برقراری عدل در حدیث - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani: /* مقدمه */

2025-06-23T09:57:30Z

مقدمه

نمایش تغییرات

Bahmani در ‏۱ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۴:۱۱

2025-06-01T14:11:19Z

نمایش تغییرات

Bahmani: /* پانویس */

2025-06-01T13:55:04Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۲۵
خط ۱۱۲:		خط ۱۱۲:

	[[رده:عدل]]		[[رده:عدل]]
			[[رده:نظام سیاسی]]

Jaafari: /* منابع */

2025-04-15T05:57:09Z

منابع

@@ خط ۶۶: / خط ۶۶: @@
 {{متن حدیث|عَنْ أَبِي حَمْزَةَ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا جَعْفَرٍ{{ع}}: مَا حَقُّ الْإِمَامِ عَلَى النَّاسِ؟ قَالَ: حَقُّهُ عَلَيْهِمْ أَنْ يَسْمَعُوا لَهُ وَ يُطِيعُوا. قُلْتُ: فَمَا حَقُّهُمْ عَلَيْهِمْ؟ قَالَ: يَقْسِمَ بَيْنَهُمْ بِالسَّوِيَّةِ وَ يَعْدِلَ فِي الرَّعِيَّةِ}}<ref>اصول كافی، ج۱، ص۴۰۵.</ref>.
 از [[ابوحمزه]]، گفت: پرسیدم از [[امام باقر]]{{ع}} [[حق امام]] بر [[مردم]] چیست؟ فرمودند: [[حق]] او بر مردم این است که به او گوش فرا دهند و از او [[فرمانبری]] کنند، گفتم: پس [[حق مردم]] بر [[امام]] چیست؟ فرمود: به طور برابر بین آنان [[تقسیم ثروت]] کند و در [[رعیت]] به [[عدل]] [[رفتار]] کند.<ref>[[محسن اراکی|اراکی، محسن]]، [[فقه نظام سیاسی اسلام ج۲ (کتاب)|فقه نظام سیاسی اسلام]]، ج۲، ص ۱۸۲.</ref>
 == منابع ==

Jaafari: /* منابع */

2025-04-15T05:55:31Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۵ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۲۵
خط ۷۰:		خط ۷۰:
	{{منابع}}		{{منابع}}
	# [[پرونده:11124.jpg\|22px]] [[محسن اراکی\|اراکی، محسن]]، [[فقه نظام سیاسی اسلام ج۲ (کتاب)\|'''فقه نظام سیاسی اسلام ج۲''']]		# [[پرونده:11124.jpg\|22px]] [[محسن اراکی\|اراکی، محسن]]، [[فقه نظام سیاسی اسلام ج۲ (کتاب)\|'''فقه نظام سیاسی اسلام ج۲''']]
			# [[پرونده:1100460.jpg\|22px]] [[محسن اراکی\|اراکی، محسن]]، [[فقه نظام سیاسی اسلام ج۳ (کتاب)\|'''فقه نظام سیاسی اسلام ج۳''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

Jaafari: /* مقدمه */

2023-05-28T04:43:45Z

مقدمه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۸ مهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۰۸:۱۳
خط ۴۳:		خط ۴۳:
	در همین [[نامه]] امیرالمؤمنین{{ع}} [[والی]] خود را امر به عدل می‌فرماید حتی در نگاه و گوشۀ چشم.		در همین [[نامه]] امیرالمؤمنین{{ع}} [[والی]] خود را امر به عدل می‌فرماید حتی در نگاه و گوشۀ چشم.
	[[صدوق]] در [[خصال]] به سندش از [[رسول خدا]]{{صل}} روایت می‌کند:		[[صدوق]] در [[خصال]] به سندش از [[رسول خدا]]{{صل}} روایت می‌کند:
	{{متن حدیث\|~~متن}}~~		{{متن حدیث\|قَالَ: ثَلَاثٌ مُهْلِکاتٌ، وَ ثَلَاثٌ مُنْجِیاتٌ: فَالْمُنْجِیاتُ: خَشْیةُ اللهِ عَزَّوَجَلَّ فِی السِّرّ وَ الْعَلَانِیةِ، وَ الْقَصْدُ فِی الْغِنَی وَ الْفَقْرِ، وَ الْعَدْلُ فِی الرِّضَا وَ الْغَضَبِ. وَ الثَّلَاثُ الْمُهْلِکاتُ: شُحٌّ مُطَاعٌ، وَ هَوًی مُتَّبَعٌ، وَ إِعْجَابُ الْمَرْءِ بِنَفْسِه‌}}<ref>خصال، ج۱، ص۸۴.</ref>.
	~~«قَالَ~~: ثَلَاثٌ مُهْلِکاتٌ، وَ ثَلَاثٌ مُنْجِیاتٌ: فَالْمُنْجِیاتُ: خَشْیةُ اللهِ عَزَّوَجَلَّ فِی السِّرّ وَ الْعَلَانِیةِ، وَ الْقَصْدُ فِی الْغِنَی وَ الْفَقْرِ، وَ الْعَدْلُ فِی الرِّضَا وَ الْغَضَبِ. وَ الثَّلَاثُ الْمُهْلِکاتُ: شُحٌّ مُطَاعٌ، وَ هَوًی مُتَّبَعٌ، وَ إِعْجَابُ الْمَرْءِ ~~بِنَفْسِه‌»~~<ref>خصال، ج۱، ص۸۴.</ref>.
	فرمود: سه چیز موجب [[هلاکت]] و سه چیز موجب [[نجات]] است، آن سه که نجات آورند: [[پروا داشتن]] از خدای عزوجّل در [[نهان]] و آشکار و [[میانه روی]] در [[توانگری]] و تهیدستی و عدل در هنگام [[خشم]] و [[خوشنودی]]؛ و آن سه چیز که هلاکت آورند: بخلی است که [[اطاعت]] شود و هوای نفسی است که [[پیروی]] شود و از خود [[راضی]] بودن است.		فرمود: سه چیز موجب [[هلاکت]] و سه چیز موجب [[نجات]] است، آن سه که نجات آورند: [[پروا داشتن]] از خدای عزوجّل در [[نهان]] و آشکار و [[میانه روی]] در [[توانگری]] و تهیدستی و عدل در هنگام [[خشم]] و [[خوشنودی]]؛ و آن سه چیز که هلاکت آورند: بخلی است که [[اطاعت]] شود و هوای نفسی است که [[پیروی]] شود و از خود [[راضی]] بودن است.
	[[شاهد]] در این [[روایت]] ذکر [[عدل]] در [[رضا]] و [[غضب]] در شمار منجیات است که مدلول التزامی آن موجب [[هلاکت]] بودن «ترک عدل» است که با عنوان {{متن حدیث\|هَوًی مُتَّبَعٌ}} در شمار مهلکات آمده است و بدین ترتیب روایت منطوقاً و مفهوماً دلالت بر [[وجوب عدل]] دارد.		[[شاهد]] در این [[روایت]] ذکر [[عدل]] در [[رضا]] و [[غضب]] در شمار منجیات است که مدلول التزامی آن موجب [[هلاکت]] بودن «ترک عدل» است که با عنوان {{متن حدیث\|هَوًی مُتَّبَعٌ}} در شمار مهلکات آمده است و بدین ترتیب روایت منطوقاً و مفهوماً دلالت بر [[وجوب عدل]] دارد.

Jaafari: صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = برقراری عدل | عنوان مدخل = برقراری عدل | مداخل مرتبط = برقراری عدل در قرآن - برقراری عدل در حدیث - برقراری عدل در فقه سیاسی - برقراری عدل در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی | پرسش مرتبط = }} ==مقدمه== صدوق در رساله حق...» ایجاد کرد

2023-05-13T07:18:56Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = برقراری عدل | عنوان مدخل = برقراری عدل | مداخل مرتبط = برقراری عدل در قرآن - برقراری عدل در حدیث - برقراری عدل در فقه سیاسی - برقراری عدل در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی | پرسش مرتبط = }} ==مقدمه== صدوق در رساله حق...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{مدخل مرتبط
| موضوع مرتبط = برقراری عدل
| عنوان مدخل = برقراری عدل
| مداخل مرتبط = [[برقراری عدل در قرآن]] - [[برقراری عدل در حدیث]] - [[برقراری عدل در فقه سیاسی]] - [[برقراری عدل در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]
| پرسش مرتبط =
}}

==مقدمه==
[[صدوق]] در [[رساله حقوق]] [[امام سجاد]]{{ع}} از آن حضرت [[روایت]] می‌کند که فرمود:
{{متن حدیث|وَ أَمَّا حَقُّ رَعِيَّتِكَ بِالسُّلْطَانِ فَأَنْ تَعْلَمَ أَنَّهُمْ صَارُوا رَعِيَّتَكَ لِضَعْفِهِمْ وَ قُوَّتِكَ فَيَجِبُ أَنْ تَعْدِلَ فِيهِمْ وَ تَكُونَ لَهُمْ كَالْوَالِدِ الرَّحِيمِ...}}<ref>وسائل الشیعة، ج۱۵، ابواب جهاد النفس‌، باب ۳، ص۱۷۴، ح۱.</ref>.
و اما [[حق]] رعایای [[مُلک]] تو بر تو این است که بدانی آنچه آنان را [[رعیت]] تو کرده است [[ضعف]] آنان و [[قدرت]] و قوت توست پس بر تو [[واجب]] است که در میان آنان به [[عدل]] [[رفتار]] کنی و برای آنان همچون [[پدری]] [[مهربان]] باشی...

[[کلینی]] به [[سند صحیح]] روایت می‌کند:
{{متن حدیث|عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} قَالَ: اتَّقُوا اللَّهَ وَ اعْدِلُوا فَإِنَّكُمْ تَعِيبُونَ عَلَى قَوْمٍ لَا يَعْدِلُونَ}}<ref>اصول كافی، ج۲، ص۱۴۷.</ref>.
از [[امام صادق]]{{ع}} فرمود: [[تقوی]] [[الهی]] را پیشه کنید و به [[عدالت]] رفتار کنید؛ زیرا شما کسانی را که به عدل عمل نمی‌کنند، [[سرزنش]] و مذّمت می‌کنید.
[[امر به عدل]] در این روایت ظهور در [[وجوب]] آن به قول مطلق دارد.
صدوق در [[خصال]] به سندش از أبی‌مالک روایت می‌کند:
{{متن حدیث|قَالَ: قُلْتُ لِعَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ{{ع}} أَخْبِرْنِي بِجَمِيعِ شَرَائِعِ الدِّينِ، قَالَ: قَوْلُ الْحَقِّ وَ الْحُكْمُ بِالْعَدْلِ وَ الْوَفَاءُ بِالْعَهْدِ}}<ref>الخصال، ج۱، ص۱۱۳؛ روضة الكافی، ص۳۵۳.</ref>.
گفت: گفتم به [[علی بن الحسین]]{{عم}} مرا [[آگاه]] کن به همۀ آئین‌ها و مقررات [[دین]]، فرمود: سخن حق و [[حکم]] به عدل و [[وفای به عهد]].

در روایت فوق [[شرایع]] دین در این سه مطلب خلاصه شده است:
#{{متن حدیث|قَوْلُ الْحَقِّ}}، که بارزترین مصداق آن [[شهادتین]] است که متضمن پذیرش [[حاکمیت خدا]] و [[رسول]] و جانشنیان رسول{{صل}} است.
# حکم به عدل، پس از پذیرش حاکمیت خدا و رسول و [[جانشینان]] او که منجر به [[برپایی حکومت الهی]] می‌شود نوبت به بخش دوم از شرایع دین می‌رسد که [[عمل به احکام]] [[شرع]] است که اساس آن حکم به عدل است. حکم به عدل همان حاکمیت خدا و رسول و جانشنیان او در صحنۀ عمل و اجراست.
#[[وفاء به عهد]]، [[برترین]] مصداق [[وفای به عهد]]، [[وفای به عهد امامت]] توسط [[مردم]] است. [[مسلمین]] یا به عبارتی دیگر [[شهروندان]] [[حکومت اسلامی]] پس از [[پذیرش اسلام]] و قول [[شهادتین]] و نیز به دست گرفتن [[قدرت سیاسی]] توسط [[حاکمان الهی]] و [[حکم]] به [[عدل]] توسط آنان، باید به [[عهد]] خود که با قول شهادتین آن را اعلام کرده‌اند؛ یعنی عهد و [[پیمان]] پذیرش [[حاکمیت خدا]] و [[رسول]] و جانشیان او عمل کنند.

بدین ترتیب کلیۀ [[شرایع]] [[دین]] در سه اصل خلاصه می‌شوند: قول به [[حق]] که مصداق بارز آن شهادتین است و متضمن پیمان و عهدی است بین شهروندان مبنی بر پذیرش حاکمیت خدا و رسول و جانشیان او و دیگری [[حکومت عدل]] توسّط [[حاکمان]]، و اصل سوم: وفای به عهد [[طاعت]] و [[نصرت]] حاکمان الهی توسّط [[عامه]] مردم.
این [[روایت]] نیز همچون روایت قبل دلالت بر [[وجوب عدل]] دارد؛ زیرا حکم به عدل از ارکان اصلی دین معرفی شده است.
از [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} روایت است:
{{متن حدیث|وَ قَالَ{{ع}} لِزِيَادِ ابْنِ أَبِيهِ وَ قَدِ اسْتَخْلَفَهُ لِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْعَبَّاسِ عَلَى فَارِسَ وَ أَعْمَالِهَا: اسْتَعْمِلِ الْعَدْلَ وَ احْذَرِ الْعَسْفَ وَ الْحَيْفَ}}<ref>نهج البلاغه، كلمات قصار، كلمه ۴۷۶.</ref>.
در سخنی از امیرالمؤمنین{{ع}} که به [[زیاد بن ابیه]] فرمودند: پس از آنکه به جای [[عبدالله بن عباس]] [[حاکم فارس]] و نواحی آن شد فرمود: عدل را بکار گیر و از [[رفتار]] ناروا و [[بیداد]] بپرهیز.

عسف در لغت به معنای رفتار نابخردانه و بدون [[عاقبت اندیشی]] و [[تأمل]] است فیومی در المصباح المنیر می‌گوید:
{{عربی|عَسَفَ فِي الْأَمْرِ فَعَلَهُ مِنْ غَيْرِ رَوِيَّةٍ وَ مِنْهُ عَسَفْتُ الطَّرِيقَ إِذَا سَلَكْتَهُ عَلَى غَيْرِ قَصْدٍ و التَّعَسُّفُ وَ الاعْتِسَافُ مِثْلُهُ}}<ref>المصباح المنیر، ص۴۰۹.</ref>.
{{عربی|عَسَفَ فِي الْأَمْرِ}}، یعنی کاری بدون تامل و [[تفکر]] انجام دادن و از همین ریشه است {{عربی|عَسَفْتُ الطَّرِيقَ}} در آنجا که بدون قصد و [[آگاهی]] گام در راهی بگذاری و تعسف و اعتساف همانند آن است.
وحَیف در لغت به معنای [[ظلم و جور]] است، فیومی می‌گوید:
{{عربی|حَافَ: يَحِيفُ حَيْفاً: جَارَ و ظَلَمَ وَ سَوَاءٌ كَانَ حَاكِماً أَوْ غَيْرَ حَاكِمٍ فَهُوَ حَائِفٌ}}<ref>المصباح المنیر، ص۲۱۹.</ref>.
حاف یحیف حیفاً؛ یعنی [[جور]] و [[ستم]] کرد، خواه [[حاکم]] باشد یا غیر حاکم اگر جور کرد به او حائف می‌گویند.
بنابراین [[حضرت امیرالمؤمنین]]{{ع}} در [[روایت]] فوق [[امر به عدل]] و [[نهی]] از [[ظلم و جور]] و [[رفتار]] نابخردانه و دور از [[عقل]] و [[تأمل]] فرموده‌اند، که بر [[وجوب عدل]] بر حاکم و [[حرمت]] رفتار [[ظالمانه]] و نابخردانه حاکم دلالت دارد.
[[شریف رضی]] در [[نهج البلاغه]] از [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} روایت می‌کند که در نامه‌ای [[محمد بن أبی بکر]] هنگام مأموریتش به [[مصر]] چنین نوشت:
{{متن حدیث|فَاخْفِضْ لَهُمْ جَنَاحَك، وأَلِنْ لَهُمْ جَانِبَك، وابْسُطْ لَهُمْ وَجْهَك، وآسِ بَيْنَهُمْ فِي اللَّحْظَةِ والنَّظْرَةِ، حَتَّى لا يَطْمَعَ الْعُظَمَاءُ فِي حَيْفِك لَهُمْ، ولا يَيْأَسَ الضُّعَفَاءُ من عَدْلِك عَلَيْهِمْ...}}<ref>نهج البلاغه، نامه ۲۷.</ref>.

بال خود را برای آنان فرو هشته دار (برای آنان [[تواضع]] کن) و کنارۀ خود را برای آنان نرم و هموار ساز (با آنان [[نرمش]] پیشه ساز) و روی خود را برای آنان گشاده دار و نگاه و نیم نگاه خود را برای آنان برابر بدار تا نیرومندان [[طمع]] در جور و ستم تو نکنند، و [[ناتوانان]] و [[ضعیفان]] از [[عدل]] تو [[ناامید]] نشوند.
در همین [[نامه]] امیرالمؤمنین{{ع}} [[والی]] خود را امر به عدل می‌فرماید حتی در نگاه و گوشۀ چشم.
[[صدوق]] در [[خصال]] به سندش از [[رسول خدا]]{{صل}} روایت می‌کند:
{{متن حدیث|متن}}
«قَالَ: ثَلَاثٌ مُهْلِکاتٌ، وَ ثَلَاثٌ مُنْجِیاتٌ: فَالْمُنْجِیاتُ: خَشْیةُ اللهِ عَزَّوَجَلَّ فِی السِّرّ وَ الْعَلَانِیةِ، وَ الْقَصْدُ فِی الْغِنَی وَ الْفَقْرِ، وَ الْعَدْلُ فِی الرِّضَا وَ الْغَضَبِ. وَ الثَّلَاثُ الْمُهْلِکاتُ: شُحٌّ مُطَاعٌ، وَ هَوًی مُتَّبَعٌ، وَ إِعْجَابُ الْمَرْءِ بِنَفْسِه‌»<ref>خصال، ج۱، ص۸۴.</ref>.
فرمود: سه چیز موجب [[هلاکت]] و سه چیز موجب [[نجات]] است، آن سه که نجات آورند: [[پروا داشتن]] از خدای عزوجّل در [[نهان]] و آشکار و [[میانه روی]] در [[توانگری]] و تهیدستی و عدل در هنگام [[خشم]] و [[خوشنودی]]؛ و آن سه چیز که هلاکت آورند: بخلی است که [[اطاعت]] شود و هوای نفسی است که [[پیروی]] شود و از خود [[راضی]] بودن است.
[[شاهد]] در این [[روایت]] ذکر [[عدل]] در [[رضا]] و [[غضب]] در شمار منجیات است که مدلول التزامی آن موجب [[هلاکت]] بودن «ترک عدل» است که با عنوان {{متن حدیث|هَوًی مُتَّبَعٌ}} در شمار مهلکات آمده است و بدین ترتیب روایت منطوقاً و مفهوماً دلالت بر [[وجوب عدل]] دارد.

مقصود از «قصد در [[غنا]]» معلوم است؛ لکن مفهوم «قصد در [[فقر]]» ممکن است در معرض ابهام باشد که به نظر می‌رسد مقصود از آن این است که در فقر نباید چنان بود که [[تسلیم]] آن شد و از هر تلاشی برای برون آمدن از آن خودداری کرد، و نباید چنان بود که در نتیجۀ بی‌صبری و بی‌طاقتی برای [[رهایی]] از فقر به هرکاری - اگرچه [[نامشروع]] - روی آورد.
و مقصود از {{متن حدیث|شُحٌّ مُطَاعٌ}} خود را تسلیم [[تمایل]] به [[بُخل]] نمودن و [[رفتار]] بخیلانه انجام دادن است؛ زیرا کسی که به حسب طبع [[بخیل]] است می‌تواند با [[خصلت]] [[بخل]] خویش [[مبارزه]] کند تا به تدریج خود را از کمند این خصلت [[پست]] برهاند، لکن اگر با خصلت بخل خویش همراه گردد، راه هلاکت پیموده و خود را به سرنوشتی سیاه و تیره دچار کرده است.
همچنین [[صدوق]] در [[خصال]] به سند خویش از [[امام صادق]]{{ع}} روایت می‌کند که فرمود:
{{متن حدیث|ثَلَاثَةٌ يُدْخِلُهُمُ اللَّهُ الْجَنَّةَ بِغَيْرِ حِسَابٍ وَ ثَلَاثَةٌ يُدْخِلُهُمُ اللَّهُ النَّارَ بِغَيْرِ حِسَابٍ فَأَمَّا الَّذِينَ يُدْخِلُهُمُ اللَّهُ الْجَنَّةَ بِغَيْرِ حِسَابٍ فَإِمَامٌ عَادِلٌ وَ تَاجِرٌ صَدُوقٌ وَ شَيْخٌ أَفْنَى عُمُرَهُ فِي طَاعَةِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ أَمَّا الثَّلَاثَةُ الَّذِينَ يُدْخِلُهُمُ اللَّهُ النَّارَ بِغَيْرِ حِسَابٍ فَإِمَامٌ جَائِرٌ وَ تَاجِرٌ كَذُوبٌ وَ شَيْخٌ زَانٍ}}<ref>خصال، ج۱، ص۸۰.</ref>.
سه کس را [[خداوند]] بدون [[محاسبه]] به [[بهشت]] می‌برد، و سه کس را بدون محاسبه به [[دوزخ]] می‌برد، آنان را که خداوند بی‌محاسبه به بهشت می‌برد [[امام عادل]]، و بازرگان [[راستگو]]، و سالخورده‌ای است که [[عمر]] خود را در [[اطاعت]] خدای سپری کرده است؛ و آن سه که [[خداوند]] بی‌محاسبه به دوزخشان می‌برد، [[امام جائر]]، و بازرگان [[دروغگو]]، و سالخورۀ زناکار است.
مقصود از {{متن حدیث|إِمَامٌ جَائِرٌ}} در این [[روایت]] [[سلطان]] غیر [[عادل]] است؛ لذا ذیل روایت دلالت بر [[وجوب عدل]] بر سلطان و [[حاکم]] دارد.

در [[نهج البلاغه]] از [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} روایت است که در وصف [[متقین]] فرمود:
{{متن حدیث|عِبَادَ اللَّهِ إِنَّ مِنْ أَحَبِّ عِبَادِ اللَّهِ إِلَيْهِ عَبْداً أَعَانَهُ اللَّهُ عَلَى نَفْسِهِ فَاسْتَشْعَرَ الْحُزْنَ وَ تَجَلْبَبَ الْخَوْفَ فَزَهَرَ مِصْبَاحُ الْهُدَى فِي قَلْبِهِ وَ أَعَدَّ الْقِرَى لِيَوْمِهِ النَّازِلِ بِهِ... قَدْ أَلْزَمَ نَفْسَهُ الْعَدْلَ فَكَانَ أَوَّلَ عَدْلِهِ نَفْيُ الْهَوَى عَنْ نَفْسِهِ يَصِفُ الْحَقَّ وَ يَعْمَلُ بِهِ...}}<ref>نهج البلاغه، خطبه ۸۶.</ref>.
[[بندگان خدا]]، همانا از جمله محبوبترین بندگان خدا نزد او بنده‌ای است که خداوند او را در برابر نفس خویش [[یاری]] کرده، پس در اندرون خویش [[غمگین]] است و [[پوشش]] [[خوف]] [[خدا]] به تن کرده است پس [[چراغ هدایت]] در دلش فروزان گشته و برای روزی که در پیش دارد [[توشه]] مهیا ساخته - تا آنجا که فرمود- نفس خود را به [[عدل]] ملزم و پایبند کرده، و نخستین عدل او دور کردن [[هوای نفس]] از خویشتن خویش است، [[حق]] را بازگو می‌کند و به آن عمل می‌کند...
از جملۀ {{متن حدیث|أَلْزَمَ نَفْسَهُ الْعَدْلَ}} وجوب عدل استفاده می‌شود؛ زیرا [[الزام]] نفس به غیر ما الزم [[الله]] با [[تقوی]] سازگار نیست.

همچنین در نهج البلاغه از امیرالمؤمنین{{ع}} روایت است که در وصف [[رسول الله]]{{صل}} فرمود:
{{متن حدیث|سِيرَتُهُ الْقَصْدُ وَ سُنَّتُهُ الرُّشْدُ وَ كَلَامُهُ الْفَصْلُ وَ حُكْمُهُ الْعَدْلُ}}<ref>نهج البلاغه، خطبه ۹۳.</ref>.
روش او [[میانه‌روی]] و آئین او [[راستی]] و سخن او جدا کنندۀ حق از [[باطل]] و [[حکم]] او عدل است.
ذیل روایت بر [[حصر]] [[حکم رسول خدا]] در «عدل» دلالت دارد، و از آنجا که معلوم است که حکم رسول خدا عین {{متن قرآن|مَا أَنْزَلَ اللَّهُ}} است، بنابراین حکم به عدل [[واجب]] است؛ زیرا حکم بما انزل الله است {{متن قرآن|وَمَنْ لَمْ يَحْكُمْ بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ فَأُولَئِكَ هُمُ الْكَافِرُونَ... الظَّالِمُونَ... الْفَاسِقُونَ}}<ref>«و آن کسان که بنابر آنچه خداوند فرو فرستاده است داوری نکنند کافرند... ستمگرند.... نافرمانند» سوره مائده، آیه ۴۴-۴۷.</ref>.
[[کلینی]] در [[اصول کافی]] به [[سند معتبر]] [[روایت]] می‌کند.
{{متن حدیث|عَنْ أَبِي حَمْزَةَ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا جَعْفَرٍ{{ع}}: مَا حَقُّ الْإِمَامِ عَلَى النَّاسِ؟ قَالَ: حَقُّهُ عَلَيْهِمْ أَنْ يَسْمَعُوا لَهُ وَ يُطِيعُوا. قُلْتُ: فَمَا حَقُّهُمْ عَلَيْهِمْ؟ قَالَ: يَقْسِمَ بَيْنَهُمْ بِالسَّوِيَّةِ وَ يَعْدِلَ فِي الرَّعِيَّةِ}}<ref>اصول كافی، ج۱، ص۴۰۵.</ref>.
از [[ابوحمزه]]، گفت: پرسیدم از [[امام باقر]]{{ع}} [[حق امام]] بر [[مردم]] چیست؟ فرمودند: [[حق]] او بر مردم این است که به او گوش فرا دهند و از او [[فرمانبری]] کنند، گفتم: پس [[حق مردم]] بر [[امام]] چیست؟ فرمود: به طور برابر بین آنان [[تقسیم ثروت]] کند و در [[رعیت]] به [[عدل]] [[رفتار]] کند.<ref>[[محسن اراکی|اراکی، محسن]]، [[فقه نظام سیاسی اسلام ج۲ (کتاب)|فقه نظام سیاسی اسلام]]، ج۲، ص ۱۸۲.</ref>

== منابع ==
{{منابع}}
# [[پرونده:11124.jpg|22px]] [[محسن اراکی|اراکی، محسن]]، [[فقه نظام سیاسی اسلام ج۲ (کتاب)|'''فقه نظام سیاسی اسلام ج۲''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:عدل]]