برهان انقسام - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani در ‏۲۰ دسامبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۸:۲۲

2022-12-20T08:22:05Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ دسامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۱:۵۲
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = [[برهان انقسام در کلام اسلامی]] \| پرسش مرتبط = }}		{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = براهین خداشناسی \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = [[برهان انقسام در کلام اسلامی]] \| پرسش مرتبط = }}

	== مقدمه ==		== مقدمه ==

Bahmani در ‏۲۰ دسامبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۸:۱۵

2022-12-20T08:15:46Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ دسامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۱:۴۵
خط ۱:		خط ۱:
	~~{{نبوت}}~~		{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = [[برهان انقسام در کلام اسلامی]] \| پرسش مرتبط = }}
	{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = [[برهان انقسام در قرآن]] - [[برهان انقسام در حدیث]] - [[برهان انقسام در نهج البلاغه]] - [[برهان انقسام در معارف دعا و زیارات]] - [[برهان انقسام در کلام ~~اسلامی]] - [[برهان انقسام در اخلاق اسلامی]] - [[برهان انقسام در عرفان~~ اسلامی]]\| پرسش مرتبط = ~~برهان انقسام (پرسش)~~}}

	== مقدمه ==		== مقدمه ==
	*"[[برهان]] انقسام" از براهینی است که ابن‌سینا آن را مورد توجه قرار داده است. از نظر [[استاد مطهری]]، این [[برهان]] با تقریر موجود در آثار سینوی دارای اشکال است<ref>[[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص ۵۸.</ref>.		"[[برهان]] انقسام" از براهینی است که ابن‌سینا آن را مورد توجه قرار داده است. از نظر [[استاد مطهری]]، این [[برهان]] با تقریر موجود در آثار سینوی دارای اشکال است<ref>[[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص ۵۸.</ref>.
	* [[ابن‌سینا]] می‌‌گوید: واجب‌الوجود اگر متعدد و منقسم باشد، از دو صورت خالی نیست: یا از قبیل "انقسام جنس" است، به فصول و یا از قبیل "انقسام نوع" است، به عوارض. اگر از قبیل انقسام جنس باشد به فصول، باید نسبت [[وجوب]] وجود با هر یک از فصول همان نسبتی باشد که هر جنسی با فصل خود دارد و آن این است که فصل، محصل و فعلیت‌دهنده جنس است و این در جنسی که [[وجوب]] وجود است، از دو جهت محال است: یکی از این جهت که [[وجوب]] وجود تأکد وجود است و وجود عین فعلیت و تحصل است؛ پس لازم می‌‌آید که فصل مفید ماهیت جنس باشد و حال آنکه فصل صرفاً مفید انیت است، نه مفید ماهیت. دیگر آنکه لازم می‌‌آید که [[وجوب]] وجود، معلل به غیر باشد.
	* این [[برهان]] [[شیخ]] یک [[نقص]] دارد و یک اشکال. [[نقص]] این [[برهان]] آن است که انقسام و تعدد واجب‌الوجود را به انقسام جنس به انواع، یا نوع به افراد منحصر کرده است و حال آنکه قسم سومی هم وجود دارد و آن انقسام یک [[طبیعت]] عرضی عام است به انواع متباینه؛ ولی این [[نقص]] با توجیهی که ملاصدرا کرده و گفته است که مقدمات خمسه مفروض گرفته شده است، قابل [[دفاع]] ~~می‌‌باشد~~.		[[ابن‌سینا]] می‌‌گوید: واجب‌الوجود اگر متعدد و منقسم باشد، از دو صورت خالی نیست: یا از قبیل "انقسام جنس" است، به فصول و یا از قبیل "انقسام نوع" است، به عوارض. اگر از قبیل انقسام جنس باشد به فصول، باید نسبت [[وجوب]] وجود با هر یک از فصول همان نسبتی باشد که هر جنسی با فصل خود دارد و آن این است که فصل، محصل و فعلیت‌دهنده جنس است و این در جنسی که [[وجوب]] وجود است، از دو جهت محال است: یکی از این جهت که [[وجوب]] وجود تأکد وجود است و وجود عین فعلیت و تحصل است؛ پس لازم می‌‌آید که فصل مفید ماهیت جنس باشد و حال آنکه فصل صرفاً مفید انیت است، نه مفید ماهیت. دیگر آنکه لازم می‌‌آید که [[وجوب]] وجود، معلل به غیر باشد.
	* اما اشکال این [[برهان]] آن است که [[شیخ]] می‌‌گوید: {{عربی\|ان انقسام معنى وجوب الوجود فى الكثرة لا يخلو من وجهين‏...}}. در اینجا [[شیخ]] چنین فرض کرده است که اگر [[واجب]] متعدد باشد، لازم می‌‌آید که [[وجوب]] وجود کثیر باشد؛ حال آنکه فرق است بین کثیر بودن، که [[شأن]] معانی کلیه است و بین مثل داشتن که [[شأن]] افراد و حقایق وجودیه است. حالا می‌‌گوییم: بنا بر اصالت وجود، [[حقیقت]] وجود نه نوع است و نه جنس و نه فصل و نه عرض عام یا خاص. همه اینها [[شأن]] معانی و مفاهیم ذهنیه است و چنان که قبلاً گفتیم، [[حقیقت]] وجود به صفت کثرت متصف نمی‌شود؛ زیرا وجود مساوق [[وحدت]] است؛ در عین حال برای هر مرتبه‌ای از مراتب، فرض مثل ممکن است و به چه دلیلی مثل ندارد؟ و این شق خارج از دو شق مفصلة البیان [[شیخ]] و یک شق مفروض و مضمر البیان اوست.
	* ممکن است در جواب این اشکال گفته شود: بنا بر اصالت وجود هم بالأخره مفهوم [[وجوب]] وجود مفهومی از مفاهیم است و خارج از کلیات [[خمس]] نیست و [[علی]] التحقیق عرض عام است؛ پس در یکی از شقوق ثلاثه داخل است که در [[کلام]] [[شیخ]] آمده است.		این [[برهان]] [[شیخ]] یک [[نقص]] دارد و یک اشکال. [[نقص]] این [[برهان]] آن است که انقسام و تعدد واجب‌الوجود را به انقسام جنس به انواع، یا نوع به افراد منحصر کرده است و حال آنکه قسم سومی هم وجود دارد و آن انقسام یک [[طبیعت]] عرضی عام است به انواع متباینه؛ ولی این [[نقص]] با توجیهی که ملاصدرا کرده و گفته است که مقدمات خمسه مفروض گرفته شده است، قابل [[دفاع]] است.
	* در جواب می‌‌گوییم: آنچه در [[کلام]] [[شیخ]] آمده و ابطال شده این است که [[وجوب]] وجود عرضی [[واجب]] باشد، به معنای اینکه ذات [[واجب]] حقیقتی باشد که از حاق ذات آن [[حقیقت]]، مفهوم دیگری مباین انتزاع شود، نظیر زوجیت از اربعه و [[شیخ]] گفته است که مفهوم [[وجوب]] وجود از قبیل عرضی نیست و حال آنکه مطابق بیان بالا مفهوم [[وجوب]] وجود عرضی ذات [[واجب]] است، ولی به معنای دیگری که [[شیخ]] نه آن را نفی کرده است و نه اثبات<ref>[[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص ۵۹.</ref>.
	* به عبارت دیگر: [[شیخ]] از صور عرضی بودن مفهوم [[وجوب]] وجود تنها متعرض آن صورت شده که ما مفهوم [[وجوب]] را از یک ذات خاص (مثلاً الف) انتزاع کنیم؛ ولی متعرض این صورت نشده که مفهوم [[وجوب]] وجود در عین اینکه عرضی است، ذات [[واجب]] عین [[حقیقت]] [[وجوب]] وجود است. به عبارت دیگر: [[شیخ]] متعرض صورتی شده که [[وجوب]] وجود را برای [[واجب]]، نظیر امکان وجود برای [[انسان]] بدانیم و متعرض آن صورت نشده است که [[وجوب]] وجود را نظیر موجودیت برای [[حقیقت]] وجود بدانیم.		اما اشکال این [[برهان]] آن است که [[شیخ]] می‌‌گوید: {{عربی\|ان انقسام معنى وجوب الوجود فى الكثرة لا يخلو من وجهين‏...}}. در اینجا [[شیخ]] چنین فرض کرده است که اگر [[واجب]] متعدد باشد، لازم می‌‌آید که [[وجوب]] وجود کثیر باشد؛ حال آنکه فرق است بین کثیر بودن، که [[شأن]] معانی کلیه است و بین مثل داشتن که [[شأن]] افراد و حقایق وجودیه است. حالا می‌‌گوییم: بنا بر اصالت وجود، [[حقیقت]] وجود نه نوع است و نه جنس و نه فصل و نه عرض عام یا خاص. همه اینها [[شأن]] معانی و مفاهیم ذهنیه است و چنان که قبلاً گفتیم، [[حقیقت]] وجود به صفت کثرت متصف نمی‌شود؛ زیرا وجود مساوق [[وحدت]] است؛ در عین حال برای هر مرتبه‌ای از مراتب، فرض مثل ممکن است و به چه دلیلی مثل ندارد؟ و این شق خارج از دو شق مفصلة البیان [[شیخ]] و یک شق مفروض و مضمر البیان اوست.
	* خلاصه [[کلام]] اینکه [[شیخ]] این مطلب را فرض نکرده که ما نظر خود را به همین [[حقیقت]] وجود معطوف سازیم که در اینجا نه جنس است و نه فصل و نه عرضی عام و نه خاص. علی‌هذا این [[برهان]] به خودی خود ارزشی ندارد، مگر آنکه به یکی از [[براهین]] دیگر ارجاع شود<ref>مطهری، مقالات فلسفی، ج۲، ص۲۷۲ - ۲۷۰.</ref><ref>[[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ~~ص ۶۰~~.</ref>.
			ممکن است در جواب این اشکال گفته شود: بنا بر اصالت وجود هم بالأخره مفهوم [[وجوب]] وجود مفهومی از مفاهیم است و خارج از کلیات [[خمس]] نیست و [[علی]] التحقیق عرض عام است؛ پس در یکی از شقوق ثلاثه داخل است که در [[کلام]] [[شیخ]] آمده است.

			در جواب می‌‌گوییم: آنچه در [[کلام]] [[شیخ]] آمده و ابطال شده این است که [[وجوب]] وجود عرضی [[واجب]] باشد، به معنای اینکه ذات [[واجب]] حقیقتی باشد که از حاق ذات آن [[حقیقت]]، مفهوم دیگری مباین انتزاع شود، نظیر زوجیت از اربعه و [[شیخ]] گفته است که مفهوم [[وجوب]] وجود از قبیل عرضی نیست و حال آنکه مطابق بیان بالا مفهوم [[وجوب]] وجود عرضی ذات [[واجب]] است، ولی به معنای دیگری که [[شیخ]] نه آن را نفی کرده است و نه اثبات<ref>[[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص ۵۹.</ref>.

			به عبارت دیگر: [[شیخ]] از صور عرضی بودن مفهوم [[وجوب]] وجود تنها متعرض آن صورت شده که ما مفهوم [[وجوب]] را از یک ذات خاص (مثلاً الف) انتزاع کنیم؛ ولی متعرض این صورت نشده که مفهوم [[وجوب]] وجود در عین اینکه عرضی است، ذات [[واجب]] عین [[حقیقت]] [[وجوب]] وجود است. به عبارت دیگر: [[شیخ]] متعرض صورتی شده که [[وجوب]] وجود را برای [[واجب]]، نظیر امکان وجود برای [[انسان]] بدانیم و متعرض آن صورت نشده است که [[وجوب]] وجود را نظیر موجودیت برای [[حقیقت]] وجود بدانیم.

			خلاصه [[کلام]] اینکه [[شیخ]] این مطلب را فرض نکرده که ما نظر خود را به همین [[حقیقت]] وجود معطوف سازیم که در اینجا نه جنس است و نه فصل و نه عرضی عام و نه خاص. علی‌هذا این [[برهان]] به خودی خود ارزشی ندارد، مگر آنکه به یکی از [[براهین]] دیگر ارجاع شود<ref>مطهری، مقالات فلسفی، ج۲، ص۲۷۲ - ۲۷۰.</ref>.<ref>[[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص۶۰.</ref>

	== منابع ==		== منابع ==
	{{منابع}}		{{منابع}}
	* [[پرونده:10119661.jpg\|22px]] [[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|'''فرهنگ اصطلاحات علم کلام''']]		# [[پرونده:10119661.jpg\|22px]] [[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|'''فرهنگ اصطلاحات علم کلام''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

2022-08-24T15:15:58Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ اوت ۲۰۲۲، ساعت ۱۸:۴۵
خط ۲:		خط ۲:
	{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = [[برهان انقسام در قرآن]] - [[برهان انقسام در حدیث]] - [[برهان انقسام در نهج البلاغه]] - [[برهان انقسام در معارف دعا و زیارات]] - [[برهان انقسام در کلام اسلامی]] - [[برهان انقسام در اخلاق اسلامی]] - [[برهان انقسام در عرفان اسلامی]]\| پرسش مرتبط = برهان انقسام (پرسش)}}		{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = [[برهان انقسام در قرآن]] - [[برهان انقسام در حدیث]] - [[برهان انقسام در نهج البلاغه]] - [[برهان انقسام در معارف دعا و زیارات]] - [[برهان انقسام در کلام اسلامی]] - [[برهان انقسام در اخلاق اسلامی]] - [[برهان انقسام در عرفان اسلامی]]\| پرسش مرتبط = برهان انقسام (پرسش)}}

	==مقدمه==		== مقدمه ==
	*"[[برهان]] انقسام" از براهینی است که ابن‌سینا آن را مورد توجه قرار داده است. از نظر [[استاد مطهری]]، این [[برهان]] با تقریر موجود در آثار سینوی دارای اشکال است<ref>[[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص ۵۸.</ref>.		*"[[برهان]] انقسام" از براهینی است که ابن‌سینا آن را مورد توجه قرار داده است. از نظر [[استاد مطهری]]، این [[برهان]] با تقریر موجود در آثار سینوی دارای اشکال است<ref>[[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص ۵۸.</ref>.
	* [[ابن‌سینا]] می‌‌گوید: واجب‌الوجود اگر متعدد و منقسم باشد، از دو صورت خالی نیست: یا از قبیل "انقسام جنس" است، به فصول و یا از قبیل "انقسام نوع" است، به عوارض. اگر از قبیل انقسام جنس باشد به فصول، باید نسبت [[وجوب]] وجود با هر یک از فصول همان نسبتی باشد که هر جنسی با فصل خود دارد و آن این است که فصل، محصل و فعلیت‌دهنده جنس است و این در جنسی که [[وجوب]] وجود است، از دو جهت محال است: یکی از این جهت که [[وجوب]] وجود تأکد وجود است و وجود عین فعلیت و تحصل است؛ پس لازم می‌‌آید که فصل مفید ماهیت جنس باشد و حال آنکه فصل صرفاً مفید انیت است، نه مفید ماهیت. دیگر آنکه لازم می‌‌آید که [[وجوب]] وجود، معلل به غیر باشد.		* [[ابن‌سینا]] می‌‌گوید: واجب‌الوجود اگر متعدد و منقسم باشد، از دو صورت خالی نیست: یا از قبیل "انقسام جنس" است، به فصول و یا از قبیل "انقسام نوع" است، به عوارض. اگر از قبیل انقسام جنس باشد به فصول، باید نسبت [[وجوب]] وجود با هر یک از فصول همان نسبتی باشد که هر جنسی با فصل خود دارد و آن این است که فصل، محصل و فعلیت‌دهنده جنس است و این در جنسی که [[وجوب]] وجود است، از دو جهت محال است: یکی از این جهت که [[وجوب]] وجود تأکد وجود است و وجود عین فعلیت و تحصل است؛ پس لازم می‌‌آید که فصل مفید ماهیت جنس باشد و حال آنکه فصل صرفاً مفید انیت است، نه مفید ماهیت. دیگر آنکه لازم می‌‌آید که [[وجوب]] وجود، معلل به غیر باشد.
	*این [[برهان]] [[شیخ]] یک [[نقص]] دارد و یک اشکال. [[نقص]] این [[برهان]] آن است که انقسام و تعدد واجب‌الوجود را به انقسام جنس به انواع، یا نوع به افراد منحصر کرده است و حال آنکه قسم سومی هم وجود دارد و آن انقسام یک [[طبیعت]] عرضی عام است به انواع متباینه؛ ولی این [[نقص]] با توجیهی که ملاصدرا کرده و گفته است که مقدمات خمسه مفروض گرفته شده است، قابل [[دفاع]] می‌‌باشد.		* این [[برهان]] [[شیخ]] یک [[نقص]] دارد و یک اشکال. [[نقص]] این [[برهان]] آن است که انقسام و تعدد واجب‌الوجود را به انقسام جنس به انواع، یا نوع به افراد منحصر کرده است و حال آنکه قسم سومی هم وجود دارد و آن انقسام یک [[طبیعت]] عرضی عام است به انواع متباینه؛ ولی این [[نقص]] با توجیهی که ملاصدرا کرده و گفته است که مقدمات خمسه مفروض گرفته شده است، قابل [[دفاع]] می‌‌باشد.
	*اما اشکال این [[برهان]] آن است که [[شیخ]] می‌‌گوید: {{عربی\|ان انقسام معنى وجوب الوجود فى الكثرة لا يخلو من وجهين‏...}}. در اینجا [[شیخ]] چنین فرض کرده است که اگر [[واجب]] متعدد باشد، لازم می‌‌آید که [[وجوب]] وجود کثیر باشد؛ حال آنکه فرق است بین کثیر بودن، که [[شأن]] معانی کلیه است و بین مثل داشتن که [[شأن]] افراد و حقایق وجودیه است. حالا می‌‌گوییم: بنا بر اصالت وجود، [[حقیقت]] وجود نه نوع است و نه جنس و نه فصل و نه عرض عام یا خاص. همه اینها [[شأن]] معانی و مفاهیم ذهنیه است و چنان که قبلاً گفتیم، [[حقیقت]] وجود به صفت کثرت متصف نمی‌شود؛ زیرا وجود مساوق [[وحدت]] است؛ در عین حال برای هر مرتبه‌ای از مراتب، فرض مثل ممکن است و به چه دلیلی مثل ندارد؟ و این شق خارج از دو شق مفصلة البیان [[شیخ]] و یک شق مفروض و مضمر البیان اوست.		* اما اشکال این [[برهان]] آن است که [[شیخ]] می‌‌گوید: {{عربی\|ان انقسام معنى وجوب الوجود فى الكثرة لا يخلو من وجهين‏...}}. در اینجا [[شیخ]] چنین فرض کرده است که اگر [[واجب]] متعدد باشد، لازم می‌‌آید که [[وجوب]] وجود کثیر باشد؛ حال آنکه فرق است بین کثیر بودن، که [[شأن]] معانی کلیه است و بین مثل داشتن که [[شأن]] افراد و حقایق وجودیه است. حالا می‌‌گوییم: بنا بر اصالت وجود، [[حقیقت]] وجود نه نوع است و نه جنس و نه فصل و نه عرض عام یا خاص. همه اینها [[شأن]] معانی و مفاهیم ذهنیه است و چنان که قبلاً گفتیم، [[حقیقت]] وجود به صفت کثرت متصف نمی‌شود؛ زیرا وجود مساوق [[وحدت]] است؛ در عین حال برای هر مرتبه‌ای از مراتب، فرض مثل ممکن است و به چه دلیلی مثل ندارد؟ و این شق خارج از دو شق مفصلة البیان [[شیخ]] و یک شق مفروض و مضمر البیان اوست.
	*ممکن است در جواب این اشکال گفته شود: بنا بر اصالت وجود هم بالأخره مفهوم [[وجوب]] وجود مفهومی از مفاهیم است و خارج از کلیات [[خمس]] نیست و [[علی]] التحقیق عرض عام است؛ پس در یکی از شقوق ثلاثه داخل است که در [[کلام]] [[شیخ]] آمده است.		* ممکن است در جواب این اشکال گفته شود: بنا بر اصالت وجود هم بالأخره مفهوم [[وجوب]] وجود مفهومی از مفاهیم است و خارج از کلیات [[خمس]] نیست و [[علی]] التحقیق عرض عام است؛ پس در یکی از شقوق ثلاثه داخل است که در [[کلام]] [[شیخ]] آمده است.
	*در جواب می‌‌گوییم: آنچه در [[کلام]] [[شیخ]] آمده و ابطال شده این است که [[وجوب]] وجود عرضی [[واجب]] باشد، به معنای اینکه ذات [[واجب]] حقیقتی باشد که از حاق ذات آن [[حقیقت]]، مفهوم دیگری مباین انتزاع شود، نظیر زوجیت از اربعه و [[شیخ]] گفته است که مفهوم [[وجوب]] وجود از قبیل عرضی نیست و حال آنکه مطابق بیان بالا مفهوم [[وجوب]] وجود عرضی ذات [[واجب]] است، ولی به معنای دیگری که [[شیخ]] نه آن را نفی کرده است و نه اثبات<ref>[[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص ۵۹.</ref>.		* در جواب می‌‌گوییم: آنچه در [[کلام]] [[شیخ]] آمده و ابطال شده این است که [[وجوب]] وجود عرضی [[واجب]] باشد، به معنای اینکه ذات [[واجب]] حقیقتی باشد که از حاق ذات آن [[حقیقت]]، مفهوم دیگری مباین انتزاع شود، نظیر زوجیت از اربعه و [[شیخ]] گفته است که مفهوم [[وجوب]] وجود از قبیل عرضی نیست و حال آنکه مطابق بیان بالا مفهوم [[وجوب]] وجود عرضی ذات [[واجب]] است، ولی به معنای دیگری که [[شیخ]] نه آن را نفی کرده است و نه اثبات<ref>[[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص ۵۹.</ref>.
	*به عبارت دیگر: [[شیخ]] از صور عرضی بودن مفهوم [[وجوب]] وجود تنها متعرض آن صورت شده که ما مفهوم [[وجوب]] را از یک ذات خاص (مثلاً الف) انتزاع کنیم؛ ولی متعرض این صورت نشده که مفهوم [[وجوب]] وجود در عین اینکه عرضی است، ذات [[واجب]] عین [[حقیقت]] [[وجوب]] وجود است. به عبارت دیگر: [[شیخ]] متعرض صورتی شده که [[وجوب]] وجود را برای [[واجب]]، نظیر امکان وجود برای [[انسان]] بدانیم و متعرض آن صورت نشده است که [[وجوب]] وجود را نظیر موجودیت برای [[حقیقت]] وجود بدانیم.		* به عبارت دیگر: [[شیخ]] از صور عرضی بودن مفهوم [[وجوب]] وجود تنها متعرض آن صورت شده که ما مفهوم [[وجوب]] را از یک ذات خاص (مثلاً الف) انتزاع کنیم؛ ولی متعرض این صورت نشده که مفهوم [[وجوب]] وجود در عین اینکه عرضی است، ذات [[واجب]] عین [[حقیقت]] [[وجوب]] وجود است. به عبارت دیگر: [[شیخ]] متعرض صورتی شده که [[وجوب]] وجود را برای [[واجب]]، نظیر امکان وجود برای [[انسان]] بدانیم و متعرض آن صورت نشده است که [[وجوب]] وجود را نظیر موجودیت برای [[حقیقت]] وجود بدانیم.
	*خلاصه [[کلام]] اینکه [[شیخ]] این مطلب را فرض نکرده که ما نظر خود را به همین [[حقیقت]] وجود معطوف سازیم که در اینجا نه جنس است و نه فصل و نه عرضی عام و نه خاص. علی‌هذا این [[برهان]] به خودی خود ارزشی ندارد، مگر آنکه به یکی از [[براهین]] دیگر ارجاع شود<ref>مطهری، مقالات فلسفی، ج۲، ص۲۷۲ - ۲۷۰.</ref><ref>[[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص ۶۰.</ref>.		* خلاصه [[کلام]] اینکه [[شیخ]] این مطلب را فرض نکرده که ما نظر خود را به همین [[حقیقت]] وجود معطوف سازیم که در اینجا نه جنس است و نه فصل و نه عرضی عام و نه خاص. علی‌هذا این [[برهان]] به خودی خود ارزشی ندارد، مگر آنکه به یکی از [[براهین]] دیگر ارجاع شود<ref>مطهری، مقالات فلسفی، ج۲، ص۲۷۲ - ۲۷۰.</ref><ref>[[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص ۶۰.</ref>.

	== منابع ==		== منابع ==

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵

2022-07-31T05:39:20Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۰۹:۰۹
خط ۲۲:		خط ۲۲:
	{{خداشناسی}}		{{خداشناسی}}

	~~[[رده:مدخل]]~~
	[[رده:براهین خداشناسی]]		[[رده:براهین خداشناسی]]

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۲

2022-07-10T23:32:35Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۲

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۰۳:۰۲
خط ۴:		خط ۴:
	==مقدمه==		==مقدمه==
	*"[[برهان]] انقسام" از براهینی است که ابن‌سینا آن را مورد توجه قرار داده است. از نظر [[استاد مطهری]]، این [[برهان]] با تقریر موجود در آثار سینوی دارای اشکال است<ref>[[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص ۵۸.</ref>.		*"[[برهان]] انقسام" از براهینی است که ابن‌سینا آن را مورد توجه قرار داده است. از نظر [[استاد مطهری]]، این [[برهان]] با تقریر موجود در آثار سینوی دارای اشکال است<ref>[[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص ۵۸.</ref>.
	*[[ابن‌سینا]] می‌‌گوید: واجب‌الوجود اگر متعدد و منقسم باشد، از دو صورت خالی نیست: یا از قبیل "انقسام جنس" است، به فصول و یا از قبیل "انقسام نوع" است، به عوارض. اگر از قبیل انقسام جنس باشد به فصول، باید نسبت [[وجوب]] وجود با هر یک از فصول همان نسبتی باشد که هر جنسی با فصل خود دارد و آن این است که فصل، محصل و فعلیت‌دهنده جنس است و این در جنسی که [[وجوب]] وجود است، از دو جهت محال است: یکی از این جهت که [[وجوب]] وجود تأکد وجود است و وجود عین فعلیت و تحصل است؛ پس لازم می‌‌آید که فصل مفید ماهیت جنس باشد و حال آنکه فصل صرفاً مفید انیت است، نه مفید ماهیت. دیگر آنکه لازم می‌‌آید که [[وجوب]] وجود، معلل به غیر باشد.		* [[ابن‌سینا]] می‌‌گوید: واجب‌الوجود اگر متعدد و منقسم باشد، از دو صورت خالی نیست: یا از قبیل "انقسام جنس" است، به فصول و یا از قبیل "انقسام نوع" است، به عوارض. اگر از قبیل انقسام جنس باشد به فصول، باید نسبت [[وجوب]] وجود با هر یک از فصول همان نسبتی باشد که هر جنسی با فصل خود دارد و آن این است که فصل، محصل و فعلیت‌دهنده جنس است و این در جنسی که [[وجوب]] وجود است، از دو جهت محال است: یکی از این جهت که [[وجوب]] وجود تأکد وجود است و وجود عین فعلیت و تحصل است؛ پس لازم می‌‌آید که فصل مفید ماهیت جنس باشد و حال آنکه فصل صرفاً مفید انیت است، نه مفید ماهیت. دیگر آنکه لازم می‌‌آید که [[وجوب]] وجود، معلل به غیر باشد.
	*این [[برهان]] [[شیخ]] یک [[نقص]] دارد و یک اشکال. [[نقص]] این [[برهان]] آن است که انقسام و تعدد واجب‌الوجود را به انقسام جنس به انواع، یا نوع به افراد منحصر کرده است و حال آنکه قسم سومی هم وجود دارد و آن انقسام یک [[طبیعت]] عرضی عام است به انواع متباینه؛ ولی این [[نقص]] با توجیهی که ملاصدرا کرده و گفته است که مقدمات خمسه مفروض گرفته شده است، قابل [[دفاع]] می‌‌باشد.		*این [[برهان]] [[شیخ]] یک [[نقص]] دارد و یک اشکال. [[نقص]] این [[برهان]] آن است که انقسام و تعدد واجب‌الوجود را به انقسام جنس به انواع، یا نوع به افراد منحصر کرده است و حال آنکه قسم سومی هم وجود دارد و آن انقسام یک [[طبیعت]] عرضی عام است به انواع متباینه؛ ولی این [[نقص]] با توجیهی که ملاصدرا کرده و گفته است که مقدمات خمسه مفروض گرفته شده است، قابل [[دفاع]] می‌‌باشد.
	*اما اشکال این [[برهان]] آن است که [[شیخ]] می‌‌گوید: {{عربی\|ان انقسام معنى وجوب الوجود فى الكثرة لا يخلو من وجهين‏...}}. در اینجا [[شیخ]] چنین فرض کرده است که اگر [[واجب]] متعدد باشد، لازم می‌‌آید که [[وجوب]] وجود کثیر باشد؛ حال آنکه فرق است بین کثیر بودن، که [[شأن]] معانی کلیه است و بین مثل داشتن که [[شأن]] افراد و حقایق وجودیه است. حالا می‌‌گوییم: بنا بر اصالت وجود، [[حقیقت]] وجود نه نوع است و نه جنس و نه فصل و نه عرض عام یا خاص. همه اینها [[شأن]] معانی و مفاهیم ذهنیه است و چنان که قبلاً گفتیم، [[حقیقت]] وجود به صفت کثرت متصف نمی‌شود؛ زیرا وجود مساوق [[وحدت]] است؛ در عین حال برای هر مرتبه‌ای از مراتب، فرض مثل ممکن است و به چه دلیلی مثل ندارد؟ و این شق خارج از دو شق مفصلة البیان [[شیخ]] و یک شق مفروض و مضمر البیان اوست.		*اما اشکال این [[برهان]] آن است که [[شیخ]] می‌‌گوید: {{عربی\|ان انقسام معنى وجوب الوجود فى الكثرة لا يخلو من وجهين‏...}}. در اینجا [[شیخ]] چنین فرض کرده است که اگر [[واجب]] متعدد باشد، لازم می‌‌آید که [[وجوب]] وجود کثیر باشد؛ حال آنکه فرق است بین کثیر بودن، که [[شأن]] معانی کلیه است و بین مثل داشتن که [[شأن]] افراد و حقایق وجودیه است. حالا می‌‌گوییم: بنا بر اصالت وجود، [[حقیقت]] وجود نه نوع است و نه جنس و نه فصل و نه عرض عام یا خاص. همه اینها [[شأن]] معانی و مفاهیم ذهنیه است و چنان که قبلاً گفتیم، [[حقیقت]] وجود به صفت کثرت متصف نمی‌شود؛ زیرا وجود مساوق [[وحدت]] است؛ در عین حال برای هر مرتبه‌ای از مراتب، فرض مثل ممکن است و به چه دلیلی مثل ندارد؟ و این شق خارج از دو شق مفصلة البیان [[شیخ]] و یک شق مفروض و مضمر البیان اوست.

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۱

2022-07-10T15:33:40Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۱

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۰ ژوئیهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۹:۰۳
خط ۱:		خط ۱:
	{{نبوت}}		{{نبوت}}
	~~<div style~~=~~"background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">اين~~ مدخل ~~از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>~~		{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = [[برهان انقسام در قرآن]] - [[برهان انقسام در حدیث]] - [[برهان انقسام در نهج البلاغه]] - [[برهان انقسام در معارف دعا و زیارات]] - [[برهان انقسام در کلام اسلامی]] - [[برهان انقسام در اخلاق اسلامی]] - [[برهان انقسام در عرفان اسلامی]]\| پرسش مرتبط = برهان انقسام (پرسش)}}
	~~<div style~~=~~"background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">~~[[برهان انقسام در قرآن]] - [[برهان انقسام در حدیث]] - [[برهان انقسام در نهج البلاغه]] - [[برهان انقسام در معارف دعا و زیارات]] - [[برهان انقسام در کلام اسلامی]] - [[برهان انقسام در اخلاق اسلامی]] - [[برهان انقسام در عرفان اسلامی]]~~</div>~~
	~~<div style~~="background-color: rgb(206,242, 299); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">در این باره، تعداد بسیاری از پرسش‌های عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل '''[[برهان انقسام (پرسش)~~]]''' قابل دسترسی خواهند بود.</div>~~

	==مقدمه==		==مقدمه==

Hosein: /* پانویس */

2022-06-25T06:46:49Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ ژوئن ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۱۶
خط ۲۱:		خط ۲۱:
	== پانویس ==		== پانویس ==
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

			{{خداشناسی}}

	[[رده:مدخل]]		[[رده:مدخل]]
	[[رده:براهین خداشناسی]]		[[رده:براهین خداشناسی]]

Wasity: /* پانویس */

2022-05-22T19:22:40Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۲ مهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۲۲:۵۲
خط ۲۳:		خط ۲۳:

	[[رده:مدخل]]		[[رده:مدخل]]
	[[رده:~~برهان انقسام]]~~		[[رده:براهین خداشناسی]]
	~~[[رده:~~خداشناسی]]

Heydari: جایگزینی متن - '== پانویس == {{{پانویس}}' به '== پانویس == {{پانویس}}'

2022-01-04T16:04:02Z

جایگزینی متن - '== پانویس == {{{پانویس}}' به '== پانویس == {{پانویس}}'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ ژانویهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۹:۳۴
خط ۲۰:		خط ۲۰:

	== پانویس ==		== پانویس ==
	{{{پانویس}}		{{پانویس}}

	[[رده:مدخل]]		[[رده:مدخل]]
	[[رده:برهان انقسام]]		[[رده:برهان انقسام]]
	[[رده:خداشناسی]]		[[رده:خداشناسی]]

Heydari: جایگزینی متن - '== جستارهای وابسته == == پانویس ==' به '== پانویس =='

2022-01-04T16:01:49Z

جایگزینی متن - '== جستارهای وابسته == == پانویس ==' به '== پانویس =='

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ ژانویهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۹:۳۱
خط ۱۸:		خط ۱۸:
	* [[پرونده:10119661.jpg\|22px]] [[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|'''فرهنگ اصطلاحات علم کلام''']]		* [[پرونده:10119661.jpg\|22px]] [[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|'''فرهنگ اصطلاحات علم کلام''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

	~~== جستارهای وابسته ==~~

	== پانویس ==		== پانویس ==