برزخ - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani: /* اثبات برزخ */

2024-12-16T08:56:15Z

اثبات برزخ

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۶ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۲:۲۶
خط ۳۵:		خط ۳۵:

	== اثبات برزخ ==		== اثبات برزخ ==
	برخی قائل‌اند مسئلۀ [[برزخ]] ماهیت [[نقلی]] دارد و [[عقل]] را به آن راهی نیست<ref>روح‌المعانی، مج۲، ج ۲، ص۳۰؛ شرح الاصول الخمسه، ص۴۹۴ ـ ۴۹۵.</ref> و بعضی بر این عقیده‌اند که افزون بر [[ادله نقلی]]، [[دلایل عقلی]] نیز می‌تواند [[پاداش]] و کیفر برزخی را ثابت کند<ref>التفسیر الکبیر، ج ۳، ص۴۲۷.</ref>. البته تجزیه و تحلیل [[ادله]] یاد شده نشان می‌دهد، ادله بیش از آنکه [[ضرورت]] برزخ را ثابت کند، امکان آن را اثبات می‌کند، در هر حال این نکته درخور توجه است که اولین گام برای اثبات برزخ، [[اثبات]] حقیقت روح و [[تجرد نفس]] و بقای آن است، ازاین‌رو کسانی که به سبب [[جهانبینی]] مادی خود، همه [[حقایق]] موجودات عالم را در [[مادیات]] منحصر می‌دانند، به طور کلی منکر عالم پس از [[مرگ]] هستند<ref>گوهر مراد، ص۶۴۹ ـ ۶۵۰؛ شرح المقاصد، ج ۵، ص۱۱۷؛ التفسیر الکبیر، ج ۹، ص۹۳ ـ ۹۴.</ref>.		برخی قائل‌اند مسئلۀ برزخ ماهیت [[نقلی]] دارد و [[عقل]] را به آن راهی نیست<ref>روح‌المعانی، مج۲، ج ۲، ص۳۰؛ شرح الاصول الخمسه، ص۴۹۴ ـ ۴۹۵.</ref> و بعضی بر این عقیده‌اند که افزون بر [[ادله نقلی]]، [[دلایل عقلی]] نیز می‌تواند [[پاداش]] و کیفر برزخی را ثابت کند<ref>التفسیر الکبیر، ج ۳، ص۴۲۷.</ref>. البته تجزیه و تحلیل [[ادله]] یاد شده نشان می‌دهد، ادله بیش از آنکه [[ضرورت]] برزخ را ثابت کند، امکان آن را اثبات می‌کند، در هر حال این نکته درخور توجه است که اولین گام برای اثبات برزخ، [[اثبات]] حقیقت روح و تجرد نفس و بقای آن است، ازاین‌رو کسانی که به سبب [[جهانبینی]] مادی خود، همه [[حقایق]] موجودات عالم را در مادیات منحصر می‌دانند، به طور کلی منکر عالم پس از [[مرگ]] هستند<ref>گوهر مراد، ص۶۴۹ ـ ۶۵۰؛ شرح المقاصد، ج ۵، ص۱۱۷؛ التفسیر الکبیر، ج ۹، ص۹۳ ـ ۹۴.</ref>.

	مهم‌ترین ادلّه [[حیات برزخی]] [[آیات]] و [[روایات]] است که آیات در این زمینه به شرح ذیل است:		مهم‌ترین ادلّه [[حیات برزخی]] [[آیات]] و [[روایات]] است که آیات در این زمینه به شرح ذیل است:

Bahmani: /* برزخ در قرآن کریم */

2024-12-16T08:55:25Z

برزخ در قرآن کریم

@@ خط ۳۳: / خط ۳۳: @@
 # سرگذشت [[انسان‌ها]] پس از [[مرگ]] به همراه برخی خصوصیات و نحوه [[حیات]] آنها: {{متن قرآن|النَّارُ يُعْرَضُونَ عَلَيْهَا غُدُوًّا وَعَشِيًّا وَيَوْمَ تَقُومُ السَّاعَةُ أَدْخِلُوا آلَ فِرْعَوْنَ أَشَدَّ الْعَذَابِ}}<ref>«آتش (دوزخ) که سپیده‌دمان و پایان روز بر آن عرضه می‌شوند و روزی که رستخیز برپا شود (گفته خواهد شد) فرعونیان را به (درون) سخت‌ترین عذاب درآورید!» سوره غافر، آیه ۴۶.</ref>،
 # تعدد حیات و [[مرگ]]: {{متن قرآن|كَيْفَ تَكْفُرُونَ بِاللَّهِ وَكُنْتُمْ أَمْوَاتًا فَأَحْيَاكُمْ ثُمَّ يُمِيتُكُمْ ثُمَّ يُحْيِيكُمْ ثُمَّ إِلَيْهِ تُرْجَعُونَ}}<ref>«چگونه به خداوند کفر می‌ورزید با آنکه مرده بودید، شما را زنده گردانید؛ آنگاه شما را می‌میراند، دگرباره زنده می‌گرداند و سپس به سوی او بازگردانده می‌شوید» سوره بقره، آیه ۲۸.</ref>.<ref>[[حسین دیبا|دیبا، حسین]]، [[برزخ - دیبا (مقاله)|مقاله «برزخ»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۵ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم ج۵]]، ص۴۶۷.</ref>
 == ویژگی‌های حیات برزخ ==

Bahmani: /* منابع */

2024-12-14T05:19:51Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۴ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۸:۴۹
خط ۷۷:		خط ۷۷:
	# [[پرونده:10119661.jpg\|22px]] [[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|'''فرهنگ اصطلاحات علم کلام''']]		# [[پرونده:10119661.jpg\|22px]] [[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|'''فرهنگ اصطلاحات علم کلام''']]
	# [[پرونده:IM009734.jpg\|22px]] [[باقر صاحبی\|صاحبی، باقر]]، [[برزخ - صاحبی (مقاله)\| مقاله «برزخ»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۲ (کتاب)\|'''دانشنامه امام خمینی ج۲''']]		# [[پرونده:IM009734.jpg\|22px]] [[باقر صاحبی\|صاحبی، باقر]]، [[برزخ - صاحبی (مقاله)\| مقاله «برزخ»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۲ (کتاب)\|'''دانشنامه امام خمینی ج۲''']]
			# [[پرونده:000056.jpg\|22px]] [[حسین دیبا\|دیبا، حسین]]، [[برزخ - دیبا (مقاله)\|برزخ]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۵ (کتاب)\|'''دائرةالمعارف قرآن کریم ج۵''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

Bahmani: /* ویژگی‌های حیات برزخ */

2024-12-14T05:19:26Z

ویژگی‌های حیات برزخ

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۴ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۸:۴۹
خط ۳۵:		خط ۳۵:

	== ویژگی‌های حیات برزخ ==		== ویژگی‌های حیات برزخ ==
			=== شبه جسمانی بودن عالم برزخ ===
	از ویژگی‌های [[عالم برزخ]]، [[حیات]] شبه جسمانی آن است. در [[آیات قرآنی]]<ref>نور، ۲۴؛ یس، ۵۱ و ۶۵.</ref> شواهدی وجود دارد که بدن برزخی غیر از بدن [[دنیایی]] است و هیئتی مشابه آن دارد<ref>ملاصدرا، تفسیر القرآن، ج۵، ص۱۳۰؛ مصطفوی، حسن، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، ج۱۲، ص۱۲۲ و ج۱۴، ص۲۳۹.</ref>. برخی از متکلمان امامیه بر این باورند که [[ارواح]] در عالم برزخ، بدن‌هایی شبیه بدن [[دنیوی]] خود دارند<ref>مفید، محمد بن محمد، اوائل المقالات فی المذاهب و المختارات، ص۷۷؛ لاهیجی، عبدالرزاق، گوهر مراد، ص۶۵۲؛ فیض کاشانی، ملامحسن، الشافی فی العقائد والاخلاق والاحکام، ص۹۰۰ -۹۰۲.</ref>؛ البته این [[عقیده]] از [[روایات]] متعددی<ref>کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج۳، ص۲۴۵؛ مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار الجامعة لدرر اخبار الائمة الاطهار، ج۶، ص۲۷۰. </ref> برمی‌خیزد که گویای آن است که [[روح]] در عالم برزخ با قالب مثالی که با آن عالم سنخیت دارد، [[سیر]] خود را ادامه می‌دهد و [[رنج]] و [[لذت]] را همانند [[دنیا]] [[درک]] می‌کند<ref>فیض کاشانی، المحجة البیضاء، ج۸، ص۳۱۱ - ۳۱۲؛ مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار الجامعة لدرر اخبار الائمة الاطهار، ج۶، ص۲۱۷.</ref>.		از ویژگی‌های [[عالم برزخ]]، [[حیات]] شبه جسمانی آن است. در [[آیات قرآنی]]<ref>نور، ۲۴؛ یس، ۵۱ و ۶۵.</ref> شواهدی وجود دارد که بدن برزخی غیر از بدن [[دنیایی]] است و هیئتی مشابه آن دارد<ref>ملاصدرا، تفسیر القرآن، ج۵، ص۱۳۰؛ مصطفوی، حسن، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، ج۱۲، ص۱۲۲ و ج۱۴، ص۲۳۹.</ref>. برخی از متکلمان امامیه بر این باورند که [[ارواح]] در عالم برزخ، بدن‌هایی شبیه بدن [[دنیوی]] خود دارند<ref>مفید، محمد بن محمد، اوائل المقالات فی المذاهب و المختارات، ص۷۷؛ لاهیجی، عبدالرزاق، گوهر مراد، ص۶۵۲؛ فیض کاشانی، ملامحسن، الشافی فی العقائد والاخلاق والاحکام، ص۹۰۰ -۹۰۲.</ref>؛ البته این [[عقیده]] از [[روایات]] متعددی<ref>کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج۳، ص۲۴۵؛ مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار الجامعة لدرر اخبار الائمة الاطهار، ج۶، ص۲۷۰. </ref> برمی‌خیزد که گویای آن است که [[روح]] در عالم برزخ با قالب مثالی که با آن عالم سنخیت دارد، [[سیر]] خود را ادامه می‌دهد و [[رنج]] و [[لذت]] را همانند [[دنیا]] [[درک]] می‌کند<ref>فیض کاشانی، المحجة البیضاء، ج۸، ص۳۱۱ - ۳۱۲؛ مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار الجامعة لدرر اخبار الائمة الاطهار، ج۶، ص۲۱۷.</ref>.

	برخی [[متکلمان]] بر این عقیده‌اند که [[دوزخ]] و [[عذاب]] در برزخ، مربوط به [[ادراکات]] و صورت‌هایی در نفس است که از [[باطن]] نفس، به واسطه ملکاتی که پیدا کرده، نشئت می‌گیرد و فرد با همین صورت‌های ناهنجار، در [[آخرت]] عذاب می‌شود<ref>غزالی، ابوحامد، احیاء علوم الدین، ج۱۶، ص۷۲- ۷۷.</ref>. اما برخی دیگر این نظر را نمی‌پذیرند و معتقدند که [[عذاب]] برزخی با همان صورت‌های خارجی [[اخروی]] که نفس ایجاد می‌کند، واقع می‌شود و نفس با ترک عالم طبیعت، [[ترقی]] می‌کند و قوی‌تر می‌شود و انشای نفس که در عالم طبیعت به شکل صورت‌های ذهنی بوده، در [[آخرت]] ظهور خارجی می‌یابد<ref>تقریرات فلسفه امام خمینی، ج۳، ص۲۵۱-۲۵۶.</ref>.<ref>[[باقر صاحبی\|صاحبی، باقر]]، [[برزخ - صاحبی (مقاله)\| مقاله «برزخ»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۲ (کتاب)\|دانشنامه امام خمینی ج۲]] ص۶۱۰.</ref>		برخی [[متکلمان]] بر این عقیده‌اند که [[دوزخ]] و [[عذاب]] در برزخ، مربوط به [[ادراکات]] و صورت‌هایی در نفس است که از [[باطن]] نفس، به واسطه ملکاتی که پیدا کرده، نشئت می‌گیرد و فرد با همین صورت‌های ناهنجار، در [[آخرت]] عذاب می‌شود<ref>غزالی، ابوحامد، احیاء علوم الدین، ج۱۶، ص۷۲- ۷۷.</ref>. اما برخی دیگر این نظر را نمی‌پذیرند و معتقدند که [[عذاب]] برزخی با همان صورت‌های خارجی [[اخروی]] که نفس ایجاد می‌کند، واقع می‌شود و نفس با ترک عالم طبیعت، [[ترقی]] می‌کند و قوی‌تر می‌شود و انشای نفس که در عالم طبیعت به شکل صورت‌های ذهنی بوده، در [[آخرت]] ظهور خارجی می‌یابد<ref>تقریرات فلسفه امام خمینی، ج۳، ص۲۵۱-۲۵۶.</ref>.<ref>[[باقر صاحبی\|صاحبی، باقر]]، [[برزخ - صاحبی (مقاله)\| مقاله «برزخ»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۲ (کتاب)\|دانشنامه امام خمینی ج۲]] ص۶۱۰.</ref>

			=== شباهت به عالم رویا ===
			در برخی [[آیات]]، حالت پس از مرگ به حالت [[خواب]] رفتن انسان‌ها تشبیه شده است: {{متن قرآن\|اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِهَا وَالَّتِي لَمْ تَمُتْ فِي مَنَامِهَا فَيُمْسِكُ الَّتِي قَضَى عَلَيْهَا الْمَوْتَ وَيُرْسِلُ الْأُخْرَى إِلَى أَجَلٍ مُسَمًّى إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَاتٍ لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ}}<ref>«خداوند، جان‌ها را هنگام مرگشان و آن (جان) را که نمرده است هنگام خوابیدن آن می‌گیرد و آن را که مرگش را رقم زده است نگاه می‌دارد و دیگری را تا زمانی معیّن رها می‌کند؛ بی‌گمان در این، نشانه‌هایی است برای گروهی که می‌اندیشند» سوره زمر، آیه ۴۲.</ref> در برخی [[روایات]] نیز آمده است که خواب [[برادر]] مرگ است. برخی گفته‌اند: بعید نیست [[روح انسان]] به هنگام خواب به جسم مثالی باز گردد؛ زیرا در روایات، برزخ به حالت خواب تشبیه شده است<ref>بحارالانوار، ج ۶، ص۲۷۱.</ref>.<ref>[[حسین دیبا\|دیبا، حسین]]، [[برزخ - دیبا (مقاله)\|مقاله «برزخ»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۵ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم ج۵]]، ص۴۷۵.</ref>

			=== سنخیت با [[دنیا]] ===
			در قیامت سؤال می‌شود که به شمار سال‌ها چه مدت در [[زمین]] درنگ کردید؟ در پاسخ گفته می‌شود: روزی (یک [[روز]]) یا پاره‌ای از روز: {{متن قرآن\|قَالَ كَمْ لَبِثْتُمْ فِي الْأَرْضِ عَدَدَ سِنِينَ}}<ref>«می‌فرماید: به شمار سال‌ها، چند در زمین درنگ داشتید؟» سوره مؤمنون، آیه ۱۱۲.</ref>، از این پرسش و پاسخ چنین برداشت شده که مکث در برزخ از نظر [[قرآن]] مکث در [[زمین]] به شمار آمده است<ref>المیزان، ج ۱، ص۱۳۹.</ref>. برخی از محققان برای [[اثبات]] این مدعا به [[آیه]] {{متن قرآن\|قَالَ اهْبِطُوا بَعْضُكُمْ لِبَعْضٍ عَدُوٌّ وَلَكُمْ فِي الْأَرْضِ مُسْتَقَرٌّ وَمَتَاعٌ إِلَى حِينٍ}}<ref>«فرمود: فرود آیید! برخی دشمن برخی دیگر و در زمین تا روزگاری آرامشگاه و برخورداری خواهید داشت» سوره اعراف، آیه ۲۴.</ref> تمسک کرده و گفته‌اند: چون {{متن قرآن\|حِينٍ}} در [[روایات]] به [[روز قیامت]] معنا شده می‌توان فهمید که مدت بقا در [[برزخ]] هم بقای در زمین دانسته شده است<ref>المیزان، ج ۱، ص۱۳۹.</ref>.<ref>[[حسین دیبا\|دیبا، حسین]]، [[برزخ - دیبا (مقاله)\|مقاله «برزخ»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۵ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم ج۵]]، ص۴۷۵.</ref>

			=== کوتاه بودن [[برزخ]] در قیاس با [[آخرت]] ===
			از منظر [[آیات قرآن]]، مجموع حیات دنیوی و برزخی در نگاه کسی که از جایگاهی [[برتر]] (آخرت) به آن می‌نگرد بسیار کوتاه است: {{متن قرآن\|قَالَ إِنْ لَبِثْتُمْ إِلَّا قَلِيلًا لَوْ أَنَّكُمْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ}}<ref>«می‌فرماید: اگر می‌دانستید جز اندکی درنگ نداشته‌اید» سوره مؤمنون، آیه ۱۱۴.</ref>. البته برخی توضیح داده‌اند که کوتاه بودن برزخ و [[دنیا]] از آن جهت است که آنها متناهی هستند، برخلاف حیات اخروی که این‌گونه نیست<ref>مجمع البیان، ج ۷، ص۱۹۲.</ref>.

			از دیگر ویژگی‌های برزخ بروز و ظهور [[عقاید]] و [[اعمال]] و خلقیات [[دنیوی]] در آن، سؤال قبر {{متن قرآن\|يُثَبِّتُ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا بِالْقَوْلِ الثَّابِتِ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَفِي الْآخِرَةِ وَيُضِلُّ اللَّهُ الظَّالِمِينَ وَيَفْعَلُ اللَّهُ مَا يَشَاءُ}}<ref>«خداوند، مؤمنان را در زندگی این جهان و جهان واپسین با گفتار استوار پا برجا می‌دارد و خداوند ستمگران را بیراه می‌گذارد و خداوند هر چه بخواهد انجام می‌دهد» سوره ابراهیم، آیه ۲۷.</ref>، فشار قبر و نیز ارتباط اهل برزخ با یکدیگر و با عالم دنیاست که [[روایات]] فراوانی موارد یاد شده را به تفصیل بیان کرده‌اند<ref>اعتقادات، ص۹۸ ـ ۱۰۲؛ بحار الانوار، ج ۶، ص۲۷۹، ۲۶۸.</ref>.<ref>[[حسین دیبا\|دیبا، حسین]]، [[برزخ - دیبا (مقاله)\|مقاله «برزخ»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۵ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم ج۵]]، ص۴۷۵.</ref>

	== جستارهای وابسته ==		== جستارهای وابسته ==

Bahmani در ‏۱۴ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۵:۱۵

2024-12-14T05:15:16Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۴ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۸:۴۵
خط ۱۱:		خط ۱۱:

	== پیشینه و [[حقیقت]] ==		== پیشینه و [[حقیقت]] ==
	بحث از [[برزخ]] در [[تعالیم اسلامی]]، ریشه در [[آیات قرآن کریم]] دارد<ref>یس، ۵۱ -۵۲؛ مؤمنون، ۱۰۰.</ref> و در برخی [[روایات]] حقایقی از آن عالم بیان شده است که از آن به [[عالم قبر]] تعبیر شده است<ref>مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار الجامعة لدرر اخبار الائمة الاطهار، ج۱۶، ص۲۷۰.</ref>. [[اعتقاد]] به برزخ مورد توجه [[مسلمانان]] بوده، تا از جایی که [[ایمان]] به آن از [[ضروریات دین]] شمرده شده است<ref> صدوق، محمد بن علی، الاعتقادات، ص۵۸؛ همو، الامالی، ص۲۹۵ و ۳۳۹؛ مفید، محمد بن محمد، اوائل المقالات فی المذاهب و المختارات، ص۷۶-۷۷؛ قاضی عبدالجبارهمدانی، ابوالحسن، شرح الاصول الخمسه، ص۴۹۳؛ تفتازانی، سعدالدین، شرح المقاصد، ج۵، ص۱۱۱.</ref>؛ گرچه گروهی از [[معتزله]] و [[خوارج]] وجود عالم برزخ را نپذیرفته‌اند<ref>اشعری، ابوالحسن، مقالات الاسلامیین و اختلاف المصلین، ص۴۳۰؛ قاضی عبدالجبارهمدانی، ابوالحسن، شرح الاصول الخمسه، ص۴۹۳؛ حلی، علامه، حسن بن یوسف، کشف المراد فی شرح تجرید الاعتقاد، ص۴۲۴ -۴۲۵.</ref>. بنابر برخی روایات، برزخ، نمونه و مثالی از قیامت است و نسبت آن با قیامت، همانند نسبت [[خواب]] با [[بیداری]] است<ref>کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج۳، ص۲۳۸ و ۲۴۳؛ طباطبایی، سیدمحمدحسین، الرسائل التوحیدیه، ص۲۲۱.</ref>. تفاوت برزخ با قیامت در این است که در برزخ انس به طبیعت باقی است، با ظهور [[عالم غیب]]، توجهات و انس به عالم طبیعت قطع می‌شود و در اینجا قیامت کبری برپا می‌گردد<ref>تقریرات فلسفه امام خمینی، ج۳، ص۶۰۰- ۶۰۱.</ref>.<ref>[[باقر صاحبی\|صاحبی، باقر]]، [[برزخ - صاحبی (مقاله)\| مقاله «برزخ»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۲ (کتاب)\|دانشنامه امام خمینی ج۲]] ص۶۰۹.</ref>		بحث از برزخ در [[تعالیم اسلامی]]، ریشه در [[آیات قرآن کریم]] دارد<ref>یس، ۵۱ -۵۲؛ مؤمنون، ۱۰۰.</ref> و در برخی [[روایات]] حقایقی از آن عالم بیان شده است که از آن به [[عالم قبر]] تعبیر شده است<ref>مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار الجامعة لدرر اخبار الائمة الاطهار، ج۱۶، ص۲۷۰.</ref>. [[اعتقاد]] به برزخ مورد توجه [[مسلمانان]] بوده، تا از جایی که [[ایمان]] به آن از [[ضروریات دین]] شمرده شده است<ref> صدوق، محمد بن علی، الاعتقادات، ص۵۸؛ همو، الامالی، ص۲۹۵ و ۳۳۹؛ مفید، محمد بن محمد، اوائل المقالات فی المذاهب و المختارات، ص۷۶-۷۷؛ قاضی عبدالجبارهمدانی، ابوالحسن، شرح الاصول الخمسه، ص۴۹۳؛ تفتازانی، سعدالدین، شرح المقاصد، ج۵، ص۱۱۱.</ref>؛ گرچه گروهی از [[معتزله]] و [[خوارج]] وجود عالم برزخ را نپذیرفته‌اند<ref>اشعری، ابوالحسن، مقالات الاسلامیین و اختلاف المصلین، ص۴۳۰؛ قاضی عبدالجبارهمدانی، ابوالحسن، شرح الاصول الخمسه، ص۴۹۳؛ حلی، علامه، حسن بن یوسف، کشف المراد فی شرح تجرید الاعتقاد، ص۴۲۴ -۴۲۵.</ref>. بنابر برخی روایات، برزخ، نمونه و مثالی از قیامت است و نسبت آن با قیامت، همانند نسبت [[خواب]] با [[بیداری]] است<ref>کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج۳، ص۲۳۸ و ۲۴۳؛ طباطبایی، سیدمحمدحسین، الرسائل التوحیدیه، ص۲۲۱.</ref>. تفاوت برزخ با قیامت در این است که در برزخ انس به طبیعت باقی است، با ظهور [[عالم غیب]]، توجهات و انس به عالم طبیعت قطع می‌شود و در اینجا قیامت کبری برپا می‌گردد<ref>تقریرات فلسفه امام خمینی، ج۳، ص۶۰۰- ۶۰۱.</ref>.<ref>[[باقر صاحبی\|صاحبی، باقر]]، [[برزخ - صاحبی (مقاله)\| مقاله «برزخ»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۲ (کتاب)\|دانشنامه امام خمینی ج۲]] ص۶۰۹.</ref>

	== [[زندگی]] برزخی ==		== [[زندگی]] برزخی ==
	[[روح انسان]] با پایان زندگی [[دنیایی]]، به جسم لطیفی راه می‌یابد که از بسیاری عوارض جسمانی و مادی برکنار است؛ اما از آن رو که شبیه جسم مادی است، آن را "بدن" یا "قالب مثالی" گویند. اگر میت [[اهل]] [[ایمان]] و [[نیکی]] باشد، در [[عالم برزخ]] به [[آسایش]] و [[نعمت]] می‌رسد و اگر [[اهل کفر]] یا [[گناه]] باشد، [[کیفر]] می‌بیند. البته این [[نعمت‌ها]] و رنج‌های برزخی برای برخی خاص در همین [[دنیا]] نیز قابل مشاهده است<ref>ر.ک: [[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ص۱۵۹؛ [[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص۵۷.</ref>.		[[روح انسان]] با پایان زندگی [[دنیایی]]، به جسم لطیفی راه می‌یابد که از بسیاری عوارض جسمانی و مادی برکنار است؛ اما از آن رو که شبیه جسم مادی است، آن را "بدن" یا "قالب مثالی" گویند. اگر میت [[اهل]] [[ایمان]] و [[نیکی]] باشد، در [[عالم برزخ]] به [[آسایش]] و [[نعمت]] می‌رسد و اگر [[اهل کفر]] یا [[گناه]] باشد، [[کیفر]] می‌بیند. البته این [[نعمت‌ها]] و رنج‌های برزخی برای برخی خاص در همین [[دنیا]] نیز قابل مشاهده است<ref>ر.ک: [[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ص۱۵۹؛ [[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص۵۷.</ref>.

	[[جهان برزخ]]، صبح و شام دارد و برزخیان متناسب با زندگی برزخی، می‌خورند و می‌آشامند و با یکدیگر سخن می‌گویند و نشست و برخاست دارند. وقتی [[روحی]] از دنیا به [[برزخ]] می‌رسد، برزخیان به استقبالش می‌شتابند و [[اخبار]] زندگان را از او می‌گیرند البته برزخیان بسته به جایگاه برزخی خویش، گاه به دنیا سر می‌زنند و از حال و [[روز]] بازماندگان دنیایی [[آگاه]] می‌گردند<ref>بحارالانوار، ج۶، ص۲۶۸ و ۲۶۹۲.</ref>.		[[جهان برزخ]]، صبح و شام دارد و برزخیان متناسب با زندگی برزخی، می‌خورند و می‌آشامند و با یکدیگر سخن می‌گویند و نشست و برخاست دارند. وقتی [[روحی]] از دنیا به برزخ می‌رسد، برزخیان به استقبالش می‌شتابند و [[اخبار]] زندگان را از او می‌گیرند البته برزخیان بسته به جایگاه برزخی خویش، گاه به دنیا سر می‌زنند و از حال و [[روز]] بازماندگان دنیایی [[آگاه]] می‌گردند<ref>بحارالانوار، ج۶، ص۲۶۸ و ۲۶۹۲.</ref>.

	برزخیان چند گروه‌اند:		برزخیان چند گروه‌اند:
خط ۲۶:		خط ۲۶:
	== برزخ در [[قرآن کریم]] ==		== برزخ در [[قرآن کریم]] ==
	{{اصلی\|برزخ در قرآن}}		{{اصلی\|برزخ در قرآن}}
	برزخ در اصطلاح [[قرآن]]، [[روایات]] و مجموعه [[تعالیم اسلامی]] به معنای عالم پس از [[مرگ]] و حد فاصل بین دنیا و [[آخرت]] است. شاید بتوان ادعا کرد که [[برزخ]] بدین معنا نخستین بار، در [[تعالیم اسلامی]] و در [[قرآن]] استعمال گردیده است. واژه برزخ به معنای مذکور تنها یک بار در قرآن آمده و در آن، حالِ انسان‌های تبهکار و [[مجرم]]، هنگام فرا رسیدن [[مرگ]] و درخواست غیر قابل قبول آنان مبنی بر بازگشت به [[دنیا]] و پاسخ آنان به اینکه فرا روی ایشان برزخی است تا روزی که برانگیخته شوند گزارش شده است: {{متن قرآن\|حَتَّى إِذَا جَاءَ أَحَدَهُمُ الْمَوْتُ قَالَ رَبِّ ارْجِعُونِ}}<ref>«هنگامی که مرگ هر یک از آنان فرا رسد می‌گوید: پروردگارا! مرا باز گردانید!» سوره مؤمنون، آیه ۹۹.</ref>، {{متن قرآن\|لَعَلِّي أَعْمَلُ صَالِحًا فِيمَا تَرَكْتُ كَلَّا إِنَّهَا كَلِمَةٌ هُوَ قَائِلُهَا وَمِنْ وَرَائِهِمْ بَرْزَخٌ إِلَى يَوْمِ يُبْعَثُونَ}}<ref>«شاید من در آنچه وا نهاده‌ام، (بتوانم) کاری نیکو انجام دهم؛ هرگز! این سخنی است که او گوینده آن است و پیشاروی آنان تا روزی که برانگیخته گردند برزخی خواهد بود» سوره مؤمنون، آیه ۱۰۰.</ref> افزون بر [[آیه]] مزبور که به صراحت از برزخ [[سخن]] به میان آورده است [[آیات]] دیگری را می‌توان یافت که به نوعی بر [[حقایق]] برزخی دلالت داشته و برای [[اثبات]] عالم پس از مرگ (قبل از [[قیامت]]) قابل بهره‌برداری است.		برزخ در اصطلاح [[قرآن]]، [[روایات]] و مجموعه [[تعالیم اسلامی]] به معنای عالم پس از [[مرگ]] و حد فاصل بین دنیا و [[آخرت]] است. شاید بتوان ادعا کرد که برزخ بدین معنا نخستین بار، در [[تعالیم اسلامی]] و در [[قرآن]] استعمال گردیده است. واژه برزخ به معنای مذکور تنها یک بار در قرآن آمده و در آن، حالِ انسان‌های تبهکار و [[مجرم]]، هنگام فرا رسیدن [[مرگ]] و درخواست غیر قابل قبول آنان مبنی بر بازگشت به [[دنیا]] و پاسخ آنان به اینکه فرا روی ایشان برزخی است تا روزی که برانگیخته شوند گزارش شده است: {{متن قرآن\|حَتَّى إِذَا جَاءَ أَحَدَهُمُ الْمَوْتُ قَالَ رَبِّ ارْجِعُونِ}}<ref>«هنگامی که مرگ هر یک از آنان فرا رسد می‌گوید: پروردگارا! مرا باز گردانید!» سوره مؤمنون، آیه ۹۹.</ref>، {{متن قرآن\|لَعَلِّي أَعْمَلُ صَالِحًا فِيمَا تَرَكْتُ كَلَّا إِنَّهَا كَلِمَةٌ هُوَ قَائِلُهَا وَمِنْ وَرَائِهِمْ بَرْزَخٌ إِلَى يَوْمِ يُبْعَثُونَ}}<ref>«شاید من در آنچه وا نهاده‌ام، (بتوانم) کاری نیکو انجام دهم؛ هرگز! این سخنی است که او گوینده آن است و پیشاروی آنان تا روزی که برانگیخته گردند برزخی خواهد بود» سوره مؤمنون، آیه ۱۰۰.</ref> افزون بر [[آیه]] مزبور که به صراحت از برزخ [[سخن]] به میان آورده است [[آیات]] دیگری را می‌توان یافت که به نوعی بر [[حقایق]] برزخی دلالت داشته و برای [[اثبات]] عالم پس از مرگ (قبل از [[قیامت]]) قابل بهره‌برداری است.

	در این آیات به موضوعات ذیل پرداخته شده است:		در این آیات به موضوعات ذیل پرداخته شده است:
خط ۳۴:		خط ۳۴:
	# تعدد حیات و [[مرگ]]: {{متن قرآن\|كَيْفَ تَكْفُرُونَ بِاللَّهِ وَكُنْتُمْ أَمْوَاتًا فَأَحْيَاكُمْ ثُمَّ يُمِيتُكُمْ ثُمَّ يُحْيِيكُمْ ثُمَّ إِلَيْهِ تُرْجَعُونَ}}<ref>«چگونه به خداوند کفر می‌ورزید با آنکه مرده بودید، شما را زنده گردانید؛ آنگاه شما را می‌میراند، دگرباره زنده می‌گرداند و سپس به سوی او بازگردانده می‌شوید» سوره بقره، آیه ۲۸.</ref>.<ref>[[حسین دیبا\|دیبا، حسین]]، [[برزخ - دیبا (مقاله)\|مقاله «برزخ»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۵ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم ج۵]]، ص۴۶۷.</ref>		# تعدد حیات و [[مرگ]]: {{متن قرآن\|كَيْفَ تَكْفُرُونَ بِاللَّهِ وَكُنْتُمْ أَمْوَاتًا فَأَحْيَاكُمْ ثُمَّ يُمِيتُكُمْ ثُمَّ يُحْيِيكُمْ ثُمَّ إِلَيْهِ تُرْجَعُونَ}}<ref>«چگونه به خداوند کفر می‌ورزید با آنکه مرده بودید، شما را زنده گردانید؛ آنگاه شما را می‌میراند، دگرباره زنده می‌گرداند و سپس به سوی او بازگردانده می‌شوید» سوره بقره، آیه ۲۸.</ref>.<ref>[[حسین دیبا\|دیبا، حسین]]، [[برزخ - دیبا (مقاله)\|مقاله «برزخ»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۵ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم ج۵]]، ص۴۶۷.</ref>

	== ویژگی‌های حیات [[برزخ]] ==		== ویژگی‌های حیات برزخ ==
	از ویژگی‌های [[عالم برزخ]]، [[حیات]] شبه جسمانی آن است. در [[آیات قرآنی]]<ref>نور، ۲۴؛ یس، ۵۱ و ۶۵.</ref> شواهدی وجود دارد که بدن برزخی غیر از بدن [[دنیایی]] است و هیئتی مشابه آن دارد<ref>ملاصدرا، تفسیر القرآن، ج۵، ص۱۳۰؛ مصطفوی، حسن، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، ج۱۲، ص۱۲۲ و ج۱۴، ص۲۳۹.</ref>. برخی از متکلمان امامیه بر این باورند که [[ارواح]] در عالم برزخ، بدن‌هایی شبیه بدن [[دنیوی]] خود دارند<ref>مفید، محمد بن محمد، اوائل المقالات فی المذاهب و المختارات، ص۷۷؛ لاهیجی، عبدالرزاق، گوهر مراد، ص۶۵۲؛ فیض کاشانی، ملامحسن، الشافی فی العقائد والاخلاق والاحکام، ص۹۰۰ -۹۰۲.</ref>؛ البته این [[عقیده]] از [[روایات]] متعددی<ref>کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج۳، ص۲۴۵؛ مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار الجامعة لدرر اخبار الائمة الاطهار، ج۶، ص۲۷۰. </ref> برمی‌خیزد که گویای آن است که [[روح]] در عالم برزخ با قالب مثالی که با آن عالم سنخیت دارد، [[سیر]] خود را ادامه می‌دهد و [[رنج]] و [[لذت]] را همانند [[دنیا]] [[درک]] می‌کند<ref>فیض کاشانی، المحجة البیضاء، ج۸، ص۳۱۱ - ۳۱۲؛ مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار الجامعة لدرر اخبار الائمة الاطهار، ج۶، ص۲۱۷.</ref>.		از ویژگی‌های [[عالم برزخ]]، [[حیات]] شبه جسمانی آن است. در [[آیات قرآنی]]<ref>نور، ۲۴؛ یس، ۵۱ و ۶۵.</ref> شواهدی وجود دارد که بدن برزخی غیر از بدن [[دنیایی]] است و هیئتی مشابه آن دارد<ref>ملاصدرا، تفسیر القرآن، ج۵، ص۱۳۰؛ مصطفوی، حسن، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، ج۱۲، ص۱۲۲ و ج۱۴، ص۲۳۹.</ref>. برخی از متکلمان امامیه بر این باورند که [[ارواح]] در عالم برزخ، بدن‌هایی شبیه بدن [[دنیوی]] خود دارند<ref>مفید، محمد بن محمد، اوائل المقالات فی المذاهب و المختارات، ص۷۷؛ لاهیجی، عبدالرزاق، گوهر مراد، ص۶۵۲؛ فیض کاشانی، ملامحسن، الشافی فی العقائد والاخلاق والاحکام، ص۹۰۰ -۹۰۲.</ref>؛ البته این [[عقیده]] از [[روایات]] متعددی<ref>کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج۳، ص۲۴۵؛ مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار الجامعة لدرر اخبار الائمة الاطهار، ج۶، ص۲۷۰. </ref> برمی‌خیزد که گویای آن است که [[روح]] در عالم برزخ با قالب مثالی که با آن عالم سنخیت دارد، [[سیر]] خود را ادامه می‌دهد و [[رنج]] و [[لذت]] را همانند [[دنیا]] [[درک]] می‌کند<ref>فیض کاشانی، المحجة البیضاء، ج۸، ص۳۱۱ - ۳۱۲؛ مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار الجامعة لدرر اخبار الائمة الاطهار، ج۶، ص۲۱۷.</ref>.

Bahmani: /* برزخ در آیات و روایات */

2024-12-14T05:13:14Z

برزخ در آیات و روایات

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۴ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۸:۴۳
خط ۲۴:		خط ۲۴:
	# [[دشمنان]] امامان معصوم{{ع}} که از گورهایشان، دری به [[دوزخ]] گشوده می‌شود و با [[آتش دوزخ]] کیفر می‌بینند<ref>ر.ک: [[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ص۱۵۹.</ref>.		# [[دشمنان]] امامان معصوم{{ع}} که از گورهایشان، دری به [[دوزخ]] گشوده می‌شود و با [[آتش دوزخ]] کیفر می‌بینند<ref>ر.ک: [[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ص۱۵۹.</ref>.

	== برزخ در [[~~آیات~~]] و [[روایات]] ==		== برزخ در [[قرآن کریم]] ==
	~~آیات متعددی بر نوعی از~~ [[~~حیات~~]] ~~در فاصلۀ~~ [[مرگ]] تا [[~~قیامت~~]] ~~دلالت دارند:~~		{{اصلی\|برزخ در قرآن}}
	~~# آیاتی~~ که ~~از گفت ‌و شنود میان~~ [[~~انسان‌های صالح~~]] ~~یا انسان‌های~~ [[~~فاسد~~]] با [[~~فرشتگان الهی~~]] ~~یاد می‌‌کند~~. ~~این گفت‌وگوها بلافاصله بعد از~~ [[مرگ]] ~~صورت می‌‌گیرد~~: {{متن قرآن\|إِنَّ الَّذِينَ تَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظَالِمِي أَنفُسِهِمْ قَالُواْ فِيمَ كُنتُمْ قَالُواْ كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ فِي الأَرْضِ}}<ref>~~«از کسانی~~ که ~~فرشتگان جانشان را در حال ستم به خویش می‌گیرند، می‌پرسند: در چه حال بوده‌اید؟ می‌گویند~~: ~~ما ناتوان شمرده‌شدگان روی زمین بوده‌ایم».~~ سوره ~~نساء،~~ آیه ۹۷.</ref>؛ {{متن قرآن\|الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ طَيِّبِينَ يَقُولُونَ سَلامٌ عَلَيْكُمُ ادْخُلُواْ الْجَنَّةَ بِمَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ}}<ref>~~«آنان~~ که ~~چون فرشتگانشان پاک سیرت بمیرانند، می‏گویند: سلام بر شما. به پاداش کارهایی~~ که ~~می‏کرده‏اید به بهشت درآیید».~~ سوره ~~نحل،~~ آیه ۳۲.</ref>.		برزخ در اصطلاح [[قرآن]]، [[روایات]] و مجموعه [[تعالیم اسلامی]] به معنای عالم پس از [[مرگ]] و حد فاصل بین دنیا و [[آخرت]] است. شاید بتوان ادعا کرد که [[برزخ]] بدین معنا نخستین بار، در [[تعالیم اسلامی]] و در [[قرآن]] استعمال گردیده است. واژه برزخ به معنای مذکور تنها یک بار در قرآن آمده و در آن، حالِ انسان‌های تبهکار و [[مجرم]]، هنگام فرا رسیدن [[مرگ]] و درخواست غیر قابل قبول آنان مبنی بر بازگشت به [[دنیا]] و پاسخ آنان به اینکه فرا روی ایشان برزخی است تا روزی که برانگیخته شوند گزارش شده است: {{متن قرآن\|حَتَّى إِذَا جَاءَ أَحَدَهُمُ الْمَوْتُ قَالَ رَبِّ ارْجِعُونِ}}<ref>«هنگامی که مرگ هر یک از آنان فرا رسد می‌گوید: پروردگارا! مرا باز گردانید!» سوره مؤمنون، آیه ۹۹.</ref>، {{متن قرآن\|لَعَلِّي أَعْمَلُ صَالِحًا فِيمَا تَرَكْتُ كَلَّا إِنَّهَا كَلِمَةٌ هُوَ قَائِلُهَا وَمِنْ وَرَائِهِمْ بَرْزَخٌ إِلَى يَوْمِ يُبْعَثُونَ}}<ref>«شاید من در آنچه وا نهاده‌ام، (بتوانم) کاری نیکو انجام دهم؛ هرگز! این سخنی است که او گوینده آن است و پیشاروی آنان تا روزی که برانگیخته گردند برزخی خواهد بود» سوره مؤمنون، آیه ۱۰۰.</ref> افزون بر [[آیه]] مزبور که به صراحت از برزخ [[سخن]] به میان آورده است [[آیات]] دیگری را می‌توان یافت که به نوعی بر [[حقایق]] برزخی دلالت داشته و برای [[اثبات]] عالم پس از مرگ (قبل از [[قیامت]]) قابل بهره‌برداری است.
	~~# آیاتی~~ که ~~در آنها مستقیماً~~ از [[~~حیات~~]] ~~و نعمت‌های انسان‌های~~ [[~~نیکوکار~~]]~~، یا از~~ [[~~عذاب~~]] ~~انسان‌های بدکار در فاصلۀ~~ مرگ و [[قیامت]] یاد شده است: {{متن قرآن\|وَلَا تَحْسَبَنَّ الَّذِينَ قُتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَمْوَاتًا بَلْ أَحْيَاءٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ يُرْزَقُونَ فَرِحِينَ بِمَا آتَاهُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ}}<ref>«و کسانی را که در راه خداوند کشته شده‌اند مرده مپندار که زنده‌اند، نزد پروردگارشان روزی می‌برند به آنچه خداوند با بخشش خویش به آنان داده است ~~شادمانند» سوره آل عمران، آیه ۱۶۹ ـ ۱۷۰~~.~~</ref>~~

	در [[~~حدیث~~]] ~~است که~~ [[~~مردم~~]] در ~~خوابند؛ همین~~ که ~~می‌‌میرند، بیدار می‌‌شوند~~. ~~مقصود حدیث این است که درجۀ حیات بعد از مردن، از درجۀ حیات پیش از مردن، کامل‌تر و بالاتر است. همان‌طور که~~ [[~~انسان~~]] در [[~~خواب~~]]~~، حالتی نیمه زنده و نیمه مرده دارد و~~ هنگام [[~~بیداری]] [[حیات]] کامل‌تر می‌‌شود. [[رسول خدا~~]]{{صل}} در ~~[[جنگ بدر]]، پس از کشته شدن~~ و ~~انداختن بدن‌های سران قریش در یک چاه، سر~~ به ~~درون چاه برد و به آنها گفت~~: ~~«ما آنچه را [[خداوند]]~~ به ما [[~~وعده~~]] ~~داده بود محقق یافتیم، آیا شما نیز وعده‌های راست~~ [[~~خدا~~]] را به [[~~درستی~~]] ~~دریافتید؟ بعضی از [[اصحاب]] گفتند~~: ~~"یا [[رسول الله]]! شما با کشته‌شدگان~~ و ~~[[مردگان]] [[سخن]] می‌‌گویید؟! مگر اینها سخن شما~~ را ~~[[درک]] می‌‌کنند؟~~! ~~حضرت فرمود: "آنها اکنون از شما شنواترند»~~.		در این آیات به موضوعات ذیل پرداخته شده است:
			# ادامه [[حیات]] [[شهیدان]] پس از مرگ: {{متن قرآن\|وَلَا تَحْسَبَنَّ الَّذِينَ قُتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَمْوَاتًا بَلْ أَحْيَاءٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ يُرْزَقُونَ}}<ref>«و کسانی را که در راه خداوند کشته شده‌اند مرده مپندار که زنده‌اند، نزد پروردگارشان روزی می‌برند» سوره آل عمران، آیه ۱۶۹.</ref>،
	~~در [[عالم برزخ]] فقط مسائلی مورد [[پرسش]] واقع می‌‌شوند که انسان باید به آنها [[اعتقاد]]~~ و [[~~ایمان~~]] ~~داشته باشد. رسیدگی~~ به سایر مسائل به وقوع [[قیامت]] موکول است. انجام دادن کارهای خیر و همچنین [[دعا]] و [[طلب آمرزش]] بازماندگان برای [[مردگان]] با [[نیت]] و انگیزۀ [[ثواب]] و [[اجر]] برای آنها موجب خیر و [[سعادت]] مردگان می‌‌شود. اگر [[فرزندان]] در [[زمان]] [[حیات]] پدر و مادر، آنها را ~~ناراضی کرده باشند، می‌‌توانند بعد از درگذشت آنها طوری عمل کنند که [[رضایت]] آنان~~ را به ~~دست آورند؛ همچنان که عکس آن ممکن است~~<ref>ر.ک: [[~~مسلم محمدی~~\|~~محمدی، مسلم~~]]، [[~~فرهنگ اصطلاحات علم کلام~~ (کتاب)\|~~فرهنگ اصطلاحات علم کلام~~]]، ~~ص۵۵ ـ ۵۶~~.</ref>.		# احوال [[ارواح]] [[انسان‌ها]] هنگام انتقال از [[زندگی دنیوی]] به سرای دیگر: {{متن قرآن\|الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلَائِكَةُ طَيِّبِينَ يَقُولُونَ سَلَامٌ عَلَيْكُمُ ادْخُلُوا الْجَنَّةَ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ}}<ref>«همان کسانی که در حال پاکی، فرشتگان جانشان را می‌گیرند؛ (و به آنان) می‌گویند: درود بر شما! برای کارهایی که می‌کردید به بهشت درآیید!» سوره نحل، آیه ۳۲.</ref>،
			# سرگذشت [[انسان‌ها]] پس از [[مرگ]] به همراه برخی خصوصیات و نحوه [[حیات]] آنها: {{متن قرآن\|النَّارُ يُعْرَضُونَ عَلَيْهَا غُدُوًّا وَعَشِيًّا وَيَوْمَ تَقُومُ السَّاعَةُ أَدْخِلُوا آلَ فِرْعَوْنَ أَشَدَّ الْعَذَابِ}}<ref>«آتش (دوزخ) که سپیده‌دمان و پایان روز بر آن عرضه می‌شوند و روزی که رستخیز برپا شود (گفته خواهد شد) فرعونیان را به (درون) سخت‌ترین عذاب درآورید!» سوره غافر، آیه ۴۶.</ref>،
			# تعدد حیات و [[مرگ]]: {{متن قرآن\|كَيْفَ تَكْفُرُونَ بِاللَّهِ وَكُنْتُمْ أَمْوَاتًا فَأَحْيَاكُمْ ثُمَّ يُمِيتُكُمْ ثُمَّ يُحْيِيكُمْ ثُمَّ إِلَيْهِ تُرْجَعُونَ}}<ref>«چگونه به خداوند کفر می‌ورزید با آنکه مرده بودید، شما را زنده گردانید؛ آنگاه شما را می‌میراند، دگرباره زنده می‌گرداند و سپس به سوی او بازگردانده می‌شوید» سوره بقره، آیه ۲۸.</ref>.<ref>[[حسین دیبا\|دیبا، حسین]]، [[برزخ - دیبا (مقاله)\|مقاله «برزخ»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۵ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم ج۵]]، ص۴۶۷.</ref>

	== ویژگی‌های حیات [[برزخ]] ==		== ویژگی‌های حیات [[برزخ]] ==

Bahmani در ‏۱۴ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۵:۰۵

2024-12-14T05:05:49Z

نمایش تغییرات

Bahmani در ‏۱۴ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۵:۰۰

2024-12-14T05:00:17Z

نمایش تغییرات

Ali در ‏۳ مهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۴:۳۱

2024-05-03T14:31:33Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳ مهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۸:۰۱
خط ۷۲:		خط ۷۲:
	[[رده:اصطلاحات قرآنی]]		[[رده:اصطلاحات قرآنی]]
	[[رده:اعتقادات اسلامی]]		[[رده:اعتقادات اسلامی]]

	~~[[ar:البرزخ]]~~

Wasity: جایگزینی متن - 'پژوهشکده تحقیقات اسلامی، پژوهشکده علوم اسلامی امام صادق (ع)، '''فرهنگ شیعه'''' به 'پژوهشکده علوم اسلامی امام صادق (ع)، '''فرهنگ شیعه''''

2023-06-11T20:30:47Z

جایگزینی متن - 'پژوهشکده تحقیقات اسلامی، پژوهشکده علوم اسلامی امام صادق (ع)، '''فرهنگ شیعه'''' به 'پژوهشکده علوم اسلامی امام صادق (ع)، '''فرهنگ شیعه''''

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۲ ژوئن ۲۰۲۳، ساعت ۰۰:۰۰
خط ۶۱:		خط ۶۱:
	== منابع ==		== منابع ==
	{{منابع}}		{{منابع}}
	# [[پرونده:1414.jpg\|22px]] ~~[[پژوهشکده تحقیقات اسلامی]]،~~ [[فرهنگ شیعه (کتاب)\|پژوهشکده علوم اسلامی امام صادق (ع)، '''فرهنگ شیعه''']]		# [[پرونده:1414.jpg\|22px]] [[فرهنگ شیعه (کتاب)\|پژوهشکده علوم اسلامی امام صادق (ع)، '''فرهنگ شیعه''']]
	# [[پرونده:10119661.jpg\|22px]] [[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|'''فرهنگ اصطلاحات علم کلام''']]		# [[پرونده:10119661.jpg\|22px]] [[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|'''فرهنگ اصطلاحات علم کلام''']]
	# [[پرونده:IM009734.jpg\|22px]] [[باقر صاحبی\|صاحبی، باقر]]، [[برزخ - صاحبی (مقاله)\| مقاله «برزخ»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۲ (کتاب)\|'''دانشنامه امام خمینی ج۲''']]		# [[پرونده:IM009734.jpg\|22px]] [[باقر صاحبی\|صاحبی، باقر]]، [[برزخ - صاحبی (مقاله)\| مقاله «برزخ»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۲ (کتاب)\|'''دانشنامه امام خمینی ج۲''']]