر [[پیروی]] از راه‌وروش پدرش امیرمؤمنان علی{{ع}} و جدش رسول خدا{{صل}} نیز گونه دیگری از همین [[بدعت‌ستیزی]] و [[حفاظت از دین]] است.<ref>[[علی امین رستمی|رستمی، علی امین]]، [[آموزه‌های فرهنگی در سیره نظامی معصومان (کتاب)|آموزه‌های فرهنگی در سیره نظامی معصومان]]، ص ۴۷۷.</ref>

== منابع ==
{{منابع}}
# [[پرونده:IM010875.jpg|22px]] [[علی امین رستمی|رستمی، علی امین]]، [[آموزه‌های فرهنگی در سیره نظامی معصومان (کتاب)|'''آموزه‌های فرهنگی در سیره نظامی معصومان''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:بدعت]]
[[رده:سیره معصوم]]